UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ ĐIỀU DƯỠNG NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG Lào Cai, năm 2020 2 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loạ[.]
Trang 1UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ ĐIỀU DƯỠNG
NGÀNH: ĐIỀU DƯỠNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Lào Cai, năm 2020
Trang 2TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo hệ Trung cấp - Cao đẳng chuyên ngành Y
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
Trang 3LỜI GIỚI THIỆU
Để thống nhất nội dung giảng dạy, đáp ứng nhu cầu tài liệu học tập và tham khảo cho giáo viên và học sinh trong quá trình giảng dạy, học tập, Trường Cao đẳng
Lào Cai tổ chức biên soạn và biên tập Giáo trình môn học tổ chức và quản lý điều dưỡng sử dụng đào tạo cho đối tượng
là người học trong trường
Giáo trình tổ chức và quản lý điều dưỡng dùng cho người học chuyên ngành Y được biên soạn dựa trên nội dung, mục tiêu Chương trình giáo dục chuyên ngành Y của Trường Cao đẳng Lào Cai năm 2020 Giáo trình được biên soạn theo hướng đổi mới để tạo điều kiện cho giáo viên và người học có thể áp dụng phương pháp dạy - học tích cực Mỗi chương gồm có, mục tiêu học tập, nội dung và câu hỏi
ôn tập Nội dung của từng chương được viết một cách ngắn gọn, đảm bảo lượng kiến thức cơ bản cũng như cập nhật những kiến thức mới trong lĩnh vực chuyên môn
Cấu trúc của giáo trình gồm 14 bài:
Trang 4Bài 1 Tổ chức và quản lý y tế cơ sở, quản lý bệnh viện
Bài 2 Đại cương về quản lý y tế Bài 3 Lập kế hoạch y tế
Bài 4 Theo dõi, đánh giá hoạt động y tế Bài 5 Giám sát
Bài 6 Huy động sự tham gia của cộng đồng Bài 7 Hệ thống tổ chức quản lý ngành điều dưỡng; Chức năng, nhiệm vụ điều dưỡng trưởng các cấp
Bài 8 Quy trình quản lý: quản lý nhân lực, thời gian, tài sản và vật tư
Bài 9 Phong cách lãnh đạo Bài 10 Phương pháp giải quyết vấn đề Bài 11 Tổ chức cuộc họp
Bài 12 Viết báo cáo và soạn thảo văn bản Bài 13 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chăm sóc Bài 14 Thường quy đi buồng của điều dưỡng trưởng bệnh viện
Bài 15 Xây dựng bản mô tả công việc
Trang 5Do điều kiện về thời gian có hạn cũng như một số yếu
tố khách quan, chủ quan nên giáo trình này không tránh khỏi những khiếm khuyết và hạn chế nhất định Trong quá trình sử dụng rất mong được sự góp ý của đồng nghiệp và người học để Giáo trình ngày một hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu dạy - học
Xin chân thành cảm ơn./
Lào Cai, ngày … tháng … năm 2020
Tác giả
Trần Văn Cảnh
Trang 6DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 7TM Thay mặt
Trang 8MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH 1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN 2
LỜI GIỚI THIỆU 3
BÀI 1 TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ Y TẾ CƠ SỞ, QUẢN LÝ BỆNH VIỆN 20
I TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ Y TẾ CƠ SỞ 20
1 Y tế cơ sở 20
2 Trạm y tế cơ sở 21
3 Nội dung quản lý trạm y tế cơ sở 26
II TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ BỆNH VIỆN 28
