Chương 5: Cung, cầu và chính sách của chính phủ potx

Chính sách can thiệp của chính phủ Kiểm soát giá cả thị trường Gía trần Price ceiling Giá tối đa đối với hàng hóa và dịch vụ được quy định bởi chính phủ.. Chính sách Chính phủ can thiệp

sách của chính phủ

PGS.TS ÑINH PHI HOÅ

Giới

thiệu

Trả lời các câu hỏi

Gía trần và giá sàn là gì?

Gía trần, sàn ảnh hưởng như thế nào đối với kết quả thị trường?

Thuế ảnh hưởng như thế nào đối với kết quả thị trường?

Người mua hay người bán chịu ảnh hưởng của thuế?

Chính sách gì mà chính phủ cĩ thể can thiệp vào thị trường?

Chính sách can thiệp của chính phủ

Kiểm soát giá cả thị trường

Gía trần (Price ceiling)

Giá tối đa đối với hàng hóa và dịch vụ được quy định bởi chính phủ.

Chính

sách

Chính phủ can thiệp vì giá cân bằng trên thị trường

quá cao đối với người tiêu dùng hoặc quá thấp đối với

người sản xuất.

Gía xăng, điện, nước, mức tiền thuê nhà của

SV, công chức.

Giá cân bằng trên thị

trường quá cao đối với

người tiêu dùng

Sử dụng mô hình cung/cầu để phân tích ảnh hưởng của chính sách giá trần.

Chính sách can thiệp của chính phủ Minh họa: Giá trần / tối đa đối với tiền thuê nhà cho người thu nhập thấp

Chính

sách

Thị trường cân bằng tại điểm E 0 (P = 1, Q = 10)

Chính phủ quy định giá tối đa cho thuê: 0,8.

Qs = 9; Qd = 11

Thiếu hụt cầu

(Shortage):

Qd – Qs = 11 – 9 = 2

Hệ quả

Người thuê nhà với giá thấp Người muốn thuê nhà với giá thị trường (P = 1) không có nhà để thuê.

Q (Số căn hộ, Nghìn căn)

P (Tiền thuê căn hộ, Triệu VND)

P 0 = 1

10

(D) (S)

E 0

Chính sách can thiệp của chính phủ Tình huống: Sự thất bại của chính sách giá trần đối với xăng

(Xếp hàng chờ mua xăng)

P 1

Trước khi OPEC làm tăng giá dầu thô.

Thị trường cân bằng tại P 0 và Q 0

Dịch chuyển đường cung qua trái

Không có giá trần

P Max

Q (Lượng xăng)

P (Giá xăng)

P 0

Q 0

(D)

(S 0 )

E 0

Q 1

(S 1 )

Khi OPEC tăng giá dầu thô.

Giá yếu tố SX tăng

Cân bằng tại

P 1 và Q 1

Có giá trần P Max < P 1 Thiếu hụt cầu

Tạo ra sự

thiếu hụt

Xếp hàng chờ mua (mất thời gian)

Chính sách can thiệp của chính phủ

Giá sàn (Price floor) Giá tối thiểu đối với hàng hóa và dịch vụ được quy định bởi chính phủ.

Chính

sách

Tiền lương tối thiểu, giá lúa Giá cân bằng trên thị trường quá thấp đối với

người sản xuất.

W Min

Q 1 Q 2 Q (Lượng lao

động)

W (Tiền lương)

W 0

Q 0

(D)

(S)

E 0

Minh họa: Luật tiền lương tối thiểu.

Thị trường cân bằng tại điểm E 0 (W 0 , Q 0 )

Chính phủ quy định tiền lương tối thiểu W Min .

Chính sách can thiệp của chính phủ

Giá sàn (Price floor)

Chính

sách

Q 1 Q 2

W Min

Q (Lượng lao động)

W (Tiền lương)

W 0

Q 0

(D)

(S)

E 0

Minh họa: Luật tiền lương tối thiểu.

Thặng dư lao động:

Q 2 > Q 1

Chính phủ quy định tiền lương tối thiểu W Min .

Hệ quả

Những người có việc làm nhận tiền lương cao hơn Lượng thất nghiệp:

(Q 2 – Q 1 )

Chính sách can thiệp của chính phủ Giá sàn (Price floor)

Chính

sách

Minh họa: Luật tiền lương tối thiểu.

Nâng cao thu nhập của người lao động nghèo

Tranh luận

Tạo ra thất nghiệp Lượng thất nghiệp chủ yếu là thanh niên trẻ (ít tay nghề và kinh nghiệm)

Lao động có trình độ chuyên môn không ảnh hưởng vì tiền lương cao hơn nhiều so với tiền

lương tối thiểu. Tham gia để học việc, có kinh nghiệm

Thanh niên bỏ học để

đi làm

Đánh giá chính sách kiểm soát giá

Kiểm soát giá

Chính phủ trợ cấp tiền thuê nhà cho người lao động thu nhập thấp.

Cách thay thế

không quan tâm đến đầu

tư nâng cấp và mở rộng.

Thất nghiệp tăng

Không ảnh hưởng đến cân bằng cung, cầu trên thị trường cung cấp nhà ở.

Chính phủ trợ cấp tiền lương (miễn thuế thu nhập) cho người lao động thu nhập thấp.

Không ảnh hưởng đến cân bằng cung, cầu trên thị trường lao động.

Gía sàn

Chính sách can thiệp của chính phủ

Thuế (Tax)

Chính

sách

Chính phủ đánh thuế vào hàng hóa và dịch vụ để có nguồn thu nhập (thu ngân sách) và sử dụng chúng cho các hoạt động an ninh quốc phòng, giáo dục và y tế

công.

