Bai du thi tìm hiểu 70 năm ngày chủ tịch hồ chí minh ra lời kêu gọi thi đua ái quốc

Bước vào cuộc khángchiến trường kỳ chống thực dân Pháp, tháng 3/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minhphát động phong trào "Đời sống mới" như "một điều cần kíp cho công cuộccứu quốc và kiến quốc" tr

Câu 1: Đồng chí cho biết bối cảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh ra "Lời kêu gọi thi đua ái quốc"

TRẢ LỜI

Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, nước Việt Nam dân chủcộng hòa ra đời, Đảng ta đã trở thành Đảng lãnh đạo chính quyền trong cảnước Nhân dân ta có truyền thống yêu nước, truyền thống đấu tranh kiêncường bất khuất chống ngoại xâm Truyền thống đó càng được phát huy khinhân dân ta đã thực sự trở thành người làm chủ đất nước, thực sự được hưởngthành quả do cách mạng đem lại, nên có quyết tâm cao độ trong việc xâydựng và bảo vệ chế độ mới Chủ nghĩa xã hội đã trở thành một hệ thống thếgiới, phong trào giải phóng dân tộc phát triển trở thành một dòng thác cáchmạng; phong trào dân chủ và hòa bình cũng đang vươn lên mạnh mẽ Về cơbản và lâu dài thì tình hình ấy có lợi cho cách mạng Việt Nam

Bên cạnh những thuận lợi trên, cách mạng Việt Nam phải đối mặt với

vô vàn khó khăn:

Chính quyền Nhà nước vừa ra đời còn non trẻ chưa được củng cốvững chắc Lực lượng vũ trang cách mạng đang trong thời kỳ hình thành, cáccông cụ bạo lực khác chưa được xây dựng

Nền kinh tế nước ta bị kiệt quệ sau nhiều năm chiến tranh Tài chính,kho bạc chỉ còn 1,2 triệu đồng Đông Dương (một nửa rách nát), ngân hàngĐông Dương vẫn đang nằm trong tay tư bản Pháp Bên cạnh đó, bọn TưởngGiới Thạch mang tiền quan kim và quốc tệ sang tiêu ở Việt Nam gây rối loạnthị trường

Văn hóa: 95% dân số mù chữ, các tệ nạn xã hội mà chế độ cũ để lạicòn nặng nề

Chính trị:

Ở miền Bắc (từ vĩ tuyến 16 Đà Nẵng trở ra): Gần 20 vạn quân Tưởng

lũ lượt vào miền Bắc Sau lưng chúng là bọn Việt Quốc, Việt Cách với âmmưu thủ tiêu chính quyền cách mạng, đưa bọn tay sai lập chính quyền bù nhìn

và thực hiện chính sách cướp bóc nhân dân Việt Nam

Ở Miền Nam (từ vĩ tuyến 16 trở vào): Trên một vạn quân Anh cũngmượn tiếng là vào tước vũ khí của Nhật, nhưng kỳ thực là chúng mở đườngcho thực dân Pháp cướp lại nước ta Ngày 23/9/1945 dưới sự yểm trợ của 2 sưđoàn thiết giáp Anh, Pháp đã nổ súng tấn công Sài Gòn, chính thức xâm lượcnước ta lần thứ hai Trên đất nước ta lúc này còn có khoảng 6 vạn quân Nhậtđang chờ lệnh giải giáp nhưng một số quân Nhật đã thực hiện lệnh của quânAnh, cầm súng với quân Anh, dọn đường cho quân Pháp mở rộng vùng chiếmđóng ở miền Nam Chưa bao giờ, cùng một lúc cách mạng Việt Nam phải đốiphó với nhiều kẻ thù như thời điểm này Chúng có thể mâu thuẫn với nhau vềlợi ích kinh tế nhưng đều thống nhất với nhau trong âm mưu chống cộng sản,thủ tiêu chính quyền cách mạng, xóa bỏ thành quả mà cuộc Cách mạng ThángTám vừa giành được.

Trước vận mệnh đất nước đang ở tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" vì

thù trong, giặc ngoài, nạn đói, nạn dốt hoành hành khắp nơi, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã nhận thức rõ việc động viên sức mạnh của toàn thể dân tộc Việt Nam

là điều rất cần thiết để thực hiện nhiệm vụ cấp bách của cách mạng: Xây dựng

và bảo vệ chính quyền cách mạng, chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nộiphản, cải thiện đời sống nhân dân

Ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc

kháng chiến Với ý chí "thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ", toàn dân tộc Việt Nam đã nhất tề

đứng lên kháng chiến, chống thực dân Pháp xâm lược Bước vào cuộc khángchiến trường kỳ chống thực dân Pháp, tháng 3/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minhphát động phong trào "Đời sống mới" như "một điều cần kíp cho công cuộccứu quốc và kiến quốc" trên tinh thần "người này thi đua với người khác,nhà này thi đua với nhà khác, làng này thi đua với làng khác" và yêu cầu

"các cơ quan, các bộ đội, các đoàn thể phải hăng hái thi đua nhau mà làm".Trong thời gian này, Người cũng đề nghị "những người ái quốc và dân chủkhông có đảng phái, phải lấy công tác thực tế về việc cứu quốc và kiến quốc

mà thi đua"

Sau chiến thắng Việt Bắc (Thu Đông 1947), trước yêu cầu đẩy mạnhkháng chiến toàn diện đi đến thắng lợi hoàn toàn, đất nước còn gặp muôn vànkhó khăn Để động viên toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến, Chủtịch Hồ Chí Minh mới đề ra sáng kiến tổ chức, lãnh đạo phong trào thi đua áiquốc để giành thắng lợi to lớn hơn Chấp thuận đề nghị của Người, ngày27/3/1948, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra Chỉ thị phát động phong trào

thi đua ái quốc Chỉ thị xác định: "… mục đích thi đua ái quốc là làm sao cho kháng chiến mau thắng lợi, kiến thiết chóng thành công".

Có thể nói, việc đề xuất "thi đua yêu nước" của Hồ Chí Minh đượcnêu lên lần đầu tiên năm 1947 trong tác phẩm "Đời sống mới", nhưng tinhthần, ý nghĩa của nó đã được Người nhận thức từ lâu Sau chiến thắng ViệtBắc (Thu Đông 1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh mới đề ra sáng kiến về tổ chức,lãnh đạo thực hiện phong trào thi đua yêu nước để giành thắng lợi to lớn hơn.Chấp thuận đề nghị của Người, ngày 27/3/1948, Ban Chấp hành Trung ươngĐảng ra chỉ thị phát động phong trào thi đua ái quốc Chỉ thị xác định: mụcđích thi đua ái quốc lúc bấy giờ là làm sao cho kháng chiến mau thắng lợi,kiến quốc chóng thành công Nhân dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế lao động(1/5/1948), Chủ tịch Hồ Chí Minh ra "Lời kêu gọi thi đua yêu nước", nêu rõ:

"Vì vậy, bổn phận của người Việt Nam, bất kỳ sĩ, nông, công, thương, binh",gái trai, già trẻ, toàn thể quốc dân ta, vô luận ở địa vị nào, làm công việc gì,phải ra sức tham gia cuộc thi đua yêu nước

Sau khi Ban Chấp hành Trung ương ra Chỉ thị, nhân kỷ niệm 1.000 ngàykháng chiến (ngày Nam Bộ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược23/9/1945) ngày 11/6/1948 Chủ tịch Hồ Chí Minh ra "Lời kêu gọi thi đua

ái quốc"

Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh có tác dụnghiệu triệu, lôi cuốn, động viên toàn Đảng, toàn dân và toàn quân phát huytruyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, vượt quamọi hy sinh, gian khổ, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong từng giai đoạn cáchmạng Đặc biệt, trong những thời khắc cam go, ác liệt của dân tộc, Lời kêu

gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thấm sâu vào các tầng lớpnhân dân, biến thành sức mạnh đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi vẻ vang.

