Pháp luật về thi hành án dân sự đối với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất qua thực tiễn áp dụng tại thị xã mường lay, tỉnh điện biên

Hành lang pháp lý đã được Nhà nước xây dựng, tuy nhiên việc áp dụng các quy định pháp luật trong tổ chức thi hành án dân sự nhằm thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử

PHẠM THỊ THU HIỀN

PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

ĐỐI VỚI VIỆC KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO

QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT QUA THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

MÃ NGÀNH: 8380107

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS DOÃN HỒNG NHUNG

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này này do tôi tự thực hiện

và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Người cam đoan

Phạm Thị Thu Hiền

LỜI CẢM ƠN

Để có thể hoàn thành đề tài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh, bên cạnh sự

nỗ lực cố gắng của bản thân còn có sự hướng dẫn nhiệt tình của quý Thầy Cô, cũng như sự động viên ủng hộ của gia đình và bạn bè trong suốt thời gian học tập nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ

Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến Cô PGS.TS Doãn Hồng Nhung người

đã hết lòng giúp đỡ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến UBND tỉnh Điện Biên, các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã không ngừng hỗ trợ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, các anh chị và các bạn bè đồng nghiệp đã hỗ trợ cho tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ này một cách hoàn chỉnh

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN i

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ ĐỐI VỚI VIỆC KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT 8

1.1 Pháp luật điều chỉnh THADS 8

1.1.1 Khái niệm 8

1.1.2 Nội dung điều chỉnh pháp luật về thi hành án dân sự 9

1.2 Cơ sở lý luận về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 11

1.2.1 Khái niệm về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 11

1.2.2 Đặc điểm của kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 15

1.2.3 Nguyên tắc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 17

1.2.4 Phân loại kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 20

1.3 Pháp luật về THADS đối với việc giao quyền sử dụng đất 20

1.3.1 Khái niệm pháp luật về THADS đối với việc giao quyền sử dụng đất 20

1.3.2 Nội dung pháp luật THADS đối với việc kê biên giao quyền sử dụng đất 22 1.4 Vai trò, ý nghĩa của việc kê biên giao quyền sử dụng đất 29

Tiểu kết chương 1 31

CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ ĐỐI VỚI VIỆC KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ MƯƠNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN 32

2.1 Tổng quan về thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 32

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 32

2.1.2 Điều kiện kinh tế- xã hội của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 34

2.2 Thực trạng quỹ đất và công tác kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 37

2.2.1 Thực trạng quỹ đất và biến động của đất đai 37

2.2.2 Thực trạng công tác kê biên chuyển giao QSDĐ của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 40

2.3 Đánh giá tình hình thực hiện công tác kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 46

2.3.1 Những thuận lợi 46

2.3.2 Khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện 49

2.3.3 Nguyên nhân 58

Tiếu kết chương 2 61

CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT QUA THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI ĐỊA BÀN THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN 62

3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đât 62

3.2 Định hướng hoàn thiện 63

3.3 Các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật 65

3.4 Giải pháp hoàn thiện quá trình thực hiện kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 69

3.4.1 Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao trách nhiệm, năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 69

3.4.2 Nâng cao nhận thức của các chủ thể thực hiện pháp luật về THADS và kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 72

3.4.3 Tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát việc xử lý vi phạm pháp luật kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất 73

3.4.4 Tăng cường hoạt động về QLDĐ trong thực tiễn 74

Tiểu kết chương 3 75

KẾT LUẬN 76

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Biến động dất nông nghiệp giai đoạn 2005 -2011 38Bảng 2.2 Biến động đất phi nông nghiệp giai đoạn 2005 – 2011 39Bảng 2.3 Số vụ xử kê biên, giao quyền sử dụng đất tại thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên 45

PHẠM THỊ THU HIỀN

PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

ĐỐI VỚI VIỆC KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO

QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT QUA THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2018

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN

1 Lý do chọn đề tài

Những năm trở lại đây thì công tác thi hành án dân sự luôn được Đảng và nhà nước quan tâm, chú trọng nhằm từ đó tạo nền tảng cơ bản cho hoạt động đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động này Thi hành án dân sự là một công cụ hữu hiệu để thực hiện quyền lực nhà nước trong quá trình công nghiệp hóa ,hiện đại hóa đất nước trong tình hình mới Những quy định của pháp luật thi hành án dân sự được xem là ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động tố tụng cũng như niềm tin của nhân dân đối với pháp luật Tuy nhiên, thực tiễn đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong giai đoạn hiện nay trong công tác này chưa đạt hiệu quả như mong muốn

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

đã đưa lại cho nước ta nhiều sự thay đổi trên tất cả mọi mặt của đời sống kinh tế -

xã hội của thời gian vừa qua

Hành lang pháp lý đã được Nhà nước xây dựng, tuy nhiên việc áp dụng các quy định pháp luật trong tổ chức thi hành án dân sự nhằm thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất vẫn gặp không ít khó khăn, vướng mắc cần phải được tháo gỡ Xuất phát từ nhận thức về những tồn tại nói trên, tác giả đã lựa chọn đề

tài “Pháp luật về thi hành án dân sự đối với việc kê biên chuyển giao quyền sử

dụng đất qua thực tiễn áp dụng tại thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên” làm luận

văn thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thi hành án dân sự với việc

kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất là một trong những nội dung rất quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển bền vững ở nước ta Đồng thời đáp ứng với công cuộc cải cách trong tình hình mới nên nghiên cứu lĩnh vực thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu lý luận và chỉ đạo thực tiễn của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

3 Mục đích nghiên cứu

Chọn quy định kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất làm đối tượng nghiên

cứu chúng ta có thể đi sâu phân tích lý luận chung và các quy định cơ bản về vấn đề này Vấn đề quyền và lợi ích của người được thi hành án theo quy định của pháp luật dân sự về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất đã và đang được nhiều ngành, nhiều cấp quan tâm Đồng thời, được xem xét dưới nhiều góc độ:

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Những vấn đề lý luận chung nhất về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trong pháp luật THADS như khái niệm; đặc điểm và nội dung của việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS hiện hành Thực tế

