345 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỖ TRỢ, TƯ VẤN HỌC TẬP VÀ TÂM LÝ CHO SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI Nguyễn Việt Tiến, Nguyễn Thị Anh Thư Trường Đ[.]
Trang 1ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỖ TRỢ, TƯ VẤN HỌC TẬP
VÀ TÂM LÝ CHO SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
HÀ NỘI
Nguyễn Việt Tiến, Nguyễn Thị Anh Thư
Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Tóm tắt: Theo số liệu thống kê hàng năm của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, số
lượng sinh viên tiến hành bảo lưu, tạm dừng học tập tại trường gia tăng rất nhiều, nhất là trong thời điểm xảy ra dịch bệnh Covid-19 Nhằm góp phần giảm thiểu số lượng sinh viên bảo lưu, tạm dừng học tập và tìm hiểu nguyên nhân, kịp thời tư vấn, giải đáp, giúp đỡ cho nên việc ứng dụng công nghệ thông tin được xác định vừa là yêu cầu, vừa là giải pháp quan trọng nhất để thực hiện các mục tiêu, nội dung và xây dựng quy trình thực hiện trong việc hỗ trợ tư vấn học tập và tâm lý cho sinh viên Bài viết nêu thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong việc truyền thông, xây dựng tiến trình, quy trình nhằm hỗ trợ tư vấn học tập cũng như như tâm
lý của sinh viên, đồng thời đề xuất các giải pháp để tiếp tục có nhưng đổi mới về công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này
Từ khóa: công nghệ thông tin, truyền thông, tư vấn học tập, tư vấn tâm lý
1 Đặt vấn đề
Hiện nay, việc tư vấn tâm lý học đường cho sinh viên còn khá mới mẻ ở Việt Nam, bởi
vì nhiều người cho rằng, sinh viên là đối tượng trưởng thành nên không cần đến hoạt động này Tuy nhiên, khi bước chân vào giảng đường đại học, nhiều sinh viên lần đầu tiên phải xa gia đình, các em sẽ có không ít bỡ ngỡ và bị “sốc” về văn hóa, cách thức học tập, đời sống cũng như các mối quan hệ tình cảm, xã hội,
Trong ba năm liên tục gần đây (năm 2018, 2019 và 2020), Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (ĐHBK HN) đã thực hiện khảo sát và trong Báo cáo số 86/BC-CTSV ngày 27/12/2021 đã chỉ ra có khoảng 10% sinh viên (trên 2000 sinh viên) gặp khó khăn bị cảnh báo học tập và có vấn đề về tâm lý Theo ghi nhận của Phòng Công tác Sinh viên, khi tiếp xúc với sinh viên gặp khó khăn trong học tập hoặc có vấn đề về tâm lý, thì có tới trên 60% khó khăn tâm lý liên quan đến động lực học tập và định hướng tương lai; 50% số sinh viên gặp vấn đề khó khăn tâm lý trong quá trình vận dụng các kỹ năng mềm (giao tiếp, thuyết trình, thuyết phục, làm việc nhóm…); 30% số sinh viên gặp khó khăn tâm lý liên quan đến phương pháp học tập; trên 20% số sinh viên gặp khó khăn tâm lý liên quan đến chuyện tình cảm và các mối quan hệ xã hội
Các kết quả thống kê và khảo sát cho thấy, bên cạnh việc gặp trực tiếp người hỗ trợ như bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý…, sinh viên còn có nhu cầu được tư vấn tâm lý thông qua các phương tiện công nghệ, như qua mạng xã hội, email, điện thoại Nghiên cứu của tác giả Bùi Thị Thanh Diệu (2014) cho thấy hình thức tham vấn qua email, thư từ là hình thức được các bạn
