Sau hơn 3 năm hoạt động, có thể nói mức độ phổ biến của TikTok đã thật sự bùng nổ. TikTok sở hữu hơn 500 triệu người dùng tích cực trên toàn cầu (số liệu tổng hợp của Datareportal, 2019). Điều này đã giúp TikTok xếp thứ 9 trong tổng số các trang mạng xã hội, thậm chí vượt lên trên cả các trang lớn như LinkedIn, Twitter, Pinterest hay Snapchat... Thống kê cho thấy cứ 100 người sinh ra trong thời đại internet thì có tới 70 người đang sử dụng TikTok,150 triệu người dùng tích cực mỗi ngày đến từ Trung Quốc, đây là những người sử dụng Douyin – phiên bản Trung của TikTok. TikTok đặc biệt nhận được sự tiếp nhận nhiệt tình từ các nước Châu Á như Campuchia, Nhật Bản, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN TRUYỀN THÔNG HỘI TỤ VÀ ĐA PHƯƠNG TIỆN
VẤN ĐỀ SỬ DỤNG MẠNG XÃ HỘI TIKTOK TRONG
TÁC PHẨM BÁO CHÍ ĐA PHƯƠNG TIỆN
(Khảo sát trang TikTok của 人民日报 (Nhân dân Nhật báo)
và báo điện tử VTC News
HỌC VIÊN: NGUYỄN KHÁNH HÒAGIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS VŨ TUẤN ANH
Hà Nội - Năm 2020
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ
Mạng xã hội ngày càng phát triển và được sử dụng phổ biến, đây vừa là cơ hộinhưng cũng thách thức đối với báo chí chính thống Trước thách thức từ mạng xãhội, nhiều tờ báo chính thống xem đó như công cụ để khai thác nguồn tin, kinhdoanh báo chí, phát hành và truyền tải thông tin đến bạn đọc Trong việc sử dụngmạng xã hội, những người làm báo chân chính phải thận trọng khai thác, nhất làđịnh hướng dư luận
Mỗi nhà báo tác nghiệp trong môi trường truyền thông hiện đại đều cần quantâm tới mạng xã hội, đồng thời cũng cần phải nhìn nhận rõ những cơ hội mà loạihình truyền thông này mang đến cho công việc của mình Có nhiều lý do để mộtnhà báo nên sử dụng mạng xã hội, trong đó có thể đề cập đến một số lý do chínhsau đây:
Thứ nhất, mạng xã hội là nơi tập trung của công chúng Những người làm báo
có thể tìm thấy trên mạng xã hội nhiều nhóm công chúng khác nhau với những nhucầu và điều kiện tiếp nhận thông tin khác nhau
Thứ hai, thông qua mạng xã hội, nhà báo có thể hiểu và tiếp cận độc giả mộtcách nhanh hơn so với những loại hình truyền thông khác
Thứ ba, mạng xã hội là nơi nhận và chia sẻ thông tin dễ dàng, hiệu quả
Thứ tư, mạng xã hội là kênh quảng bá cho báo chí khá hữu ích nếu tòa soạn biếttận dụng một cách triệt để
Thứ năm, mạng xã hội giúp câu chuyện của nhà báo trở nên hoàn thiện hơn Cuối cùng, sử dụng mạng xã hội giúp nhà báo cải thiện kỹ năng viết bài củamình, nắm bắt được xu thế mới mà xã hội đang phát triển
Trang 3Theo thống kê của những tổ chức uy tín trên thế giới, năm 2018, lượng người
sử dụng những công cụ dùng cho việc giao tiếp, chia sẻ thông tin trên nền tảnginternet (social media) toàn cầu tăng 13% so với năm trước Cũng trong năm này,
có khoảng 415 triệu người dùng mới bắt đầu sử dụng social media, nâng tổng sốlượng lên 3,196 tỉ người trên khắp hành tinh đang tham gia ít nhất một kênh socialmedia Con số này dự đoán sẽ tiếp tục gia tăng khi công nghệ trở nên phổ cập ởnhiều quốc gia
Bên cạnh việc sử dụng social media bằng máy tính bàn, phần lớn người dùngtrên khắp thế giới đang truy cập các phương tiện social media bằng điện thoạithông minh hoặc máy tính bảng cá nhân Thống kê cho thấy, có 2,95 tỉ người thamgia vào social media trên nền tảng di động, chiếm khoảng 39% trên tổng số lượngtruy cập Theo báo cáo mới nhất vào tháng 2/2020 thì Việt Nam đã có 67 triệungười dùng internet, một con số tương đối lớn