1 Định nghĩa bệnh viện 28
2 Chức năng chính của bệnh viện 28
3 Tổ chức hệ thống bệnh viện 29
4 Phân loại bệnh viện 30
5 Mô hình tổ chức và quản lý bệnh viện đa khoa 31
6 Nội dung quản lý bệnh viện 31
7 Cơ chế quản lý 33
8 Qui định chung của một số qui chế chuyên môn trong bệnh viện 33
BÀI 2 ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN LÝ Y TẾ 38
1 Quản lý là gì ? 38
Trang 92 Nguyên tắc quản lý 39
3 Các phương pháp quản lý 40
3.1 Phương pháp hành chính 41
3.2 Phương pháp kinh tế 41
3.3 Phương pháp giáo dục 42
3.4 Phương pháp quản lý theo quan điểm hệ thống 43
3.5 Quản lý theo mục tiêu 44
3.6 Quản lý theo quan điểm chất lượng toàn diện 44
3.7 Vận dụng tổng hợp các phương pháp 44
4 Chức năng và qui trình quản lý 45
4.1 Chức năng chính của quản lý 45
4.2 Qui trình cơ bản 46
5 Tiêu chuẩn của người quản lý đơn vị, tổ chức 47
BÀI 3 LẬP KẾ HOẠCH Y TẾ 49
1 Khái niệm 49
2 Phân loại kế hoạch 51
2.1 Theo thời gian 51
2.2 Theo cấp độ 51
2.3 Theo phạm vi 52
2.4 Theo phương pháp xây dựng kế hoạch 52
3 Những yếu tố biến đổi trong lập kế hoạch 53
4 Các nguyên tắc của kế hoạch 54
Trang 105 Quá trình lập kế hoạch 54
5.1 Các bước lập kế hoạch hoạt động triển khai kế hoạch của cấp trên 54
5.2 Các bước lập kế hoạch dựa trên cơ sở xác định ưu tiên 55
6 Các bước lập kế hoạch hoạt động y tế dựa trên cơ sở xác định ưu tiên 55
6.1 Bước 1: Phân tích tình hình hiện tại 56
6.2 Bước 2: Xác định các vấn đề sức khỏe, lựa chọn vấn đề sức khỏe ưu tiên 60
6.3 Bước 3: Xác định mục tiêu 67
6.4 Bước 4: Lựa chọn giải pháp/ hoạt động 68
6.5 Bước 5: Viết kế hoạch hoạt động 71
BÀI 4 THEO DÕI, ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG Y TẾ 81 1 Theo dõi hoạt động y tế 82
1.1 Định nghĩa 82
1.2 Chuẩn bị theo dõi 82
1.3 Tiến hành theo dõi 84
2 Đánh giá hoạt động y tế 86
2.1 Khái niệm 86
2.2 Thời điểm đánh giá cho một hoạt động 87
2.3 Các lĩnh vực cần đánh giá 87
Trang 112.4 Qui trình đánh giá 88
BÀI 5 GIÁM SÁT 90
1 Khái niệm 90
2 Mục đích của giám sát 92
3 Nguyên tắc cơ bản của giám sát 93
4 Phương thức giám sát 94
4.1 Giám sát trực tiếp 94
4.2 Giám sát gián tiếp 94
5 Hình thức giám sát 95
6 Các bước hoạt động giám sát 95
6.1 Chuẩn bị 95
6.2 Thực hiện giám sát 96
6.3 Công việc sau giám sát 97
7 Xây dựng bảng kiểm giám sát 98
7.1 Khái niệm 98
7.2 Nguyên tắc xây dựng bảng kiểm 98
BÀI 6 HUY ĐỘNG SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG 100
1 Khái niệm cộng đồng và sự tham gia của cộng đồng 100
1.1 Cộng đồng là gì? 100
1.2 Sự tham gia của cộng đồng trong CSSKBĐ 100
1.3 Mức độ tham gia của cộng đồng 101
Trang 122 Tầm quan trọng của sự tham gia của cộng đồng 101
3 Các bước trong huy động cộng đồng 101
4 Các đối tượng và biện pháp tác động trong huy động cộng đồng 102
BÀI 7 HỆ THỐNG TỔ CHỨC QUẢN LÝ NGÀNH ĐIỀU DƯỠNG- CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ CỦA ĐIỀU DƯỠNG TRƯỞNG CÁC CẤP 103
1 Hệ thống quản lý điều dưỡng 103
2 Chức năng, nhiệm vụ của Phòng điều dưỡng và điều dưỡng trưởng các cấp 107
