KỸ THUẬT SÀNG TUYỂN PHÁT HIỆN SỚM BỆNH ppt

Định nghĩa Sàng tuyển là quá trình phát hiện ra bệnh chưa có biểu hiện lâm sàng hoặc các dị tật thông qua xét nghiệm nhanh và có thể áp dụng rộng rãi.. Mục đích riêng:  Sàng tuyển số

KỸ THUẬT SÀNG TUYỂN

PHÁT HIỆN SỚM BỆNH

Ths Nguy n T n Đ t ễ ấ ạ

Định nghĩa

Sàng tuyển là quá trình phát hiện ra bệnh chưa có biểu hiện lâm sàng hoặc các dị tật thông qua xét nghiệm nhanh

và có thể áp dụng rộng rãi

Sàng tuyển không thể là chẩn đoán thông thường và nó cần sự theo dõi mang tính điều tra, điều trị thích hợp

Mục đích của sàng tuyển

Mục đích chung: nhằm chẩn đoán sớm và điều trị

có hiệu quả căn bệnh

Mục đích riêng:

 Sàng tuyển số đông bao gồm khám sàng lọc cả một quần

thể

 Sàng tuyển đa dạng hay nhiều giai đoạn bao gồm sử dụng

nhiều xét nghiệm sàng tuyển khác nhau trong cùng một thời điểm

 Sàng tuyển có mục đích cho đối tượng phơi nhiễm đặc

biệt

 Sàng tuyển tìm ca bệnh hay sàng tuyển cơ hội hạn chế đối

Tiêu chuẩn lựa chọn xây dựng cho

Có thời gian dài giữa dầu hiệu ban đầu và toàn phát

Điều trị sớm có tiên lượng tốt hơn điều trị muộn, làm giảm tỷ lệ mắc, chết

2 Phương pháp xét nghiệm hay khám phát hiện bệnh

Có độ nhạy và độ đặc hiệu cao

Đơn giản, rẽ tiền và dễ thực hiện

Được cộng đồng chấp nhận, an toàn, không gây khó chịu cho người xét nghiệm

Có tính tin cậy cao, và độ ổn định cao

Tiêu chuẩn lựa chọn xây dựng cho

chương trình sàng tuyển (tt)

Việc phát bệnh là một quá trình liên tục

Tiêu chuẩn lựa chọn xây dựng cho

chương trình sàng tuyển (tt)

Các chương trình sàng tuyển tại Việt

Nam và trên thế giới

Chương trình sàng tuyển bệnh ung thư cổ tử cung Chương trình sàng tuyển bệnh ung thư vú

Chương trình sàng tuyển người bị lao

Chương trình sàng tuyển những người bị bệnh tim mạch

Chương trình sàng tuyển phát hiện bệnh bụi phổi

Chương trình sàng tuyển phát hiện bệnh loãng xương giai sớm

Độ nhạy

Độ đặc hiệu

Giá trị dự đoán dương tính

Giá trị dự đoán âm tính

Các chỉ số đánh giá tính giá trị của 1

phương pháp sàng tuyển

Kết quả của chương trình sàng tuyển

được thể hiện ở bản 2x2 sau

Độ nhạy

Là khả năng phát hiện ra những người mắc bệnh trong nhóm những người bị bệnh (tỷ lệ dương tính khi thực hiện nghiệm pháp sàng lọc trong nhóm người thực sự mắc bệnh).