Theo số liệu thống kê, có tới 58 triệu người dùng mạng xã hội trên thiết bị diđộng tính đến đầu năm 2019, con số này tăng đến 8 triệu người dùng so với năm
2018 Cùng với sự phát triển của công nghê, các dòng điện thoại phân khúc tầmtrung – thấp liên tục được ra đời giúp cho nhiều người có thể dễ dàng sở hữunhững chiếc điện thoại thông minh và tiếp cận với internet Mặc dù dân số chỉ đạthơn 90 triệu người nhưng số thuê bao điện thoại đã được đăng ký lên tới hơn 143triệu số Điều này cho thấy phần đông người dân Việt Nam đã tiếp cận với điệnthoại di động thông minh và cũng không ít người sử dụng 2 - 3 chiếc điện thoạicùng một lúc để phục vụ cho cuộc sống hàng ngày
Người dùng Việt Nam dành trung bình tới 6 giờ 42 phút mỗi ngày để tham giacác hoạt động liên quan tới mạng internet Báo cáo cũng đề cập thêm, người dùngViệt Nam dùng trung bình 2 giờ 32 phút để dùng mạng xã hội, 2 giờ 31 phút đểxem các stream hoặc các video trực tuyến và dùng 1 giờ 11 phút để nghe nhạc
Trang 494% là tỷ lệ người dùng internet ở Việt Nam sử dụng internet hàng ngày, 6% là
số người sử dụng internet ít nhất một lần trong tuần Nhìn vào số liệu thống kê cóthể thấy, người dùng internet ở Việt Nam không tách rời các hoạt động liên quanđến internet quá một tuần
Về cơ sở hạ tầng, tốc độ truy cập internet vẫn tăng trưởng hàng năm Cụ thểtheo báo cáo, tốc độ truy cập internet trung bình ở điện thoại là 21.56 MBPS (tăng6.1% so với năm ngoái) và ở máy tính là 27.18 MBPS (tăng 9.7%)
Một điểm khác biệt trong năm 2018, danh sách "Best of 2018" do Google công
bố cho những ứng dụng, đề tài nổi bật nhất năm trên nền tảng Google, và cũng làđánh giá chung trên mạng internet, những cái tên như Facebook, Instagram…không hề có sự xuất hiện mà thay vào đó là mạng xã hội TikTok được lọt vào Top
5 ứng dụng được yêu thích nhất
Sau hơn 3 năm hoạt động, có thể nói mức độ phổ biến của TikTok đã thật sựbùng nổ TikTok sở hữu hơn 500 triệu người dùng tích cực trên toàn cầu (số liệutổng hợp của Datareportal, 2019) Điều này đã giúp TikTok xếp thứ 9 trong tổng sốcác trang mạng xã hội, thậm chí vượt lên trên cả các trang lớn như LinkedIn,Twitter, Pinterest hay Snapchat Thống kê cho thấy cứ 100 người sinh ra trongthời đại internet thì có tới 70 người đang sử dụng TikTok,150 triệu người dùng tíchcực mỗi ngày đến từ Trung Quốc, đây là những người sử dụng Douyin – phiên bảnTrung của TikTok TikTok đặc biệt nhận được sự tiếp nhận nhiệt tình từ các nướcChâu Á như Campuchia, Nhật Bản, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam Trong 5 ứng dụng được có số lượt tải về nhiều nhất toàn cầu trong quý 1 2019,TikTok là ứng dụng duy nhất không thuộc quyền sở hữu của Facebook TikTok lầnđầu vượt qua ngưỡng 1 tỉ lượt tải về trên cả App Store và Google Play vào tháng
Trang 51/2019 Việc đạt được con số này chỉ trong một khoảng thời gian ngắn cho thấy, có
vẻ như sẽ không có bất kì sự suy giảm nào đối với TikTok ở thời điểm hiện tại
TikTok có số lượt người tải về tăng lên mỗi ngày
90% người dùng của TikTok truy cập vào ứng dụng hằng ngày và thậm chí họcòn hoạt động rất năng nổ Một nghiên cứu theo dõi hành vi của người dùngTikTok trong một tháng cho thấy, 68% người dùng xem video do người khác đăngtải và 55% đăng tải video của chính họ (Globalwebindex, 2019)
Theo khảo sát từ thị trường cung cấp, trong năm 2019, có 65% các công ty ViệtNam đã tăng ngân sách trong lĩnh vực video, chi phí quảng cáo trên video tăng đến16% tổng chi phí quảng cáo trung bình của thương hiệu