2.1 Chức năng nhiệm vụ của Điều dưỡng trưởng Sở Y
tế tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương 107 2.2 Tổ chức, nhiệm vụ của phòng điều dưỡng bệnh viện 109 2.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của trưởng phòng điều dưỡng 111
2.4 Nhiệm vụ, quyền hạn của điều dưỡng trưởng khoa, hộ sinh trưởng khoa 114 2.5 Nhiệm vụ, quyền hạn của kỹ thuật viên trưởng
khoa 116
3 Tổ chức Hội Điều dưỡng Việt Nam 118
BÀI 8 QUẢN LÝ NHÂN LỰC, THỜI GIAN, TÀI SẢN VÀ VẬT TƯ 121 QUẢN LÝ NHÂN LỰC 121
Trang 131 Phân loại công việc Điều dưỡng 121
2 Công thức tính số nhân lực 123
3 Qui trình tuyển chọn nhân lực 125
4 Lựa chọn mô hình chăm sóc và xây dựng lịch làm việc 126 5 Điều chỉnh nhân lực trong bệnh viện 127
6 Đánh giá nhân viên 128
QUẢN LÝ THỜI GIAN 129
1 Đại cương 129
2 Lợi ích của việc quản lý thời gian tốt 131
3 Yếu tố tiết kiệm thời gian 132
4 Nguyên nhân gây lãng phí thời gian 132
5 Nguyên tắc chung để quản lý tốt thời gian 134
5.1 Hạn chế sự gián đoạn công việc 134
5.2 Giảm hội họp, các công việc hành chính, giấy tờ không cần thiết 134
5.3 Ủy quyền 135
5.4 Mạnh dạn nói lời từ chối với một số công việc 135
5.5 Lựa chọn ưu tiên và lập kế hoạch công tác 136
5.6 Tăng cường tính kỷ luật, thái độ nghiêm túc với công việc, tránh trì hoãn công việc 136
5.7 Thay đổi, cải tiến một số thường quy, lề lối làm việc khi cần thiết 137
Trang 145.8 Rèn luyện kỹ năng và tác phong làm việc 137
QUẢN LÝ TÀI SẢN - VẬT TƯ 138
1 Công tác dự trù/Lập kế hoạch quản lý tài sản, vật tư 139
2 Lĩnh tài sản vật tư 142
3 Bảo quản vật tư trong kho 142
4 Cấp phát tài sản, vật tư 146
5 Giám sát sử dụng 146
6 Kiểm tra - đánh giá 147
BÀI 9 PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 148
1 Khái niệm lãnh đạo 148
1.1 Quản lý 148
1.2 Lãnh đạo 149
1.3 Phân biệt quản lý và lãnh đạo 149
2 Phong cách lãnh đạo 150
2.1 Phong cách lãnh đạo lấy con người làm trung tâm 150
2.2 Phong cách lãnh đạo lấy công việc làm trung tâm 152
2.3 Phong cách lãnh đạo chỉ huy độc đoán 152
2.4 Phong cách lãnh đạo dân chủ 154
2.5 Phong cách lãnh đạo ủy quyền 155
3 Phẩm chất của người lãnh đạo 156
3.1 Phẩm chất người lãnh đạo cần có 156
3.2 Những đức tính ngưòi lãnh đạo cần tránh 157
Trang 15BÀI 10 PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 158
1 Đại cương 158
2 Phương pháp giải quyết vấn đề 159
2.1 Nhận định để xác định vấn đề cần giải quyết 159
2.2 Phân tích vấn đề cần giải quyết (Áp dụng kỹ thuật SWOT) 161
2.3 Lập kế hoạch để giải quyết vấn đề 162
2.4 Thực hiện 164
2.5 Giám sát - Đánh giá 165
BÀI 11 TỔ CHỨC CUỘC HỌP 167
1 Mục đích cuộc họp 168
2 Một số cuộc họp thường được tổ chức trong công tác điều dưỡng 168
3 Cách tiến hành một cuộc họp 169
3.1 Chuẩn bị cho một cuộc họp 169
3.2 Điều hành cuộc họp 171
3.3 Cách ghi biên bản cuộc họp 173
BÀI 12 VIẾT BÁO CÁO VÀ SOẠN THẢO VĂN BẢN 176
1 Thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản 176
1.1 Khái niệm về văn bản 176
Trang 161.2 Phạm vi và đối tượng áp dụng của văn bản 177
1.3 Các chức năng chủ yếu của văn bản quản lý nhà nước 178
1.4 Các loại văn bản quản lý nhà nước: 179
1.5 Một số vấn đề về kỹ thuật xây dựng văn bản: 186
1.6 Thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản 188
2 Kỹ thuật soạn thảo và trình bày một số văn bản thông dụng: 204
2.1 Công văn: 204
2.2 Tờ trình: 208
2.3 Soạn thảo và trình bày báo cáo 210
BÀI 13 TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC 217
1 KHÁI NIỆM 217
2 CÁC ĐẶC ĐIỂM CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC 220
3 CƠ SỞ XÂY DỰNG BỘ CHUẨN CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH 223
3.1 Cơ sở Pháp lý 223
3.2 Cơ sở thực tiễn 224
3.3 Cơ sở khoa học 225
4 CẤU TRÚC CÁC CHUẨN CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC 226
Trang 174.1 Lĩnh vực quyền của người bệnh 227
4.2 Lĩnh vực chăm sóc điều dưỡng 229
4.3 Lĩnh vực hồ sơ điều dưỡng 233
4.4 Lĩnh vực bảo đảm chất lượng và an toàn người bệnh 234
4.5 Lĩnh vực quản lý chăm sóc 236
5 ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH 239
5.1 Nguyên tắc đánh giá 239
5.2 Các phương pháp thu thập thông tin và mã hóa phương pháp 244
5.3 Cách đánh giá từng tiêu chí 245
5.4 Phân loại kết quả thực hiện từng tiêu chí 246
5.5 Cách đánh giá nguy cơ của các tiêu chí thực hiện không đầy đủ 247
5.6 Cách ghi Phiếu đánh giá từng tiêu chí 249
5.7 Cách ghi phiếu đánh giá từng lĩnh vực 253
BÀI 14 THƯỜNG QUY ĐI BUỒNG CỦA ĐIỀU DƯỠNG TRƯỞNG 259
1 Đại cương 259
2 Nguyên tắc đi buồng: 260
3 Tầm quan trọng đi buồng 261
Trang 184 Hình thức đi buồng 261
4.1 Đi buồng hàng ngày 261
4.2 Đi buồng theo lịch 263
5 Nhiệm vụ của ĐDT khoa 264
BÀI 15 XÂY DỰNG BẢN MÔ TẢ CÔNG VIỆC 266
1 Khái niệm, sự cần thiết, mục đích, yêu cầu của bản mô tả công việc 266
1.1 Khái niệm 266
1.2 Sự cần thiết 267
1.3 Mục đích 267
1.4 Yêu cầu của bản mô tả công việc 269
2 Quy trình xây dựng bản mô tả công việc 271
2.1 Trách nhiệm xây dựng bản mô tả công việc 271
2.2 Quy trình xây dựng 271
3 Nội dung bản mô tả công việc 273
3.1 Chức danh công việc 273
3.2 Thông tin về viên chức 273
3.3 Mục đích của công việc 274
3.4 Nhiệm vụ 274
3.5 Quan hệ tổ chức 274
3.6 Quyền hạn 275
3.7 Các yêu cầu đối với người thực hiện 275
Trang 194 Đánh giá công tác theo bản mô tả công việc 275
5 Một số lỗi thường gặp trong quá trình soạn thảo bản mô
tả công việc 276
Trang 20BÀI 1 TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ Y TẾ CƠ SỞ, QUẢN
LÝ BỆNH VIỆN
MỤC TIÊU HỌC TẬP:
Sau khi học, học sinh có khả năng:
1 Trình bày được khái niệm y tế cơ sở, nhiệm vụ của trạm y tế cơ sở và nội dung quản lý trạm y tế
2 Trình bày được phân loại, chức năng, nhiệm vụ và nội dung quản lý bệnh viện
NỘI DUNG
I TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ Y TẾ CƠ SỞ
1 Y tế cơ sở
1.1 Khái niệm và đặc điểm
Y tế cơ sở là đơn vị kỹ thuật đầu tiên tiếp xúc với dân, nằm trong hệ thống Y tế Nhà nước, có nhiệm vụ thực hiện các dịch vụ, kỹ thuật chăm sóc sức khoẻ ban đầu, phát hiện dịch sớm, chữa bệnh và đỡ đẻ thông thường, vận động nhân dân thực hiện các biện pháp kế hoạch hoá gia đình, vệ sinh, phòng bệnh, tăng cường sức khoẻ