Khóa luận vấn đề pháp lý về hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại việt nam và khuyến nghị cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành Kinh tế đối ngoại MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ HỦY PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM VÀ KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT[.]

Trang 1

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại

MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ HỦY PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM VÀ KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC DOANH NGHIỆP

XUẤT NHẬP KHẨU

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

ThiNganHang.com

Trang 2

Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU Hoi Can Su FTU

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VÀ HỦY PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 4

1.1 Khái niệm, đặc điểm và phân loại trọng tài thương mại………4

1.1.1 Khái niệm trọng tài thương mại 4

1.1.2 Đặc điểm của trọng tài thương mại 5

1.1.3 Phân loại trọng tài thương mại 7

1.1.4 Ưu nhược điểm của phương thức trọng tài 9

1.2 Phán quyết của trọng tài thương mại……….11

1.2.1 Khái niệm phán quyết của trọng tài thương mại 11

1.2.2 Đặc điểm phán quyết của trọng tài thương mại 11

1.2.3 Công nhận và thực thi phán quyết của trọng tài thương mại 12

1.3 Hủy phán quyết của trọng tài thương mại……….14

1.3.1 Khái niệm hủy phán quyết của trọng tài thương mại 14

1.3.2 Tác động của hủy phán quyết trọng tài thương mại 15

1.3.3 Vấn đề pháp luật về hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại một số quốc gia điển hình 20

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ HỦY PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 25

2.1 Tổng quan về trọng tài thương mại tại Việt Nam……….25

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển trọng tài thương mại tại Việt Nam……… 25

2.1.2 Một số hoạt động của trọng tài thương mại tại Việt Nam 27

ThiNganHang.com

Trang 3

2.2 Quy định của pháp luật Việt Nam về hủy phán quyết của trọng tài thương

mại………31

2.2.1 Căn cứ hủy phán quyết trọng tài 32

2.2.2 Nghĩa vụ chứng minh 41

2.2.3 Thời hạn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài 41

2.2.4 Tòa án có thẩm quyền đối với phán quyết trọng tài 43

2.2.5 Đơn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài 43

2.2.6 Tòa án xem xét đơn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài 44

2.3 Thực trạng hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại Việt Nam……… 48

2.3.1 Tình hình hủy phán quyết trọng tài thương mại tại Việt Nam 48

2.3.2 Một số trường hợp yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thương mại tại Việt Nam 50

2.4 Đánh giá quy định của pháp luật Việt Nam về hủy phán quyết của trọng tài thương mại hiện nay……… 56

2.4.1 Một số ưu điểm 56

2.4.2 Một số hạn chế và nguyên nhân 57

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU ĐỂ VẬN DỤNG HIỆU QUẢ PHÁP LUẬT VỀ HỦY PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 59

3.1 Xu hướng giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại tại Việt Nam trong thời gian tới……… 59

3.2 Xu hướng hủy phán quyết do trọng tài thương mại của Việt Nam tuyên với các giao dịch xuất nhập khẩu trong những năm tới………61

3.3 Một số đề xuất để vận dụng hiệu quả pháp luật về hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại Việt Nam………64

3.3.1 Đề xuất cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu 64

ThiNganHang.com

Trang 4

3.3.2 Đề xuất đối với các trung tâm trọng tài 70

3.3.3 Đề xuất đối với các cơ quan Nhà nước 71

KẾT LUẬN 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

ThiNganHang.com

Trang 5

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Tên Tiếng Anh Tên Tiếng Việt

1 CIETAC

China International Economic and Trade Arbitration Commission

Hội đồng Trọng tài Kinh tế và Thương mại quốc tế Trung

Quốc

2 SIAC Singapore International

Arbitration Center

Trung tâm Trọng tài Quốc tế

Singapore

7 VIAC Vietnam International

Arbitration Center

Trung tâm Trọng tài Quốc tế

Việt Nam

ThiNganHang.com

Trang 6

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tỷ lệ tranh chấp có yếu tố nước ngoài tại VIAC 30

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Số vụ tranh chấp tại VIAC từ 1993 đến 2014 30 Biểu đồ 2.2 Yêu cầu hủy phán quyết trọng tài giai đoạn 2003-2013 49 Biểu đồ 2.3 Tỷ lệ hủy phán quyết trọng tài giai đoạn 2003-2014 49

