1 Quang Dũng – Quang Dũng (1921 1988) tên khai sinh là Bùi Đình Diệm, quê ở Hà Tây – u ng Dũng là m t nghệ s tài làm th , vi t v n, v tr nh, so n nh Nh ng u ng Dũng i t n nhi u là m t nhà th Th u ng D[.]
Trang 11 Quang Dũng
– Quang Dũng (1921-1988) tên khai sinh là Bùi Đình Diệm, quê ở Hà Tây
– u ng Dũng là m t nghệ s tài: làm th , vi t v n, v tr nh, so n nh Nh ng
u ng Dũng i t n nhi u là m t nhà th Th u ng Dũng h n h u, ph ng
ho ng, m h t l ng m n và tài hoa C t phẩm hính: Mây ầu ô, Th v n Quang Dũng…
2 Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng
– Tây Ti n vừ hỉ h ớng hành quân, vừ là tên m t n vị quân i thành l p
ầu n m 1947
– Tây Ti n nhiệm vụ phối h p với i Lào, ảo vệ iên giới Việt –Lào, ng thời nh tiêu hao lự l ng quân i Ph p ở Th ng Lào ũng nh ở mi n tây Bắ
B Việt Nam Đị àn ng quân và ho t ng ủ oàn quân TT h r ng nh ng hủ
y u là ở iên giới Việt – Lào Chi n s Tây Ti n phần ông là thanh niên, họ sinh, trí thứ Hà N i, hi n u trong những hoàn ảnh gian hổ thi u thốn v v t h t, ệnh sốt rét hoành hành dữ d i Tuy v y, họ sống r t l quan và hi n u r t dũng ảm – Quang Dũng là i i tr ởng ở n vị Tây Ti n từ ầu n m 1947, r i huyển sang
n vị h Rời n vị ũ h bao lâu, t i Phù L u Chanh, Quang Dũng vi t ài th Nhớ Tây Ti n Khi in l i, t giả ổi tên ài th là Tây Ti n Tây Ti n là m t ài th
xu t sắ , thể xem là m t iệt t ủ Quang Dũng, xu t hiện ngay trong thời gian
ầu ủ u h ng hi n hống thự dân Ph p
3 Cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng
– Cảm hứng lãng mạn: T phẩm ày t m h ảm x tràn tr ủ i tôi trữ tình
– n i nhớ n ng nàn o ọ ả ài th dụng nhi u hình ảnh gây n t ng m nh,
ph t huy cao trí t ởng t ng hi n ho ài th nhi u so s nh liên t ởng
o Đối t ng miêu tả nhi u nét phi th ờng, thiên nhiên Tây Bắ vừ hùng v , dữ
d i, vừ th m ng trữ tình, ho ng s mà m p, ng ời lính Tây Ti n hào ho , m ng
m , l ng m n dụng r ng r i thủ ph p ối l p: ối l p v hình ảnh, th nh iệu, tính
h ủ ng ời lính TT
– m h ng bi tráng: ― i‖ là u u n, ―tr ng‖ là h hoắn, m nh m T phẩm
âm h ởng bi
tr ng th ờng hông né tr nh những huyện x t x , u l ng nh ng o giờ ũng
n những x ảm m nh m , rắn r i T giả nhắ n những h h n gi n hổ trong những u hành quân, n i n những m t m , hi sinh, nh ng trong i u
th ng y hàm hứ những nét p hùng Bi mà hông luỵ C i bi thể hiện ằng m t giọng iệu, âm h ởng, màu sắ tr ng lệ, hào hùng
– Ch t l ng m n hoà h p với h t bi tr ng, t o nên vẻ p o ủ ài th
4 Nội dung và nghệ thuật của bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng
a Nội dung:
– Bứ tranh thiên nhiên vùng Tây Bắ tổ quố ta vừ tr ng lệ, hùng v vừ nên th , trữ tình
– Khẳng ịnh, ca ng i vẻ p m h t bi tr ng v hình ảnh ng ời lính Tây Ti n: tâm
h n l ng m n, hí ph h anh hùng, lí t ởng cao ả Vẻ p ủ hi n s Việt Nam trong h ng hi n hống Ph p
– Thể hiện tình yêu, sự gắn , ni m tự hào ủ t giả v trung oàn Tây Ti n và quê
h ng Tây Bắ trong những n m h ng hi n hống Ph p
Kiến thức cơ bản về bài Tây Tiến – Quang Dũng
Trang 2* Đo n 1: N i nhớ ủ t giả và con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n:
― ông M xa r i Tây Ti n i!…………M i Châu mù em th m n p xôi‖
– N i nhớ ủ t giả:
Nhà th Quang Dũng gắn với trung oàn Tây Ti n, gắn với n i rừng Tây Bắ trong những n m h ng hi n Vì th mà khi xa Tây Ti n, xa Tây Bắ – xa n vị
i , xa vùng t nhi u ỉ niệm h ng hi n t giả nhớ nhung da di t:
ông M xa r i Tây Ti n i!