áp dụng pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất được thi hành án theo quy định pháp luật THADS ở Việt Nam trong giai đoạn trở lại đây Đánh giá thực trạng, tìm hiểu những hạn chế và khó khăn trong quá trình áp dụng trên địa bàn thị

xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS nói riêng và hệ thống pháp luật nói chung

- Về thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất để thi hành án dân sự cũng như áp dụng pháp luật trong khoản thời gian từ năm 2013 đến nay

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động và áp dụng pháp luật kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất để thi hành án dân sự trên phạm vi thị xã Mường Lay, tỉnh Điện

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

- Kết hợp giữa phân tích với tổng hợp, diễn dịch với quy nạp làm rõ nội dung cần nghiên cứu

- So sánh, đối chiếu, thống kê, phân tích số liệu, kết quả tổng kết và các quan điểm khác nhau để rút ra kết luận, tìm hiểu nguyên nhân vấn đề và các giải pháp hữu hiệu khắc phục hạn chế

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của niên luận có ý nghĩa cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn

Tạo một cái nhìn sâu hơn, rộng hơn về vấn đề kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS trong hoạt động quản lý của Nhà nước trên các lĩnh vực của xã hội Thông qua nghiên cứu của luận văn có thể cung cấp một cái nhìn rõ nét về các quy định của pháp trong lĩnh vực này Đồng thời, với sự tiếp cận những vấn đề của thực tiễn ở Việt Nam sẽ giúp chúng ta nhìn nhận về thực tiễn của tình hình áp dụng pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS trong nền kinh tế thị trường hiện nay

7 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, phần nội dung của tiểu luận gồm có 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận cơ bản về THADS đối với việc kê biên

chuyển giao quyền sử dụng đất

Chương 2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về THADS đối với việc kê biên

chuyển giao quyền sử dụng đất trên địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

tại địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

Trong Chương 1: Tác giả đưa ra Những vấn đề lý luận cơ bản về THADS đối với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

1.1 Pháp luật điều chỉnh THADS

* Khái niệm: Thi hành án và các giai đoạn tố tụng trước đó có mối quan hệ

nhân quả với nhau Trong lĩnh vực thi hành án hình sự, nếu ở giai đoạn điều tra, các

cơ quan tiến hành tố tụng không kiên quyết áp dụng đầy đủ, kịp thời các biện pháp ngăn chặn như thu giữ, kê biên, phong tỏa tài sản

* Nội dung điều chỉnh pháp luật về thi hành án dân sự: Đối với vấn đề

THADS nói chung ở nước ta hiện nay đã và đang trở thành vấn đề nhận được nhiều quan tâm của các cơ quan NN có thẩm quyền và toàn xã hội

1.2 Cơ sở lý luận về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

* Khái niệm về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất: Có nhiều khái niệm

về "thi hành án" nhưng tựu chung lại thì hoạt động thi hành án dân sự là hoạt động

làm cho các bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành của Tòa án được thực hiện

* Đặc điểm của kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất”

Một là, hoạt động kê biên chuyển giao QSDĐ này là hoạt động quyền lực của

Nhà nước, ngay cả người áp dụng biện pháp cũng là người được Nhà nước trao quyền

Hai là, hoạt động kê biên QSDĐ là hoạt động cưỡng chế thi hành án và từ hoạt

động cưỡng chế này thì quyền của NSDĐ được đặt trong tình trạng bị hạn chế thông qua việc thực hiện hoạt động này đã đặt biện pháp cưỡng chế kê biên, giao quyền SDĐ

Ba là, hoạt động kê biên chuyển giao QSDĐ hướng đến đối tượng rất đặc

biệt là loại quyền tài sản, loại quyền tài sản này có giá trị rất lớn, được Nhà nước quản lý chặt chẽ bằng cả một hệ thống các cơ quan quản lý về đất đai từ Trung ương đến địa phương

Bốn là, kê biên chuyển giao QSDĐ là biện pháp được áp dụng phổ biến để

thi hành những nghĩa vụ lớn có liên quan đến lợi ích các chủ thể nên việc thực hiện quy định đến việc thi hành án, kê biên, xử lý tài sản cầm cố, thế chấp căn cứ theo quy định của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền là hoàn toàn cần thiết

Năm là, mục đích kê biên, giao QSDĐ là để bán đấu giá thu tiền nhằm đảm

bảo thực hiện nghĩa vụ trả tiền của người phải thi hành án

Sáu là, hoạt động kê biên, giao QSDĐ phải được thực hiện theo trình tự chặt

chẽ do pháp luật quy định Bất một hoạt động nào trong quản lý nhà nước đều phải tuân thủ theo một thủ tục được quy định chặt chẽ

* Nguyên tắc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

Thứ nhất, việc áp dụng kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

để thi hành án dân sự phải tương ứng với nghĩa vụ của người phải thi hành án và các chi phí cần thiết bằng các biện pháp do luật định

Thứ hai, căn cứ vào nội dung bản án, quyết định; tính chất, mức độ của nghĩa

vụ thi hành án; điều kiện của người phải thi hành án; đề nghị của đương sự và tình

hình thực tế ở địa phương để áp dụng kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất để thi hành án dân sự thích hợp

Thứ ba, chỉ được áp dụng kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

để thi hành án dân sự sau khi đã hết thời hạn tự nguyện thi hành án

Thứ tư, không được tổ chức cưỡng chế trong các ngày nghỉ theo quy định của

pháp luật lao động và trong khoảng thời gian từ 22 đến 6 giờ sáng ngày hôm sau

Thứ năm, trường hợp có tranh chấp về quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền

với đất thì Chấp hành viên vẫn tiến hành kê biên và yêu cầu đương sự, người có tranh chấp tiến hành khởi kiện ra tòa án hoặc đề nghi cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Thứ sáu, vì tài sản kê biên ở đây là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với

đất thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đất hoặc đăng ký giao dịch đảm bảo theo quy định của pháp luật nên khi kê biên, xử lý Chấp hành viên phải thông báo cho các cơ quan liên quan biết

Thứ bảy, nếu quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đã được cầm cố, thế

chấp cho người khác nhưng tài sản đó có giá trị lớn hơn nghĩa vụ được đảm bảo bằng việc cầm cố, thế chấp hoặc người thi hành án không còn tài sản nào khác thì Chấp hành viên vẫn có quyền kê biên tài sản này để thực hiện thi hành án