Trang 2sinh viên lựa chọn nhiều nhất khi có nhu cầu tham vấn Khi được khảo sát về lý do các em không muốn trực tiếp đến phòng tư vấn, hầu hết các em trả lời rằng nếu Trường có phòng tư vấn, các em rất muốn đến nhưng sợ các bạn nhìn và sợ thầy/cô giáo biết mặt Tỷ lệ sinh viên sử dụng các phương tiện công nghệ cao cùng với sự phát triển của các nền tảng học trực tuyến và mạng xã hội là cơ hội tiềm năng cho việc cung cấp các dịch vụ tư vấn học tập và tâm lý dựa trên công nghệ thông tin khá hiệu quả
Tại Trường ĐHBK HN, việc ứng dụng CNTT nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác
hỗ trợ, tư vấn học tập và tâm lý cho sinh viên đã được thực hiện và đạt được những kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn tồn tại những hạn chế, bất cập Bài viết khảo sát thực trạng việc ứng dụng CNTT trong hỗ trợ, tư vấn học tập và tâm lý sinh viên Trường ĐHBK HN để thấy được những lợi ích mà CNTT mang lại, đồng thời chỉ ra những bất cập của việc ứng dụng CNTT trong công tác tư vấn, từ đó có những điều chỉnh phù hợp nhằm nâng cao chất lượng trong việc
tư vấn cho sinh viên
2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi đã thực hiện khảo sát về thực trạng khó khăn tâm lý của sinh viên và nhu cầu
tư vấn tâm lý của các em thông qua bảng hỏi tự thuật Khách thể gồm 4.037 sinh viên của Trường, trong đó có 74,5% nam, 25,5% nữ;
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng tự hỏi tự thuật Nội dung bảng hỏi được xây dựng dựa trên tham khảo các công cụ sau: thang DASS phiên bản 21 câu để đo đạc các vấn đề về cảm xúc; bảng hỏi về những vấn đề khó khăn tâm lý, bảng hỏi về nhu cầu tham vấn, bảng trắc nghiệm mức độ trầm cảm, bảng trắc nghiệm mức độ lo âu
3 Kết quả nghiên cứu và giải pháp
3.1 Sơ lược về tình hình học tập và nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
Đôi nét về hoạt động học tập của sinh viên Trường ĐHBK HN, chúng tôi thấy rằng, điểm thi đầu vào của sinh viên cao và đồng đều nhau, song các bạn sinh viên lại có những biểu hiện khác nhau về tính tích cực nhận thức trong quá trình học tập: có sinh viên tích cực, chăm chỉ, tự giác, say mê học tập; có sinh viên chỉ hoàn thành nhiệm vụ khi có sự giám sát chặt chẽ của giáo viên; thậm chí có một bộ phận không ít sinh viên lười học, chán học, lưu ban hoặc bỏ học Trong phân tích động cơ học tập của sinh viên Trường ĐHBK HN của tác giả Dương Thị Kim Oanh (2018), kết quả khảo sát thực tiễn cho thấy, nhìn chung cả 4
loại động cơ học tập (Động cơ nhận thức - khoa học; Động cơ xã hội; Động cơ định hướng
nghề nghiệp; Động cơ tự khẳng định mình) của sinh viên Trường ĐHBK HN đều đạt mức
trên trung bình hoặc cao
Trong số 4 loại động cơ học tập được khảo sát thì “Động cơ tự khẳng định mình” xếp ở
vị trí thứ nhất và được sinh viên Trường ĐHBK HN ý thức như một động lực định hướng một cách rõ rệt nhất với mức độ tập trung của các câu trả lời cao Để khẳng định được vai trò và vị trí của mình trong xã hội, mà trước hết là trong học tập thì hầu hết sinh viên đều muốn học tập
để làm chủ cuộc sống tương lại của bản thân (92,5%) và không muốn sau này lệ thuộc vào ai
