SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI TUYỂN SINH LỚP 10 PTTH TỈNH NINH BÌNH Năm học 2021 2022 ĐỀ THI CHÍNH THỨC Bài thi môn chuyên Ngữ văn Ngày thi 10/6/2021 (Thời gian làm bài 150 phút (không kể thời gian ph[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI TUYỂN SINH LỚP 10 PTTH
TỈNH NINH BÌNH Năm học: 2021 - 2022
Bài thi môn chuyên: Ngữ văn - Ngày thi: 10/6/2021
(Thời gian làm bài 150 phút (không kể thời gian phát đề)
Đề thi gồm 02 phần trong 01 trang
PHẦN I: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Vui gì hơn làm người lính đi đầu!
Ngành y thời chống dịch như chống giặc đã có bốn thần tốc: thần tốc khoanh vùng, thần tốc truy vết, thần tốc cách ly, thần tốc xét nghiệm Nói thần tốc là nói tới tốc độ: tốc độ về thời gian, tốc
độ về ứng phó, tốc độ về tổ chức, tốc độ về hành động Không được chần chừ; không được chậm trễ, nhanh phút nào hay phút đó Thời gian là lực lượng Thời gian là thời cơ Thời gian là chiến thuật Thời gian là kết quả Ngành y Việt Nam, tôi nghĩ đã làm được điều đó trong những tháng ngày đại dịch ẩn chứa muôn vàn lo toan, bất an vừa qua.
(…) Sau bộ áo quần bảo hộ mỏng dính màu xanh nước biển và chiếc khẩu trang y tế của các thầy thuốc là những câu chuyện cảm động về tình người Không dễ nhìn thấy những nếp nhăn mới, những quầng thâm dưới mi mắt, không dễ nghe được tiếng thở mệt nhọc sau những giờ làm việc căng thẳng, không phải ai cũng thấu cảm hết giấc ngủ chập chờn của họ trên sàn bệnh viện chính quy hay dã chiến Nhiều điều muốn nói lắm về những người thầy thuốc Thời chiến tranh, bộ đội cụ
Hồ đâu có giặc là ta cứ đi, thì hai năm qua, các thầy thuốc đâu có dịch là ta cứ đến Chống dịch như chống giặc mà Giản dị thế thôi mà đòi hỏi bản lĩnh và yêu thương của con người không nhỏ Thoái thác nhiệm vụ chống đại dịch cũng như kẻ đào ngũ trong thời chiến vậy Tôi nghĩ, người thầy thuốc
có mặt ở điểm nóng của đại dịch cũng là sự dấn thân dũng cảm, cũng sống và làm việc vì mọi người Dịch Covid -19 đâu phải trò đùa, nó không ngán một ai, không trừ một ai, từ nguyên thủ quốc gia đến thường dân và cả thầy thuốc nữa đều có thể bị nhiễm bệnh, thậm chí đối diện với cái chết.
(Nhà thơ, đại tá Nguyễn Hữu Quý Báo Sức khỏe và Đời sống, Số đặc biệt 69+70, ngày 30/4
-3/5/2021, tr.5)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm): Trong văn bản, nỗi vất vả nhọc nhằn của các y, bác sĩ được gợi lên qua các
chi tiết nào?
Câu 2 (0,5 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp lặp cấu trúc cú pháp trong các câu văn sau:
Thời gian là lực lượng Thời gian là thời cơ Thời gian là chiến thuật Thời gian là kết quả.
Câu 3 ( 1,0 điểm): Theo anh/ chị, tác giả bài viết đã căn cứ vào những tiêu chí nào để so sánh
các y, bác sĩ chống dịch Covid - 19 với những người lính đi đầu?
Câu 4 (1,0 điểm): Từ văn bản trên, anh/chị thấy mình cần phải làm gì để góp phần đẩy lùi đại
dịch Covid - 19?
PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
Từ việc đọc hiểu văn bản ở phần 1, hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cống hiến, hy sinh thầm lặng của con người đối với cộng đồng
Câu 2 (5,0 điểm)
Nhà văn Pautopxki cho rằng: Chi tiết làm nên bụi vàng của tác phẩm.
Anh chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Chọn một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong các
tác phẩm truyện ngắn đã học để làm sáng tỏ ý kiến trên
-Hết -ĐỀ THI CHÍNH THỨC
Trang 2
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM
TỈNH NINH BÌNH ĐỀ THI TUYỂN SINH LỚP 10 PTTH
Năm học: 2021 - 2022
Bài thi môn chuyên: Ngữ văn - Ngày thi: 10/6/2021
(Hướng dẫn chấm gồm có 03 trang)
ĐIỂM
I 1 Nỗi vất vả nhọc nhằn của các y, bác sĩ được gợi lên qua các chi tiết:
- Những nếp nhăn mới
- Những quầng thâm dưới mi mắt
- Tiếng thở mệt nhọc sau những giờ làm việc căng thẳng
- Giấc ngủ chập chờn của họ trên sàn bệnh viện chính quy hay dã chiến…
Cho điểm:
+ Thí sinh chỉ 1 đến 2 chi tiết: cho 0,25 điểm + Thí sinh chỉ được 3 chi tiết hoặc chép lại những câu văn có các chi tiết trên: cho 0,5 điểm
0,5
2 Tác dụng của biện pháp lặp cấu trúc cú pháp:
- Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tận dụng thời gian trong công tác chống dịch Covid - 19
- Tạo nhịp điệu nhanh, gấp gáp; tăng sức biểu cảm cho cách diễn đạt
0,25
0,25
3 Những tiêu tác giả sử dụng để so sánh các y, bác sĩ chống dịch Covid
-19 với những người lính đi đầu:
- Công tác chống dịch Covid - 19 cũng phải “thần tốc” như người lính
“thần tốc” trong các trận đánh trước kia
- Họ cũng phải chiến đấu chống kẻ thù nguy hiểm, đó là cuộc chiến đấu gian khổ, vất vả, thậm chí phải đối diện với cái chết
- Họ cũng có lòng dũng cảm, dấn thân vì mọi người
- Nếu trốn tránh, thoái thác nhiệm vụ họ cũng như kẻ đào ngũ trong thời chiến
(Lưu ý: nếu thí sinh ghi lại được những câu văn thể hiện những tiêu chí trên vẫn cho điểm tối đa nhưng nếu chép lại một đoạn dài, chỉ cho 0,75 điểm)
0,25 0,25
0,25 0,25
4 Thí sinh có thể nêu ra những việc làm khác nhau nhưng phải có tác
dụng hỗ trợ cho công tác phòng chống dịch Sau đây là một số gợi ý:
- Thực hiện tốt quy định 5K của Bộ y tế
- Hạn chế di chuyển nhiều nơi, nhất là đến những vùng có dịch
- Có ý thức tuyên truyền, nhắc nhở những người xung quanh cùng chung tay phòng chống dịch, sẵn sàng quyên góp, giúp đỡ cho công tác phòng chống dịch trong khả năng của bản thân
- Không đưa tin sai sự thật gây hoang mang cho cộng đồng…
(Lưu ý: mỗi biện pháp hợp lí cho 0,25 điểm
1,0
Trang 3II 1 Viết bài văn nghị luận (khoảng 01 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ
về sự cống hiến, hi sinh thầm lặng của con người đối với cộng đồng.
a Đảm bảo đúng cấu trúc một bài văn: Có mở bài, thân bài, kết luận. 0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: sự cống hiến, hi sinh thầm
lặng của con người đối với cộng đồng.
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể diễn đạt theo nhiều
cách khác nhau nhưng cần đảm bảo những ý cơ bản sau:
* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
* Giải quyết vấn đề
- Giải thích: cống hiến, hi sinh thầm lặng là những đóng góp, những
việc làm tốt đẹp cho mọi người mà không phô trương, ồn ào, không cần được nhiều người biết đến
- Vì sao con người cần biết cống hiến, hi sinh cho cộng đồng?
+ Phần lớn con người sống trên cuộc đời đều nhận được nhiều đặc ân từ cuộc đời, phải biết “cho”, biết cống hiến để xứng đáng với những gì được nhận
+ Sống cống hiến giúp con người được sống trọn vẹn, có thể đánh thức
và phát huy hết những năng lực tiềm ẩn của bản thân
+ Đây là lối sống nhân văn, đáng ca ngợi; giúp lan tỏa những điều tốt đẹp, góp phần xây dựng một cộng đồng, xã hội văn minh
- Phê phán những người sống ích kỉ, không biết cống hiến, hi sinh vì người khác
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Nhận thức đúng đắn về lối sống đẹp, có ích, có trách nhiệm với cộng đồng
+ Sống cống hiến, hi sinh không phải là làm những việc lớn lao, to tát
Mỗi con người dù nhỏ bé vẫn có thể cống hiến được cho cộng đồng bằng những hành động, những việc làm rất nhỏ, phù hợp với hoàn cảnh
cá nhân
* Kết thúc vấn đề
(Lưu ý: Thí sinh cần điểm dẫn chứng minh họa cho thuyết phục.)
0,25
0,5
0,25
0,25
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ sâu
sắc về vấn đề nghị luận
0,25
2
Làm sáng tỏ ý kiến của Pautopxki: Chi tiết làm nên bụi vàng của tác phẩm qua một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu.
a Đảm bảo đúng cấu trúc của bài văn: Có mở bài, thân bài, kết luận.
Phần thân bài biết tách thành nhiều đoạn văn
0,25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Làm sáng tỏ ý kiến của Pautopxki:
Chi tiết làm nên bụi vàng của tác phẩm qua một số chi tiết nghệ thuật
tiêu biểu
0,25
c.Triển khai vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều
cách khác nhau nhưng cần đạt được các ý sau:
* Triển khai vấn đề nghị luận
Trang 4Giải thích:
- Chi tiết là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư
tưởng
- Bụi vàng: Cách nói hình ảnh, chỉ những điều nhỏ bé nhưng quý giá.
=> Nhận định của Pautopxki nhấn mạnh vai trò của chi tiết nghệ thuật
đối với tác phẩm văn học
0,5
Lí giải: Tại sao chi tiết nghệ thuật có vai trò quan trọng trong tác
phẩm văn học như vậy?
- Chi tiết có khả năng giải thích, thể hiện, làm minh xác cấu tứ nghệ
thuật của nhà văn, góp phần quan trọng thể hiện chủ đề của tác phẩm
- Chi tiết là yếu tố cấu tạo nên hình tượng nghệ thuật, tạo nên độ chân
thực, sinh động, hấp dẫn cho hình tượng Vì thế, khi tìm hiểu hình tượng
không thể không đọc hiểu chi tiết
- Chi tiết làm nên sự cô đúc, sâu sắc cho tác phẩm Qua chi tiết người
đọc có thể nhận ra thế giới nghệ thuật riêng của từng tác giả
0,5
Chứng minh: Thí sinh có thể tùy chọn các chi tiết nghệ thuật trong các
tác phẩm truyện ngắn đã học để làm sáng tỏ vấn đề Tuy nhiên, cần đảm
bảo các yêu cầu sau:
- Số lượng các chi tiết, tác phẩm nghệ thuật: từ 02 trở lên
- Lựa chọn các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, có nhiều ý nghĩa
- Với mỗi chi tiết lựa chọn, cần:
+ Tái hiện chi tiết: Hoàn cảnh xuất hiện, vị trí của chi tiết nghệ thuật
trong tác phẩm
+ Phân tích nội dung và nghệ thuật của chi tiết
+ Đánh giá được giá trị của chi tiết: Đối với việc xây dựng hình tượng
nghệ thuật, diễn biến cốt truyện, thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm
(Lưu ý: - Nếu thí sinh phân tích chung chung cả tác phẩm mà không biết
phân tích sâu vào chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, chỉ cho tối đa 0,75/2,0
điểm phần chứng minh
- Nếu thí sinh phân tích chi tiết nghệ thuật sơ sài, hời hợt, không làm nổi
bật được các luận điểm theo định hướng trên, chỉ cho tối đa 1,0/2,0 điểm
phần chứng minh.)
2,0
Đánh giá, mở rộng:
- Chi tiết có vai trò rất quan trọng đối với tác phẩm văn học nhưng
không phải chi tiết nào cũng là chi tiết nghệ thuật Chỉ có những chi tiết
có khả năng khái quát hiện thực, làm nổi bật hình tượng, thể hiện sâu sắc
chủ đề tác phẩm mới được gọi là chi tiết nghệ thuật
- Nhận định đặt ra yêu cầu đối với người sáng tạo và người tiếp nhận:
+ Với người sáng tạo: Để sáng tạo được các chi tiết nghệ thuật đặc sắc,
nghệ sĩ phải trải qua quá trình lao động nghiêm túc, công phu, có khả
năng quan sát tinh tế Chi tiết nghệ thuật tạo nên diện mạo riêng cho mỗi
nhà văn
+ Với người tiếp nhận: Khi thưởng thức tác phẩm cần chú ý đến các chi
tiết nghệ thuật để có thể nhận ra giá trị tư tưởng cũng như những quan
0,25
0,25
Trang 5niệm, thông điệp của nhà văn qua các chi tiết.
b Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ sâu
sắc về vấn đề nghị luận
0,25
Lưu ý chung:
- Đề thi được ra theo hướng mở, giám khảo cần vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm để cho điểm bài làm của thí sinh; có thể thưởng điểm (không quá 0,5 điểm) cho những bài có sáng tạo.
- Điểm toàn bài cho lẻ đến 0,25; không làm tròn điểm.