Chương Iii Hệ Thống Kế hoạch hóa phát triển kịnh tế xã hội

Chương III Hệ thống KHH PT KTXH I HỆ THỐNG KHH THEO NỘI DUNG 1 Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2 Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội 3 Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 4 Chương trình dự án phát[.]

Chương III Hệ thống KHH PT KTXH

I. HỆ THỐNG KHH THEO NỘI DUNG

1. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội

2. Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội

3. Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội

4. Chương trình dự án phát triển

II TỔ CHỨC BỘ MÁY KHH Ở VIỆT NAM

Sơ đồ hệ thống KHH phát triển theo nội dung:

1 Chiến lược phát triển KTXH

1.1 Khái niệm

a Khái niệm

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội chủ yếu ở tầm quốc gia, và được hiểu đầy đủ là hệ thống các phân tích, đánh giá và lựa chọn thể hiện quan điểm, tầm nhìn, mục tiêu của một quá trình phát triển mong muốn, sự nhất quán về con đường và các giải pháp cơ bản để thực hiện.

b Đặc trưng của chiến lược phát triển

 Tính chất dài hạn và sự tương đối trong phân đoạn thời gian.

 Tính chất định tính là chủ yếu.

 Tính kết quả, thành quả và thể hiện sự đột phá, ưu tiên

I Chiến lược phát triển KTXH

1.2 Sự cần thiết của chiến lược phát triển

 Thứ nhất, xuất phát tính chất cạnh tranh ngày càng sâu sắc của nền kinh tế thị trường hội nhập quốc tế

 Thứ hai, những hạn chế, bất cập của nền kinh tế thị trường

 Thứ ba, chiến lược cung cấp một tầm nhìn và khuôn khổ chung cho xây dựng và triển khai các văn bản hoạch định ở các cấp thấp hơn

1.3 Nội dung của chiến lược phát triển

CÂU HỎI CHIẾN LƯỢC

KHUNG CHIẾN LƯỢC

Phần đánh giá thực trạng

Xác định Quan điểm, mục

tiêu phát triển

Xây dựng hệ thống các chính sách, giải pháp

Theo dõi, đánh giá

Nhà kế hoạch giống như bác sĩ

Chẩn đoán

Bệnh án Khám bệnh Điều trị

Phác đồ

Kê đơn Theo dõi bệnh nhân

Xác định vấn đề

Số liệu quá khứ Ptích thực trạng Lập KH giải quyết Mục tiêu

Giải pháp Theo dõi, đánh giá Lập KHPT KTXH Khám chữa bệnh

2 Quy hoạch phát triển KTXH

a Bản chất của QHPT

 Khái niệm:

QHPT thể hiện tầm nhìn, sự bố trí chiến lược về mặt thời gian và không gian lãnh thổ, xây dựng khung vĩ mô về tổ chức không gian để chủ động hướng tới mục tiêu, đạt hiệu quả cao, phát triển bền vững.

2 Quy hoạch phát triển KTXH

Là 1 văn bản mang tính chất định hướng (giống chiến lược) nhưng tính định hướng cụ thể hơn trên 2 góc độ:

- Thời gian: Xác định khoảng thời gian chi tiết hơn, ngắnhơn

- Tập trung chủ yếu vào bố trí không gian phát triển:

+ QH ngành: Điểm phân bố cơ sở, cụm phát triển chủyếu của ngành

+ QH vùng: Tổng sơ đồ phát triển vùng

2 Quy hoạch phát triển KTXH

+ Chiến lược phát triển ngành => QH ngành: Bố trí mạng lưới các

cơ sở sản xuất trong ngành trên các vùng cụ thể, hình thành các hình thức tổ chức sản xuất các ngành.

+ Chiến lược phát triển vùng => QH vùng: Phân bố tổng thể lực lượng sản xuất trên vùng: Sự kết hợp giữa các ngành trong không gian.

 Quy hoạch là chiếc cầu nối giữa chiến lược và kế hoạch

Yêu cầu của một phương án QH: Phát triển bền vững

➢ Phát triển bền vững là phát

triển mà việc tiếp cận các

nguồn lực hiện tại không

làm giảm khả năng tiếp cận

của các thế hệ tương lai

➢ Phát triển bền vững là phát

triển có thể duy trì được lâu

dài không giới hạn thời

gian, không phụ thuộc vào

tính chất thay đổi bên ngoài

hoặc bên trong.