Thứ tám, khi kê biên tài sản là công trình xây dựng gắn liền với đất phải kê

biên cả quyền sử dụng đất, trừ trường hợp quyền sử dụng đất không được kê biên theo quy định của pháp luật hoặc việc tách rời tài sản kê biên và đất không làm giảm đáng kể giá trị tài sản đó

* Phân loại kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

- Kê biên quyền sử dụng đất

- Kê biên quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở

1.3 Pháp luật về THADS đối với việc giao quyền sử dụng đất

* Khái niệm pháp luật về THADS đối với việc giao quyền sử dụng đất:

Hiện nay chưa có một khái niệm pháp lý nào mang tính khái quát về pháp luật về kê biên chuyển giao QSDĐ Về cơ bản khái niệm này có thể hiểu rằng pháp luật về xử

kê biên chuyển giao QSDĐ là tổng hợp các quy phạm pháp luật THADS quy định

về trình tự, thủ tục về kê biên chuyển giao QSDĐ được pháp luật điều chỉnh Thông

qua các quy định này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân nói chung đối với hoạt động kê biên chuyển giao QSDĐ

* Nội dung pháp luật THADS đối với việc kê biên giao quyền sử dụng đất

- Thủ tục kê biên, xử lý QSDĐ: Lập hồ sơ, xác minh điều kiện thi hành án và

ra quyết định cưỡng chế kê biên QSDĐ

- Tổ chức cưỡng chế kê biên QSDĐ, định giá QSDĐ, bán đấu giá QSDĐ, giao Quyền sử dụng đất

1.4 Vai trò, ý nghĩa của việc kê biên giao quyền sử dụng đất

Thứ nhất, kê biên, giao quyền sử dụng đất với đất để thi hành án dân sự góp

phần vào công tác giữ gìn an ninh trật tự và an toàn xã hội

Thứ hai, kê kê biên, giao quyền sử dụng đất để thi hành án dân sự góp phần

củng cố kết quả của công tác xét xử trước đó

Thứ ba, thông qua k kê biên, giao quyền sử dụng đất để thi hành án dân sự

nhằm nâng cao ý thức pháp luật của nhân dân

Thứ tư, bên cạnh đó thông qua hoạt động cưỡng chế này còn kiểm tra được

thiếu sót trong công tác xét xử của Tòa án đối với từng vụ án cụ thể, từ đó có kiến nghị giải thích cụ thể, phát hiện được những khiếm khuyết

Trong Chương 2: Tác giả đã đưua ra Thực tiễn áp dụng pháp luật về THADS đối với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trên địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

2.1 Tổng quan về thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

* Điều kiện tự nhiên của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên: Mường Lay là

một thị xã nằm ở phía bắc tỉnh Điện Biên, được đổi tên từ thị xã Lai Châu (cũ) theo Nghị định 25/2005/NĐ-CP ngày 2 tháng 3 năm 2005 về việc đổi tên thị xã Lai Châu

cũ thành thị xã Mường Lay và huyện Mường Lay thành huyện Mường Chà Phía bắc giáp tỉnh Lai Châu (mới), các phía còn lại giáp huyện Mường Chà Thị xã này được thành lập ngày 8 tháng 10 năm 1971 với tên gọi thị xã Lai Châu, gồm có thị trấn Lai Châu, xã Lay Cang (trừ bản Pháy Mảy sáp nhập vào xã Xá Tổng), xã Lay

Tở (trừ bản Nậm Ty sáp nhập vào xã Nậm Hàng, nay thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) và bản Nậm Cản (xã Lay Nưa) của huyện Mường Lay

* Điều kiện kinh tế- xã hội của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên: Trong

những năm trở lại đây thì hoạt động nông nghiệp: Thị xã tăng cường áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất như: Thâm canh tăng vụ, thay đổi cơ cấu cây trồng, đưa giống lúa mới ngắn ngày có năng suất cao, cây ngô lai, các loại máy móc

và phân bón hóa học vào sản suất Góp

2.2 Thực trạng quỹ đất và công tác kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

* Thực trạng quỹ đất và biến động của đất đai: Đối với đất đô thị năm 2011

diện tích đất đô thị là 5.242,82 ha, không biến động so với năm 2005 Diện tích đất khu dân cư nông thôn năm 2011 là 338,39 ha, tăng 93,08 ha so với năm 2005

* Thực trạng công tác kê biên chuyển giao QSDĐ của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên: Nằm ở cửa ngõ phía Bắc của tỉnh Điện Biên, Mường Lay được biết

đến là trung tâm tỉnh lỵ tỉnh Lai Châu cũ, một thị xã có diện tích nhỏ nhất nước, gồm 02 phường và 01 xã Trung tâm thị xã nằm trong một thung lũng hẹp, dài, nơi ngã ba giao cắt của ba con sông: Sông Đà, sông Nậm Na và suối Nậm Lay

- Ý thức pháp luật của các chủ thể thi hành pháp luật kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

- Trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức và cơ sở vật chất cho việc

kê biê chuyển, giao quyền sử dụng đất

2.3 Đánh giá tình hình thực hiện công tác kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất của thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

* Những thuận lợi: Từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về kê biên

chuyển giao quyền sử đụng đất cũng như áp dụng có hiệu quả trong thực tiễn tại địa phương trong những năm vừa qua Những văn bản điều chỉnh những hành vi

vi phạm pháp luật về kê biên, giao quyền sử đụng đất cũng như các văn bản chỉ đạo của thị xã Mường Lay được xem là là kim chỉ nam cho các hoạt động kê biên, giao quyền sử đụng đất

* Khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện:

Quy định của pháp luật Việt Nam về kê biên, giao quyền sử dụng đất còn bộc lộ nhiều thiếu sót hạn chế Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mặc dù đã được sửa đổi, bổ sung nhưng vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ, chưa rõ ràng, chế tài chưa đủ mạnh để răn đe, còn nhiều lỗ hổng để các đối tượng “lách luật”