Nhớ v rừng n i nhớ h i v i
– Mở ầu ài th là lời gọi tha thi t , ngọt ngào T giả gọi tên n vị ― Tây Ti n‖ , gọi tên con sông vùng Tây Bắ ― sông M ‖ mà thân thi t , d t dào ảm tình nh gọi tên những ng ời thân th ng trong u ời mình.Phải h ng trung oàn Tây Ti n,
n i rừng Tây Bắ gần gũi , thân th ng với t giả và khi xa thì Tây Bắ , Tây Ti n trở thành m t ― mảnh tâm h n‖ ủ t giả
– T giả r t thành ông trong việ s dụng nghệ thu t iệp từ ― nhớ ― và từ l y ― h i
v i‖, t giả ― nhớ h i v i‖ n i nhớ y hông x ịnh h t ối t ng , nhớ sông
M , nhớ Tây T n, nhớ n i rừng Tây Bắ , … nhớ t t ả Những n i trung oàn Tây
Ti n i qua, những ng i từng gắn ,…t t ả u trở thành ỉ niệm hông thể nào quên.Chính vì th mà khi xa Tây Ti n, xa Tây Bắ trong tâm h n t giả trào dâng
n i nhớ da di t, m nh liệt
– Con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n: Qua n i nhớ da di t ủ nhà th , con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n n i Tây Bắ hiện lên h rõ nét
– Tr ớ h t là những vùng t mà oàn quân i qua, gắn , m i vùng t với m t nét riêng hông dễ gì quên:
ài Khao s ng l p oàn quân m i
M ờng L t hoa v trong êm h i
…
Nhà ai Pha Luông m xa h i
…
Đêm êm M ờng Hị h ọp trêu ng ời
……
Mai Châu mù em th m n p xôi
+ Ở ài Khao thì s ng nhi u nh muốn che l p ả oàn quân hi n cho oàn quân
m i mệt Đ ũng hính là những gian hổ mà hi n s phải v t qua
+ N u nh ở ài Khao oàn quân phải v t vả, mệt nhọ thì khi v M ờng L t th t m
p, l ng m n ởi ― hoa v trong êm h i‖ ― Ho ‖, ― h i‖ là hai hình ảnh làm cho ứ tranh M ờng L t thêm gần gũi, trìu m n
+ V Pha Luông thì m rừng th t th vị, vừ hành quân vừ ngắm ảnh v t d ới m
th t l ng m n, trữ tình
+ C l ― m l ng‖ nh t là khi hành quân v vùng Mai Châu , h ng vị ặ sản ― n p xôi‖ ủ vùng t y hi n anh hi n s dẫu xa ũng hông thể nào quên
+ C n ghê r n nh t là khi v M ờng Hị h, i âm thanh ph t ra từ n i rừng y th t là
hi n cho con ng ời ảm gi t an : ― ọp trêu ng ời‖
M i vùng t trung oàn Tây Ti n i qua u ể l i d u n trong tâm h n, tuy nhi u gian nan, v t vả nh ng ũng r t l ng m n, trữ tình
– Con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n t giả h i qu t rõ nh t qua
o n th :
Trang 3Dố lên h huỷu dố th m thẳm
Heo h t n mây s ng ng i trời
Ngàn th ớ lên cao, ngàn th ớ xuống
…
Chi u hi u oai linh th gầm thét
Đêm êm M ờng Hị h ọp trêu ng ời
Đo n th ngắn nh ng thể hiện nét t tài hoa ủ Quang Dũng Ông thành ông trong việ s dụng ngôn từ, hình ảnh, t ph p,…
+ Hàng lo t từ l y g i hình ảnh, ảm x ― h huỷu‖, ― th m thẳm‖, ― Heo h t‖ + Hình ảnh vừ hiện thự vừ t o o, phi th ờng nh dố cao hi n s ng h m trời –
― s ng ng i trời‖, dố lên bao nhiêu thì xuống y nhiêu ― ngàn th ớ lên cao , ngàn
th ớ xuống‖
+ K t h p hình ảnh với những âm thanh ặ sắ nh ― th gầm thét‖, ― ọp trêu
ng ời‖
+ dụng nhi u thanh Trắ
+ Đo n th m khuynh h ớng s thi và ảm hứng l ng m n
Nét t tài hoa ủ Quang Dũng v l i con ờng hành quân- hi n u ủ trung oàn Tây Ti n trong những n m h ng hi n hống Ph p , con ờng y th t gian
hổ, hiểm nguy với èo cao , dố hiểm và th rừng dữ t n nh ng ũng th t l ng m n,
h quên
– Sau hàng lo t những âu th s dụng thanh Trắ t giả ph ng t m t âu th toàn thanh Bằng h o ― Nhà ai Pha Luông m xa h i‖
Phải h ng sau những o n ờng hành quân, hi n u v t vả thì hi n s Tây Ti n
th ởng thứ nét l ng m n ủ n m rừng, th ởng thứ nét p ủ nhà
ai th p tho ng trong màn m Những giây ph t l ng m n , th m ng trên con ờng hành quân là ngọn ngu n sứ m nh ể hi n s v t qua gian lao, th th h
Qua con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n ta ảm nh n vẻ p riêng
ủ n i rừng Tây Bắ và trung oàn Tây Ti n Tây Bắ vừ hùng v , tr ng lệ vừ nên
th , trữ tình Chi n s Tây Ti n iên ờng, t hu t, sẵn sàng v t gian lao th
th h ể thự hiện nhiệm vụ trong hoàn ảnh t n ớ hi n tranh
– Và trên con ờng hành quân, hi n u , ũng những hi n s hông n ủ sứ
ể ti p tụ nhiệm vụ, lí t ởng ủ mình:
Anh n d i dầu hông ớ nữ
Gụ lên s ng mũ quên ời!
