Chương iii bài 2 hàm số bậc hai đồ thị hàm số bậc hai và ứng dụng

Kết luận: Đồ thị hàm số bậc hai là một đường parabol có đỉnh là điểm với toạ độ và trục đối xứng là đường thẳng... Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên, ta nhận được đồ thị h

CHÀO MỪNG CÁC EM

ĐẾN VỚI TIẾT HỌC

KHỞI ĐỘNG

Cầu cảng Sydney là một trong những hình ảnh biểu tượng của thành phố Sydney và nước Australia Độ cao của một điểm thuộc vòng cung thành cầu cảng Sydney có thể biểu thị theo độ dài tính từ chân cầu bên trái dọc theo đường nối với chân cầu bên phải như hình sau:

Hàm số trên có gì đặc biệt?

BÀI 2: HÀM SỐ BẬC HAI

ĐỒ THỊ HÀM SỐ BẬC HAI

VÀ ỨNG DỤNG

NỘI DUNG BÀI HỌC

I HÀM SỐ BẬC HAI

HĐ1 Cho hàm số

a) Viết công thức xác định hàm số trên về dạng đa thức theo luỹ thừa với số mũ giảm dần của

b) Bậc của đa thức trên bằng bao nhiêu?

c) Xác định hệ số của , hệ số của và hệ số tự do.

KẾT LUẬN

Hàm số bậc hai là hàm số được cho bằng

biểu thức có dạng , trong đó là những hằng số và khác 0 Tập xác định của hàm số là

Luyện tập 1

Cho hai ví dụ về hàm số bậc hai

Ví dụ 1:

Ví dụ 2:

c) Vẽ đường cong đi qua 5 điểm Đường cong đó

là đường parabol và cũng chính là đồ thị hàm số d) Cho biết toạ độ điểm thấp nhất và phương trình trục đối xứng của parabol đó Đồ thị hàm số đó quay bề lõm lên trên hay xuống dưới?

a) Xét hàm số

Nhận xét: Đường cong (liền nét) đi qua 5 điểm , , ,

(Hình 11) cho ta đồ thị hàm số , Đó là đường parabol

quay bề lõm lên trên, có toạ độ của điểm thấp nhất là

và có trục đối xứng là đường thẳng

HĐ3 Cho hàm số

a) Tìm toạ độ 5 điểm thuộc đồ thị hàm số trên có hoành độ lần lượt là rồi vẽ chúng trong mặt phẳng toạ độ

b) Vẽ đường cong đi qua 5 điểm trên

c) Cho biết toạ độ của điểm cao nhất và phương trình trục đối xứng của parabol đó Đồ thị hàm số đó quay bề lõm lên trên hay xuống dưới?

𝐵

c) Điểm cao nhất là điểm

- Phương trình trục đối xứng là

đường thẳng

- Đồ thị hàm số đó quay bề lõm

xuống dưới

Kết luận: Đồ thị hàm số bậc hai là một đường

parabol có đỉnh là điểm với toạ độ và trục đối xứng

là đường thẳng

Nhận xét:

- Cho hàm số , ta có:

- Để vẽ đồ thị hàm số , ta thực hiện các bước: + Xác định toạ độ đỉnh:

+ Vẽ trục đối xứng ;

Chú ý: Nếu thì parabol có bề lõm quay lên trên, nếu

thì parabol có bề lõm quay xuống dưới.