* Nguyên nhân

Một là, trong kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đảm bảo thi hành án dân sự nói riêng chủ yếu xuất phát từ điều kiện khó khăn của đương sự (người phải thi hành án) bên cạnh đó quyền sử dụng đất là tài sản lớn và vô cùng quan trọng đối với mỗi người nên mặc dù người phải thi hành án biết đó là nghĩa vụ phải thực hiện nên vẫn chống đối quyết liệt và tìm mọi cách trì hoãn, kéo dài thời gian thực hiện Hai là, hoạt động phân loại án ở một số nơi còn chậm, còn một số vụ việc phân loại chưa chính xác, các thao tác nghiệp vụ chưa chuẩn, còn sai sót; nhiều

vụ việc Chấp hành viên cho thỏa thuận thi hành dần theo định kỳ dẫn đến việc thi hành án kéo dài; một số trường hợp phát mãi tài sản kê biên chưa đúng quy định và việc xử lý tài sản kê biên còn chậm so với quy định Ba là, một số công chức chưa thật sự tích cực trong công tác, năng lực còn hạn chế hay ngại va chạm nên có phần thụ động trong công việc dẫn đến có một số vụ việc tuy có điều kiện nhưng chưa được thi hành dứt điểm; trình độ, năng lực công chức chưa đồng đều, nhất là các công chức mới vào ngành, Bốn là do địa bàn thị xã Mường Lay dân số chủ yếu là người dân tộc Thái và dân tộc H’Mông nên đôi khi trình độ nhận thức pháp luật cũng như nhận thức về quyền và nghĩa vụ phải thi hành án còn không biết dẫn đến tình trạng làm theo phong tục mang tính tự phát là nhiều cũng là một khó khăn hạn chế tới quá trình thi hành án

Một số nguyên nhân chủ quan khác nữa là các hoạt động thanh tra, kiểm sát thi hành án chưa thực sự phát huy được tác dụng trong việc thanh tra, kiểm sát nhằm ngăn chặn và xử lý kịp thời các sai phạm trong hoạt động tổ chức thi hành

bản án, quyết định để tạo điều kiện nâng cao ý thức

Trong Chương 3: Tác giả Hoàn thiện pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất tại địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đât

Một là, thông qua việc hoàn thiện các quy định về kê biên chuyển giao

QSDĐ sẽ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về vấn đề này

Hai là, trong vấn đề về QLNN thì vấn đề kê biên chuyển giao QSDĐ có vai

trò, ý nghĩa quan trọng,

Ba là, đối với xã hội thì vấn đề quy định về kê biên chuyển giao QSDĐ có

vai trò to lớn đối với quá trình phát triển bền vững của mỗi một quốc gia

Bốn là, vì vấn đề kê biên chuyển giao QSDĐ là một vấn đề quan trọng nên

hoạt động QLNN về vấn đề này có tác động đến kinh tế và xã hội

Năm là, quy định về pháp luật kê biên, chuyển giao QSDĐ có vai trò quan

trọng trong việc nâng cao nhận thức của xã hội về lĩnh vực này

3.2 Định hướng hoàn thiện

Một là, hoàn thiện các quy định của pháp luật về kê biên chuyển giao QSDĐ

chính là việc thể chế hoá quan điểm, chủ trương phát triển của Đảng,

Hai là, hoàn thiện các quy định về kê biên chuyển giao QSDĐ trong pháp

luật THADS góp phần trong việc quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan NN

có thẩm quyền trong thực tiễn

Ba là, thông qua việc hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao chất lượng

hiệu quả kê biên chuyển giao QSDĐ

3.3 Các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật

Thứ nhất, rà soát các chính sách, quy định về kê biên chuyển giao quyền sử

dụng đất theo quy định của pháp luật về vấn đề này trên địa bàn thị xã Mường Lay nói riêng trong giai đoạn hiện nay

Hai là, tiến hành xây dựng và ban hành các quy định về kê biên chuyển giao

quyền sử dụng đất có liên quan

Thứ ba, hoàn thiện các quy định nhằm nâng cao năng lực quản lý nhà nước

về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

3.4 Giải pháp hoàn thiện quá trình thực hiện kê biên chuyển giao quyền

sử dụng đất

* Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao trách nhiệm, năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

*Nâng cao nhận thức của các chủ thể thực hiện pháp luật về THADS và

kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

* Tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát việc xử lý vi phạm pháp luật kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

* Tăng cường hoạt động về QLDĐ trong thực tiễn

PHẠM THỊ THU HIỀN

PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

ĐỐI VỚI VIỆC KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO

QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT QUA THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

MÃ NGÀNH: 8380107

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS DOÃN HỒNG NHUNG

HÀ NỘI - 2018

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Những năm trở lại đây thì công tác thi hành án dân sự luôn được Đảng và nhà nước quan tâm, chú trọng nhằm từ đó tạo nền tảng cơ bản cho hoạt động đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động này Thi hành án dân sự là một công cụ hữu hiệu để thực hiện quyền lực nhà nước trong quá trình công nghiệp hóa ,hiện đại hóa đất nước trong tình hình mới Những quy định của pháp luật thi hành án dân sự được xem là ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động tố tụng cũng như niềm tin của nhân dân đối với pháp luật Tuy nhiên, thực tiễn đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong giai đoạn hiện nay trong công tác này chưa đạt hiệu quả như mong muốn

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

đã đưa lại cho nước ta nhiều sự thay đổi trên tất cả mọi mặt của đời sống kinh tế -

xã hội của thời gian vừa qua Việc thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật trong công tác THADS nói chung đã và đang nhận được nhiều sự quan tâm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng như đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể nói chung Từ đó, khẳng định vai trò thực hiện các quy định của công tác thi hành các quy định của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nói chung Qua đó, khẳng định vai trò của thượng tôn pháp luật và đáp ứng với công cuộc xây dựng và kiến thiết đất nước trong tiến trình hội nhập, và hoạt động kê biên, giao quyền sử dụng đất chính là một trong những công cụ quan trọng và là một chính sách về thi hành án lớn của các quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng từ xưa cho đến nay

Khoản 1 Điều 54 - Hiến pháp 2013 nêu rõ: “Đất đai là tài nguyên đặc biệt

của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật.” Những vấn đề có liên quan đến đất đai được Hiến pháp 2013- là đạo luật cơ

bản của hệ thống pháp luật Việt Nam quy định một cách rõ ràng, cụ thể “ Tổ chức,

cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất Người sử dụng đất được chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các quyền và nghĩa

vụ theo quy định của luật Quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ.” (Khoản 2