Lời kêu gọi thi đua ái quốc cùng với nhiều bài nói, bài viết của Chủtịch Hồ Chí Minh là những quan điểm, chỉ đạo, định hướng phong trào thi đuayêu nước trong nhiều thập kỷ qua; là cơ sở để Đảng, Nhà nước bổ sung, hoànthiện đường lối, chủ trương về thi đua yêu nước, về công tác thi đua - khenthưởng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng Ngàynay, trong công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế, Lời kêu gọi thiđua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn vẹn nguyên ý nghĩa lịch sử,giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc

Để tiếp tục phát huy ý nghĩa, giá trị của Lời kêu gọi thi đua ái quốc vàsức mạnh của các phong trào thi đua yêu nước, tạo khí thế thi đua sôi nổi,rộng khắp trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, ngày 04/3/2008, Thủ tướngChính phủ ban hành Quyết định số 258/QĐ-TTg về việc lấy ngày 11/6 hàngnăm là Ngày truyền thống thi đua yêu nước

Câu 2: Đồng chí hãy nêu nội dung và ý nghĩa của "Lời kêu gọi thi đua ái

quốc" của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thắng lợi của công cuộc đấu tranh

vì độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta?

TRẢ LỜI

70 năm đã trôi qua kể từ ngày Hồ Chủ tịch viết Lời kêu gọi thi đua áiquốc (1948) nhưng vẫn còn đó lời kêu gọi của lòng yêu nước và tinh thần thi

đua ái quốc.

"Lời kêu gọi thi đua ái quốc" đã thấm sâu vào các tầng lớp nhân dânViệt Nam, biến thành sức mạnh đưa cách mạng nước ta đến những thắng lợi ngàycàng to lớn hơn Trong dịp này, chúng ta có điều kiện nhìn lại phong trào thiđua yêu nước từ ngày phát động đến nay, khẳng định ý nghĩa, giá trị của "Lờikêu gọi " để từ đó rút ra những bài học quý báu cho ngày nay và mai sau

Trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội loài người, với nhữnghình thức, mức độ, tính chất, ý nghĩa khác nhau, việc "thi đua" giữa các cá nhân,tộc người, quốc gia đã diễn ra và là một động lực cho sự tiến bộ hợp quy luật Đốivới dân tộc Việt Nam, tinh thần yêu quê hương, đất nước được thể hiện ở việc,mọi người ra sức đóng góp xây dựng xóm làng, quê hương, đất nước ngày mộttươi đẹp, giàu mạnh Như vậy, từ trong nguồn gốc, thi đua gắn với yêu nước làxây dựng lòng tự hào chính đáng của mỗi người dân về quê hương, dân tộc

Tiếp thu truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, Chủ tịch HồChí Minh đã nêu rõ: "Thi đua là yêu nước, Yêu nước thì phải thi đua Vànhững người thi đua là những người yêu nước nhất" Vì vậy, trong tác phẩm

"Đường kách mệnh" viết năm 1927, khi giảng giải về Công hội, Nông hội,Hợp tác xã, Nguyễn Ái Quốc đã gắn liền mục tiêu, phương thức tổ chức, cáchtiến hành với sự nỗ lực của mỗi cá nhân và mối quan hệ giúp đỡ nhau trongcộng đồng Sự nỗ lực của cá nhân và cộng đồng được Nguyễn Ái Quốc - HồChí Minh luôn nhấn mạnh trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

Toàn văn "Lời kêu gọi Thi đua ái quốc"

"Lời kêu gọi Thi đua ái quốc" của Chủ tịch Hồ Chí Minh được đăngtrên báo Cứu quốc số 968, ngày 24/6/1948, toàn văn như sau:

"Mục đích thi đua ái quốc là gì?

Diệt giặc đói khổ,

Diệt giặc dốt nát,

Diệt giặc ngoại xâm.

Cách làm là dựa vào:

Lực lượng của dân

Tinh thần của dân, để gây:

Hạnh phúc cho dân

Vì vậy bổn phận của người

dân Việt Nam, bất kỳ sĩ, nông, công,

thương, binh; bất kỳ làm việc gì, đều

cần phải thi đua

Làm cho mau

Làm cho tốt

Làm cho nhiều

Mỗi người dân Việt Nam, bất

kỳ già, trẻ, trai, gái; bất kỳ giàu, nghèo, lớn, nhỏ, đều cần phải trở nên một chiến sĩ đấu tranh trên mọi mặt trận: quân sự, kinh tế, chính trị, văn hóa Thực hiện khẩu hiệu:

Toàn dân kháng chiến

Toàn diện kháng chiến

Trong cuộc thi đua ái

quốc, chúng ta

Vừa kháng chiến

Vừa kiến quốc.

Kết quả đầu tiên của

thi đua ái quốc là:

Toàn dân đủ ăn đủ

Ba chủ nghĩa mà nhà đại cách mạng Tôn Văn đã nêu ra.

Để đi đến kết quả tốt đẹp đó, tôi xin:

Các cụ phụ lão thi đua đốc thúc con cháu hăng hái tham gia mọi công việc;

Các cháu nhi đồng thi đua học hành và giúp việc người lớn;

Đồng bào công thương thi đua mở mang doanh nghiệp;

Đồng bào công nông thi đua sản xuất;

Đồng bào trí thức và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh; Nhân viên Chính phủ thi đua tận tụy làm việc phụng sự nhân dân;

Bộ đội và dân quân thi đua giết cho nhiều giặc, đoạt cho nhiều súng Nói tóm lại, ai cũng thi đua, ai cũng tham gia kháng chiến và kiến quốc Phong trào sôi nổi, thi đua ái quốc sẽ ăn sâu, lan rộng khắp mọi mặt và mọi tầng lớp nhân dân, và sẽ giúp ta dẹp tan mọi nỗi khó khăn và mọi âm mưu của địch để đi đến thắng lợi cuối cùng

Với tinh thần quật cường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chí kiên quyết của nhân dân và quân đội ta, chẳng những chúng

ta có thể thắng lợi, mà chúng ta nhất định thắng lợi trong thi đua ái quốc.

Hỡi toàn thể đồng bào!

Hỡi toàn thể chiến sĩ!

Tiến lên!"