Trang 3đó (90,7%) Phần lớn các em cố gắng học tập để khẳng định được năng lực của bản thân (86,2%), được gia đình, bạn bè, xã hội thừa nhận (78,4%) Trong học tập, chính sự cạnh tranh giữa các bạn học để không thua kém bạn, không bị cho là người học dốt có ý nghĩa rất lớn đối với nhiều sinh viên Trường ĐHBK HN Đánh giá này cho ta thấy việc được giáo viên, bạn học đánh giá cao về năng lực và thành tích học tập của bản thân có ý nghĩa rất quan trọng đối với sinh viên Điều này cũng làm không ít các bạn sinh viên thấy áp lực khi không đạt được những
kỳ vọng như mình mong muốn dẫn đến lo âu, trầm cảm, stress
Bên cạnh những khó khăn tâm lý về cảm xúc, khó khăn trong học tập, “Động cơ định hướng nghề nghiệp” cũng chiếm mốt số lượng không nhỏ Trong các nghiên cứu và khảo sát việc các bạn sinh viên ĐHBK HN luôn cố gắng học tập để nắm vững kiến thức nghề nghiệp
và các kỹ năng, kỹ xảo của nghề tương lai (81,2%) và (84,1%), xem việc nắm vững kiến thức
lý thuyết và có khả năng thực hành nghề là điều quan trọng nhất Đối với sinh viên ngành kỹ thuật, ngoài việc nắm vững kiến thức lý thuyết để có thể trở thành người lao động có tay nghề cao trong tương lai thì khả năng ứng dụng và thực hành nghề là rất quan trọng Từ năm 2019 đến 2021, đại dịch Covid-19 xảy ra, đã làm cho nền kinh tế có nhiều biến động, cũng như vấn
đề về việc làm hạn chế rất nhiều gây nên tình trạng lo âu, căng thẳng cho các bạn sinh viên, các em cảm thấy khó khăn trong việc xác định lý tưởng, nghề nghiệp tương lai và năng lực bản thân
Ngoài ra, hầu hết sinh viên Trường ĐHBK HN lựa chọn “Động cơ xã hội” (92,3%), hướng tới việc trở thành người có ích cho gia đình và xã hội Trong quá trình học tập, những kích thích từ bên ngoài như sự khen ngợi, động viên của bố mẹ, thầy/cô giáo và bạn học cũng
có ý nghĩa to lớn, thúc đẩy không ít sinh viên trong học tập (67,6%) Nhiều sinh viên cố gắng học tập để làm vui lòng cha mẹ (71,5%) và muốn mình là tấm gương cho các em trong gia đình (61,9%) Với đặc điểm muốn được công nhận là người lớn và khẳng định mình, tính cách tự chủ cao nên một số bạn sinh viên dễ gặp khó khăn trong các mối quan hệ đặc biệt là mối quan
hệ với cha mẹ dẫn đến rơi vào trạng thái khó chia sẻ, trầm cảm, lo âu lan tỏa “Động cơ nhận thức - khoa học” của sinh viên Trường ĐHBK HN cũng có phần nào ảnh hưởng đến tâm sinh viên lý của sinh viên nhưng chiếm tỷ lệ ít nhất trong 4 động cơ được khảo sát và nghiên cứu
Do các bạn này trong học tập, có thiên hướng với việc thỏa mãn nhu cầu nhận thức và sinh viên
ý thức rõ về vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học (74,2%) và dành nhiều thời gian cho hoạt động học tập (73,9%) và tự nghiên cứu thêm tài liệu liên quan đến ngành học nên các bạn
có tư duy khoa học và cách thức lên kế hoạch sắp xếp thời gian biểu học tập, công việc, gia đình và xã hội khá tốt
Khó khăn tâm lý trong học tập, định hướng nghề nghiệp và các vấn đề về xã hội cũng
là ba khó khăn mà các bạn sinh viên cảm thấy cần thiết để được tư vấn nhiều nhất Và hình thức
mà các bạn sinh viên mong muốn được tư vấn là trực tuyến (97%), qua quá trình thí điểm thực tế cũng như khảo sát sinh viên gặp vấn đề về tâm lý vào tháng 8/2020 việc hạn chế của tư vấn truyền thống, gặp mặt trực tiếp chính là các bạn sinh viên còn e dè và ngại chia sẻ Nếu ứng dụng các nền tảng CNTT để có các bước sàng lọc ban đầu, các bạn sinh viên sẽ có thể biết được mình có nguy cơ gặp khó khăn tâm lý gì mà chưa cần đến gặp chuyên gia tư vấn tâm lý trực tiếp