Điều 54 Hiến pháp 2013)1

Hoạt động kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất có vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động thi hành án dân sự hiện nay Bởi lẽ, đất đai là một nguồn tài nguyên quan trọng của mỗi quốc gia, việc sử dụng nguồn tài nguyên đó như thế nào cho hiệu quả trong hoạt động Kê biên QSDĐ là một biện pháp cưỡng chế kê biên phức tạp đòi hỏi người thực hiện phải tuân thủ các quy định của pháp luật và có các

kỹ năng đáp ứng với việc thực hiện công việc này Mặt khác việc áp dụng biện pháp cưỡng chế cần phải có sự phối hợp của các ngành các cấp, nếu thiếu một thành phần theo quy định thì hoạt động này không thể tiến hành trong thực tế

Ngoài ra, trong thực tế khi cơ quan thi hành án khi áp dụng các biện pháp để

kê biên cưỡng chế THADS trên thực tế thì quy định pháp luật về cưỡng chế thi hành

án nói chung và cưỡng chế kê biên QSDĐ còn thiếu, còn nhiều bất cấp và nằm rải rác tại các quy định pháp luật khác nhau Từ đó, gây khó khăn cho quá trình áp dụng trong thực tiễn Bên cạnh đó, hiện nay công tác THADS là một trong những vấn đề nổi cộm trong xã hội, có nhiều đơn khiếu nại, tố cáo Vì vậy cơ quan THADS được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí, con người nhằm giải quyết số lượng án lớn tồn đọng trong nhiều năm gây bức xúc cho nhân dân, xã hội

Với tính ưu việt và tầm quan trọng nêu trên, vấn đề bảo đảm thực hiện nghiêm túc biện pháp kê biên, giao quyền sử dụng đất theo pháp luật hiện hành vấn

đề quan trọng không thể thiếu được trong nền kinh tế hàng hoá với cơ chế mở cửa hội nhập kinh tế trong khu vực và trên thế giới như hiện nay Thế nhưng, trong khi nhiều nước trên thế giới tiến hành hoạt động này một cách triệt để thì thực tiễn của quá trình áp dụng các quy định của công tác THADS về kê biên, giao quyền sử dụng đất ở nước ta còn gặp nhiều khó khăn, bất cập, còn có những khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn, đặc biệt là trên địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên trong những năm qua đã có nhiều vấn đề cần giải quyết nhằm đảo bảo cho công tác này được thực hiện có hiệu quả trong thực tế Vì vậy, nghiên cứu đề tài về pháp luật

về thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất qua thực tiễn

áp dụng tại thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên nhằm đảm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án là một việc làm cần thiết và cấp bách nhằm góp phần phát hiện những hạn chế của pháp luật về THADS cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biện Từ

đó, đề xuất, kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về THADS thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất nói riêng và hệ thống pháp luật nói chung, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về THADS thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trên địa bàn thị xã Mường Lay trong giai đoạn hiện nay

Hành lang pháp lý đã được Nhà nước xây dựng, tuy nhiên việc áp dụng các quy định pháp luật trong tổ chức thi hành án dân sự nhằm thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất vẫn gặp không ít khó khăn, vướng mắc cần phải được tháo gỡ Xuất phát từ nhận thức về những tồn tại nói trên, tác giả đã lựa chọn đề

tài “Pháp luật về thi hành án dân sự đối với việc kê biên chuyển giao quyền sử

dụng đất qua thực tiễn áp dụng tại thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên” làm luận

văn thạc sỹ của mình Từ đó, thông qua quá trình nghiên cứu của các quy định pháp luật cũng như thực tiễn sâu sắc, không chỉ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án mà còn góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa công bằng, văn minh ở nước ta trong giai đoạn mới

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thi hành án dân sự với việc

kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất là một trong những nội dung rất quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển bền vững ở nước ta Đồng thời đáp ứng với công cuộc cải cách trong tình hình mới nên nghiên cứu lĩnh vực thi hành án dân sự với việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu lý luận và chỉ đạo thực tiễn của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Lĩnh vực thi hành án dân sự đã có nhiều đề tài khoa học, luận văn, bài viết trên tạp

chí đã đề cập một cách trực tiếp hoặc lồng ghép vào những nội dung liên quan: Các

biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự (Phan Huy Hiếu, 2011, Luận văn thạc sĩ);

Đề tài: “Thi hành án dân sự, thực trạng và hướng hoàn thiện của Dự án VIE/98/001”

do Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện dự án Một số công trình nghiên cứu khác như Luận

văn thạc sĩ luật học: “Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, thực tiễn áp dụng

và hướng hoàn thiện” của tác giả Nguyễn Công Long; Luận văn thạc sĩ luật học

“Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự” của tác giả Nguyễn Thanh Thủy; Luận

văn thạc sĩ luật học của tác giả Lê Xuân Hồng về “Xã hội hóa thi hành án dân sự ở

Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Quang Thái về “Đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam”; Luận văn thạc sĩ luật học của tác

giả Lê Anh Tuấn về “Đổi mới thủ tục thi hành án dân sự ở Việt Nam” Bên cạnh đó

là một số bài viết đăng trên các tạp chí như: Bài viết “Quyết định kê biên quyền sử

dụng đất ra thời điểm nào?” của tác giả Nguyễn Việt trên Tạp chí Dân chủ và Pháp

luật Bộ Tư pháp, Số chuyên đề 4/2008; Bài viết “Lại bàn về quyết định kê biên

quyền sử dụng đất ra thời điểm nào”, của tác giả Đỗ Văn Thịnh trên tạp chí Dân

chủ và Pháp luật Bộ Tư pháp, Số 9/2008; Bài viết“Chấp hành viên có được kê biên

quyền sử dụng đất của người phải thi hành án đã được chuyển nhượng cho người khác trước khi có bản án của tòa án địa phương” của tác giả Nguyễn Tất Bắc trên

tạp chí Kiểm sát Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Số 17/2014; Bài viết “Kê biên,

bán đấu giá quyền sử dụng đất để thi hành án thực tiễn và vấn đề trao đổi” của tác

giả Nguyễn Minh Hằng và Cao Đức Phong trên wesite Ban nội chính Trung ương

và Pháp luật Số 7/2008; Bài viết “Cưỡng chế thi hành án kê biên, kê biên khẩn cấp

tạm thời, giải toả kê biên” của tác giả Đỗ Văn Thịnh trên tạp chí Dân chủ và Pháp

luật Số 12/2010; Bài viết “Bất cập trong quy định về việc lập kế hoạch cưỡng chế

thi hành án dân sự” của tác giả Hồ Quân Chính trên tạp chí Dân chủ và Pháp

luật.… những công trình nghiên cứu, các bài viết trên ít nhiều đều đề cập đến vấn

