I PHÒNG GIÁO DỤC& ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN ĐỀ KHẢO SÁT ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian làm bài 150 phút (Không kể thời gian giao đề) I PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm) Đọc ngữ liệu sau và trả lời[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC& ĐÀO TẠO
HUYỆN NGA SƠN
ĐỀ KHẢO SÁT ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI
MÔN: NGỮ VĂN - 9
Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)
I PHẦN ĐỌC - HIỂU (6,0 điểm):
Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi:
“Thành công và thất bại chỉ đơn thuần là những điểm mốc nối tiếp nhau trong cuộc sống
để tôi luyện nên sự trưởng thành của con người Thất bại giúp con người đúc kết được kinh nghiệm để vươn tới chiến thắng và khiến những thành công đạt được thêm phần ý nghĩa.
Không có ai luôn thành công hay thất bại, tuyệt đối thông minh hay dại khờ, tất cả đều phụ thuộc vào nhận thức, tư duy tích cực hay tiêu cực của mỗi người Như chính trị gia người Anh, Sir Winston Churchill, từng nói, "Người bi quan nhìn thấy khó khăn trong mỗi cơ hội, còn người lạc quan nhìn thấy cơ hội trong mỗi khó khăn" Sẽ có những người bị ám ảnh bởi thất bại, bị chúng bủa vây, che lấp những cơ hội dẫn tới thành công Tuy nhiên, đừng sa vào vũng lầy bi quan đó, thất bại là một lẽ tự nhiên và là một phần tất yếu của cuộc sống Đó là một điều bạn không thể tránh khỏi, nếu không muốn nói thực sự là trải nghiệm mà bạn nên có trong đời.
Vì vậy, hãy thất bại một cách tích cực”.
(Nguồn Internet)
Câu 1 (1.0 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính và chủ đề của đoạn trích.
Câu 2 (1.0 điểm): Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ có trong câu văn “Sẽ
có những người bị ám ảnh bởi thất bại, bị chúng bủa vây, che lấp những cơ hội dẫn tới thành
công”
Câu 3 (2.0 điểm): Tại sao tác giả lại nói: …“thất bại là một lẽ tự nhiên và là một phần tất yếu
của cuộc sống”?
Câu4 (2.0 điểm): Điều em tâm đắc nhất qua đoạn trích là gì ? (hãy thể hiện cảm nhận đó của
mình trong khoảng 5 – 7 dòng)
II PHẦN TẠO LẬP VĂN BẢN (14,0 điểm):
Câu 1 (4.0 điểm): Từ ngữ liệu phần Đọc - hiểu trên, viết đoạn văn khoảng 200 chữ) trình bày
suy nghĩ của em về câu nói sau của G.Welles: “Thử thách lớn nhất của con người là lúc thành công rực rỡ”.
Câu 2 (10.0 điểm): Nhà văn Nguyễn Đình Thi cho rằng: “Tác phẩm văn học lớn hấp dẫn
người ta bởi cách nhìn nhận mới, tình cảm mới về những điều, những việc mà ai cũng biết cả rồi”.
(Nhà văn nói về tác phẩm, NXB Văn học, 1998)
Em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên qua bài thơ Nói với con của Y Phương Liên hệ với truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao để chỉ ra cách nhìn mới và tình cảm mới của hai văn bản.