Nội dung "Lời kêu gọi thi đua ái quốc"

Ngay sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong bốicảnh giặc đói, giặc dốt hoành hành khắp nơi, giặc ngoại xâm lăm le, âm mưulật đổ chính quyền cách mạng non trẻ, trước tình thế cách mạng ngàn cân treosợi tóc, ngày 11/6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra "Lời kêu gọi thi đua áiquốc" động viên đồng bào, chiến sĩ phát huy truyền thống yêu nước thực hiệnnhững nhiệm vụ cấp bách chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm, gópcủa, góp công vào sự nghiệp kiến thiết và bảo vệ đất nước "Như thế thì:Kháng chiến nhất định thắng lợi Kiến quốc nhất định thành công"

Hưởng ứng Lời kêu gọi của Người, cả nước đoàn kết một lòng, pháthuy ý chí tự lực, tự cường, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, vượt qua mọi hy sinh,gian khổ, không chỉ bảo vệ vững chắc chính quyền cách mạng, làm nênnhững mốc son chói lọi trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc, hoàn thànhthắng lợi sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước mà còn chungsức đồng lòng, phấn đấu đưa dân tộc Việt Nam sánh vai với bè bạn quốc tế

Bác Hồ tham gia tát nước tại Hà Tây, năm 1959

Bác mong muốn toàn thể đồng bào, dù ở cương vị nào, làm công việc

gì, đều phải tích cực thi đua yêu nước: "Bổn phận của người dân Việt Nam,bất kỳ sĩ, nông, công, thương, binh, bất kỳ làm việc gì, đều cần phải thi đuanhau: Làm cho mau/Làm cho tốt/Làm cho nhiều Mỗi người dân Việt Nam,bất kỳ già, trẻ, gái, trai, giàu, nghèo… đều cần phải trở nên một chiến sĩ tranhđấu trên mặt trận: Quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa Thực hiện khẩu hiệu:toàn dân kháng chiến/Toàn diện kháng chiến Cách làm là: dựa vào: Lựclương của dân/Tinh thần của dân, để gây: Hạnh phúc cho dân" Muốn vậy:

"Người người thi đua/Ngành ngành thi đua/Ngày ngày thi đua/Ta nhất địnhthắng/Địch nhất định thua"

Với những ngôn từ vừa giản dị, gần gũi, dễ hiểu, dễ thực hiện vừa sâusắc, toàn diện, Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Người có sức lan tỏa sâu rộng,lôi cuốn mạnh mẽ, thôi thúc mọi ngành, mọi cấp, mọi người cùng thi đua xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

Thi đua phải thiết thực, gắn với công việc hàng ngày của mỗi người,đem lại lợi ích cho cá nhân, cho cộng đồng và cho đất nước Người viết:

"Tưởng lầm rằng thi đua là một công việc khác với những công việc làm hàngngày Thật ra, công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua" Người căn dặn:

"Thi đua ái quốc phải có phương hướng đúng và vững… Phải có kế hoạch tỉ

mỉ Kế hoạch ấy phải do từng đơn vị nhỏ, từng gia đình, từng cá nhân bàn bạc

kỹ, hiểu biết thấu, vui vẻ làm… Nội dung của kế hoạch phải thiết thực, rõràng, đúng mực" Từng câu, từng chữ trong "Lời kêu gọi thi đua ái quốc" củaBác đã mở đầu cho các phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, lan rộng khắp cảnước, góp phần đắc lực vào thắng lợi của cách mạng nước ta

Trong thư gửi thanh niên về thi đua ái quốc, ngày 1/8/1951, Người chỉrõ: Thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để làm cho mọi người tiến bộ.Thi đua làm cho đoàn kết chặt chẽ thêm Và đoàn kết chặt chẽ để thi đua mãi,phải điều hòa 3 nhiệm vụ với nhau: gia tăng sản xuất, công việc hàng ngày vàhọc tập (chính trị, văn hóa, tình hình trong nước và thế giới) Trong các việcthi đua ái quốc, cần phải nêu rõ tinh thần cần, kiệm, liêm, chính…

Bác Hồ nói chuyện với nông dân và xã viên Hợp tác xã nông nghiệp Lai Sơn,

Vĩnh Phúc, ngày 30/3/1958.

Ngày 1/5/1952, tại Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫutoàn quốc, Người nhấn mạnh "Thi đua là một cách yêu nước thiết thực và tích

cực Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua Và những người thi đua

là những người yêu nước nhất…" "Thi đua ái quốc nhằm ba mục đích chính:diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm Tức là làm cho nhân dân no,

ấm, biết chữ, làm cho Tổ quốc độc lập, tự do"

Không chỉ phát động các phong trào thi đua, Người còn yêu cầu phải

có sơ kết, tổng kết, kịp thời biểu dương, nêu gương, khen thưởng để độngviên, khích lệ những người tham gia phong trào Người viết: "Sau đợt thi đua,phải thiết thực kiểm tra, tổng kết, phổ biến kinh nghiệm, khen thưởng nhữngngười kiểu mẫu, nâng đỡ những người kém cỏi" Người đặc biệt quan tâm vàcoi trọng gương mẫu của cán bộ, đảng viên Ngay từ năm 1927, khi xuất bảntác phẩm "Đường kách mệnh", Người đã nêu 23 điều về "Tư cách một ngườicách mệnh", trong đó có điều: "Nói thì phải làm" "Cán bộ đi trước/Làngnước theo sau/Việc khó đến đâu/Cũng làm được hết"

Bác Hồ xuống ruộng đi cấy cùng nông dân

Trong bài phát biểu với các chiến sĩ thi đua ngày 3/5/1952, Ngườidạy: Cán bộ phải thi đua với quần chúng, xung phong làm gương mẫu choquần chúng để kháng chiến mau thắng lợi, kiến quốc chóng thành công.Người cho rằng, một tấm gương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văntuyên truyền "Anh hùng, chiến sĩ thi đua đã là người tiên phong trong sảnxuất, mà cũng là gương mẫu về đạo đức cách mạng… Các anh hùng và chiến

sĩ thi đua cần phải luôn luôn dìu dắt, giúp đỡ những người chung quanh mình

cùng tiến bộ Mọi người đều phải cố gắng tiến kịp các anh hùng, chiến sĩ; anhhùng, chiến sĩ thì cần tiến mãi không ngừng".

Chủ tịch Hồ Chí Minh với đại biểu Anh hùng, Chiến sĩ thi đua các lực lượng

vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam ra thăm miền Bắc 11/11/1965

Thực hiện Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các phong trào thiđua ái quốc đã phát triển rộng khắp các vùng miền và thu hút tầng tầng, lớplớp nhân dân tham gia Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâmlược các phong trào thi đua như: "Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoạixâm", "Bình dân học vụ", "Hũ gạo kháng chiến"… đã cuốn hút, cổ vũ, độngviên đông đảo đồng bào và chiến sĩ cả nước hăng say lao động sản xuất, thựchành tiết kiệm chống giặc đói; thi đua học tập xóa nạn mù chữ, chống giặc dốt

và dũng cảm ngoan cường trong chiến đấu diệt giặc ngoại xâm làm nên chiếnthắng lịch sử Điện Biên Phủ "lừng lẫy 5 châu, chấn động địa cầu"

Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, các phong tràothi đua tiếp tục được duy trì và nở rộ trên khắp các lĩnh vực, các vùng, miềntrong cả nước, như: "Mỗi người làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt" ởmiền Bắc, phong trào thi đua Ấp Bắc giết giặc lập công ở miền Nam Phongtrào "Sóng Duyên hải" trong sản xuất công nghiệp; "Gió Đại phong" trong sảnxuất nông nghiệp; "Cờ Ba nhất" trong quân đội; "Trống Bắc lý" trong giáodục; "Thanh niên Ba sẵn sàng"; "Phụ nữ Ba đảm đang"

Nông dân Hải Hưng (nay là Hải Dương) báo cáo kết quả sản xuất với Bác

Khẩu hiệu hành động: nhà nhà thi đua, người người thi đua, ngànhngành thi đua, ta nhất định thắng, địch nhất định thua, tất cả vì miền Namruột thịt, tất cả cho tiền tuyến, tất cả cho chiến thắng giặc Mỹ xâm lược đãđộng viên, cổ vũ, huy động toàn bộ sức người, sức của của hậu phương lớnmiền Bắc chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam, khơi dậy sức mạnh tổnghợp toàn dân tộc đoàn kết"đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào", giảiphóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, cả nước cùng xây dựngchủ nghĩa xã hội