Hai âu th g i i bi, sự m t m , u th ng Nh ng dẫu anh ― hông ớ
nữ ‖, ― quên ời ― thì vẫn trong t th ầm s ng M t số hi n s Tây Ti n hông
ti p tụ sự nghiệp , lí t ởng ởi l sứ iệt C anh sống và hi n u trong i u iện thi u thốn thuố men, l ng thự , l i ị những n sốt rét rừng hoành hành nên hông n ủ sứ ể ti p ớ Đây là hiện thự u th ng h tr nh h i trong những n m h ng hi n nên Quang Dũng ũng hông ngần ng i khi nhắ n sự ra i
ủ ng i là m t m hông thể nào quên ủ i i tr ởng Quang Dũng T giả nhắ n ể t ởng nhớ, u n th ng , tự hào v ng i ủ mình và càng thôi th tinh thần hi n u ể giành l y sự ình yên, h nh ph , l p, tự do
Đo n mở ầu ài th ― Tây Ti n‖ da di t n i nhớ ng i , nhớ n i rừng Tây Bắ ủ
t giả Quang Dũng Qua n i nhớ, con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n và
ứ tranh n i rừng Tây Bắ hiện v h rõ nét
Trang 4Đ ũng hính là i ―Tình ― mà Quang Dũng dành cho Tây Ti n ,Tây Bắ : Yêu m n, gắn và tự hào
( Ch Lan Viên : Khi ta ở , hỉ là n i t ở
Khi ta i, t ng h tâm h n )
* Đo n 2: Những ỉ niệm p ủ trung oàn Tây Ti n trong những n m h ng hi n hống Ph p
―Do nh tr i ừng lên h i uố ho ……….Trôi d ng n ớ lũ hoa ong ‖
* Kỷ niệm p m t thời tr n m trở thành hành trang ủ ng ời lính Tây Ti n
Đ ng v y, hi n s Tây Ti n ũng nh hính t giả ũng hông thể nào quên những ỉ niệm trong những n m h ng hi n ùng ng i, quân dân Kỉ niệm h quên nh t l là những êm liên hoan l tr i:
Doanh tr i ừng lên h i uố ho …….Nh v Viên Ch n xây h n th
+ Đêm ― h i uố ho ‖ là êm liên hoan l tr i giữ hi n s Tây Ti n với ng ào ( Tây Bắ , Lào)
― Doanh tr i ừng lên ― – t giả s dụng từ ― ừng lên‖ th t hay, làm ừng s ng và
t h i m cho hông gian êm h i Đêm h i nh s ng, h i m ủ ― uố ho ‖,
ti ng hèn, iệu nh và ― m‖ trong trang phụ xiêm o ng yểu iệu , th ớt tha ,
e p, dịu dàng ― Em‖ ở ây là ô g i, thể là ô g i mi n n i Tây Bắ n ớ ta, thể là ô g i Lào ự xu t hiện ủ ô g i làm cho êm h i thêm vui vẻ, m
p và quy n rũ, say l ng ng ời
+ Chi n s Tây Ti n phần là những hàng trai Hà N i hào hoa, l ng m n và h t tình nên khi ô g i xu t hiện trong nh l , ti ng hèn iệu nh hi n anh
ng nhiên , thí h th , say mê Ni m vui, th i thí h th ủ anh t giả diễn tả ở từ ― Kì ‖ Phải h ng anh ng nhiên vì n i n i rừng y l i những ―
ho ‖ say l ng ng ời n th
+ Say mê , thí h th trong êm h i ể v ― xây h n th ‖ hi n s xây m ng với
ô g i C hi n s th t là l ng m n
+ Tài hoa ủ Quang Dũng trong o n th là t h p hài h hình ảnh, âm thanh, nh
s ng,… Đo n th là ứ tranh êm h i uố hoa th t vui vẻ , m p , l ng m n Và ũng hính là m t trong những ỉ niệm hông thể nào quên ủ trung oàn Tây Ti n, minh hứng cho tình ảm ng i, tình quân dân n ng nàn, thắm thi t Giây ph t vui
vẻ, h nh ph ùng ng ào, tình ảm quân dân thắm thi t là hành trang ủ
hi n s trên hi n tr ờng liệt
* Trung oàn Tây Ti n qua nhi u vùng t n i Tây Bắ , m i vùng t với nét p riêng h quên N u ài Khao s ng nhi u nh che l p ả oàn quân Tây Ti n ,
M ờng Hị h ti ng ọp hi n con ng ời ghê s , vùng Mai Châu h ng vị m
n p th t h p dẫn ,…thì Châu M ũng th t l ng m n, trữ tình
Ng ời i Châu M hi u s ng y….Trôi d ng n ớ lũ hoa ong
Bốn âu th theo d ng h i t ởng ―trôi‖ v mi n t l , là Châu M thu tỉnh n
La, n i những i t ng t mênh mông, d y n i Pha Luông cao 1884 mét ,