Trang 43.2 Thực trạng sau khi ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào tư vấn học tập và tham vấn tâm lý sinh viên tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
Trước khi ứng dụng CNTT vào tư vấn học tập và tham vấn tâm lý sinh viên thì các hoạt động tư vấn tâm lý đều được triển khai theo Hình 1
Hình 1: Tiếp nhận thông tin và phân loại các thông tin sinh viên cần tư vấn
Mô hình và quy trình trên cho thấy ứng dụng theo cách thức truyền thống mất khá nhiều thời gian truyền thông và tiếp cận với thông tin vấn đề cần tư vấn mà sinh viên đang gặp phải Chính vì vậy, nhiều khi sinh viên có xu hướng đi tìm tư vấn từ bạn bè, người thân hoặc các mối quan hệ xã hội khác Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT, cụ thể là các ứng dụng trên điện thoại di động thông minh, mạng xã hội, nền tảng học tập trực tuyến, đã giúp cho sinh viên nhanh chóng tiếp cận và giao tiếp với những chuyên gia tâm lý chuyên nghiệp, quá trình tham vấn được thực hiện trên các quy tắc khoa học, chuẩn mực và đạo đức, bởi vì nếu người tham vấn không có chuyên môn, không phân tích được đúng tình huống cần xử lý kết quả đôi khi phản tác dụng
- Số lượng sinh viên sử dụng điện thoại thông minh chiếm 95% Căn cứ vào số liệu đó, Phòng Công tác Sinh viên đã xây dựng ứng dụng trên điện thoại di động có tên là iCTSV và đưa vào sử dụng cho sinh viên và giảng viên toàn trường bắt đầu từ năm 2018 Ứng dụng này giúp sinh viên và giảng viên theo dõi thông tin học tập, đăng ký tham gia các sự kiện, hoạt động ngoại khóa nâng cao kỹ năng mềm, nâng cao sức khỏe, tâm sinh lý ổn định hơn Ứng dụng của iCTSV cũng giúp cho sinh viên lập kế hoạch, thời gian biểu học tập và kết nối nhanh chóng nhất với các chuyên viên phụ trách tư vấn tâm lý, các chuyên gia để gỡ rối nhanh nhất cho vấn đề sinh viên gặp phải
- Duy trì 03 buổi tư vấn online mỗi tuần cho sinh viên toàn trường, bao gồm: 01 buổi
gỡ rối về vấn đề liên quan đến học tập, 01 buổi liên quan đến hỗ trợ giải tỏa áp lực tâm lý, 01 buổi trao đổi chia sẻ các nội dung bổ trợ, cách sống hay (Sách hay, Tình yêu, kỹ năng sống)
Trang 5Các buổi tư vấn có tham gia của các chuyên gia, khách mời cho các sinh viên gặp vấn đề về tâm lý, hoặc gặp khó khăn về học tập không tự giải quyết được
- Các buổi tư vấn nhóm được thực hiện theo hình thức Online kết hợp phần mềm đánh giá mức độ rối loạn tâm lý cần hỗ trợ , với nhiều quy mô khác nhau (từ hàng nghìn, vài trăm đến vài chục sinh viên một buổi), diễn giả kết hợp đa dạng bởi cán bộ phòng ban, chuyên gia, khách mời và sinh viên các trường bạn
- Vấn đề cũng được nhiều sinh viên quan tâm trong việc xin giúp đỡ tư vấn tâm lý đó là các chuyên gia cam kết bảo mật thông tin, nguyên tắc trung lập hay không đánh giá khi tham vấn Vì vậy, việc ứng dụng các nền tảng CNTT giúp cho sinh viên làm việc độc lập với những chuyên gia tâm lý chuyên nghiệp và có thể thoải mái bày tỏ chuyện riêng tư