- Giao điểm của parabol với trục tung là

- Giao điểm của parabol với trục hoành là và

- Điểm đối xứng với điểm qua trục đối xứng là

Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên, ta

nhận được đồ thị hàm số như Hình 13

a)

Ta có:

- Toạ độ đỉnh

- Trục đối xứng

- Giao điểm của parabol với trục tung là

- Điểm đối xứng với điểm qua trục đối xứng là

Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên,

ta nhận được đồ thì hàm số

b)

Ta có:

- Toạ độ đỉnh

- Trục đối xứng

- Giao điểm của parabol với trục tung là

- Giao điểm của parabol với trục hoành là

- Điểm đối xứng với điểm qua trục đối xứng là

Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên,

ta nhận được đồ thì hàm số

c)

Ta có:

- Toạ độ đỉnh

- Trục đối xứng

- Giao điểm của parabol với trục tung là

- Điểm thuộc đồ thị Điểm đối xứng của nó qua trục

đối xứng là điểm

Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên,

ta nhận được đồ thì hàm số

a) Quan sát đồ thị hàm số bậc hai trong Hình 11 Xác định

khoảng đồng biến, khoảng nghịch biến của hàm số và lập bảng biến thiên của hàm số đó.

b) Quan sát đồ thị hàm số bậc hai trong Hình 12 Xác

định khoảng đồng biến, khoảng nghịch biến của hàm số

và lập bảng biến thiên của hàm số đó.

a) Từ đồ thị hàm số ta thấy:

+ Đồ thị hàm số đi xuống trong khoảng

nên hàm số nghịch biến trên khoảng + Đồ thị hàm số đi lên trong khoảng

nên hàm số đồng biến trên khoảng

Ta có bảng biến thiên:

b) Từ đồ thị hàm số ta thấy:

+ Đồ thị hàm số đi lên trong khoảng

nên hàm số đồng biến trên khoảng

+ Đồ thi hàm số đi xuống trong

khoảng nên hàm số nghịch biến trên khoảng

Ta có bảng biến thiên:

Nhận xét:

Cho hàm số bậc hai

+ Nếu thì hàm số nghịch biến trên khoảng ; đồng

biến trên khoảng

+ Nếu thì hàm số đồng biến trên khoảng ; nghịch

biến trên khoảng

Ta có bảng biến thiên của hàm bậc hai như sau:

Ví dụ 3 Nêu khoảng đồng biến, nghịch biến của

b) Ta có:

Vậy hàm số đã cho đồng biến trên khoảng và nghịch biến trên khoảng

Luyện tập 3

Lập bảng biến thiên của mỗi hàm số sau: a)

b)

a) có, ,

Hàm số nghịch biến trên khoảng và đồng biến trên

Giải

III ỨNG DỤNG

Ví dụ 4

Khi một quả bóng được đá lên, nó sẽ đạt đến độ cao nào đó rồi rơi

xuống Hình 14 minh hoạ quỹ đạo của quả bóng là một phần của

cung parabol trong mặt phẳng toạ độ , trong đó là thời gian (tính bằng giây) kể từ khi quả bóng được đá lên và là độ cao (tính bằng mét) của quả bóng Giả thiết rằng quả bóng được đá từ mặt đất Sau khoảng , quả bóng lên đến vị trí cao nhất là

a) Tìm hàm số bậc hai biểu thị độ cao h theo thời gian t và có phần đồ thị trùng với quỹ đạo của quả bóng trong tình huống này.b) Tính độ cao của quả bóng sau khi đá lên được 3 s.

c) Sau bao nhiêu giây thì quả bóng chạm đất kể từ khi đá lên?

b) Độ cao của quả bóng sau khi đá lên được là:

c) Cách 1: Quả bóng chạm đất (trở lại) khi độ cao , tức là:

Vì thế sau quả bóng sẽ chạm đất kể từ khi đá lên

Cách 2: Quỹ đạo chuyển động của quả bóng là một phần của cung parabol có trục đối xứng là đường thẳng Điểm xuất phát và điểm quả bóng chạm đất (trở lại) đối xứng nhau qua đường thẳng Vì thế sau quả bóng sẽ chạm đất kể từ khi đá lên

Luyện tập 3

Trong bài toán ở phần mở đầu, độ cao của một điểm thuộc vòng cung thành cầu cảng Sydney đạt giá trị lớn nhất là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng phần mười)?