Cả nước bước vào thời kỳ đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bêncạnh những thuận lợi, đất nước đang đứng trước nhiều thử thách, khó khăn, đòihỏi phải phát huy cao độ lòng yêu nước, tinh thần tự lực, tự cường, tự tôn dântộc trong mỗi người Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Từ nội dung cơ bản của "Lời kêu gọi thi đua ái quốc" và những bàinói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta có thể tổng hợp một số điểm

cơ bản để tìm hiểu và đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước ngày nay

Thứ nhất, nhận thức đúng "Mục đích thi đua ái quốc" là để thực hiện

tốt nhiệm vụ chủ yếu của mỗi thời kỳ cách mạng trong tình hình và điều kiệnlịch sử cụ thể Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch HồChí Minh nêu rõ thi đua yêu nước là "Diệt giặc đói Diệt giặc dốt Diệt giặcngoại xâm", để:

"Toàn dân đủ ăn, đủ mặc

Toàn dân biết đọc, biết viết,

Toàn bộ đội đầy đủ lương thực, khí giới để diệt ngoại xâm

Toàn quốc sẽ thống nhất độc lập hoàn toàn"

Mục tiêu này đã giành được trong hai cuộc kháng chiến giải phóng đấtnước khỏi ách ngoại xâm, thì mục đích thi đua yêu nước ngày nay là xâydựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa để xây dựng một nước Việt Nam

"dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Như vậy, mụcđích thi đua yêu nước bao giờ cũng có tính chính trị, nhằm giải quyết nhữngnhiệm vụ trước mắt và để hoàn thành nhiệm vụ chiến lược lâu dài Do đó,thực hiện thi đua yêu nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận trongcuộc đấu tranh chính trị, bao giờ cũng gay go, phức tạp; càng gần đến thắnglợi càng phải nỗ lực phấn đấu nhiều Trong điều kiện xây dựng hòa bình, hộinhập kinh tế quốc tế, khu vực, việc thi đua yêu nước để "sánh vai với cườngquốc năm châu" đòi hỏi kết hợp nhuần nhuyễn lòng yêu nước với tinh thầnquốc tế, lòng tự hào dân tộc với ý thức tiếp thụ tinh hoa văn hóa nhân loại,trung thành với lý tưởng cách mạng

Thứ hai, thi đua yêu nước phải tiến hành một cách toàn diện; bởi

nhiệm vụ cách mạng ở bất cứ thời kỳ lịch sử nào cũng được thực hiện trêntất cả các lĩnh vực để hoàn thành mục tiêu chung Trong thời kỳ khángchiến chống thực dân Pháp, Người kêu gọi "Mỗi người dân Việt Nam, bất

kỳ già, trẻ, trai, gái; bất kỳ giàu, nghèo, lớn, nhỏ, đều cần phải trở nên mộtchiến sĩ tranh đấu trên mặt trận: Quân sự, Kinh tế, Chính trị, Văn hóa".Điều này xuất phát từ tính chất toàn diện của cuộc kháng chiến Ngày nay,công cuộc đổi mới đất nước cũng tiến hành trên tất cả các mặt, mà mục tiêu

trước mắt là hoàn thành sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước Vì vậy, việc thi đua yêu nước cũng phải tiến hành một cách toàndiện để tạo nên sức mạnh to lớn trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa.

Thứ ba, thi đua yêu nước là nhiệm vụ cách mạng của mỗi người dân

nên phong trào thi đua yêu nước phải mang tính chất toàn dân Tính nhân dâncủa phong trào thi đua yêu nước được thể hiện ở việc tổ chức cho các tầng lớpnhân dân được quyền và có nghĩa vụ đóng góp vào công việc chung của đấtnước, tùy theo sức lực của mình Để thực hiện được mục đích thi đua, Hồ ChíMinh trong "Lời kêu gọi " đã nêu rõ: "Cách làm là: dựa vào:

Lực lượng của dân,

Tinh thần của dân, để gây:

Hạnh phúc cho dân"

Phương châm dựa vào dân để đạt mục đích phục vụ nhân dân đã đượcĐảng ta lãnh đạo thực hiện trong phong trào thi đua yêu nước thời kỳ khángchiến chống thực dân Pháp (1945-1954), nhằm phát huy sức lực của mọingười, theo lời dạy của Bác Hồ:

"Các cụ phụ lão thi đua đốc thúc con cháu hăng hái tham gia mọi côngviệc,

Các cháu nhi đồng thi đua học hành và giúp việc người lớn,

Đồng bào phú hào thi đua mở mang doanh nghiệp,

Đồng bào công nông thi đua sản xuất,

Đồng bào trí thức và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh,

Nhân viên Chính phủ thi đua tận tụy làm việc, phụng sự nhân dân,

Bộ đội và dân quân thi đua giết cho nhiều giặc, đoạt cho nhiều súng.Nói tóm lại, ai cũng thi đua, ai cũng tham gia kháng chiến và kiến quốc".Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh được vận dụng sáng tạo trong côngcuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày nay để huy động sức mạnh của các tầng

lớp nhân dân trong nước, của kiều bào, kể cả người nước ngoài, theo mục tiêuchung đã được xác định.

Thứ tư, văn hóa thi đua là một nội dung quan trọng trong tư tưởng

Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước Nó thể hiện chủ nghĩa nhân văn Hồ ChíMinh, không chỉ ở xác định mục đích thi đua, cách tổ chức, quan hệ, thái độtrong thi đua yêu nước mà còn ở việc rèn luyện phẩm chất, đạo đức của mỗingười, đơn vị tham gia thi đua Người chỉ rõ: "thi đua chứ không phải ganhđua" nên phải thân ái, đoàn kết, giúp đỡ nhau để đạt được thành tích cao,

"giúp đỡ những người và những nhóm còn kém theo kịp mức cao hiện nay"

Vì vậy, theo tư tưởng của Hồ chí Minh: thi đua là đoàn kết; thi đua để tăngcường đoàn kết, có đoàn kết mới đẩy mạnh thi đua Đoàn kết ấy là đoàn kếtthật sự và rất chặt chẽ Chiến sĩ thi đua là những người mới, những ngườiluôn cố gắng thực hành cần, kiệm, liêm, chính, là những người tôi trung củanhân dân, con hiếu của Tổ quốc

Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong thi đua yêu nước vẫn cònnguyên giá trị trong hiện tại, khi chúng ta ra sức xây dựng và bảo vệ đất nước,song bị tác động không nhỏ của mặt trái cơ chế thị trường, sự tuyên truyềnxuyên tạc, bóp méo sự thật và âm mưu phá hoại cách mạng về mọi mặt củacác thế lực phản động trong và ngoài nước, nên nảy sinh nhiều suy nghĩ vàhành động sai trái như: kể công, cạnh tranh không lành mạnh, "bệnh thànhtích", gian dối, làm sai pháp luật Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh,Đảng ta đặc biệt quan tâm đến công tác thi đua - khen thưởng, đã ban hànhnhiều chỉ thị về công tác này, như Chỉ thị 35-CT/TƯ; Chỉ thị 39-CT/TƯ của

Bộ Chính trị (khóa VIII và IX) Trong đó, đã tập trung đổi mới một số vấn đề

cơ bản như: xác định rõ vị trí, vai trò quan trọng của công tác thi đua, khenthưởng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới củacách mạng; khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng và quản lý Nhà nước đốivới công tác thi đua - khen thưởng, kiện toàn và đổi mới tổ chức cán bộ củacác cơ quan tham mưu về công tác thi đua khen thưởng; đổi mới nội dung và

hình thức thi đua - khen thưởng Sáu mươi năm qua, thực hiện "Lời kêu gọithi đua ái quốc" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cả nước đã dấy lên phong trào thiđua sôi nổi, liên tục, sâu rộng với tinh thần:

"Người người thi đua

Hồ và nhân dân đã lựa chọn, với mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ, văn minh

Ý nghĩa

Ý nghĩa lịch sử

Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh có tác dụnghiệu triệu, lôi cuốn, động viên toàn Đảng, toàn dân và toàn quân phát huytruyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, vượt quamọi hy sinh gian khổ hoàn thành tốt nhiệm vụ trong từng giai đoạn cáchmạng Đặc biệt trong những thời khắc cam go, ác liệt của dân tộc, Lời kêugọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thấm sâu vào các tầnglớp nhân dân, biến thành sức mạnh đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi

vẻ vang

"Lời kêu gọi thi đua" mang tính chất một lời "Hịch" để phát độngmột phong trào quần chúng rộng lớn, nhằm "kháng chiến và kiến quốcthành công", nhưng đồng thời thể hiện những quan điểm cơ bản của tưtưởng Hồ Chí Minh về tổ chức, lãnh đạo một phong trào cách mạng với ýnghĩa quan trọng Đó là quan điểm về vai trò quyết định của quần chúngnhân dân trong sự nghiệp cách mạng, về đoàn kết toàn dân, và việc thựchiện nhiệm vụ chiến lược lâu dài với những nhiệm vụ cụ thể trước mắt Cùng với nhiều bài nói, bài viết tiếp sau của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các tàiliệu, Chỉ thị của Đảng, cơ sở lý luận, quan điểm về thi đua yêu nước đượchình thành Nó đã định hướng, chỉ đạo phong trào thi đua yêu nước trong

70 năm qua, góp phần to lớn vào hoàn thành các nhiệm vụ kháng chiếnchống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược và xây dựng đất nước theo conđường xã hội chủ nghĩa

Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là nền tảng,động lực lôi cuốn mọi tầng lớp nhân dân, các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức xã

hội; tích cực phấn đấu, thi đua hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ; có tác dụng hiệutriệu, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đoàn kết một lòng, phát huytinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, vượt qua mọi hi sinh, gian khổ,hoàn thành nhiệm vụ cách mạng những năm đất nước trải qua chiến tranhgian khổ

Ý

nghĩa thực tại

Đến nay, 70 năm đã trôi qua kể từ ngày Hồ Chủ tịch viết Lời kêu gọithi đua ái quốc nhưng vẫn còn đó lời kêu gọi của lòng yêu nước và tinh thầnthi đua ái quốc Vẫn còn đó văn phong ngắn gọn, ngôn ngữ giản dị, súc tíchcủa bậc thầy báo chí Cách mạng Việt Nam - Chủ tịch Hồ Chí Minh Đó lànhững quan điểm chỉ đạo, định hướng phong trào thi đua yêu nước, là cơ sở

để Đảng, Nhà nước ta bổ sung, hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sách

về thi đua yêu nước và công tác thi đua, khen thưởng, đáp ứng kịp thời yêucầu, nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng

Lời kêu gọi thi đua ái quốc cùng với nhiều bài nói, bài viết của Chủtịch Hồ Chí Minh là những quan điểm, chỉ đạo, định hướng phong trào thi đuayêu nước trong nhiều thập kỷ qua; là cơ sở để Đảng, Nhà nước bổ sung, hoànthiện đường lối, chủ trương về thi đua yêu nước, về công tác thi đua - khenthưởng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng Ngàynay trong công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế, Lời kêu gọi thiđua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn vẹn nguyên ý nghĩa lịch sử,giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Những lời dạy của Bác Hồ về vấn đề thi đua vẫn còn mang nhiều ýnghĩa về giá trị thực tiễn sâu sắc Đặc biệt trong công cuộc đổi mới và pháttriển trong xu thế hội nhập hiện nay, lời kêu gọi thi đua yêu nước của Bácvẫn luôn là nền tảng, là động lực lôi cuốn đông đảo mọi tầng lớp nhân dân,mọi thành phần kinh tế, các tổ chức đoàn thể, ban ngành trong xã hội hưởngứng tham gia.Hưởng ứng "Lời kêu gọi thi đua ái quốc" của Chủ tịch Hồ ChíMinh 70 năm qua, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đã phát động và tổchức nhiều phong trào thi đua sôi nổi, rộng khắp, lan rộng khắp mọi mặt củađời sống xã hội, mọi tầng lớp nhân dân góp phần tạo nên động lực to lớn, cổ

vũ, động viên đồng bào và chiến sĩ cả nước vượt qua mọi khó khăn, giankhổ, chung sức, đồng lòng làm nên những thắng lợi vĩ đại của sự nghiệpkháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam: "Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng,văn minh"

Câu 3: Đồng chí hãy nêu những kết quả đạt được của toàn Đảng, toàn dân ta khi thực hiện Lời kêu gọi thi đua

ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh?

TRẢ LỜI

Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh chứa đựng nhiềunội dung, thấm đậm ý nghĩa nhân văn cao cả, tập trung vào các vấn đề cơ bảnsau: Mục đích thi đua, trách nhiệm của mỗi người dân và kết quả của thi đua…

Mở đầu Lời kêu gọi, Hồ Chí Minh đã đề cập đến mục đích của thi đua

là "Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm" Đây là những nhiệm vụcấp bách đã được Người đề ra từ những ngày đầu tiên sau Cách mạng thángTám thành công Trong những năm tới phải được phát triển rộng khắp, nânglên tầm cao mới để phục vụ tốt nhiệm vụ kháng chiến chống Pháp và kiếnthiết đất nước Hồ Chí Minh khẳng định: Sự nghiệp cách mạng là của toàndân, phải dựa vào tài dân, sức dân để làm lợi cho dân Mục đích của thi đua làkhơi dậy lòng yêu nước của mọi người, thực hiện các công việc cụ thể íchquốc, lợi dân Hồ Chí Minh nói: phải dựa vào lực lượng của dân, tinh thần củadân để gây hạnh phúc cho dân"

Như vậy, muốn có phong trào thi đua, thì cán bộ Chính quyền vàĐoàn thể phải biết làm "dân vận khéo" để huy động lực lượng to lớn của cáctầng lớp nhân dân, thực hiện có hiệu quả các mục tiêu đề ra Bởi "lực lượngcủa dân là rất to", bao gồm lực lượng vật chất, lực lượng tinh thần, biết làm

"dân vận khéo" thì sẽ huy động được sức mạnh tổng hợp của nhân dân vào sựnghiệp kháng chiến, kiến quốc Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: "Dân vận làvận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân, không để sót một ngườidân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nênlàm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể giao cho" Bất kỳ ai cũng phảithi đua, bao gồm già, trẻ, gái, trai, nam, phụ, lão, ấu, giàu nghèo, quý tiện…đểphục vụ kháng chiến và kiến quốc Người viết: "Bổn phận của người dân ViệtNam, bất kỳ sĩ, nông, công, thương, binh, bất kỳ làm việc gì đều cần phải thiđua…Mỗi người dân Việt Nam, bất kỳ già, trẻ, trai gái; bất kỳ giàu, nghèo,

lớn, nhỏ, đều cần phải trở nên một chiến sĩ tranh đấu trên mặt trận: quân sự,kinh tế, chính trị, văn hóa" Thi đua là nhằm đưa cuộc kháng chiến toàn dân,toàn diện mau chóng thành công và mang lại tự do, ấm no, hạnh phúc cho mọinhà Và kết quả của thi đua theo Bác là: "Toàn dân đủ ăn, đủ mặc; toàn dânbiết đọc, biết viết; toàn thể bộ đội đầy đủ lương thực, khí giới để diệt ngoạixâm" và "Tổ quốc sẽ thống nhất hoàn toàn"