Trang 6Tất cả các số liệu trên cho thấy video đang là xu hướng tiếp thị nội dung đứngđầu hiện nay Nếu có phương pháp tiếp thị nội dung tốt hơn video trong thời điểmnày chắc chỉ có thể là Live video (quay phát video trực tiếp) Điều này khiến mạng
xã hội TikTok đang ngày một được nhiều người dùng sử dụng Từ những thay đổi
về công nghệ dẫn đến những thay đổi về phương thức làm báo truyền thống, từlượng độc giả cao đến giảm sút… khiến tòa soạn phải nhanh chóng ứng xử kịp thời
để phù hợp với tình hình thực tế Sự "bắt tay" của báo chí và mạng xã hội TikToktạo ra cú nhảy vọt, làm thay đổi hoàn toàn cách thức truyền tải thông tin Có rấtnhiều tờ báo trên thế giới đã nhanh chóng nhập cuộc cùng TikTok và Việt Namcũng bắt kịp theo xu hướng này
Tại Trung Quốc, có tờ 人民日报 (Nhân dân Nhật báo), tại Việt Nam có báođiện tử VTC News đã nhanh chóng tạo lập tài khoản riêng trên mạng xã hộiTikTok để đăng tải thông tin tới độc giả Đây là một bước tiến lớn thể hiện sựnhanh chóng bắt kịp xu hướng truyền thông mới, việc sử dụng video giúp nâng caohiệu quả trong việc truyền tải thông tin Thông tin trở nên hấp dẫn hơn, thu hút sựchú ý nhiều hơn, cách diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ và khán giả không cầnphải đọc quá nhiều Với các thông tin thời sự, chính trị việc sử dụng những videongắn càng gây thu hút và tiếp cận được đông đảo khán giả
II NỘI DUNG
Chương 1: Khái quát về mạng xã hội TikTok
1.1 Mạng xã hội TikTok
TikTok khởi đầu là một ứng dụng có tên Douyin, về cơ bản là phiên bảntiếng Trung của TikTok Biến thể Trung Quốc này vẫn còn tồn tại cho đến ngàynay, vì nó tuân thủ luật kiểm duyệt đặc biệt của Trung Quốc Nói cách khác, thế
Trang 7giới có quyền truy cập vào TikTok, trong khi Trung Quốc chỉ có thể sử dụngDouyin (抖音短视频).
ByteDance đã phát triển Douyin vào năm 2016 và ra mắt TikTok cho nhữngngười dùng khác trên thế giới vào năm 2017 Ứng dụng này đã gây ấn tượng ngaylập tức, thu hút hàng triệu người dùng trong một khoảng thời gian khá ngắn
TikTok thậm chí còn phát triển hơn nữa khi ByteDance quyết định hợp nhất vớiMusical.ly vào tháng 8 năm 2018 Người dùng Musical.ly phải giữ tài khoản củamình để chuyển đổi thành công sang TikTok TikTok cũng đã kết hợp logo củaMusic.ly với logo của mình và thậm chí đã sử dụng cùng một nickname “muser”
mà Martin.ly đã đặt cho khán giả của mình Kể từ đó, TikTok ngày càng phổ biến
và hiện được coi là một trong những ứng dụng mạng xã hội hàng đầu
Mạng xã hội TikTok cho phép người dùng (user) tạo những video ngắn vớinhiều hiệu ứng, âm thnah, hình ảnh độc đáo Ngoài ra, TikTok sẽ hiển thị cho khángiả những video được đề xuất, những video từ các muser mà người dùng theo dõi.Điểm thu hút chính của TikTok là việc sử dụng âm nhạc Mỗi muser kết hợp mộtbài hát vào video của mình bằng thư viện clip bài hát khổng lồ của TikTok, có hầuhết mọi thể loại Nếu không thích các bài nhạc, người dùng cũng có thể sử dụngcác đoạn hội thoại từ những video hài hước theo sự sáng tạo nội dung của riêngmình
1.2 Những hành động trên mạng xã hội TikTok
1.2.1 Xem và tạo video
Video là trung tâm của trải nghiệm trên mạng xã hội TikTok Những video này
có thể được tải lên hoặc tạo ra trong ứng dụng bằng cách dừng và bắt đầu ghi với
Trang 8bộ hẹn giờ và các công cụ khác Phát trực tiếp cũng là một lựa chọn để tạo ravideo Người dùng có thể thêm bộ lọc trực quan, hiệu ứng thời gian, màn hình chianhỏ, màn hình xanh, chuyển tiếp, nhãn dán, GIF, biểu tượng cảm xúc… tùy vào sởthích và mục đích tạo ra video của mình.