đề kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất ở nước ta dưới mọi góc nhìn của đời sống kinh tế - xã hội Tuy nhiên, công trình nghiên cứu triển khai trực tiếp về nội dung kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất tại một địa phương cụ thể còn khá khiêm tốn Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trên địa bàn thị xã Mường

Lay, tỉnh Điện Biên hiện nay Do vậy, không có bất kỳ một công trình khoa học nào trùng lặp với đề tài luận văn mà tác giả chọn nghiên cứu

3 Mục đích nghiên cứu

Chọn quy định kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất làm đối tượng nghiên

cứu chúng ta có thể đi sâu phân tích lý luận chung và các quy định cơ bản về vấn đề này Vấn đề quyền và lợi ích của người được thi hành án theo quy định của pháp luật dân sự về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất đã và đang được nhiều ngành, nhiều cấp quan tâm Đồng thời, được xem xét dưới nhiều góc độ: Chính trị, kinh tế - xã hội, pháp luật Nhất là cụ thể trong các quy định của pháp luật về công tác thi hành dân

sự luôn được Đảng và nước quan tâm trong giai đoạn hiện nay Điều đó càng khẳng định tầm quan trọng của của công tác THADS về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trong quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế - xã hội Việt Nam hiện nay

Trên cơ sở khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật THADS nói chung và hoạt động kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất ở Việt Nam Rút ra những ưu, hạn chế của pháp luật thi hành án dân sự trong công tác kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trong quá trình thực thi trên địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên Từ đó đề ra những giải pháp góp phần phát triển và hoàn thiện pháp luật về vấn đề này trong thực tế áp dụng trên địa bàn khảo sát

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề chủ yếu sau đây:

- Những vấn đề lý luận chung nhất về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất trong pháp luật THADS như khái niệm; đặc điểm và nội dung của việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS hiện hành

- Thực tế áp dụng pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất được thi hành án theo quy định pháp luật THADS ở Việt Nam trong giai đoạn trở lại đây Đánh giá thực trạng, tìm hiểu những hạn chế và khó khăn trong quá trình áp dụng trên địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

- Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự

về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS nói riêng và hệ thống pháp luật nói chung

- Về thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất để thi hành án dân sự cũng như áp dụng pháp luật trong khoản thời gian từ năm 2013 đến nay

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động và áp dụng pháp luật kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất để thi hành án dân sự trên phạm vi thị xã Mường Lay, tỉnh Điện

Đề tài nghiên cứu trong phạm vi các văn bản pháp luật như: Luật thi hành án dân sự và các văn bản hướng dẫn thực hiện có liên quan Nội dung niên luận chỉ giới hạn trong những vấn đề lý luận chung về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS và các quy định của pháp luật THADS điều chỉnh vấn đề này Giới hạn khảo sát của niên luận là quá trình áp dụng pháp luật THADS về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS

ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp sử dụng cho Luận văn là phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác – Lênin kết hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chung của khoa học xã hội và các phương pháp nghiên cứu đặc thù của luật học để nghiên cứu đề tài Các phương pháp chủ yếu bao gồm: Phương pháp phân tích quy phạm để đánh giá quy phạm, tính tích cực, bất cập, hướng sửa đổi hoàn thiện, tìm kiếm ý tưởng của các nhà làm luật về hoàn thiện pháp luật; phương pháp phân tích vụ việc để đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất …; phương pháp phân loại pháp lý để nhận dạng các loại vi phạm và hình thức xử lý vi phạm; phương pháp so sánh pháp luật; phương pháp mô tả quy phạm; phương pháp mô hình hoá và điển hình hoá các quan hệ xã hội nhằm giải quyết những vấn đề về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật…

Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

- Kết hợp giữa phân tích với tổng hợp, diễn dịch với quy nạp làm rõ nội dung cần nghiên cứu

- So sánh, đối chiếu, thống kê, phân tích số liệu, kết quả tổng kết và các quan điểm khác nhau để rút ra kết luận, tìm hiểu nguyên nhân vấn đề và các giải pháp hữu hiệu khắc phục hạn chế

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của niên luận có ý nghĩa cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn

Tạo một cái nhìn sâu hơn, rộng hơn về vấn đề kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS trong hoạt động quản lý của Nhà nước trên các lĩnh vực của xã hội Thông qua nghiên cứu của luận văn có thể cung cấp một cái nhìn rõ nét về các quy định của pháp trong lĩnh vực này Đồng thời, với sự tiếp cận những vấn đề của thực tiễn ở Việt Nam sẽ giúp chúng ta nhìn nhận về thực tiễn của tình hình áp dụng pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS trong nền kinh tế thị trường hiện nay

Đặc biệt, đối với sinh viên, kết quả của luận văn là nguồn tài liệu có giá trị tham khảo khi học tập, nghiên cứu, nhất là khi hoàn thành các báo cáo khoa học cấp khoa, cấp trường…

Ngoài ra, luận văn còn có ý nghĩa thiết thực đối với một số đối tượng quan tâm đến việc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật THADS Điều này phù hợp với sự phát triển tất yếu của các quan hệ xã hội ở nước

ta hiện nay

7 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, phần nội dung của tiểu luận gồm có 2 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận cơ bản về THADS đối với việc kê biên

chuyển giao quyền sử dụng đất

Chương 2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về THADS đối với việc kê biên

chuyển giao quyền sử dụng đất trên địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

tại địa bàn thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ ĐỐI VỚI VIỆC KÊ BIÊN CHUYỂN GIAO

là Tòa án, Viện kiểm sát, chúng ta có thể thấy các chủ thể tham gia vào giai đoạn thi hành án đông đảo và đa dạng hơn so với các giai đoạn tố tụng trước đó, ví dụ UBND địa phương nơi người phải thi hành án cư trú; cơ quan, tổ chức nơi người phải thi hành án làm việc

Thi hành án và các giai đoạn tố tụng trước đó có mối quan hệ nhân quả với nhau Trong lĩnh vực thi hành án hình sự, nếu ở giai đoạn điều tra, các cơ quan tiến hành tố tụng không kiên quyết áp dụng đầy đủ, kịp thời các biện pháp ngăn chặn như thu giữ, kê biên, phong tỏa tài sản thì đến giai đoạn thi hành án, cơ quan thi hành án sẽ gặp rất nhiều khó khăn do đương sự cất giấu, tẩu tán tài sản dẫn đến tình trạng án tồn đọng không thể thi hành được Hoặc nếu một bản án, quyết định được

Tòa án tuyên một cách công bằng, thấu tình, đạt lý, rõ ràng, cụ thể, được dư luận ủng hộ, đồng tình thì việc thi hành án sẽ dễ dàng, nhanh chóng hơn nhiều Ngược lại, nếu bản án, quyết định của Tòa án được tuyên không khách quan, toàn diện và công bằng, thiếu tính khả thi sẽ gây cản trở cho việc thi hành án, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với các cơ quan nhà nước Đồng thời, việc thi hành án nhanh chóng, kịp thời sẽ có tác động tích cực trở lại đối với hoạt động xét xử, củng cố, tăng cường uy tín của cơ quan xét xử

1.1.2 Nội dung điều chỉnh pháp luật về thi hành án dân sự

Đối với vấn đề THADS nói chung ở nước ta hiện nay đã và đang trở thành vấn đề nhận được nhiều quan tâm của các cơ quan NN có thẩm quyền và toàn xã hội Nhận thức được tầm quan trọng của lĩnh vực này, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước cũng như điều chỉnh hiệu quả các quan hệ xã hội phát sinh thì pháp luật ngày càng được sửa đổi, bổ sung một cách hoàn thiện hơn, trong đó có nội dung về THADS trong thực tế Nội dung điều chỉnh của pháp luật về THADS là những quy định của pháp luật về việc thực hiện hoạt động về THADS được ban hành nhằm nâng cao hiệu quả công tác thực hiện, thi hành pháp luật trong thực tế; ngăn chặn và xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm trong lĩnh vực THÁ; đề cao trách nhiệm của người có thẩm quyền xử lý cũng như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân; tăng cường trật tự kỷ cương trong quản

lý nhà nước, quản lý xã hội đối với vấn đề THADS trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay

Cùng với Hiến pháp, các văn bản luật cũng quy định theo hướng ngày càng hoàn thiện và phù hợp hơn về nội dung đảm hoạt động THADS ở nước ta, đáp ứng với yêu cầu chính trị, quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta trong tình hình mới

Luật THADS 2008, sửa đổi bổ sung 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành

đã quy định các quy định nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành bản án, quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự,

phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Tòa án, quyết định của Tòa án giải quyết phá sản, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành và phán quyết, quyết định của Trọng tài thương mại (sau đây gọi chung là bản án, quyết định); hệ thống tổ chức thi hành án dân sự và Chấp hành viên; quyền, nghĩa vụ của người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động thi hành án dân sự Văn bản pháp lý này đã quy định nhiều nội dung phù hợp tạo điều kiện tối đa để cho việc thực hiện hoạt động THADS ở nước ta trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Bên cạnh đó thì đối với hoạt động quản lý NN về Đất đai thì các văn bản pháp luật điều chỉnh về lĩnh vực đất đai trong đó được thể hiện trong các văn bản, cụ thể:

Hiến pháp 2013; Bộ luật dân sự 2005 và 2015, Luật đất đai 2013; Luật nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản; Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai; Nghị định 44/2014/NĐ-CP

ngày 15 tháng 5 năm 2014 quy định về giá đất; Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày

14 tháng 11 năm 2014 của Chính phủ quy định về khung giá đất; Thông tư liên tịch

số 04/2006/TTLT-BTP-BTNMT ngày 13/6/2006 hướng dẫn việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất, Hà Nội ; Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai, Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 quy định

về giá đất và Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đấ và một số văn bản hướng

dẫn là kết quả của việc làm này Thông qua đó đã góp phần hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về đất đai đã và đang tạo điều kiện quan trọng để hoàn thiện công tác quản lý về Đất đai ở Việt Nam trong xu hướng toàn cầu hóa

Như vậy, có thể thấy pháp luật quy định khá thống nhất và xuyên suốt về vấn

đề THADS, tạo điều kiện tốt nhất để đảm bảo công tác THADS hiện nay hiện nay;

khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong vấn đề trong hoạt động cải cách nền tư pháp ở nước ta2 Đồng thời, cùng với hoạt động ban hành các văn bản hướng dẫn nêu trên đã giúp cho quá trình áp dụng những quy định của pháp luật về THADS ở nước ta được thực hiện một cách hoàn thiện hơn Phù hợp với xu thế phát triển trên thế giới hiện nay là vừa xây dựng và phát triển kinh tế xã hội nhưng đề cao vấn đề THADS nhằm phát triển một cách bền vững Trên cơ sở tuân thủ các quy định của quốc tế trong hoạt động THADS, nước ta đã xây dựng và ban hành những quy định nhằm điều chỉnh vấn đề về THADS phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn ở nước ta Hình thành nền tảng pháp lý cơ bản trong việc thực thi pháp luật THADS trong tiến trình phát triển đất nước, góp phần không nhỏ nhằm ngăn

chặn những hành vi vi phạm pháp luật xảy ra ở nước ta hiện nay và trong tương lai,

1.2 Cơ sở lý luận về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

1.2.1 Khái niệm về kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

Trong quá trình diễn ra hoạt động tố tụng thì việc ban hành văn bản QPPL

là hoạt động của các cơ quan NN có thẩm quyền nhằm thực hiện cức năng của nhà nước, nhân danh nhà nước đảm bảo quyền và lợi ích cho các nhà nước, tổ chức, cá nhân

Có nhiều khái niệm về "thi hành án" nhưng tựu chung lại thì hoạt động thi

hành án dân sự là hoạt động làm cho các bản án, quyết định đã có hiệu lực thi

hành của Tòa án được thực hiện

Xuất phát từ một nguyên tắc hiến định đã được nêu ở Điều 106 Hiến pháp

2013 “bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành” Vậy nên họat động thi hành án nói chung và hoạt động thi hành