- Các trường hợp tư vấn chuyên sâu được sàng lọc kỹ càng đồng thời tiếp cận với sinh viên và tư vấn tâm lý bằng việc sử dụng các hệ thống mạng xã hội Yammer của Microsoft, Fakebook…; sử dụng các công cụ nhắn tin mà giới trẻ thường xuyên sử dụng trên internet như Messenger của Facebook, Zalo, Viber, Telegram… Điều này giúp kết nối nhanh nhất và đạt hiệu quả cao trong quá trình theo dõi thông tin hỗ trợ gỡ rối các vấn đề tâm lý cho sinh viên
3.3 Một số kết quả nổi bật của hoạt động tư vấn hỗ trợ học tập và tư vấn tâm lý cho sinh viên thuộc đối tượng cần quan tâm
- Thiết lập được kênh thông tin quảng bá hoạt động và liên hệ của Bộ phận tư vấn trên Microsoft Teams, Email: ssu@hust.edu.vn, Cổng thông tin (mục hoạt động) https://ctt.hust.edu.vn/, Fanpage: https://www.facebook.com/phongtuvantamlydhbkhn hỗ trợ
việc thông báo Lịch hoạt động hàng tuần của Bộ phận tư vấn, trao đổi trực tuyến với sinh viên
và cán bộ quản lý lớp, tiếp nhận/phản hồi các thắc mắc yêu cầu hỗ trợ của sinh viên
- Năm 2021 đã có 69.000 lượt sinh viên đăng ký tham gia hoạt động tư vấn nhóm, trong
đó 19.000 lượt sinh viên tham gia với thời lượng tư vấn hơn 40 phút/chương trình, tương ứng 12.000 sinh viên tham gia, trong đó tân sinh viên khóa 66 có hơn 3.000 sinh viên tham gia
- 2.845 sinh viên thuộc diện bị cảnh báo học tập (kỳ 20201) (kỳ 1 của năm học 2020 -
2021) được nhắc nhở email hàng tuần Theo kết quả thống kê kết quả học tập của kỳ 20202 (kỳ
2 của năm học 2020 - 2021) tỷ lệ sinh viên có tiến bộ trong học tập tăng đáng kể, cụ thể: có
1.905 có tiến bộ trong học tập, 1691 giảm mức cảnh báo, 1.276 không còn cảnh báo học tập
Học kỳ 20211 (kỳ 1 của năm học 2021 - 2022), có khoảng 2000 sinh viên đang thuộc diện cảnh
báo học tập như vậy Kết quả này cho thấy số lượng giảm hơn 800 sinh viên so với năm trước,
vậy hiểu quả của việc tư vấn học tập và tâm lý sinh viên đạt hiệu quả
- Trong năm học 2021 - 2022 đã có 60 buổi tư vấn nhóm được tổ chức, với hơn 19.545 lượt sinh viên tương ứng 12.780 sinh viên, 300 lượt giáo viên quản lý lớp tham gia các buổi tư
vấn, chia sẻ kinh nghiệm
- 100% sinh viên có yêu cầu tư vấn đều được tư vấn, đánh giá của 4.037 sinh viên được
tư vấn, 90% hài lòng với việc tư vấn
Trang 63.4 Một số giải pháp nhằm nâng cao ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT) trong hoạt động tư vấn tâm lý và kết nối sinh viên tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội
Trước thực trạng như trên, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng quản lý và tư vấn thông qua ứng dụng một cách mạnh mẽ CNTT-TT, góp phần nâng cao hiệu quả trong tư vấn học tập
và tâm lý cho sinh viên tại Trường ĐHBK HN, chúng tôi đề xuất một số giải pháp như sau:
- Đầu tư, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng CNTT-TT Đây là giải pháp cơ bản nhất
mà Nhà trường cần quan tâm, bởi lẽ chỉ với một môi trường cơ sở hạ tầng tốt, ổn định thì các hoạt động khai thác CNTT-TT vào hỗ trợ, tư vấn và các hoạt động sự kiện mới đạt kết quả tốt Hiện nay, hệ thống máy chủ, mạng internet vẫn chưa đồng bộ dẫn đến một số sự kiện trực tuyến có hàng nghìn sinh viên tham gia đôi khi hay bị gặp sự cố làm ảnh hưởng đến quá trình tổ chức tham vấn cho sinh viên