1.2.2 Thêm nhạc
Thư viện âm nhạc trên mạng xã hội TikTok được tích hợp với Apple Music, lànơi ứng dụng vượt ra khỏi tất cả các nền tảng xã hội khác Người tạo có thể thêm,phối lại, lưu và khám phá các bài hát và âm thanh thông qua danh sách phát, video
và hơn thế nữa
1.2.3 Tương tác
Người dùng TikTok có thể theo dõi các tài khoản họ thích và tặng trái tim, quàtặng, nhận xét hoặc chia sẻ trên video họ thích Video, hashtag, âm thanh và hiệuứng có thể được thêm vào phần Favorites của người dùng
1.2.4 Khám phá
Nguồn cấp dữ liệu khám phá là tất cả về hashtag, nhưng người dùng cũng cóthể tìm kiếm từ khóa, người dùng khác, video và hiệu ứng âm thanh Mọi người cóthể thêm bạn bè bằng cách tìm kiếm tên người dùng hoặc quét TikCode độc đáocủa họ
1.2.5 Khám phá hồ sơ
Hồ sơ TikTok hiển thị số lượng người theo dõi và người theo dõi, cũng nhưtổng số lượng trái tim mà người dùng đã nhận được Giống như trên mạng xã hộiTwitter, Instagram, Facebook các tài khoản chính thức được đánh dấu màu xanhdương
Trang 91.3 Dạng video trên TikTok
1.3.1 Video theo xu hướng TikTok
Video xu hướng TikTok hay còn được gọi là thử thách TikTok, nội dung videothường liên quan đến một bài hát hoặc hashtag phổ biến đang được đông đảo ngườiquan tâm Trong thời gian Covid-19 một số bài hát và thẻ xu hướng như
#viruscorona #meladepnhat #duataydaynao đóng vai trò là lời nhắc cho ngườidùng thử các bước nhảy hoặc tạo biến thể của riêng họ trên một chủ đề
1.3.2 TikTok Duets
Duets là một tính năng hợp tác phổ biến trên TikTok cho phép người dùng lấymẫu video của người khác và tự thêm vào video đó, phối lại, giả mạo, bình luậnbên cạnh video gốc
1.3.3 Video Cringe
Video Cringe là những video có mục đích khiến khán giả “hoảng sợ” khi xemnhững màn trình diễn và kịch bản khó xử Người dùng có thể buồn cười, tựcgiận… nhưng sẽ không rời mắt khỏi màn hình Cuối video thường kết thúc trongcác phần tổng hợp của Yoube
Chương 2: Vấn đề sử dụng mạng xã hội TikTok của Nhân dân Nhật báo và VTV News
2.1 Giới thiệu về Nhân dân Nhật báo
Nhân dân Nhật báo (人民日报) là một tờ báo ra hàng ngày ở Cộng hòa Nhândân Trung Hoa Nhân dân Nhật báo là một cơ quan của Ban chấp hành Trung ươngĐảng Cộng sản Trung Quốc, được xuất bản trên toàn thế giới với số lượng từ 3 đến
Trang 104 triệu bản Ngoài phiên bản chính là tiếng Trung Quốc, báo này còn có phiên bảntiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nga và tiếng Ả Rập.Hiện nay, Nhân dân Nhật báo này đang xuất bản 21 ấn phẩm, trong đó có 11 nhậtbáo và 10 tạp chí Biên chế của báo, chỉ riêng phóng viên, biên tập viên đã hơn1.000 người, có hơn 70 văn phòng thường trú ở trong và ngoài nước…
Nhân dân Nhật báo ra ấn bản điện tử năm 1997 và các diễn đàn trên mạng nhưmạng Cộng đồng Cường quốc (强国社区) Cổng thông tin điện tử của Nhân dânNhật báo có các phiên bản ngôn ngữ là tiếng Ả Rập, tiếng Pháp, tiếng Nga, tiếngTây Ban Nha, tiếng Nhật và tiếng Anh So với bản tiếng Hoa thì bản tiếng nướcngoài có ít bài bàn luận sâu sắc về các chính sách và công việc trong nội bộ quốcgia nhưng có nhiều xã luận về các chính sách đối ngoại của Trung Quốc, thường là