ThiNganHang.com

Trang 7

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, giao dịch thương mại quốc tế ngày càng được mở rộng và phát triển Các doanh nghiệp trong và ngoài nước tích cực giao thương, mở rộng sản xuất, mua bán, tiến hành các hoạt động giao dịch thương mại với nhau Trong quá trình đó, việc phát sinh tranh chấp vẫn thường xuyên xảy ra và một trong những vấn đề đáng lo ngại Tranh chấp thương mại hiện nay đang có xu hướng gia tăng cùng với sự phức tạp ngày càng cao Kèm theo đó là sự tăng lên về nhu cầu giải quyết tranh chấp thương mại của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Một trong những phương pháp giải quyết tranh chấp trong hoạt động thương mại là sử dụng trọng tài thương mại Phương thức này được thế giới ưa chuộng vì nhiều lợi ích mà nó mang lại như tự do thỏa thuận, thủ tục nhanh gọn, thông tin tranh chấp được giữ kín, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp Vì vậy, việc lựa chọn trọng tài là phương thức giải quyết tranh chấp trong các hợp đồng thương mại quốc tế đang có xu thế gia tăng

Tuy nhiên, tranh chấp thương mại bằng trọng tài cũng có nhiều vấn đề bất cập Mặc dù phán quyết của trọng tài có giá trị chung thẩm, nhưng vẫn có thể bị xem xét lại bởi tòa án có thẩm quyền khi có đơn yêu cầu, khiến cho các doanh nghiệp chưa thể yên tâm Thời gian qua, việc thụ lý và giải quyết đơn yêu cầu hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại các tòa án ở Việt Nam đã tăng rõ rệt Số trường hợp tòa án hủy phán quyết của trọng tài trong nước cũng như không công nhận quyết định của trọng tài nước ngoài cũng tăng lên Điều này khiến cho các doanh nghiệp ngần ngại khi lựa chọn trọng tài, làm giảm uy tín và ảnh hưởng đến hoạt động của hội đồng trọng tài, giảm sự hấp dẫn của môi trường kinh doanh tại Việt Nam

Pháp luật Việt Nam về trọng tài thương mại hiện nay cũng có nhiều chuyển biến Điển hình là sự ra đời của Luật trọng tài thương mại thay thế Pháp lệnh trọng tài thương mại trước đây Đây là một trong những thành công trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về trọng tài thương mại của Nhà nước Những quy định của Luật trọng tài thương mại về hủy phán quyết trọng tài đã có nhiều thay đổi tích cực hơn,

ThiNganHang.com

Trang 8

2 Ngoài Luật trọng tài thương mại, Việt Nam còn có một số bộ luật và các văn bản có liên quan đến trọng tài thương mại như Luật thương mại, Bộ Luật dân sự, Luật tố tụng dân sự, Luật thi hành án dân sự, Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP của Tòa án Nhân dân Tối cao về việc hướng dẫn thi hành một số quy định trong Luật trong tài thương mại Bên cạnh đó, Việt Nam cũng kí kết và tham gia các điều ước quốc tế khác nhau về trọng tài như Công ước New York về công nhận và cho thi hành các quyết định của trọng tài nước ngoài, trở thành thành viên của Tòa án Trọng tài thường trực, các Hiệp định tương trợ tư pháp về dân sự, thương mại, các Hiệp định khuyến khích bảo hộ đầu tư, Hiệp định Thương mại tự do

Hiện nay, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam vẫn chưa hiểu biết nhiều về phương thức trọng tài cũng như chưa nắm rõ luật pháp về vấn đề hủy phán quyết của trọng tài thương mại, khiến cho nhiều phán quyết bị hủy với lý do chưa thuyết phục Điều này gây thiệt hại cho các doanh nghiệp khi tốn kém thời gian, chi phí trong quá trình xem xét đơn hủy phán quyết trọng tài Bởi vậy, để giúp các doanh nghiệp cho sự lựa chọn tốt hơn trong giải quyết tranh chấp thương mại bằng

trọng tài, khóa luận quyết định chọn đề tài: “Một số vấn đề pháp lý về hủy phán

quyết của trọng tài thương mại tại Việt Nam và khuyến nghị cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu” làm nội dung nghiên cứu

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là đề xuất những giải pháp áp dụng hiệu quả pháp luật về hủy phán quyết của trọng tài thương mại để bảo vệ quyền lợi cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Việt Nam

Để thực hiện được mục đích này, khóa luận sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau đây: Thứ nhất là tìm hiểu tổng quan về trọng tài thương mại và hủy phán quyết của trọng tài thương mại trên cơ sở lý luận Thứ hai là nghiên cứu pháp luật Việt Nam về vấn đề hủy phán quyết trọng tài thương mại, đánh giá các ưu điểm đạt được và hạn chế còn tồn tại Đồng thời phân tích thực trạng hoạt động trọng tài và hủy phán quyết trọng tài thương mại tại Việt Nam nhằm tìm hiểu sự áp dụng về luật pháp của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện nay Thứ ba, đề xuất một số khuyến nghị cho các doanh nghiệp để áp dụng hiệu quả những quy định của luật pháp Việt Nam nhằm mục đích đảm bảo quyền lợi cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu

ThiNganHang.com

Trang 9

3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Các quy định của pháp luật Việt Nam về hủy phán quyết của trọng tài thương mại