Đây cũng là khát vọng cháy bỏng của lãnh tụ Hồ Chí Minh trong cuộcđời hoạt động cách mạng của mình Năm 1946, khi trả lời các nhà báo trongnước và nước ngoài tại Phủ Chủ tịch, Người nói: "Tôi chỉ có một sự ham muốn,ham muốn đến tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân tađược hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được họchành" Thi đua là yêu nước, mọi người dân đều phải ra sức thi đua làm thànhsức mạnh to lớn để đưa cuộc kháng chiến mau chóng thành công: "Ngườingười thi đua; ngành ngành thi đua; ta nhất định thắng; địch nhất định thua".Thi đua là động lực tinh thần to lớn để thực hiện "Dân tộc độc lập, dân quyền

tự do; dân sinh hạnh phúc" như nhà đại cách mạng Tôn Trung Sơn đã đề ra

Để đạt được kết quả tốt đẹp đó, phải tạo ra được phong trào thi đuarộng khắp trong các tầng lớp nhân dân và Hồ Chí Minh yêu cầu: "Các cụ phụlão thi đua đốc thúc con cháu hăng hái tham gia mọi công việc; các cháu nhiđồng thi đua học hành và giúp việc người lớn; đồng bào phú hào thi đua mởmang doanh nghiệp; đồng bào công nông thi đua sản xuất; đồng bào trí thức

và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh; nhân viên Chính phủ thi đuatận tụy làm việc, phụng sự nhân dân; bộ đội và dân quân thi đua giết chonhiều giặc…" Như vậy, nội dung thi đua rất cụ thể, thiết thực, phù hợp vớicác đối tượng quần chúng nhân dân Ai cũng phải ra sức thi đua, thi đua trởthành phong trào lan rộng trên các lĩnh vực của đời sống xã hội sẽ giúp chochúng ta vượt qua khó khăn, phá tan âm mưu của địch để giành thắng lợi Và,theo Hồ Chí Minh, những người thi đua là những người yêu nước nhất Ví dụ,đối với nông dân, Người nói "Ruộng rẫy là chiến trường, cuốc cày là vũ khí,nhà nông là chiến sĩ, hậu phương thi đua với tiền phương"; đối với trí thức

văn nghệ sĩ, phải làm sao có nhiều tác phẩm hay phục vụ sự nghiệp khángchiến, kiến quốc, phục vụ công nông binh, "Kháng chiến hóa văn hóa, vănhóa hóa kháng chiến"; đối với cán bộ, nhân viên trong bộ máy chính quyềnphải gương mẫu, tận tụy, thực sự là "công bộc của dân"…

70 năm qua, kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua

ái quốc, Đảng, nhân dân ta luôn quán triệt và không ngừng vận dụng sáng tạo

tư tưởng thi đua yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh để triển khai thực hiện

có hiệu quả các phong trào thi đua và công tác thi đua, khen thưởng, góp phầnthực hiện thắng lợi các chỉ thị, nghị quyết của Đảng trong những điều kiện,hoàn cảnh cụ thể của đất nước

Vận dụng sáng tạo tư tưởng thi đua yêu nước của Chủ tịch Hồ ChíMinh vào phát động và tổ chức thực hiện có hiệu quả các phong trào thi đuayêu nước trong từng giai đoạn cách mạng

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược: Quán triệt,

vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổchức phát động nhiều phong trào thi đua yêu nước mang lại hiệu quả thiếtthực như: Phong trào: "Tuần lễ vàng"

Các tầng lớp công thương Hà Nội nô nức ủng hộ Quỹ Độc lập

và Tuần lễ vàng tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội (tháng 9-1945)

Ảnh tư liệu

Không chỉ nền kinh tế Việt Nam kiệt quệ vì quân Pháp và Nhật đánhnhau rồi lại thêm quân đồng minh tràn vào mà tình hình tài chính quốc gia phảiđối mặt với những vấn đề nghiêm trọng: Kho bạc trống rỗng, thuế chưa thuđược, Ngân hàng Đông Dương nằm trong tay tư bản Pháp Theo báo cáo của BộTài chính: "Tiền mặt ở Ngân khố Trung ương lúc bấy giờ chỉ có 1.250.000 đồng,trong đó có 580.000 đồng bằng hào nát mà số nợ lại lên tới hơn 564.000.000đồng…" Tình hình tài chính nguy ngập trong khi Chính phủ lâm thời lại phảichi tiêu nhiều việc khẩn cấp và quan trọng để tổ chức và chỉnh đốn bộ máy hànhchính, sắm sửa vũ khí cho quốc phòng cùng các công cuộc kiến thiết quốc giakhác Đứng trước những thách thức đó, Chính phủ và Bộ Tài chính mà đứng đầu

là Bộ trưởng Phạm Văn Đồng đã đưa ra nhiều biện pháp để vượt qua khó khănchưa từng có Cùng với việc hoàn thiện bộ máy tổ chức, nhiệm vụ của Bộ Tàichính là phải huy động mọi nguồn lực để vừa nuôi bộ máy nhà nước, vừaphục vụ sản xuất, chiến đấu bảo vệ nền độc lập của nước nhà Chỉ 2 ngày saukhi tuyên bố đất nước được độc lập, ngày 4-9-1945, Bộ trưởng Bộ Nội vụ VõNguyên Giáp thay mặt Chính phủ lâm thời Việt Nam dân chủ cộng hòa ký sắclệnh số 04 thành lập "Quỹ Độc lập" Sắc lệnh nêu rõ: "Lập tại Hà Nội và cáctỉnh trong cả nước một quỹ thu nhận các món tiền và đồ vật mà nhân dân sẵnlòng quyên giúp Chính phủ để ủng hộ nền độc lập của Quốc gia" và "Mọi việcquyên tiền và đồ vật và việc tổ chức sẽ đặt dưới quyền kiểm soát của Bộ Tàichính" Tiếp sau đó, trong khuôn khổ "Quỹ độc lập", Chính phủ đã đề rachương trình tổ chức "Tuần lễ vàng" từ ngày 17 đến ngày 24/9/1945, kêu gọi

sự ủng hộ của nhân dân, nhất là tầng lớp thương nhân trong xã hội Tin Chínhphủ lâm thời phát động "Tuần lễ vàng" từ Hà Nội nhanh chóng lan rộng ra cáctỉnh, thành trên cả nước và trong nhân dân xuất hiện ca dao cổ động quần chúng:

Đeo bông chỉ tổ nặng tai

Đeo kiềng nặng cổ hỡi ai có vàng!

Làm dân một nước vẻ vang

Đem vàng cứu nước giàu sang nào tày!

Góp vàng đổi súng cối xay

Bắn tan giặc, nước có ngày vinh quang

Mỗi khi người bước ra đàng

Cổ tay chẳng xuyến, chẳng vàng dễ coi

Lúc này làm dáng càng nhơ

Hãy đem vàng để phụng thờ nước non!

Người còn thì của hãy còn

Nước tan, nhà mất vàng son làm gì!