Độ nhạy = a/(a + c) x 100%

Là khả năng cho kết quả âm tính khi thực hiện nghiệm pháp sàng lọc trên nhóm người không bệnh

Độ đặc hiệu = d / (b + d) x 100%

Độ đặc hiệu

Là xác suất của một người có bệnh khi xét nghiệm sàng tuyển là (+)

Giá trị dự đoán (+) = a / (a + b) x 100%

Giá trị dự đoán dương tính (+)

: Là xác suất của một người có không bệnh khi xét nghiệm sàng tuyển là (-)

Giá trị dự đoán (-) = d / (c + d) x 100%

Giá trị dự đoán dương tính (-)

Ví dụ: Có một chương trình sàng tuyển phát hiện bệnh ung thư cổ

tử cung bằng phương pháp xét nghiệm tế bào, kết quả sau:

Anh/ch ị hãy đánh giá độ nhạy, độ đặc hiệu,

giá trị dự đoán (+), (-) của phương pháp sàng tuyển tr ên

Độ nhạy = a/(a + c) x 100% = 80/(100)x100

= 80 %

Độ đặc hiệu = d / (b + d) x 100% = 150/160x100 = 93,8 %

Giá trị dự đoán (+) = a / (a + b) x 100% = 80/90 x100 = 88,9 %

Giá trị dự đoán (-) = d / (c + d) x 100% = 150/170 x100 = 88,3 %

Một số ngưỡng và việc chấp nhận cho

một phương pháp sàng tuyển

Về nguyên tắc: Phương pháp phát hiện phải

có độ nhạy và độ đặc hiệu trên 80%

Sàng tuyển có độ nhạy cao thích hợp cho:

 Bệnh nguy hiểm không thể bỏ qua

 Bệnh có thể chữa được

 Tình trạng dương tính giả không gây thương tổn

tâm lý và kinh tế cho người được nghiên cứu

Sàng tuyển có độ nhạy cao thích hợp cho

khả năng điều trị khỏi

sức khoẻ

tâm lý và kinh tế cho những người được

Một số ngưỡng và việc chấp nhận cho

một phương pháp sàng tuyển (tt)

Tổ chức, thực hiện, theo dõi, giám sát,

đánh giá chương trình sàng tuyển

* Việc tổ chức thực hiện sàng tuyển đòi hỏi phải:

Lựa chọn đúng bệnh hay vấn đề sức khỏe

Lập kế hoạch chi tiết về con người, kỹ thuật, tài chính, hậu cần, thời gian

Tổ chức thực hiện theo đúng kế hoạch

Tổ chức theo dõi tiến độ triển khai các hoạt động theo kế hoạch đã định

Giám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng trong sàng lọc bệnh xem có được thực hiện đúng tiêu chuẩn yêu cầu không

* Sự tham gia của cộng đồng:

Để việc sàng tuyển bệnh đạt hiệu quả mong đợi, cần phải có sự tham gia của cộng đồng

Tiến hành giáo dục sức khỏe về tác hại của căn bệnh

Tư vấn và giải thích cho người dân biết về mục đích,

kỹ thuật và hiệu quả của biện pháp sàng tuyển đối với sức khỏe của người dân.

Huy động sự đóng góp của tình nguyện viên sức khỏe cộng đồng và các dịch vụ y tế có trong cộng

Tổ chức, thực hiện, theo dõi, giám sát,

đánh giá chương trình sàng tuyển

Đánh giá hiệu quả của 1 chương trình

sàng tuyển

Giá trị của một chương trình sàng tuyển được xác định bằng kết quả là giảm tỷ lệ bệnh, tỷ lệ tử vong và tàn tật

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có nhóm chứng là phương pháp tốt nhất

đễ đánh giá hiệu quả của chương trình này

Ví dụ

Ở New York cho thấy việc sàng tuyển chụp X quang đã có tác dụng làm hạ tỷ lệ tử vong do ung thư vú trong một cuộc thử nghiệm lâm sàng có phân bổ ngẫu nhiên có nhóm chứng

Ở 60.000 phụ nữ lứa tuổi 40 – 64 được phân ngẫu nhiên vào 2 nhóm Một nhóm sử dụng chương trình sàng tuyển, và 1 nhóm đối chứng

Sau 10 năm theo dõi, tỷ lệ tử vong do ung thư

vú ở nhóm sàng tuyển thấp hơn khoảng 29%.