Phạm vi nghiên cứu:

 Không gian: các tranh chấp liên quan tới Việt Nam và có phán quyết của trọng tài được tuyên trên lãnh thổ Việt Nam

 Thời gian: chủ yếu trong khoảng thời gian từ năm 2003 cho đến năm 2014 Khóa luận chủ yếu đề cập đến những quy định về hủy phán quyết của trọng tài thương mại trong Luật trọng tài thương mại và Nghị quyết hướng dẫn thi hành Luật trọng tài thương mại

4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện các mục tiêu trên, khóa luận sẽ sử dụng và kết hợp các phương pháp: phương pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết, phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết, phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm, phương pháp lịch sử, phương pháp chuyên gia và điển hình là phương pháp so sánh luật học Ngoài ra, khóa luận nghiên cứu dựa trên các nguồn thông tin thứ cấp thu thập được qua các giáo trình, sách báo tham khảo và các tài liệu trên các phương tiện thông tin điện tử

5 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, kết cấu của khóa luận bao gồm 3 chương sau đây:

Chương 1: Khái quát về trọng tài thương mại và hủy phán quyết của trọng tài thương mại

Chương 2: Một số vấn đề pháp lý về hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại Việt Nam

Chương 3: Một số khuyến nghị cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu để vận dụng hiệu quả pháp luật về hủy phán quyết của trọng tài thương mại tại Việt Nam Người viết xin chân thành cảm ơn Th.S Đinh Khương Duy, người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, cùng các giảng viên trường Đại học Ngoại Thương Hà Nội đã giúp đỡ để khóa luận này có thể được hoàn thành

ThiNganHang.com

Trang 10

4

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VÀ HỦY PHÁN

QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm, đặc điểm và phân loại trọng tài thương mại

1.1.1 Khái niệm trọng tài thương mại

Trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp trong thương mại xuất hiện từ lâu trên thế giới Khái niệm trọng tài thương mại theo đó cũng được đề cập nhiều trong các văn bản pháp luật quốc tế và các tài liệu về trọng tài thương mại Cho đến hiện nay, đã có rất nhiều khái niệm được đưa ra từ nhiều góc độ khác nhau, từ đó dẫn tới nhiều cách hiểu khác nhau về trọng tài thương mại Okezie Chukwumerije (1994) cho rằng: Trọng tài là một cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên với nhau, được thực hiện thông qua một cá nhân do các bên lựa chọn hoặc bởi việc dựa trên những thủ tục hay những tổ chức nhất định được lựa chọn bởi chính các bên Theo đó, khái niệm trọng tài được hiểu là một cá nhân hoặc một tổ chức nhất định được lựa chọn bởi các bên tham gia tranh chấp để giải quyết vấn đề phát sinh Khái niệm này được đưa ra mang ý nghĩa giải thích về mặt hình thức của trọng tài chứ chưa thực sự đi sâu vào ý nghĩa và đặc điểm của trọng tài thương mại

James và Nicholas (1996) đã viết rằng: Trọng tài được coi như là một tiến trình

tư được mở ra theo sự thỏa thuận của các bên nhằm giải quyết một tranh chấp đang tồn tại hoặc có thể sẽ phát sinh bởi một hội đồng trọng tài gồm một hoặc nhiều trọng tài viên Khái niệm này có đề cập đến trọng tài là quá trình giải quyết tranh chấp tư nhân, tức là tự các cá nhân thống nhất với nhau lập ra hội đồng trọng tài gồm một hay nhiều trọng tài viên, nhằm giải quyết tranh chấp đang tồn tại hoặc có thể sẽ phát sinh sau đó So với quan điểm trước đây, có thể nhận thấy khái niệm trọng tài đã được mở rộng về mặt tổ chức và cách thức hoạt động của trọng tài Ngày nay, trọng tài ngày càng được các doanh nghiệp trên thế giới ưa chuộng Các tổ chức trọng tài cũng phát triển mạnh mẽ theo thời gian Khái niệm trọng tài cũng được mở rộng hơn Theo nhiều cách tiếp cận khác nhau, có thể nhận thấy trọng tài được coi như một bên thứ ba ngoài Nhà nước để giải quyết tranh chấp thương mại phát sinh giữa các bên, được thành lập bởi sự thỏa thuận bởi các bên với cơ cấu là một hội đồng trọng tài bao gồm một hay nhiều trọng tài viên Tuy

ThiNganHang.com

Tiêu đề	Vấn đề pháp lý về huỷ phán quyết của trọng tài thương mại tại Việt Nam và khuyến nghị cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Người hướng dẫn	TS. Nguyễn Văn A
Trường học	Hanoi University of Business and Technology
Chuyên ngành	Luật thương mại và Trọng tài thương mại
Thể loại	Khóa luận tốt nghiệp
Năm xuất bản	2015
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	604,62 KB