Bà Vương Thị Lai (ngồi) và con cháu Ảnh: tư liệu gia đình do GS Mai Thế Trạch cung cấp người đã đóng góp nhiều nhất trong Tuần lễ vàng (1945): 109 lạng vàng cho ngân sách quốc

80 năm nay, nhất là trong 5 năm nay, chúng ta đã xây đắp được nền tự do độclập của chúng ta Ngày nay chúng ta cần củng cố nền tự do độc lập ấy đểchống lại với sự dã tâm xâm lăng của bọn đế quốc Pháp Muốn củng cố nền

tự do độc lập ấy, chúng ta cần sức hy sinh phấn đấu của toàn quốc đồng bào;nhưng chúng ta cũng rất cần sức quyên giúp của nhân dân, nhất là những nhàgiàu có" Cuối thư, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi: "Tôi mong rằng toàn quốcđồng bào, nhất là các nhà giàu có, hết sức vì nước hy sinh Tôi tin rằng, toànquốc đồng bào, nhất là các nhà giàu có, trong sự quyên giúp này, sẽ xứngđáng với sức hy sinh phấn đấu của các chiến sĩ ái quốc trên các mặt trận.Mong toàn quốc đồng bào làm tròn nghĩa vụ Việt Nam độc lập muôn năm!"

Hà Nội Sau này bà Hoàng Thị Minh Hồ, vợ của nhà tư sản yêu nước TrịnhVăn Bô, chủ hiệu buôn tơ lụa nổi tiếng Phúc Lợi ở 48 Hàng Ngang kể lại:

"Vợ chồng tôi cảm kích trước bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồngbào cả nước khi cụ nói về trách nhiệm của người dân trước quốc gia non trẻnên ngay trong ngày đầu tiên vợ chồng tôi đã ủng hộ 117 lạng vàng" Tổngcộng từ khi được giác ngộ, gia đình nhà tư sản yêu nước Trịnh Văn Bô đã ủng

hộ Việt Minh, Chính phủ lâm thời 5.147 lạng vàng Nhà tư sản Nguyễn Sơn

Hà chuyên sản xuất sơn cũng rất tích cực đóng góp tiền vàng, ông còn vậnđộng các nhà tư sản khác và nhân dân mọi tầng lớp tham gia Vợ ông là bàNguyễn Thị Ngọc Mùi và con gái Nguyễn Sơn Thạch đi cùng trong lần ủng

hộ đầu tiên đã hiến tặng toàn bộ số nữ trang của gia đình (gồm vàng bạc, đáquý) cân được 10,5kg Riêng ông Nguyễn Sơn Hà không ngần ngại tháo ngaychiếc nhẫn quý bằng platin cẩn kim cương bỏ vào thùng hiến tặng ÔngNguyễn Hữu Nhâm, chủ hiệu vải Tam Kỳ nổi tiếng Hà thành có hiệu vải ở 48Hàng Đào cũng là một trong những tư sản đã tham gia đóng góp tích cực, bàNguyễn Thị Lãm (bà Tam Kỳ) đã xếp lớp 300 lạng vàng vào hộp bánh đem rađóng góp ủng hộ ngân khố quốc gia Một nhà tư sản khác là bà Vương ThịLai, chủ hiệu buôn Lợi Quyền ở phố Hàng Ngang, bà Lai góa chồng năm 28tuổi nhưng tự tay gây dựng cơ nghiệp bằng nghề buôn bán tơ lụa Bà đã đónggóp 109 lạng vàng, mặc dù khi đó hai con bà đang du học tại Pháp Trân trọngtình cảm của bà Vương Thị Lai dành cho dân tộc, ngày 10-11-1945, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã tặng bà chiếc huy chương hình ngôi sao bằng vàng Tấm huychương này là quà tặng của Việt kiều yêu nước ở Trung Quốc gửi biếu Chủtịch Hồ Chí Minh Một gia đình tiêu biểu khác là ông bà Đỗ Đình Thiện

Sắc lệnh số 4 ngày 4-9-1945 đã cử ông bà Đỗ Đình Thiện "phụ tráchQuỹ Trung ương ở Hà Nội" trong "Tuần lễ vàng" Để vận động mọi ngườiủng hộ cách mạng, bản thân ông bà đã làm gương khi ủng hộ 10 vạn đồng (trịgiá 4kg vàng) vào "Quỹ Độc lập" và 100 lạng trong "Tuần lễ vàng" Đặc biệt,ông bà Đỗ Đình Thiện còn bỏ ra 1 triệu đồng mua bức tranh của họa sĩNguyễn Sáng vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh rồi sau đó tặng lại thànhphố Hà Nội Ngoài ra còn rất nhiều nhà tư sản khác như: Chủ nhà in theoCông giáo Ngô Tử Hạ, ông Tống Minh Phương…

Trong "Tuần lễ vàng" các tầng lớp nhân dân cả nước đã quyên gópđược 370kg vàng và 20 triệu đồng Đông Dương Riêng tại Hà Nội, các giới

đã góp được 2.201 lạng vàng, 920 tạ thóc cùng tiền bạc và nhiều hiện vậtkhác, tổng trị giá lên 7 triệu đồng Đông Dương Cảm kích trước tấm lòng vìnước của giới công thương Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng ủng hộcho "Quỹ Độc lập", ngày 13-10-1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có buổi gặp

gỡ với đại diện là các nhà tư sản ở Nhà hát Lớn và ngày đó đã trở thành

"Ngày Doanh nhân Việt Nam" hôm nay

Có một điều rất đáng khâm phục là các nhà tư sản Hà Nội biết rõ âmmưu của thực dân Pháp muốn quay lại chiếm Việt Nam và nếu Thực dânPháp tái chiếm Việt Nam và Hà Nội thì chắc chắn công việc sản xuất, buônbán của họ sẽ bị gây khó dễ nhưng họ vẫn chấp nhận Có thể nói, công laođóng góp của các nhà tư sản yêu nước Hà Nội cho cách mạng, cho khángchiến chống Pháp là đáng trân trọng

Phong trào "Bình dân học vụ", Ngay buổi họp đầu tiên của Hội đồngChính phủ diễn ra vào ngày 3/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định,chống nạn mù chữ là việc quan trọng thứ hai phải làm ngay sau việc chốngnạn đói Trong bài viết "Chống nạn thất học", viết ngày 4/10/1945, Chủ tịch

Hồ Chí Minh nêu rõ, muốn giữ vững nền độc lập, muốn làm cho dân mạnh,nước giàu, mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phậncủa mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựngnước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ

Sắc lệnh 17/SL thành lập nha bình dân học vụ

Sắc lệnh 19/SL quy định mọi làng phải có lớp học bình dân

Sắc lệnh 20/SL cưỡng bách học chữ quốc ngữ không mất tiền

Bác Hồ thăm một lớp bình dân học vụ

Ảnh tư liệu

Nỗ lực thi đua "Dạy tốt, học tốt"

Một lớp Bình dân học vụ

Ảnh tư liệu

Người dân đứng ngay tại bến đò, bến sông để học chữ

Ảnh tư liệu

Lễ khai mạc Đại hội bình dân học vụ và Tổng kết một năm

phong trào thi đua diệt dốt theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Vận động "Đời sống mới", Sau Cách mạng Tháng Tám 1945 thắng lợi,Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong trào "Xâydựng đời sống mới" Ngày 3/4/1946, Ủy ban vận động đời sống mới Trungương được thành lập Một năm sau (20/3/1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh viếttác phẩm "Đời sống mới" với bút danh là Tân Sinh để chỉ đạo và động viênphong trào Ngày nay, tác phẩm Đời sống mới của Người vẫn còn nguyên giátrị đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung và xâydựng nông thôn mới nói riêng

Trong lời tựa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định ý nghĩa của Tácphẩm là giúp nhân dân ta thực hành đời sống mới để cứu quốc và kiến quốc:

"Trong lúc kháng chiến cứu quốc chúng ta phải đồng thời kiến quốc Thựchành đời sống mới là một điều cần kíp cho công cuộc cứu quốc và kiến quốc.Anh Tân Sinh viết quyển "Đời sống mới" một cách vắn tắt, rõ ràng, thiết thực,

dễ hiểu Đó là một quyển sách nhỏ, chỉ rõ bước đường đời sống mới Tôi

mong đồng bào ta mỗi người có một quyển Đời sống mới để xem, để hiểu, đểthực hành đời sống mới Như thế, chúng ta nhất định sẽ tiến bộ hơn".