Xét

Ta có:

Vậy

Giải

LUYỆN TẬP

Bài 1 (SGK – tr.43) Trong các hàm số sau, hàm số nào là hàm

số bậc hai? Với những hàm số bậc hai đó, xác định lần lượt là

hệ số của , hệ số của và hệ số tự do

a) ; b) c)

Bài 2 (SGK – tr.43) Xác định parabol trong mỗi trường

b) Ta có:

Thay toạ độ vào ta được:

Từ và ta được

Vậy parabol là

Bài 3 (SGK – tr.43) Vẽ đồ thị của mỗi hàm số sau

a)

b)

a) Ta có:

- Toạ độ đỉnh ; trục đối xứng

- Giao điểm của parabol với trục tung là

- Giao điểm của parabol với trục hoành là và

- Điểm đối xứng với điểm qua trục đối xứng là

- Do nên đồ thị có bề lõm hướng lên trên

Giải

Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên, ta nhận được đồ thị hàm số như hình:

b)

Ta có:

- Toạ độ đỉnh

- Trục đối xứng

- Giao điểm của parabol với trục tung là

- Điểm đối xứng với điểm qua trục đối xứng là

Vẽ parabol đi qua các điểm được xác định ở trên, ta nhận được đồ thị hàm số như hình:

Bài 4 (SGK – tr.43) Cho đồ thị hàm số bậc hai ở Hình 15.

a) Từ đồ thị hàm số, ta thấy trục đối xứng là đường thẳng

Đỉnh của đồ thị hàm số là

b) Đồ thị hàm số nghịch biến trên khoảng và đồng biến trên khoảng

Bài 5 (SGK – tr.43) Nêu khoảng đồng biến,

khoảng nghịch biến của mỗi hàm số sau:

b)

Ta có : ,

Vậy hàm số đã cho đồng biến trên khoảng và nghịch biến trên khoảng

VẬN DỤNG Bài 6 (SGK – tr.43) Khi du lịch đến thành phố

St.Louis (Mỹ), ta sẽ thấy một cái cổng lớn có hình parabol hướng bề lõm xuống dưới, đó là cổng Arch

Giả sử ta lập một hệ toạ độ sao cho một chân cổng đi qua gốc

như Hình 16 ( và tính bằng mét), chân kia của cổng ở vị trí có

toạ độ Biết một điểm trên cổng có toạ độ là Tính chiều cao của cổng (tính từ điểm cao nhất trên cổng xuống mặt đất), làm tròn kết quả đến hàng đơn vị

Giả sử hàm số có dạng : (, do parabol có bề lõm hướng xuống)

⇒ 𝑦 =− 43 1520 𝑥 2 + 3483 760 𝑥

Hoành độ đỉnh của đồ thị là :

Vậy chiều cao của cổng là

Câu 1: Trong các hàm số sau, hàm số nào có đồ thị

nhận đường làm trục đối xứng?

A B .

TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

Câu 2: Đỉnh của parabol là

A .

B .

C .

D .

Câu 3: Hàm số

A đồng biến trên khoảng và nghịch biến trên khoảng

B nghịch biến trên khoảng và đồng biến trên khoảng

C đồng biến trên khoảng và nghịch biến trên khoảng

D nghịch biến trên khoảng và đồng biến trên khoảng

Câu 4: Bảng biến thiên ở dưới là bảng biến thiên của hàm số nào

trong các hàm số được cho ở bốn phương án A, B, C, D sau đây?

A B

C D

Câu 5: Cho hàm số bậc hai có đồ thị như hình bên dưới

x

y O

3

1

 

2 4

Câu 6: Cho hàm số có đồ thị như hình bên

Câu 7: Xác định parabol biết rằng đi qua điểm và có

Câu 8: Biết rằng đi qua điểm và có tung độ đỉnh

bằng Tính tích

Chuẩn bị bài mới

“Bài 3: Dấu của tam thức bậc hai”.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ

LẮNG NGHE BÀI GIẢNG