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu 1 - PTBĐ chính của đoạn trích: nghị luận
- Chủ đề của đoạn trích: sự tất yếu của thành công và thất bại trong
cuộc sống của con người
0,5 0,5
Câu 2 - Biện pháp tu từ nhân hoá: thất bại (chúng) bủa vây, che lấp những
cơ hội dẫn đến thành công
- Phân tích tác dụng: tạo sự sinh động trong cách diễn đạt; nhấn mạnh
nỗi ám ảnh của sự thất bại có thể làm mất đi những điều kiện, cơ hội tốt
dẫn đến thành công cho con người
0,25
0,75
Câu 3 - Tác giả lại nói: “thất bại là một lẽ tự nhiên và là một phần tất yếu của
cuộc sống” là vì:
+“Lẽ tự nhiên” hay “phần tất yếu” tức là điều khách quan, ngoài ý
muốn con người và con người không thể thay đổi
+ Cuộc sống không ai là không gặp thất bại Có người thất bại nhiều,
thất bại lớn Có người thất bại ít, thất bại nhỏ
+ Đó là điều tất yếu nên ta đừng tuyệt vọng Hãy dũng cảm đối mặt và
vượt qua
0,75 0,75 0,5
Câu 4 HS có thể đưa ra nhiều cách cảm nhận khác nhau, trên cơ sở các gợi ý
sau:
- Đồng tình, trân trọng quan điểm của tác giả: Thất bại là điều khó
tránh khỏi đối với mỗi người trong cuộc sống
- Nghĩ suy về bài học bản thân rút ra về sự thất bại:
+ Cần hiểu nguyên nhân vì sao mình thất bại
+ Biết tự mình đứng lên, rút ra bài học và tiếp tục hành động sau mỗi
lần thất bại
+ Không nên sợ thất bại Cần nhận ra mặt tích cực của sự thất bại để
không tiếp tục phạm phải sai lầm
0,5
0,5 0,5 0,5
a Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận 200 chữ: Có đủ các phần
mở đoạn, phát triển đoạn, kết đoạn Mở đoạn nêu được vấn đề, phát
triển đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn kết luận được vấn đề
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận về một tư tưởng đạo lí:
Thành công lớn cũng có thể trở thành trở ngại, rào cản đòi hỏi con
người phải có bản lĩnh, nghị lực thì mới vượt qua
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các
thao tác lập luận; các phương thức biểu đạt, nhất là nghị luận; kết hợp
chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành
động Cụ thể:
* Mở đoạn: Dẫn ý liên quan để nêu vấn đề cần nghị luận.
* Thân đoạn:
1 Giải thích:
0,25 0,25
Trang 3- Thử thách: những khó khăn, cản trở do cuộc sống, công việc đặt ra
trên con đường tìm kiếm thành công
- Thành công rực rỡ: thành công lớn đem lại cả tiếng vang và lợi ích,
đáng để tự hào và kiêu hãnh
=> Thành công lớn cũng có thể trở thành trở ngại, rào cản đòi hỏi con
người phải có bản lĩnh, nghị lực thì mới vượt qua
2 Phân tích, chứng minh:
- Thành công rực rỡ là thử thách lớn vì:
+ Đạt được thành công, con người thường có tâm lí dễ thỏa mãn, tự
đắc, kiêu ngạo
+ Đạt được thành công, con người thường ảo tưởng về khả năng của
mình
+ Khi ấy, thành công sẽ trở thành vật cản và triệt tiêu động lực phấn
đấu của bản thân trên hành trình tiếp theo (dẫn chứng )
- Thành công sẽ trở thành động lực cho mỗi người khi:
+ Con người có bản lĩnh, có tầm nhìn xa và tỉnh táo trước kết quả đã
đạt được để nhận thức để nhìn rõ cơ sở dẫn đến thành công, nhìn rõ
các mối quan hệ trong đời sống
+ Đặt ra mục tiêu mới, lên kế hoạch hành động để không lãng phí thời
gian và nhanh chóng thoát ra khỏi hào quang của thành công trước đó
+ Mở rộng tầm nhìn để nhận ra thành công của mình dù rực rỡ cũng
không phải là duy nhất, quan trọng nhất
3 Bàn luận mở rộng:
- Phê phán thái độ chủ quan, kiêu căng, tự mãn trước thành công
- Liên hệ: những trải nghiệm của chính bản thân
4 Bài học nhận thức và hành động phù hợp:
- Thành công hay thất bại chỉ là kết quả cụ thể của một quá trình cụ
thể, nó có thể xảy ra với bất kì ai, bất kì lúc nào nên cần coi nó là điều
bình thường
- Điều quan trọng nhất không phải là thành công hay thất bại mà là
thái độ và cách ứng xử của con người trước những thành bại của đời
mình
* Kết đoạn: Khẳng định vấn đề, liên hệ bản thân.