➢ Phát triển bền vững là phát

triển cân bằng nhiều mặt ➔…

3 Kế hoạch phát triển

Khái niệm:

Là 1 công cụ quản lý và điều hành vĩ mô nền kinh tếquốc dân, nó xác định một cách hệ thống những hoạtđộng nhằm phát triển kinh tế xã hội theo những mụctiêu, chỉ tiêu và các cơ chế chính sách sử dụng trongmột thời kỳ nhất định

Kế hoạch và chiến lược

 Giống nhau: Đều là 1 văn bản mang tính chất định

hướng phát triển: Bao gồm các quan điểm, mục tiêu,các hướng đi cơ bản

 Khác nhau:

- Tính phân đoạn của KH cụ thể hơn, chính xác hơn(có thời điểm đầu - cuối cụ thể) Có thời gian phânđoạn ngắn hơn (thường chỉ dưới 5 năm)

- Tính định lượng của KH rõ ràng và cụ thể hơn: Xâydựng hệ thống các chỉ tiêu KH 1 cách cụ thể

- Tính kết quả trong KH đặt ra cao hơn

b Các bộ phận cấu thành hệ thống KH

phát triển

Nếu xét về tính chất, nội dung, có thể phân loại hệ thống

KH phát triển chia thành hai nhóm:

Kế hoạch mục tiêu Kế hoạch biện pháp

Kế hoạch tăng trưởng kinh

và thanh toán quốc tế

b Các bộ phận cấu thành hệ thống KH

phát triển

Nếu xét theo góc độ thời gian:

 Kế hoạch dài hạn : 10 năm

 Kế hoạch trung hạn: 3-5 năm

 Kế hoạch ngắn hạn: 1 năm và dưới 1 năm

Ở Việt Nam, trên tầm vĩ mô: Kế hoạch trung hạn 5 năm và KH ngắn hạn 1 năm

c KH 5 năm phát triển kinh tế – xã hội (KH trung hạn)

Vị trí: Là sự cụ thể hoá chiến lược và QHPT KTXH:

 Xác định các mục tiêu, chỉ tiêu tăng trưởng KT, nâng cao phúc lợi xã hội trong thời kỳ 5 năm.

 Xác định các cân đối, các chính sách phân bổ nguồn lực, vốn cho các chương trình phát triển.

c KH 5 năm phát triển kinh tế – xã hội (KH trung hạn)

KH 5 năm đóng vai trò trung tâm vì:

 5 năm là khoảng thời gian vừa phải: Thời gian đủ dài đểđánh giá hiệu quả của các dự án đầu tư và các giải phápchính sách cũng có đủ điều kiện bộc lộ và phát huy tácdụng

 Những KH trong phạm vi 5 năm thường bảo đảm đưa racác chỉ tiêu chính xác hơn, dễ thực thi hơn những KHdài hạn

 5 năm trùng với 1 nhiệm kỳ chính trị => Phù hợp đểđánh giá tính hiệu quả của các hoạt động; trách nhiệmcủa các nhà lãnh đạo chính trị

Các phương pháp xây dựng và quản

lý KH 5 năm

i) Phương pháp truyền thống: Xây dựng và quản lý KH 5 năm theo

thời kỳ cố định:

❖ Đặc điểm:

 Khoảng thời kỳ 5 năm là cố định.VD: 2001–2005

 Các chỉ tiêu KH được xác định 1 lần tại thời điểm xây dựng

 Các chỉ tiêu thường được tính: + Bình quân năm cho cả kỳ

+Năm cuối cùng của thời kỳ KH

❖ Ưu điểm: Đơn giản cho việc xây dựng, theo dõi triển khai, tổ chức thực

hiện và đánh giá Phương pháp này không cần đòi hỏi trình độ xây dựng KH cao.

ii) Phương pháp xây dựng và quản lý KH 5

năm theo kiểu “Cuốn chiếu”

 Đặc điểm: Khoảng thời gian của KH 5 năm không

cố định mà nó được thay đổi các mốc đầu và cuối theo kiểu cuốn chiếu sau mỗi năm: 2001 – 2005;

2002 – 2006; 2003 – 2007…

 Phương thức xây dựng các chỉ tiêu:

+ Các chỉ tiêu KH được tính toán cụ thể cho 1 năm đầu (VD: 2006).

