Bai giang kinh te chinh tri chuong 4 1 4 2 7339

BÀI GIẢNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ Mã học phần: SSH 1121 Tài liệu học tập hỗ trợ sinh viên khối không chuyên ngành Mác – Lênin ĐH Bách Khoa Hà Nội Khoa Lý luận Chính trị GV: Nguyễn Thị Phương

BÀI GIẢNG KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Mã học phần: SSH 1121

Tài liệu học tập hỗ trợ sinh viên khối không chuyên ngành Mác – Lênin

ĐH Bách Khoa Hà Nội Khoa Lý luận Chính trị GV: Nguyễn Thị Phương Dung dung.nguyenthiphuong2@hust.edu.vn

1 Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường

2 Độc quyền trong nền kinh tế thị trường

3 Năm đặc điểm của chủ nghĩa tư bản độc quyền

CHƯƠNG IV

CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

4 Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

CHƯƠNG

1.1 Khái niệm

• Theo C.Mác, cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh quyết liệt giữa những

người sản suất, kinh doanh hàng hóa nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa, để thu được lợi nhuận cao nhất

• Trên thị trường, có nhiều loại cạnh tranh như:

- Xét theo chủ thể: Cạnh tranh giữa người bán với người bán, giữa người bán với người mua, giữa người mua với người mua

- Xét theo sự di chuyển vốn: Cạnh tranh trong nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành

- Xét theo tính chất: Cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo; cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh

- Xét theo phạm vi: Cạnh tranh doanh nghiệp và cạnh tranh quốc gia

1.2 Hai loại cạnh tranh trong nền KTTT (xét theo sự di chuyển vốn)

• Cạnh tranh nội bộ ngành

- Là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp cùng sản xuất một loại hàng hóa

- Mục đích: giành được lợi nhuận nhiều hơn (tức là tìm kiếm giá trị thặng dư siêu ngạch)

- Biện pháp: cải tiến kỹ thuật, đổi mới công nghệ để nâng cao NSLĐ, từ đó

hạ được giá trị cá biệt của hàng hóa

trị thị trường

1.2 Hai loại cạnh tranh trong nền KTTT (xét theo sự di chuyển vốn)

• Cạnh tranh giữa các ngành

- Là sự di chuyển vốn đầu tư (tư bản) giữa các ngành khác nhau

sang ngành khác

suất lợi nhuận bình quân 𝐏′

Bởi vì:

+ Ngành có tỷ suất lợi nhuận cao -> thu hút đầu tư -> cung tăng, cạnh tranh tăng -> P’ có xu hướng giảm

+ Ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp -> rời bỏ ngành -> cung giảm, cạnh tranh giảm -> P’ có xu hướng tăng

1.3 Tác động của cạnh tranh

• Tác động tích cực

- Tạo môi trường vĩ mô và động lực thúc đẩy sự phát triển nền KTTT, từ đó đạt được quy mô sản lượng và giá trị kinh tế lớn

- Góp phần điều chỉnh nguồn lực giữa các ngành, các lĩnh vực và khu vực KT

- Thúc đẩy sự nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và phương pháp quản lý hiện đại, từ đó thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

- Tạo cơ sở cho sự phân phối lợi ích giữa các chủ thể kinh tế

• Tác động tiêu cực

- Tạo nên tình trạng cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường

- Phân hóa xã hội

- Cạnh tranh không lành mạnh, lũng đoạn thị trường, tạo nên sự độc quyền