- Hiện tại, Nhà trường cũng chú trọng đầu tư một số các phần mềm, ứng dụng đánh giá tâm lý, mạng xã hội riêng dành cho sinh viên, bản quyền hệ thống học tập thi online, email…; tuy nhiên còn mốt số hạn chế trong việc mở rộng tác vụ, ứng dụng chuyên sâu yêu cầu trả phí giúp hỗ trợ cho giáo viên, chuyên gia tiếp cận tốt hơn các nguồn thông tin phục vụ quá trình tư vấn gỡ rối tâm lý
- Nguồn kinh phí dành cho hoạt động tư vấn tâm lý còn hạn chế; trang thiết bị phục vụ hoạt động hỗ trợ và tư vấn chưa có, với các hoạt động tư vấn của các chuyên viên và chuyên gia chủ yếu dùng máy cá nhân
- Chưa có cơ chế kiểm tra, giám sát và thi đua khen thưởng cho các tập thể và cá nhân trong vấn đề đổi mới và ứng dụng CNTT-TT trong quản lý lớp hiệu quả giúp nắm bắt nhanh nhất tâm sinh lý của sinh viên Hiện nay, Nhà trường chưa có cơ chế, quy định giám sát và thi đua khen thưởng cho hoạt động ứng dụng CNTT-TT
4 Kết luận
Việc ứng dụng CNTT vào công tác tư vấn học tập và tâm lý cho sinh viên đã được thực hiện và đạt được những kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn tồn tại không ít những hạn chế bất cập Cơ sở vật chất hỗ trợ cho công tác ứng dụng CNTT trong tư vấn chưa đồng bộ, nguồn kinh phí dành cho các hoạt động còn hạn chế Vì triển khai ứng dụng trên không gian mạng internet ngoài tính tiện lợi và bảo mật sinh viên cần tư vấn nhưng đôi khi lại gặp nhiều các tình huống ngoài lề, không liên quan đến vấn đề học tập hay tâm lý gẫy nhiễu, mất thời gian của chuyên gia và hệ thống phải xử lý các thông tin thừa Do đó, một trong những nhiệm vụ cấp thiết là Trường ĐHBK HN cần phải tìm hiểu nghiên cứu thêm các công cụ, phần mềm nguồn mở hỗ trợ quản lý, nâng cao ứng dụng CNTT trong công tác tư vấn học tập và tâm lý sinh viên nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ chung của Nhà trường, ngày càng nâng cao chất lượng sinh viên cả về chất và lượng
Trang 7Tài liệu tham khảo
1 Donker, T., Petrie, K., Proudfoot, J., Clarke, J., Birch, M R & Christensen, H
(2013), Smartphones for smarter delivery of mental health programs: a systematic review
Journal of Medical Internet Research, 15(11)
2 Bùi Thị Thanh Diệu (2014), Nhu cầu tham vấn tâm lý của học sinh trường trung
học phổ thông Hoàng Hoa Thám, Sơn Trà, Đà Nẵng Kỷ yếu Hội thảo Tư vấn tâm lý học
đường lần thứ 4, trang 367-373
3 Trần Thị Kim Huệ (2016), Trạng thái lo âu của học sinh lớp 12 Kỷ yếu Hội thảo
khoa học quốc tế Tâm lý học học đường lần thứ 5, trang 591-598
4 Johnah Comstock (2017), Google taps National Alliance on Mental Illness to add
depression screener to search
https://www.mobihealthnews.com/content/google-taps-national-alliance-mental-illness-add-depression-screener-search
5 Heather Mack, Woebot Labs debuts fully AI mental health chatbot via Facebook
Messenger
http://www.mobihealthnews.com/content/woebot-labs-debuts-fully-ai-mental-health-chatbot-facebook-messenger, 21/11/2017
6 Whiteman, K L., Lohman, M C., Gill, L E., Bruce, M L & Bartels, S J (2017), Adapting a Psychosocial Intervention for Smartphone Delivery to Middle-Aged and Older
Adults with Serious Mental Illness The American Journal of Geriatric Psychiatry
7 Dương Thị Kim Oanh (2018), Động cơ học tập của sinh viên Trường Đại học Bách
khoa Hà Nội Tạp chí Tâm lý học, số 5(110), trang 43-48