1,5
0,5
0,75
0,25
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt
câu
- Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận văn học:
+ Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu vấn đề nghị luận;
+ Thân bài: Triển khai được vấn đề nghị luận;
+ Kết bài: Khái quát được vấn đề
- Xác định đúng vấn đề nghị luận.
- Có thể giải quyết vấn đề theo hướng sau:
0.5
Trang 41 Giải thích ý kiến của Nguyễn Đình Thi:
- “Cách nhìn nhận mới” (còn gọi là cái nhìn): chỉ thái độ, lập trường
của người nghệ sĩ trước hiện thực cuộc sống Cái nhìn mới mẻ, độc
đáo luôn được coi là dấu hiệu bản chất nhất của phong cách nghệ
thuật
- “Tình cảm mới” là những cảm xúc mãnh liệt, được thể hiện theo một
cách riêng của người nghệ sĩ trong quá trình sáng tác
=> Ý kiến của Nguyễn Đình Thi nhấn mạnh: Chỉ khi có những khám
phá và thể hiện mới mẻ về con người, cuộc đời của nhà văn mới tạo
nên tác phẩm lớn, làm phong phú thêm cho nền văn học và tác phẩm
mới tìm được chỗ đứng trong lòng độc giả
2 Phân tích, chứng minh qua bài thơ Nói với con:
- Giới thiệu qua tác giả và tác phẩm: Nhà thơ Y Phương là một nhà
thơ đặc trưng cho người dân tộc, thơ ông là tiếng nói được phát từ sâu
thẳm trái tim, vừa gần gũi, giản dị nhưng cũng chứa đựng nhiều giá trị
nhân văn sâu sắc
- Bài thơ “Nói với con” là một tác phẩm hay của Y Phương nói lên
tình cảm thiêng liêng giữa cha và con Một thứ tình cảm cao quý đáng
nâng niu trân trọng
- Bài thơ giống như lời chia sẻ, trò chuyện của một người đi trước với
người đi sau, của một người cha dành cho đứa con máu mủ của mình,
những kỷ niệm khó quên
+ Ngay từ những câu đầu tiên, lời thơ đã giống như một lời tự sự:
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
+ Một đứa trẻ khi ngày từ khi được hình thành lên từ trong bụng mẹ đã
mang rất nhiều tâm sự, yêu thương, bao bọc của những người thân
yêu, của cha mẹ
+ Hình ảnh một em bé chập chững biết đi những bước chân đầu tiên
trên đường đời luôn được sự cổ vũ động viên từ những người thương
yêu chính là cha mẹ
+ Trong những câu thơ tiếp theo tác giả lại gieo vào lòng người đọc
những tình cảm thân thuộc, tình cảm đồng bào, tình làng nghĩa xóm
đầy quý mến, trân trọng
Người đồng mình thương lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời
+ Trong những câu thơ này tác giả đã kể về những kỷ niệm, những
0.5
0.5
5.0
Trang 5cánh rừng đầy hoa, những con đường thân thuộc gần gũi, giản dị,
nhưng sâu sắc chứa đựng biết bao tình nghĩa
+ Tác giả muốn qua những câu thơ này để gợi nhớ cho con phải biết
yêu thương xóm làng, yêu thương những con người gắn bó với mình,
những người tuy không cùng chúng giòng máu nhưng lại thân thiết
hơn cả ruột thịt
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
+ Tình cảm người cha muốn gửi tới con dù cuộc sống có nhiều khó
khăn, vất vả, nhưng những con người nơi đây luôn tràn đầy nhiệt
huyết Tác giả Y Phương muốn nhắn nhủ tới con mình về những
chặng đường phía trước