n i ản Pha Luông sầm u t ủ ng ời Th i Quang Dũng h m ph ra bao vẻ ì
th ủ mi n Châu M N m th ng i qua và mi n t y trở thành m t mảnh trong tâm h n ủ bao ng ời
― Khi ta ở, hỉ là n i t ở
Khi ta i, t ng h tâm h n‖ ( Ch Lan Viên )
Trang 5+ ―Chi u s ng y‖ là hi u thu n m 1947 , s ng trắng phủ mờ n i rừng hi n khu làm cho ảnh, ng ời àng thêm th m ng, trữ tình Buổi hi u thu ầy s ng y in
m h n ng ời hi n cho hoài niệm thêm mênh mang Chữ ― y‖ ắt vần với hữ ―
th y‖ t o nên m t vần l ng giàu âm iệu, nh m t ti ng h h i ― th y‖ t lên trong l ng
+ ― H n l u‖ là h n mù thu, hoa lau nở trắng, l lau xào x trong gi thu n i ờ sông ờ suối―nẻo n ờ‖
Với tâm h n thi s tài hoa, Quang Dũng ảm nh n vẻ p th m ng ủ thiên nhiên Châu M qua ảnh sắ ― hi u s ng‖ và ― h n lau nẻo n ờ‖
+ Điệp ngữ ― th y‖, ― nhớ‖ làm cho hoài niệm v hi u s ng Châu M thêm phần man m , âng huâng Trong chia phôi n nhớ , nhớ ảnh r i nhớ n
ng ời ― C nhớ‖ con thuy n m và d ng ng ời hèo thuy n m ? ― C nhớ‖ hình ảnh ―ho ong ‖ trên d ng n ớ lũ ? ― Hoa ong ‖ là hoa rừng ong làm duyên trên d ng n ớ hay là hình ảnh ẩn dụ g i tả ô g i mi n Tây Bắ xinh p l i thuy n duyên d ng, uyển huyển nh những ông hoa rừng ng ong
trên d ng suối? Và n u là hình ảnh g i tả ô g i Tây Bắ thì ô g i y phải
―t y l i ra ho ‖ mới thể ― ong ‖ nh v y Quang Dũng th t tài tình và con ng ời Tây Bắ th t tài hoa!
Bốn âu th là những d ng h i t ởng v ảnh sắ và con ng ời n i Tây Bắ , n i cao nguyên Châu M Với t ph p tài hoa và tâm h n l ng m n , Quang Dũng v l i ứ tranh tuyệt p v thiên nhiên và con ng ời Tây Bắ
+ Thuở y, n i rừng Tây Bắ th t hoang vu, là hốn rừng thiêng n ớ nh ng t giả h m ph ra nét p th t th m ng, l ng m n ủ ảnh và ng ời Nhà th gắn với ảnh v t, với con ng ời Tây Bắ , vào sinh ra t với ng i mới những
ỉ niệm p và sâu sắ nh v y, mới thể vi t nên những vần th s ng gi n nh
th
Bứ tranh hi u s ng Châu M và êm h i uố hoa nh m t ứ tranh s n mài
ủ m t danh họ mang vẻ p màu sắ ổ iển và l ng m n, t h p hài h tính thời
i và hiện i trong m u l hi n tranh
Bứ tranh hi u s ng Châu M và êm h i uố hoa là tài n ng , tâm h n và sự gắn sâu nặng ủ Quang Dũng với trung oàn Tây Ti n, với n i rừng Tây Bắ và với quê h ng t n ớ trong những n m h ng hi n hống Ph p
* Đo n 3 : hân dung hi n s Tây Ti n với hí ph h anh hùng, tâm h n l ng m n trong m u l hi n tranh
TâyTi n oàn binh hông mọ t ……… ông M gầm lên h hành
* Trên những nẻo ờng hành quân , hi n u , v t qua bao èo cao dố hiểm , oàn quân Tây Ti n hiện ra giữ n i rừng trùng trùng iệp iệp vừ iêu hùng vừa
ảm ng Ng ời hi n binh với quân trang màu xanh ủ l rừng, với n ớ da phong
s ng vì sốt rét rừng, thi u thuố men, l ng thự ,…
TâyTi n oàn binh hông mọ t
uân xanh màu l dữ oai hùm
– Hai âu th trần trụi nh hiên thự hi n tranh những n m th ng h ng hi n hống
Ph p Hình ảnh oàn quân ― hông mọ t ‖ vừ g i nét bi hài vừ phản nh i hố liệt ủ hi n tranh
Trang 6C i hình hài hông l y gì làm p ― hông mọ t ‖, ― xanh màu l ‖ t ng phản với nét― dữ oai hùm‖ Với t ph p tài hoa, Quang Dũng làm t hí hí hiên ngang , tinh thần quả ảm xung tr n ủ hi n binh Tây Ti n từng làm quân giặ hi p s – ― Dữ oai hùm‖ là hình ảnh ẩn dụ n i lên hí hí ủ ng ời lính Tây Ti n , tuy
hi n s gầy, xanh nh ng hông h y u, hí hí ủa ng ời lính vẫn nh con hổ n i rừng xanh C i tài ủ Quang Dũng là hắ họ hân dung ên ngoài ủ hi n s Tây
Ti n tuy gầy , xanh nh ng vẫn to t lên i oai phong, hí ph h ủ ng ời lính
ụ H
* C hi n s Tây Ti n tuy hành quân, hi n u trong muôn vàn gian hổ, thi u thốn, ệnh t t,…nh ng vẫn những gi m , gi m ng r t p:
Mắt trừng g i m ng qua iên giới…….Đêm m Hà N i d ng i u th m
C hi n s Tây Ti n m ng và m g i v hai phí hân trời : iên giới và Hà N i, iên giới là n i n ầy ng giặ , Hà N i là n i n những ỉ niệm, những ng ời thân th ng,…
– Mắt trừng – hình ảnh g i tả nét dữ d i, oai phong lẫm liệt, tinh thần ảnh gi , tỉnh
t o ủ ng ời lính trong h i l liệt , ―g i m ng qua iên giới‖ là m ng tiêu diệt
ẻ thù, ảo vệ iên ng , l p nên hi n ông nêu cao truy n thống anh hùng ủ oàn quân Tây Ti n, ủ hi n s ụ H
– C hi n s Tây Ti n l i những gi m ng p v Hà N i ,v ― d ng i u th m‖ Chi n s Tây Ti n vốn là những thanh niên Hà N i ― X p t nghiên theo việ o, ung‖, họ là những hàng thanh niên trẻ hào hoa, l ng m n và h t tình Khi xa
Hà N i, ti n v Tây Bắ ể thự hiện nhiệm vụ thì hi n s luôn ―Ngàn n m
th ng nhớ t Th ng Long‖ ống giữ hi n tr ờng liệt nh ng tâm h n anh luôn h ớng v Hà N i , m v Hà N i Đ ng v y, làm sao anh thể quên hàng me, hàng s u, phố ổ tr ờng x ? ,… Làm sao anh quên những tà o trắng, những ô g i thân th ng,… những ―d ng i u th m‖ từng h h n,…? Hình ảnh ― d ng i u th m‖ ủ Quang Dũng m n cho ng ời ọ nhi u i u th vị , ngôn từ vốn trong th l ng m n thời ―ti n hi n‖ nh ng d ới ng i t ủ Quang Dũng n trở nên h n, ặ tả h t lính trẻ trung, hào hoa, l ng m n ủ binh oàn Tây Ti n trong tr n m
Vi t v ―m ng‖ và ― m ― ủ trung oàn Tây Ti n , Quang Dũng ca ng i tinh thần
l quan, yêu ời ủ ng i Đ ũng hính là nét h m ph ủ nhà th khi v hân dung ng ời lính ụ H xu t thân từ tầng lớp tiểu t sản trong những n m h ng
hi n hống Ph p
* Bốn âu th ti p theo tô m hân dung hi n s Tây Ti n:
– Trong gian hổ hi n tr n , bao ng i ng xuống trên mảnh t mi n Tây, họ nằm l i n i hân èo g n i :
―Rải r iên ng m viễn xứ…… Chi n tr ờng i hẳng ti ời x nh‖
Câu th ―Rải r iên ng m viễn xứ‖ ể l i trong l ng ta nhi u th ng ảm , i t
n, tự hào,… Câu th g i i bi, n u ứng m t mình thì n g i m t ứ tranh x m
l nh, ảm m, hiu hắt ,…và m n cho ng ời ọ nhi u x t th ng Nh ng c i tài
ủ Quang Dũng là t o cho n m t v n ảnh, ti p theo sau là ―Chi n tr ờng i hẳng ti ời x nh‖ Khi nằm trong v n ảnh y thì âu th àng thể hiện hí hí, tinh thần ủ ng ời lính Tây Ti n ―Đời x nh‖ là ời trai trẻ, tuổi xuân ―Chi n tr ờng
i hẳng ti ời x nh‖ là họ sẵn sàng ra tr n vì lí t ởng cao p: ảo vệ iên ng, tiêu diệt ẻ thù, giành l p tự do,… Họ là những thanh niên Hà N i, họ ti n v
Trang 7mi n Tây ủ Tố quố vì ngh lớn ủ hí hí làm trai Dẫu th y i h t tr ớ mắt
họ vẫn hông s , họ coi i h t nh nh lông h ng Họ sẵn sàng ― quy t t cho Tố quố quy t sinh‖
Câu th ―Chi n tr ờng i hẳng ti ời x nh‖ vang lên nh m t lời th thiêng liêng, cao ả C anh quy t m x ng m u ảo vệ Tổ quố , ảo vệ l p tự do cho dân
t Tinh thần ủ ng ời lính Tây Ti n ũng nh quy t tâm sắt ủ dân t ta trong những n m h ng hi n hống Ph p:‖ h ng ta thà hi sinh t t ả hứ nh t ịnh hông hịu m t n ớ , nh t ịnh hông hịu làm nô lệ‖
– Cảnh tr ờng bi tr ng giữ chi n tr ờng mi n Tây thuở y t giả ghi l i ở hai
âu uối ủ o n th :
Áo ào thay hi u anh v t
ông M gầm lên h hành
C hi n s ngày x giữ hốn sa tr ờng l y da ngự ọ thây làm ni m iêu h nh
C hi n s Tây Ti n với hi chi u n s , với t m o ào ình dị y ―v với t‖
M t sự ra i th t nh nhàng, thanh thản ! Anh gi t giặ vì quê h ng, anh ng xuống
là ― v t‖ , nằm trong l ng M tổ quố thân th ng Nhà th hông dùng từ ― h t‖,
― hi sinh‖ mà dùng từ ― v t‖ ể ca ng i sự hi sinh cao ả mà ình dị, thầm lặng mà thanh thản ủ ng ời lính Tây Ti n Chi n s Tây Ti n sống và hi n u
cho quê h ng, hi sinh cho quê h ng, ― nh v t‖ ằng t t ả t m l ng thủy chung son sắt với Tố quố Vì th mà ― ông M gầm lên h hành‖
Đây là âu th hay, g i tả hông hí thiêng liêng, trang trọng ng thời t o âm iệu trầm hùng, th ng ti ― ông m gầm lên ― hay h n thiêng sông n i ng t u lên
h nh tiễn linh h n anh v n i an nghỉ ùng t M
* Đo n th vi t v hân dung hi n s Tây Ti n là o n th o nh t trong ài
Đo n th m khuynh h ớng s thi và ảm hứng l ng m n , t h p v n dụng s ng
t o trong miêu tả và iểu l ảm x t o nên những âu th h n và hắ họ
vẻ p bi tr ng ủ hi n s Tây Ti n C hi n s Tây Ti n sống anh hùng và h t
vẻ vang Chính vì th mà hình ảnh ng ời lính Tây Ti n, ng ời lính ụ H m i m i là
m t t ng ài nghệ thu t bi tr ng in sâu vào tâm h n dân t :
― Anh vệ quố quân i
Sao mà yêu anh th !‖ ( Tố Hữu )
* Khắ họ hân dung hi n s Tây Ti n m h t bi tr ng Quang Dũng hẳng ịnh ,
ng i ca tinh thần yêu n ớ , hủ ngh anh hùng ủ hi n s Tây Ti n, hi n s Việt Nam trong h ng hi n hống Ph p Đ ng thời qua thể hiện nét t tài n ng và tình ảm yêu m n, gắn , tự hào v trung oàn Tây Ti n ủ Quang Dũng
b Nghệ thuật:
– Ngôn từ giàu hình ảnh, ảm x ; nhi u từ ngữ H n Việt ; từ ngữ hỉ ị danh
– dụng nhi u thủ ph p nghệ thu t ặ sắ nh nhân h , ối l p, iệp,
– Hình ảnh ặ sắ , m h t th h t nh
– K t h p giữ ảm hứng l ng m n và t ph p bi tr ng
Nét t tài hoa ủ Quang Dũng
Trang 8VIỆT BẮC
- Tố Hữu -
A KHÁI QUÁT:
1 Tác giả:
Tố Hữu là nhà th lớn ủ thi Việt N m hiện i C hặng ờng th ủ Tố Hữu gần nh song hành với gi i o n u tr nh h m ng ủ t n ớ hi n th ông
m ng tính iên niên s với n i dung trữ tình hính trị m nét
2 Tác phẩm:
2.1 Vị trí - gi trị:
- Việt Bắ là ỉnh o ủ th Tố Hữu, ũng là m t trong những thành ông xu t sắ
ủ th Việt N m thời ỳ h ng hi n hống Ph p
- Việt Bắ oi là h hùng và ản tình v h m ng, u h ng hi n và
on ng ời h ng hi n Bài th thể hiện những nét tiêu iểu nh t trong phong h nghệ thu t th Tố Hữu
2.2 Hoàn ảnh s ng t
- Việt Bắ là n ứ ị vững hắ ủ h m ng Việt N m từ ầu những n m h
m ng tới hi t th u h ng hi n hống Ph p N i ây ng ời dân Việt Bắ h
hở, ùm ọ và s t nh ên i, n ể giành và ảo vệ n n l p dân
t
- u hi n thắng lị h s Điện Biên Phủ, u h ng hi n hống Ph p t th thắng
l i, th ng 10/1954, qu n trung ng ủ Đảng và hính phủ từ iệt n ứ ị Việt Bắ trở v Hà N i M t lo t những v n ặt r trong ời sống tình ảm ủ dân
t : liệu những ng ời hi n sỹ giữ t m l ng thủy hung với ng ào Việt
Bắ và quê h ng C nhớ những th ng ngày gi n hổ, hào hùng và sâu nặng ngh tình trong h ng hi n? Việt Bắ s vị trí nh th nào trong sự nghiệp xây dựng và
ph t triển t n ớ thời ỳ mới?
- Nhân sự iện thời sự tính lị h s y, Tố Hữu s ng t Việt Bắ Bài th g m 2 phần: Phần ầu t i hiện hình ảnh ủ h m ng và h ng hi n ở Việt Bắ , phần s u
g i r viễn ảnh t i s ng ủ t n ớ và ng i ông n ủ Đảng, ủ B H ối với dân t u , nhà th thể hiện ngh tình thắm thi t với Việt Bắ - quê
h ng h m ng, với t n ớ và nhân dân, với u h ng hi n n y trở thành
ỷ niệm hi n ni m vui trong hiện t i luôn gắn t với ngh tình trong qu hứ và
ni m tin ở t ng l i Bài th là h h t tâm tình ủ on ng ời Việt N m trong
h ng hi n mà hi u sâu ủ n là truy n thống ân ngh , là o lý thủy hung ủ dân t
2.3 C u tứ hung ủ ài th :
- Bài th ặt vào trong hoàn ảnh ặ iệt ủ m t u hi t y ầy nhớ th ng
l u luy n giữ những on ng ời từng gắn lâu dài, từng hi sẻ mọi ngọt ùi y ắng N y trong giờ ph t hi t y ùng nh u g i l i những ỷ niệm p trong qu
hứ, hẳng ịnh ngh tình n hặt, sự thủy hung và h n ớ v t ng l i
Trang 9- Nh ng ây l i là m t u hi t y r t ặ iệt vì ng ời r i th h t l i là ng ời trở v , uối hặng ờng ủ ng ời i hông phải là hân trời g ể x xôi mà là tổ
m gi ình, là thủ ô ho lệ, là u sống h ình…, và vì th trong l ng ng ời ở
l i, ngoài n i nhớ th ng n là ni m tr n trở v sự thủy hung ủ ng ời i
- Hình ảnh này th ờng dùng ể diễn tả những tình ảm riêng t nh tình n, tình yêu…, n y thể hiện những ngh tình thiêng liêng lớn l o ủ h m ng C h u tứ
ặ iệt này hi n huyện ngh tình h m ng, h ng hi n diễn tả ằng ngôn ngữ và giọng iệu ngọt ngào ủ tình yêu, ng ời ọ vào hoảnh hắ x ng
ủ ân tình l u luy n, ủ h i t ởng và hoài niệm, ủ tin t ởng và ớ vọng… Đây ũng là nét riêng ặ sắ trong phong h th Tố Hữu
- Với h i nhân v t trữ tình là ng ời i - ẻ ở, ài th t u th o hình thứ ối
p tự nh những âu h t gi o duyên trong d o x Thự r , ên trong lớp ối tho i ủ t u là lời tho i ủ tâm tr ng: ẻ ở - ng ời i, âu h i lời p ũng
hỉ là sự phân thân ủ hủ thể trữ tình, là thủ ph p ể nhà th l n i ni m tâm
tr ng, t o r sự hô ứng, ng vọng, v ng ngân… Để thể hiện sự phân thân y, ài th
s dụng s ng t o và tinh t h i i từ ―mình‖ và ―t ‖ Trong ti ng Việt, ―mình‖ thể là i từ nhân x ng ngôi thứ nh t ể hỉ ản thân ng ời n i, ũng thể là ngôi thứ h i ể hỉ những ối t ng gi o ti p thân yêu, gần gũi, th ờng h y xu t hiện trong
qu n hệ tình yêu, v h ng Trong ài th Việt Bắ , ―mình‖ l i hủ y u dùng ở ngôi thứ h i ho th y sự gắn thân thi t vô ùng giữ h i nhân v t ối p -
―mình‖ thể là ng ời r i trong âu h i ủ ng ời ở l i: ―Mình v nhớ t ‖,
hi là ng ời ở l i trong những x o xuy n ủ ng ời i: ―T v mình nhớ t ‖; tuy nhiên ―mình‖ ũng l huyển h ngh , vừ là ng ời i, vừ là ng ời ở l i trong sự h nh p, gắn t: ―mình i mình nhớ mình?‖ Đ i từ ―t ‖ ũng s dụng r t linh ho t, o hủ y u ở ngôi thứ nh t - ng ời ph t ngôn, nh ng nhi u
hi l i dùng ể hỉ hung ng ời i, ẻ ở với ngh ― h ng t ‖ nh ―rừng ây, n i ,
t ùng nh tây‖…
B TÌM HIỂU BÀI THƠ:
Bình giảng 24 âu ầu trong ài th Việt Bắ ủ Tố Hữu
I/ M bài:
- T giả, t phẩm
- Đo n th ình giảng nằm ở phần ầu ài th Việt Bắ , hủ y u thể hiện n i ni m tâm tr ng ủ ng ời ở l i trong sự th u hiểu, ng ảm, ng vọng ủ ng ời r i,
qu hẳng ịnh tình ảm son sắt ủ ng ời dân Việt Bắ với h ng hi n ũng nh
sự thủy hung ủ những ng ời n h ng hi n với Việt Bắ
II/ Thân bài:
1 Bốn âu ầu: Là h d o ầu ân tình thủy hung và ni m nhớ th ng ầy tr n trở
ủ ng ời ở l i với ng ời r i
- N i dung hủ y u trong 2 ặp âu lụ t này là h i âu h i l y l i d di t:
―Mình v mình nhớ t
… Mình v mình nhớ hông?‖
Trang 10- ―Mình‖ và ―t ‖ là những i từ nhân x ng qu n thu trong d o x , là lối x ng
hô ình dị, th ng m n vô ùng ủ tình yêu ôi lứ H i âu h i trong o n mở ầu
g i nhắ tới những âu d o n i v ảnh hi t y ịn rịn, nhớ nhung ủ ôi lứ :
―Mình v mình nhớ t h ng
T v t nhớ hàm r ng mình ời‖
Hoặ :
―Mình v t dặn âu này
Dặn d m âu nhớ, dặn vài âu th ng‖
Tố Hữu m n m t hình thứ ngôn từ qu n thu ủ v n họ dân t ể g i gắm những n i dung tình ảm lớn l o ủ thời i mới, những âu ngọt ngào ủ tình yêu trở thành những âu h i x o xuy n ủ ngh tình h m ng, thể hiện n i nhớ nhung ủ ng ời ở l i với ng ời v xuôi
- H i âu th lụ t tới ốn hữ ―mình‖ và hỉ m t hữ ―t ‖ T ng qu n ngôn
từ y m l i ảm gi hình ảnh ng ời r i tràn ng p hông gi n và ầy ắp trong n i nhớ ủ ng ời ở l i ng thời ũng g i m t h t n ôi, lặng thầm ho ng ời ở l i
n i n i rừng ho ng vắng, hắt hiu…
- Đo n th s dụng phép lặp qu n thu trong d o hi n n i nhớ trở nên miên
m n d di t hông thể nguôi ngo i, ũng ng thời t o nên âm h ởng d y dứt, tr n trở, thể hiện m t trong những ảm hứng hủ o ủ ài: liệu những ng ời hi n thắng giữ t m l ng thủy hung, m i nhớ t t ả những ng ời g p phần
t o nên hi n thắng
- Câu h i thứ nh t h ớng v thời gi n, là ―m ời l m n m y…‖ Trong ti ng Việt,
i từ ― y‖ luôn hi n những d nh từ hỉ thời gi n ứng tr ớ n ị ẩy v m t qu
hứ th t x x m, trở thành những thời gi n g i n i nhớ th ng, ng m ngùi, ti nuối… Câu th ũng ng thời g i liên t ởng n âu Ki u ằm thắm v : ―m ời l m
n m y i t o nhiêu tình‖ C n trong âu th ủ Việt Bắ , ―m ời l m n m y‖ là những thời gi n từ ―… hi thắng Nh t, thuở Việt minh‖ và s u là những n m th ng
h ng hi n, là những thời gi n Việt Bắ trở thành n ứ ị ủ C h m ng, trở thành thủ ô h ng hi n Đ ũng là những thời gi n ―thi t th mặn n ng‖, là thời
gi n mà ―t ‖ và ―mình‖ từng gắn , hi ngọt sẻ ùi với ― i t o nhiêu tình‖, i t
o ân sâu ngh nặng
- N u âu h i thứ nh t ―mình v mình nhớ t ‖ làm x o xuy n l ng ng ời ởi sự phảng ph t giọng iệu những âu v tình yêu, thì âu h i thứ h i ―mình v mình nhớ hông‖ l i hi n on ng ời phải tr n trở, suy ngẫm vì sự th thi t và nghiêm nghị trong giọng iệu âu th Câu h i này h ớng n hông gi n:
―Nhìn ây nhớ n i, nhìn sông nhớ ngu n?‖
+ H i v ủ âu th n x n những hình ảnh ủ ả mi n xuôi nh ― ây‖, ―sông‖ và
mi n n i nh ―n i‖, ―ngu n‖ N i nhớ và sự gắn h ng hít trong l ng ng ời nh hiện hữu ng y trong sự n x n ngôn từ ―Nhìn ây… nhìn sông‖ là thự t hắ hắn trong t ng l i hi ng ời h ng hi n v xuôi, sống với quê h ng, với
ng ằng n ―nhớ n i‖, ―nhớ ngu n‖ là ể tâm h n trở v với qu hứ, với Việt
Bắ , i u này xảy r h y hông n tùy thu vào sự thủy hung ủ ng ời r i