+ Tính 1 số chỉ tiêu cơ bản cho năm thứ 2 (VD 2007).

+ Dự báo những chỉ tiêu lớn cho các năm còn lại (2008 – 2010).

- Sau 1 năm thực hiện KH 5 năm:

+ Đánh giá thực hiện KH

+ Xây dựng chỉ tiêu KH cụ thể cho năm thứ 2 (2007 - năm đầu thời kỳ mới).

+ Dự báo 1 số chỉ tiêu cơ bản cho năm cuối mới.

➔ KH 5 năm chuyển sang 1 thời kỳ mới

Phương pháp xây dựng và quản lý KH 5 năm theo kiểu “Cuốn chiếu”

 Nhược điểm: Khó khăn trong xây dựng, quản lý

=> Yêu cầu các nhà KH phải linh hoạt hơn, năng động hơn.

d Kế hoạch hàng năm phát triển kinh tế – xã hội

* Vị trí: là công cụ để tổ chức, triển khai và thực hiện hệ thống KHPT, KH 5 năm (KH tác nghiệp).

* Nội dung:

 Đánh giá thực hiện KH 1 năm kỳ trước

+ Theo các chỉ tiêu đặt ra, trên cơ sở đó tìm ra nguyên nhân + Xác định khó khăn, thuận lợi của năm KH tới.

 Xác định nội dung KHPT KTXH trong vòng 1 năm:

+ Cụ thể hoá KH 5 năm cho 1 năm

+ Bổ sung các mục tiêu mới mà trong KH 5 năm chưa có

4 Chương trình và dự án phát triển

kinh tế – xã hội

a Khái niệm: Là một công cụ triển khai tổ chức thực hiện chiếnlược và kế hoạch 5 năm, nó đưa ra các mục tiêu và tổ chứcđảm bảo nguồn lực để thực hiện mục tiêu đối với các vấn đềmang tính bức xúc, nổi cộm về kinh tế - xã hội của đất nướctrong thời kỳ KH

VD: Chương trình nước sạch nôn thôn, CTMTQG về xây dựng nông thôn mới, Chương trình MTQG về ứng phó với biến đổi khí hậu, Chương trình MTQG dân số và KHH gia đình,…

b Sự khác nhau của chương trình, dự

án và các công cụ trên

 Là công cụ triển khai thực hiện KH và chiến lược phát triển => Đưa ra các mục tiêu một cách cụ thể, chi tiết hơn so với các công cụ trên.

 Là công cụ thực hiện có hiệu quả nhất các vấn đề bức xúc của nền kinh tế: Thời gian, tiến độ, số lượng, chất lượng của vấn đề.

 Là phương thức tổ chức phân bổ nguồn lực: Phân bổ theo đầu ra cuối cùng (Khác phân bổ thường theo đối tượng như: Công nghiệp, nông nghiệp, ).

c Chức năng của chương trình, dự án

 Công cụ triển khai thực hiện KH

 Công cụ xử lý các vấn đề, khâu đột phá của

nền kinh t ế.

➔ Lựa chọn các nội dung đưa vào chương trình:

+ Trọng yếu, quyết định trong nền kinh t ế

+ Khâu yếu kém, nan giải, có nhiều vấn đề đặt

ra cần giải quyết.

+ Khâu đột phá

T ổ ch ứ c b ộ máy KHH ở Vi ệ t Nam

Quốc hộiChính phủ

Việt Nam: Quá trình soạn thảo Kế hoạch tổng thể truyền thống

Thủ

thảo

MPI & các bộ khác

Đánh giá liên bộ

Đánh giá nội bộ

Ra Lệnh

Đệ trình Xem xét để

phê duyệt

Đệ trình

Chuyên gia quốc tế

Trợ giúp kỹ thuật ( đôi khi )

Không có kênh đối thoại thường xuyên về chính sách (từng trường hợp, tạm thời, không theo thể thức)

Chính phủ

MPI & các Bộ khác

D ữ liệu