Theo Người, thực hành đời sống mới là Cần, Kiệm, Liêm, Chính.Người giải thích: " Chính trong lúc này càng phải thực hành đời sống mới làCần, Kiệm, Liêm, Chính Quân đội phải siêng tập, siêng đánh Nhân dân tănggia sản xuất, phải siêng làm, thì kháng chiến chắc chắn thắng lợi, thế cho nênphải Cần Binh sĩ phải tiết kiệm đạn dược, mỗi viên đạn một tên thù Cho nênphải Kiệm Mọi người đều trong sạch, không tham lam, không đem của côngdùng vào việc tư, thì mọi việc mới chạy Cho nên ai cũng phải Liêm Mỗingười quốc dân đều phải vì nước quên nhà, hăng hái ủng hộ kháng chiến, rasức tăng gia sản xuất, trừ diệt bọn bán nước hại dân quyết làm cho Tổ quốcthống nhất độc lập Thế là Chính" Người cũng giải thích rằng, đạo đức mới

không phải là gạt bỏ mọi cái cũ mà phải phát huy những tinh hoa về truyềnthống yêu nước, cần cù lao động, đoàn kết chống giặc ngoại xâm, tương thân,tương ái, lá lành đùm lá rách, Người viết: " Đời sống mới không phải cái gì

cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới Cái gì cũ mà xấu, thì phải bỏ.Thí dụ: Ta phải bỏ hết tính lười biếng, tham lam Cái gì cũ mà không xấu,nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý Thí dụ: Đơm cúng, cưới hỏiquá xa xỉ, ta phải giảm bớt đi Cái gì cũ mà tốt, thì phải phát triển thêm Thídụ: Ta phải tương thân tương ái, tận trung với nước, tận hiếu với dân hơn khitrước Cái gì mới mà hay, thì ta phải làm Thí dụ: Ăn ở cho hợp vệ sinh, làmviệc cho có ngăn nắp Làm thế nào cho đời sống của dân ta, vật chất được đầy

đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn Đó là mục đích của đời sống mới"

Đời sống mới bao gồm đời sống mới riêng cho từng người và đời sốngmới chung cho cộng đồng, tập thể như các gia đình, làng xã, các bộ đội, cácnhà máy, trường học, các công sở, Về tinh thần, đời sống mới phải Cần,Kiệm, Liêm, Chính; nếu không làm được như vậy, thì dễ trở nên hủ bại, biếnthành sâu mọt của dân Phải yêu tổ quốc, quan tâm đến lợi ích chung, khôngkiêu căng, không nịnh hót, không tham lam, không bủn xỉn Phải ham học,một người không biết chữ, biết tính thi như nửa mù nửa sáng, biết rồi thì họcthêm nữa Về hành động để thực hành đời sống mới không ngoài năm việc là

ăn, mặc, ở, đi lại, làm Đời sống mới không tách rời tăng gia sản xuất Ngườigiải thích: " Việc tăng gia sản xuất cũng như mọi việc khác, đều rất quan hệvới đời sống mới Tăng gia sản xuất tức là một bộ phận của đời sống mới Cótinh thần của đời sống mới, thì tăng gia sản xuất mới chóng thành công Màtăng gia sản xuất có thành công, thì đời sống mới dễ thực hiện Muốn tăng giasản xuất, mọi người phải Cần, phải Kiệm Không Cần, thì phí thời giờ nhiều

mà sản xuất được ít Không Kiệm thì làm được bao nhiêu, dùng hết bấynhiêu, rút cục cũng như sản xuất được ít Tăng gia sản xuất ích riêng chomình mà cũng ích chung cho cả nước Nếu không có tinh thần Liêm và Chính,nếu tham lam ích kỷ, thì không thể phát đạt việc tăng gia sản xuất Vì vậy,tăng gia sản xuất và đời sống mới phải đi đôi với nhau, không thể lìa nhau"

Thực hành đời sống mới là công việc của mọi người dân, bắt đầu từcội nguồn là mỗi người, gia đình, làng xã Người viết: " Do nhiều người nhómlại mà thành Làng, do nhiều Làng nhóm lại mà thành Nước Nếu người nàycũng xấu, người kia cũng xấu, thì thành Làng xấu, Nước hèn; nếu mỗi người

cá nhân tốt, thì Làng tốt, Nước mạnh Người là gốc của Làng, Nước, nếu mỗingười cố gắng làm đúng đời sống mới thì Dân tộc nhất định phú cường" Đốivới mỗi người, Người yêu cầu: Việc gì có lợi cho Nước phải ra sức làm, việc

gì hại cho Nước phải hết sức tránh; bất cứ việc to, việc nhỏ, có ích chung thìphải hăng hái làm Đối với làng xã, việc thực hiện đời sống mới, theo Người,cần phải làm những việc sau: Về văn hóa phải làm cho cả làng đều biết chữ,biết đạo đức và trách nhiệm của công dân Về phong tục, phải cấm hẳn saysưa cờ bạc, hút xách, trộm cắp, đĩ điếm Tìm cách làm cho không có đánhchửi nhau, kiện cáo nhau Làm cho làng mình trở thành một làng " thuầnphong mỹ tục" Trong Tác phẩm, Người dành một phần để nói về văn hóa giađình Trong gia đình, thực hiện đời sống mới về quan hệ thì trên thuận, dướihòa, bình đẳng, tôn trọng, tin cậy lẫn nhau, không thiên tư, thiên ái; về vậtchất từ ăn mặc, đến việc làm đều tiêu pha có kế hoạch, ngăn nắp; cưới hỏi giỗtết nên đơn giản tiết kiệm; quan tâm tới con cái, đến việc tu dưỡng học hành,

kỷ cương nề nếp; giải phóng phụ nữ và thực hiện nam nữ bình đẳng

Để nhân dân nhận thức đúng và thực hành tốt đời sống mới, theoNgười, cần coi trọng công tác thông tin tuyên truyền: "Trước hết, phải tuyêntruyền, giải thích và làm gương Phỉ chịu khó nói rõ cho mọi người hiểu đờisống mới có ích thế nào, cách thi hành đời sống mới thế nào Nói một lần họchưa hiểu thì nói nhiều lần Nói đi, nói lại, bao giờ người ta hiểu, người ta làmmới thôi Nói thì phải nói một cách đơn giản, thiết thực với hoàn cảnh mỗingười; nói sao cho người ta nghe rồi làm được ngay Việc dễ, việc nhỏ làmđược rồi, sẽ nói đến việc to, việc khó Tốt nhất là miệng nói, tay làm, làmgương cho người khác bắt chước"

Quỹ Độc lập, Quỹ đảm phụ Quốc phòng, đến phong trào thi đuaxây dựng đời sống mới, phong trào thi đua trong sản xuất nông nghiệp như: