15.Tài Liệu Giới Thiệu Nội Dung Cơ Bản Của Luật Bầu Cử Đại Biểu Quốc Hội Và Đại Biểu Hội Đồng Nhân Dân.ppt

VAI TRÒ CỦA THIẾT BỊ, TÀI LIỆU TRONG CÔNG TÁC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT GIỚI THIỆU NỘI DUNG CƠ BẢN GIỚI THIỆU NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI CỦA LUẬT BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI VÀ[.]

GIỚI THIỆU NỘI DUNG CƠ BẢN

CỦA LUẬT BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI

VÀ ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

TS.Đỗ Xuân Lân Q.Vụ trưởng, Vụ phổ biến, giáo dục pháp luật

NỘI DUNG

 Tại sao ban hành

 Hiệu lực, cơ cấu, phạm vi

 Một số điểm mới cơ bản

TẠI SAO BAN HÀNH

 Cụ thể hóa Hiến pháp 2013: Bảo đảm quyền bầu cử, ứng cử của công dân Hội đồng; cụ thể hóa quy định của Hiến pháp về Hội đồng bầu cử quốc gia - cơ quan do Quốc hội thành lập, có nhiệm vụ tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội; chỉ đạo, hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu HĐND các cấp Tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Hội đồng bầu cử quốc gia và số lượng thành viên Hội đồng bầu cử quốc gia do luật định (Điều 117)

 Bảo đảm sự phù hợp với các Luật tổ chức bộ máy Nhà nước mới được ban hành theo tinh thần Hiến pháp 2013

 Kế thừa các quy định còn phù hợp; khắc phục tồn tại, hạn chế từ thực tiễn triển khai thi hành Luật Bầu cử ĐBQH và ĐBHĐND năm 1997; 2001; 2003; 2010.

 Chọn ra được những ĐBQH và ĐBHĐND ưu tú nhất, thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri

HIỆU LỰC, CƠ CẤU

 Ban hành: 25/6/2015; Hiệu lực: 01/9/2015; thay thế Luật Bầu cử ĐBQH 1997 (2001; 2010); Luật Bầu cử ĐBHĐND 2003 (2010)

 Cơ cấu: 10 Chương; 98 Điều

Chương I: Những qui định chung có 05 điều

Chương II: Dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ ĐBQH, ĐBHĐND; đơn vị bầu cử và khu vực bỏ phiếu có 06 điều

Chương III: Hội đồng bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử

ở địa phương có 17 điều

Chương IV: Danh sách cử tri có 06 điều

Chương V: Ứng cử và hiệp thương, giới thiệu người ứng cử ĐBQH, ĐBHĐND có 4 mục; 27 điều

Chương VI: Tuyên truyền, vận động bầu cử có 07 điều

Chương VII: Nguyên tắc và trình tự bỏ phiếu có 04 điều

Chương VIII: Kết quả bầu cử có 4 mục, 16 điều

Chương IX: Bầu cử bổ sung ĐBQH, ĐBHĐND có 06 điều

Chương X: Xử lý vi phạm về bầu cử và điều khoản thi hành có 04 điều

NHỮNG ĐIỂM MỚI

 Trước đây là hai Luật; nay hợp lại thành Luật bầu cử chung

 Về tiêu chuẩn: Dẫn chiếu sang Luật TCQH và Luật TCCQĐP (Điều 3); không quy định trực tiếp, ngay trong Luật như trước;

 Quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử Điều 4:

Quốc hội quyết định ngày bầu cử toàn quốc đối với cuộc bầu cử ĐBQH, ĐBHĐND các cấp; quyết định việc bầu cử bổ sung ĐBQH trong thời gian giữa nhiệm kỳ; quyết định, thành lập HĐBCQG Ngày bầu cử phải là ngày chủ nhật và được công bố chậm nhất là 115 ngày trước ngày bầu cử (trước đây thuộc UBTVQH) Làm rõ vai trò của HĐBCQG trong chỉ đạo và hướng dẫn công tác bầu cử ĐBHĐND các cấp (trước thuộc Chính phủ);

Làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, Bộ, UBND; Ủy ban bầu cử địa phương; Thường trực HĐND và các cơ quan khác trong bầu cử;

 Quy định cụ thể tỷ lệ phải có ít nhất 18% tổng số người trong danh sách chính thức người ứng cử ĐBQH là người dân tộc thiểu số và ít nhất 35% là phụ nữ; danh sách chính thức những người ứng cử ĐBHĐND các cấp phải bảo đảm có

ít nhất 35% là nữ; không quy định thủ đô Hà Nội được phân bổ số ĐBQH thích đáng; tăng thời gian dự kiến cơ cấu, thành phần từ 95 ngày lên 105 ngày

 Người đang bị tạm giam, những người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ

sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc cũng sẽ được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và ĐBHĐND cấp tỉnh, nơi người đó đang bị tạm giam, đang được giáo dục, cai nghiện bắt buộc

NHỮNG ĐIỂM MỚI

 Chương III: HĐBCQG là một thiết chế hiến định mới; do Quốc hội thành lập (Luật cũ gọi là Hội đồng bầu cử ở Trung ương do UBTVQH thành lập) có nhiệm vụ tổ chức bầu cử ĐBQH; chỉ đạo, hướng dẫn công tác bầu cử ĐBHĐND các cấp Luật quy định ba nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của HĐBCQG: nhiệm vụ, quyền hạn chung đối với công tác bầu cử; đối với bầu cử ĐBQH, trong đó có nhiệm vụ trình Quốc hội kết quả xác nhận tư cách ĐBQH được bầu và nhiệm vụ, quyền hạn đối với bầu cử ĐBHĐND các cấp Chương này quy định về cơ cấu, tổ chức, nguyên tắc hoạt động của HĐBCQG; nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch, Phó Chủ tịch, các uỷ viên và bộ máy giúp việc; quy định về cách thức thành lập, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử và thời điểm kết thúc nhiệm vụ của các tổ chức phụ trách bầu

cử ở địa phương

 Chương IV: Quy định về danh sách cử tri: nguyên tắc lập; trường hợp không được ghi tên, xoá tên hoặc bổ sung tên; thẩm quyền lập; niêm yết; khiếu nại về danh sách cử tri và việc bỏ phiếu ở nơi khác

Điểm mới là mở rộng cử tri là người đang bị tạm giam, tạm giữ, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và ĐBHĐND cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc

NHỮNG ĐIỂM MỚI

 Chương V từ Điều 35 đến Điều 61 chia làm 4 mục: ứng cử; hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và điều chỉnh cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội; hiệp thương, giới thiệu người ứng cử ĐBHĐND và điều chỉnh cơ cấu, thành phần, số lượng ĐBHĐND và mục về danh sách những người ứng cử

Công dân có thể ứng cử ĐBQH và ĐBHĐND phải nộp hồ sơ ứng cử bao gồm các giấy tờ quy định cụ thể chậm nhất là 70 ngày trước ngày bầu cử và phải tuân theo đúng trình tự, thủ tục luật định Những trường hợp không được ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân bao gồm: Người đang bị tước quyền ứng cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang chấp hành hình phạt tù, người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người đang bị khởi tố bị can; người đang chấp hành bản án, quyết định hình sự của Tòa án; người đã chấp hành xong bản

án, quyết định hình sự của Tòa án nhưng chưa được xóa án tích; người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc giáo dục tại xã, phường, thị trấn.

 Vấn đề hiệp thương, giới thiệu người ứng cử ĐBQH và điều chỉnh cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử ĐBQH được quy định cụ thể theo trình tự, thủ tục theo luật Danh sách những người ứng cử ĐBQH, ĐBHĐND phải lập và công bố trong một khoảng thời gian đúng quy định và

Tổ bầu cử phải niêm yết danh sách chính thức ở khu vực bỏ phiếu chậm nhất là 20 ngày trước ngày bầu cử.

NHỮNG ĐIỂM MỚI

đẳng, đúng pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và trong chỉ đạo công tác thông tin, tuyên truyền, vận động bầu cử, các cơ quan, tổ chức liên quan

sẽ đảm nhiệm các nhiệm vụ cụ thể tương ứng Việc vận động bầu cử của người ứng cử có thể theo hình thức gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri tại hội nghị tiếp xúc cử tri ở địa phương nơi mình ứng cử hoặc thông qua phương tiện thông tin đại chúng

phiếu Luật giữ nguyên quy định về thời gian bỏ phiếu bắt đầu từ 7 giờ sáng đến 7 giờ tối cùng ngày Tuỳ tình hình địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu sớm hơn nhưng không được trước 5 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá 9 giờ tối cùng ngày (Luật cũ là không quá

10 giờ đêm) Quy định này nhằm đảm bảo kết quả kiểm phiếu của các khu vực bầu cử không tác động đến việc bầu cử của khu vực bỏ phiếu khác.

 Việc bỏ phiếu phải đảm bảo đúng nguyên tắc theo luật định Trong thời hạn

10 ngày trước ngày bầu cử, Tổ bầu cử phải thường xuyên thông báo cho cử tri biết ngày bầu cử, nơi bỏ phiếu, thời gian bỏ phiếu bằng hình thức niêm yết, phát thanh và các phương tiện thông tin đại chúng khác của địa phương Trường hợp đặc biệt cần hoãn ngày bỏ phiếu hoặc bỏ phiếu sớm hơn ngày quy định thì Ủy ban bầu cử trình Hội đồng bầu cử quốc gia xem xét, quyết định.

NHỮNG ĐIỂM MỚI

 Chương VIII: Quy định về kết quả bầu cử, gồm 4 mục: kiểm phiếu; kết quả bầu cử ở đơn vị bầu cử; bầu cử thêm, bầu cử lại; và tổng kết cuộc bầu cử Việc kiểm phiếu phải được tiến hành tại phòng bỏ phiếu ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc Sau khi nhận, kiểm tra biên bản kết quả kiểm phiếu của các Tổ bầu cử và giải quyết khiếu nại, tố cáo (nếu có), Ban bầu cử lập biên bản xác định kết quả bầu cử ở đơn vị bầu cử của mình Ngoài ra còn có trường hợp bầu cử thêm, bầu cử lại cũng được luật quy định rất cụ thể Cuối cùng là tổng kết cuộc bầu cử trong đó có các bước về công bố kết quả bầu cử và danh sách những người trúng cử; giải quyết khiếu nại về kết quả bầu cử; xác nhận tư cách của người trúng cử ĐBQH, ĐBHĐND

 Chương IX: Quy định về bầu cử bổ sung ĐBQH, ĐBHĐND gồm: bầu

cử bổ sung; tổ chức phụ trách bầu cử bổ sung; danh sách cử tri trong bầu cử bổ sung; ứng cử và hiệp thương, giới thiệu người ứng cử trong bầu cử bổ sung; trình tự bầu cử, xác định kết quả trong bầu cử bổ sung và khiếu nại, tố cáo, kiến nghị về bầu cử bổ sung Trường hợp bầu cử bổ sung ĐBQH, ĐBHĐND khi đáp ứng điều kiện tại Điều 89 Luật này và cũng tuân thủ các bước về tổ chức phụ trách bầu cử bổ sung; danh sách cử tri; ứng cử và hiệp thương, giới thiệu người ứng cử; kết quả bầu cử bổ sung…

NHỮNG QUY ĐỊNH MỚI

chuyển tiếp và hiệu lực thi hành Người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc hoặc cưỡng ép làm trở ngại việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử hoặc vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt VPHC hoặc TCTNHS

phường theo Nghị quyết số 26/2008/QH12 của Quốc hội

và Nghị quyết số 725/2009/UBTVQH12 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Luật này có quy định riêng đối với việc tổ chức bầu cử tại các huyện, quận, phường thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường

NGÀY BẦU CỬ VÀ NGUYÊN TẮC BẦU CỬ

được công bố chậm nhất 115 ngày trước ngày bầu cử Theo Nghị quyết 105/2015/QH13 ngày 25/11/2015 của Quốc hội, dự kiến là ngày 22/5/2016

tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín

TUỔI BẦU CỬ VÀ TUỔI ỨNG CỬ

có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên

có quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND các cấp tính đến ngày bầu cử được công bố (22/5/2016)

trở về trước có quyền bầu cử

trở về trước có quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND các cấp

TIÊU CHUẨN CỦA NGƯỜI ỨNG CỬ

định tại Luật tổ chức Quốc hội Người ứng cử ĐBHĐND phải đáp ứng các tiêu chuẩn của ĐBHĐND quy định tại Luật tổ chức chính quyền địa phương.

pháp, phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; II) Có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; có bản lĩnh, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền và các hành vi vi phạm pháp luật khác; III) Liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, được Nhân dân tín nhiệm;

sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tín để thực hiện nhiệm vụ ĐBQH; Có điều kiện tham gia các hoạt động của Quốc hội (Điều 21).

sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tín để thực hiện nhiệm vụ đại biểu; có điều kiện tham gia các hoạt động của HĐND (Điều 7)

NGUYÊN TẮC LẬP DANH SÁCH CỬ TRI

 Mọi công dân có quyền bầu cử đều được ghi tên vào danh sách cử tri và được phát thẻ cử tri, trừ các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 30

 Mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri ở nơi mình thường trú hoặc tạm trú

 Cử tri là người tạm trú và có thời gian đăng ký tạm trú tại địa phương chưa đủ 12 tháng, cử tri là quân nhân ở các đơn vị vũ trang nhân dân được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH, ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện ở nơi tạm trú hoặc đóng quân

 Công dân Việt Nam ở nước ngoài trở về Việt Nam trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, thì đến UBND cấp xã xuất trình Hộ chiếu có ghi quốc tịch Việt Nam để được ghi tên vào danh sách cử tri và nhận thẻ cử tri bầu ĐBQH và ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã (nếu xuất trình tại nơi đăng ký thường trú) hoặc bầu ĐBQH và ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện (nêu xuất trình tại nơi đăng ký tạm trú)

 Cử tri là người đang bị tạm giam, tạm giữ, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu ĐBQH và ĐBHĐND cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc

TRƯỜNG HỢP KHÔNG ĐƯỢC GHI TÊN, XÓA TÊN HOẶC BỔ SUNG TÊN VÀO DSCT

 Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án

đã có hiệu lực pháp luật, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự thì không được ghi tên vào DSCT

 Người thuộc trường hợp trên nếu đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ được khôi phục lại quyền bầu cử, được trả lại tự do hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác nhận không còn trong tình trạng mất năng lực hành vi dân sự thì được bổ sung vào DSCT và được phát thẻ

cử tri

 Trong thời gian từ sau khi DSCT đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, những người thay đổi nơi thường trú ra ngoài đơn vị hành chính cấp xã nơi đã được ghi tên vào DSCT thì được xóa tên trong DSCT ở nơi cư trú cũ và bổ sung vào DSCT tại nơi thường trú mới để bầu ĐBQH, ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã; người chuyển đến tạm trú ở nơi khác với đơn vị hành chính cấp xã mà mình

đã được ghi tên vào DSCT và có nguyện vọng tham gia bầu cử ở nơi tạm trú mới thì được xóa tên trong DSCT ở nơi cư trú cũ và bổ sung vào DSCT tại nơi tạm trú mới để bầu ĐBQH, ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện

TRƯỜNG HỢP KHÔNG ĐƯỢC GHI TÊN, XÓA TÊN HOẶC BỔ SUNG TÊN VÀO DSCT

 Cử tri nếu đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ

mà được trả tự do hoặc đã hết thời gian giáo dục bắt buộc, cai nghiện bắt buộc thì được xóa tên trong DSCT ở nơi có trại tạm giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, được bổ sung vào DSCT tại nơi đăng

ký thường trú để bầu ĐBQH, ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã hoặc được bổ sung vào DSCT tại nơi đăng

ký tạm trú để bầu ĐBQH, ĐBHĐND cấp tỉnh, cấp huyện.

 Người đã có tên trong DSCT mà đến thời điểm bắt đầu

bỏ phiếu bị Tòa án tước quyền bầu cử, phải chấp hành hình phạt tù hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì Ủy ban nhân dân cấp xã xóa tên người đó trong DSCT và thu hồi thẻ cử tri.

NHỮNG TRƯỜNG HỢP KHÔNG ĐƯỢC ỨNG CỬ

quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang chấp hành hình phạt tù, người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự.

của Tòa án.

sự của Tòa án nhưng chưa được xóa án tích.

đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc giáo dục tại xã, phường, thị trấn.