Có 2 loại Thuế

Đánh vào người mua

Đánh vào người bán

Người mua phải trả một số tiền cho chính phủ khi mua một sản phẩm HH&DV.

Người bán phải trả một số tiền cho chính phủ khi bán một sản phẩm HH&DV.

Chính sách can thiệp của chính phủ

Thuế (Tax)

Chính

sách

(1) Thuế đánh vào người mua

Hình 1: Thị trường bánh Pizza

Q (Nghìn cái)

P (1.000 đ)

10

(D 0 ) (S)

5 4

9,5 11

(D 1 )

Người mua phải trả

thuế: t = 1500 đ/ 1cái

Đối với người mua, giá phải trả là giá thị

trường + thuế (1500 đ).

Lượng cầu giảm

Đường cầu dịch chuyển xuống bên dưới (hoặc qua trái) một đoạn

ngang bằng với t.

t

Cân bằng thị trường:

P = 10, Q = 5

Mặc dù thuế đánh vào người mua, nhưng cả người mua và người bán đều chia sẻ gánh năng thuế.

Thuế đánh vào người mua

Q (Nghìn cái)

P (1.000 đ)

10

(D 0 ) (S)

9,5

11

Hình 1: Thị trường bánh

Pizza

(D 1 )

Tác động

NTD

t

Cân bằng ban đầu:

P = 10, Q = 5

Cân bằng sau thuế:

P = 11, Q = 4 Mua lượng hàng ít hơn:

(5 – 4 = 1) Gía phải trả = Gía cân bằng mới + thuế = 9,5 + 1,5 = 11

NSX Lượng cung ít hơn (5 – 4 = 1 )

Giá bán thấp hơn (10 – 9,5 = 0,5)

Trả giá cao hơn: (11 – 10 = 1)

Thuế = 1,5

t = 1

t = 0,5

Thuế (Tax)

Chính

sách

(1) Thuế đánh vào người bán

Hình 1: Thị trường bánh Pizza

Q (Nghìn cái)

P (1.000 đ)

10

(D 0 ) (S 0 )

5

Người bán phải trả

thuế: t = 1500 đ/ 1cái

Đối với người bán, giá được nhận là giá thị trường - thuế (1500 đ).

Lượng cung giảm

Đường cung dịch chuyển lên bên trên (hoặc qua trái) một đoạn ngang bằng với t

t

Cân bằng thị trường:

P = 10, Q = 5

4

9,5 11

(S 1 )

Mặc dù thuế đánh vào người bán, nhưng cả người bán và người mua đều chia sẻ gánh năng thuế.

Thuế đánh vào người bán

Q (Nghìn cái)

P (1.000 đ)

10

(D 0 ) (S 1 )

9,5

11

Hình 2: Thị trường bánh

Pizza

Tác động

t

Cân bằng ban đầu:

P = 10, Q = 5

Cân bằng sau thuế:

P = 9,5; Q = 4

NSX Lượng cung ít hơn (5 – 4 = 1 )

Giá bán nhận được = giá cân bằng – t = 11 – 1,5 = 9,5

Thuế = 1,5

t = 1

t = 0,5

Giá bán thấp hơn (10 – 9,5 = 0,5)

(S 0 )

NTD Mua lượng hàng ít hơn: (5 – 4 = 1) Giá phải trả = 11

Trả giá cao hơn: (11 – 10 = 1)

Hệ số co giãn và tác động của Thuế (Tax Incidence)

(1) Trường hợp 1: Cung co giãn, cầu ít co giãn

Thuế được chia sẻ như thế nào?

Tùy thuộc vào Ed và Es

Khi một

hàng hóa bị

đánh thuế

Cả NM & NB cùng chia sẻ gánh nặng thuế

Q 0

P

Q

P

(D 0 ) (S 0 )

Q 0

t

Q 1

P 0 (Không t)

P S

P B

(D 1 )

Q (D 0: ít co giãn)

(S 0 )

t

Q 1

(D 1 )

NM trả thuế

NB trả thuế

NM trả thuế nhiều hơn NB

(1) Trường hợp 2: Cung ít co giãn, cầu co giãn

Q 0

Q

P

(D 0 ) (S 0 )

Q 0

t

Q 1

P 0 (Không t)

P S

P B

(D 1 )

Q (D 0 )

(S 0 )

t

NM trả thuế

NB trả thuế

NB trả thuế nhiều hơn NM

Q 1

D 1

Kết luận: Chính sách và phân bổ nguồn lực

Kết

luận

(1) Mỗi chính sách của chính phủ sẽ tác động vào sự phân bổ các nguồn lực của xã hội.

Thuế Sản lượng cân

bằng thấp hơn (Bánh Piza)

Dịch chuyển nguồn lực để sản xuất sản phẩm khác.

Kiểm soát giá

Sản lượng cân bằng thấp hơn (Luật tiền

lương tối thiểu)

Lãng phí lao động (Thất nghiệp tăng)

(2) Nhà chính sách cần thận trọng khi đưa ra các chính sách can thiệp vào thị trường.

Nghiên cứu tình huống

Yêu

cầu

(1) Mỗi nhóm chọn một sản phẩm Không có trong sách Mankiw (Chương 5), giữ bí mật

(2) Trường hợp cầu co giãn / cung ít co giãn hoặc

ngược lại

(3) Dùng đồ thị phân tích tác động của chính sách thuế Người mua hay người bán trả thuế nhiều hơn

(4) Viết báo cáo và trình bày trước lớp (Sử dụng Powerpoint)

(5) Thời gian (20 phút), trình bày 5 phút, phản biện 2 câu hỏi.