để lý giải về những ý định tích cực của nước này Ngoài ra, cổng thông tin này còn
có chuyên trang tiếng Anh về Tây Tạng - một vấn đề đang gây tranh cãi lớn trênthế giới Nhân Dân nhật báo cũng là cơ quan chịu trách nhiệm xuất bản một ấnphẩm mang nặng tính dân tộc chủ nghĩa là Thời báo Hoàn Cầu
2.2 Giới thiệu báo điện tử VTC News
Báo điện tử VTC News được thành lập vào năm 2008 với slogan “Hơi thở cuộcsống” Thông tin của VTC News bám sát với cuộc sống hàng ngày, các hiện tượng
xã hội nóng nhất, gần gũi nhất Vừa mới thấy vấn đề gì đó xôn xao trên mạng xãhội Facebook chỉ cần vào VTC News, độc giả đã có thể có câu trả lời nguyên nhân
vụ việc, nhân vật đó là ai hay thực hư câu chuyện đằng sau những thứ được tunglên Facebook là như nào VTC News là tờ báo điện tử hàng đầu về các vấn đề dânsinh, tin tức của Việt Nam và thế giới liên tục được cập nhật trong ngày Đây làmột trong những tờ báo được đông bảo công chúng theo dõi mỗi ngày
Trang 112.3 Tổng quan trang TikTok
Nhân dân Nhật báo là tờ nhanh chóng sử dụng mạng xã hội TikTok để truyềntải nội dung thông tin đến với khán giả bằng video Tính đến tháng 5/2020 trangTikTok của Nhân dân Nhật báo đã cho đăng tải 2.000 video, nhận được hơn 2.000phản hồi từ công chúng, tổng số lượt like khoảng 4 tỷ lượt, số theo dõi là hơn 93triệu người
VTC News là tờ báo điện tử tại Việt Nam sử dụng mạng xã hội TikTok từ ngày12/3/2020 Tính đến tháng 5/2020 trang TikTok của VTC News đã cho đăng tải
249 video, tổng lượt thích khoảng 1.200.000 lượt, số người theo dõi là 131.000nghìn lượt
Nhân dân Nhật báo đã nắm bắt được xu hướng nhanh chóng nên sử dụng mạng
xã hội TikTok khá sớm và rất hiệu quả, thu hút được khán giả đông đảo quan tâm.Đối với VTC News mặc dù chỉ mới tham gia trên mạng xã hội TikTok được hơn 3tháng tuy nhiên cũng đã thu về được những con số khá ấn tượng, chắc chắn trongthời gian tới số người quan tâm, theo dõi báo VTC News nói riêng và báo điệnđiện tử chung trên nền tảng mạng xã hội còn tăng lên rất nhiều
2.4 Thời gian cập nhật video
Nhân dân Nhật báo có thời gian cập nhật trung bình video từ 4 – 6 video mỗingày và nhận được sự quan tâm khá lớn từ phía công chúng Trung bình một videođăng tải sẽ có khoảng 200.000 đến 5.000.000 người xem, nhận được khoảng100.000 – 400.000 lượt like, ít nhất 200 comment, nhiều nhất có thể đạt gần200.000 comment, số lượt share Nhân dân Nhật Báo không cho phép hiển thị
Trang 12VTC News có thời gian cập nhật video trung bình từ 1 -2 video mỗi ngày.Trung bình một video đăng tải sẽ có khoảng 91.000 đến 2.000.000 lượt xem, nhậnđược khoảng 500 đến 7.000 like, từ 4 đến 2.000 commnet, lượt share từ 10 đến hơn
300 lượt
Nhân dân Nhật Báo có số lượt khán giả quan tâm khá đông đảo, hầu như videonào cũng nhận được rất nhiều chú ý, sự tương tác lớn VTC News chỉ mới tham gianên số lượt tương tác còn thấp, nhiều video chưa nhận được nhiều sự quan tâm,lượt like và comment còn ít