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Những câu thơ đầy tình nghĩa tác giả răn dậy con mình không được
quên gôc rễ nguồn cội
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chằng mấy ai nhỏ bé đâu con
Trong hai câu thơ này tác giả muốn truyền cho người con của mình có
thêm lòng tin sức mạnh vào cuộc sống
- Mở rộng: Trong hai cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, rất
nhiều người đồng bào dân tộc chính là nơi nuôi quân, chiến đấu vô
cùng anh dũng
- Bài thơ “Nói với con” là một bài thơ mang những lời tâm sự, chia sẻ,
gửi gắm của một người cha tới người con yêu thương của mình
Những lời dạy sâu sắc về tình nghĩa, tình người, về ý chí trên đường
đời Bài thơ nhẹ nhàng, chân thật, như chính nỗi lòng của tác giả đã để
lại trong lòng người đọc nhiều cảm xúc khó phai
3 Liên hệ với truyện ngắn Lão Hạc:
- Nhân vật lão Hạc trong Lão Hạc là người có tình yêu thương con
sâu sắc:
+ Trước tình cảnh và nỗi đau của con, lão luôn là người thấu hiểu, tìm
cách chia sẻ, tìm lời lẽ an ủi, giảng giải cho con hiểu,
+ Những ngày sống xa con, lão không nguôi nỗi nhớ thương, niềm
mong mỏi tin con từ cuối phương trời Mặc dù anh con trai đi biền biệt
năm, sáu năm trời nhưng mọi kỉ niệm về con vẫn luôn thường trực
trong lão Trong câu chuyện với ông giáo, lão không quên nhắc tới
đứa con trai của mình
- Tình cảm của người cha đối với con trong truyện ngắn Lão Hạc thể
hiện sự bế tác của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng
Tám
4 Điểm chung và điểm riêng:
1.0
0.75
Trang 6- Điểm chung: Cả hai văn bản Nói với con và Lão Hạc đều có những
nét chung về nội dung tư tưởng Hai tác phẩm đều viết về tình yêu
thương sâu sắc của người cha đối với con
- Điểm riêng: Hai tác phẩm viết về tình cha con trong hai thời kì lịch
sử khác nhau:
+ Lão Hạc là truyện ngắn hiện thực trước Cách mạng tháng Tám, viết
về người nông dân nghèo khổ, bế tắc, yêu thương con nhưng đành
chấp nhận sự thực phũ phàng phải sống xa con, phải hi sinh để con có
cuộc sống tốt đẹp hơn
+ Nói với con viết về tình yêu thương con của một người cha dân tộc
thiểu số có nhận thức mới mẻ, trong thời kì đất nước hòa bình, có
nhiều đổi mới Tình yêu thương con gắn liền với niềm tự hào về cội
nguồn gia đình, quê hương, mong ước cho con tiếp tục kế thừa, phát
huy những truyền thống tốt đẹp của quê hương, gia đình
5 Đánh giá, mở rộng, nâng cao:
Ý kiến của Nguyễn Đình Thi khẳng định giá trị của một tác phẩm văn
học lớn; giúp người nghệ sĩ hiểu được vai trò, sứ mệnh của họ trên con
đường nghệ thuật
Qua ý kiến của Nguyễn Đình Thi, người đọc hiểu sâu sắc hơn về tình
cảm của người cha trong bài thơ Nói với con và truyện ngắn Lão Hạc;
khơi dậy và bồi đắp thêm cho người đọc những tình cảm tốt đẹp trong
cuộc sống: tình yêu thương con, tình cảm gia đình, tình cảm cội nguồn
và tình yêu quê hương, xứ sở
- Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng, suy nghĩ mới
mẻ, phù hợp với vấn đề nghị luận.
- Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn xác chính tả, dùng từ,
đặt câu.
0.75
0.5 0.5