án dân sự nói riêng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tòan bộ quá trình giải

2 Quán triệt và thể chế hoá các nghị quyết của Đảng, như Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX ngày 03/02/2004: “Tập trung thực hiện tốt công tác thi hành án, nhất là thi hành

án dân sự, khắc phục cơ bản tình trạng tồn đọng kéo dài";

Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020;

Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020

quyết vụ án bởi vì bản án, quyết định chỉ có ý nghĩa khi bản án án đó được thi hành trên thực tiễn, khi đó quyền và lợi ích hợp phảp của các đương sự vì thế cũng được bảo vệ một cách trọn vẹn, đầy đủ hơn, góp phần đảm bảo tính nghiêm minh của xã hội và pháp chế xã hội chủ nghĩa

Thi hành án dân sự là giai đoạn kết thúc của tố tụng dân sự mà trong đó cơ quan thi hành án đưa các bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành ra thi hành nhằm bảo vệ quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức Bản chất của thi hành án dân

sự là thi hành các quyết định của Tòa án tuyên trong bản án, quyết định mà không giải quyết lại nội dung vụ án và là giai đoạn bảo vệ quyền lợi cho các đương sự về mặt thực tế Thi hành án dân sự có ý nghĩa vô cùng quan trọng đó là bảo đảm bản

án, quyết định của Tòa án có hiệu lực thực tế trong cuộc sống, bảo đảm quyền lợi của đương sự bên cạnh đó thông qua việc thi hành án, Cơ quan thi hành án phát hiện sai sót của Tòa án trong việc áp dụng pháp luật từ đó kiến nghị Tòa án có thẩm quyền kịp thời chỉ đạo công tác xét xử, hướng dẫn áp dụng pháp luật và kiến nghị trong việc lập pháp

Các bản án, quyết định được thi hành án không chỉ là các bản án, quyết định được ban hành bởi tòa án, của hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh và của trọng tài thương mại trong nước mà còn là những phán quyết được ban hành bởi Tòa án nước ngoài và quyết định của Trọng tài nước ngoài nhưng được tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành trên lãnh thổ Việt Nam Như vậy, trên cơ sở đó có thể đưa ra

khái niệm như sau: thi hành án dân sự là việc tổ chức thi hành những bản án, quyết

định về phần dân sự của các cơ quan có thẩm quyền được thực hiện bởi cơ quan thi hành án dân sự theo trình tự thủ tục chặt chẽ theo qui định của pháp luật về thi hành án dân sự, nhằm đảm bảo quyền và lơi ích hợp pháp theo các quyết định trong các bản án, quyết định đã tuyên

Trong những năm trở lại đây thì hoạt động THADS nhận được nhiều sự quan tâm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và đặc biệt là các biện pháp cưỡng chế THADS nói chung và kê biên, giao quyền sử dụng đất nói riêng Thông qua các quy định hiện hành của Luật thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014 và

các văn bản hướng dẫn thi hành đã khẳng định vai trò của hoạt động kê biên, giao quyền sử dụng đất ở nước ta hiện nay chỉ là một bộ phận của thi hành án nói chung Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay đã xuất hiện những lỗ hổng trong công tác thi hành án dân sự trên thực thế thì công tác kê biên, giao quyền sử dụng đất đã và đang tạo nền tảng cơ bản cho hoạt động này trên thực tế

Tuy nhiên, hiện nay, việc thực hiện kê biên, giao quyền sử dụng đất cần có nền tảng đó là các quy định pháp luật cần thiết nhằm đảm bảo cho hoạt động về thi hành án dân sự nói chung Cơ quan THADS ra quyết định thi hành án, giao cho Chấp hành viên thực hiện, Chấp hành viên định cho người phải thi hành án một thời hạn không quá 10 ngày, hết thời hạn trên người phải thi hành án không tự nguyện thi hành án, mặc dù có điều kiện thi hành án thì lúc này Chấp hành viên mới có quyền áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án đối với người phải thi hành án Hiện nay, theo từ theo từ điển Tiếng việt của Viện ngôn ngữ học do Nhà xuất bản

Đà Nẵng viết: “Kê là viết ra theo thứ tự từng tên, từng nhóm để ghi nhớ hoặc thông báo; “Biên viết lên trang giấy”3… Như vậy, kê biên được hiểu là tạm thời

cấm vận chuyển, chuyển đổi, định đoạt hoặc chuyển dịch tài sản của người vi phạm pháp luật

Theo cuốn Từ điển luật học kê biên tài sản là một biện pháp cưỡng chế nhằm

bảo đảm việc thi hành án hình sự, chỉ áp dụng với bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật hình sự quy định 4 Với nội dung định nghĩa này khái niệm kê biên chỉ điều chỉnh trên lĩnh vực điều tra hình sự mà không đề cập đến, như vậy thì không đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trên thực tế

Trong thực tiễn, việc đưa ra khái niệm kê biên không được quy định trong

Luật THADS 2008, sửa đổi bổ sung mà chỉ đề cập là một trong các biện pháp cưỡng chế THADS5

Theo quy định của Luật THADS thì kê biên được hiểu là một trong những

biện pháp cưỡng chế THADS Công tác THADS nói riêng và công tác thi hành án

3 Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng (2010)

4 Từ điển Luật học, Nhà xuất bản Bách khoa (2014)

5 Xem khoản 3 Điều 71 Luật thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014

nói chung là một trong những hoạt động quan trọng nhằm khôi phục và bảo vệ các quan hệ xã hội bị xâm hại Như vậy, khái niệm kê biên luôn đi cùng với khái niệm

các biện pháp cưỡng chế Kê biên tài sản tài sản là một biện pháp cưỡng chế hữu

hiện để Nhà nước thực hiện quyền lực nhà nước của mình 6 Về mục đích kê biên nói chung của các cơ quan điều tra và cơ quan tòa án nhằm bảo đảm việc thi hành

án về thi hành án dân sự Nhưng mục đích áp dụng biện pháp kê biên của các cơ quan hành chính và cơ quan THADS là ngoài mục đích như trên còn mục đích xử lý tài sản thanh toán trả tiền cho khoản tiền phạt, khoản thu cho ngân sách nhà nước và chủ nợ dựa theo quy định của Luật THADS trên thực tế ở nước ta hiện nay

* Kê biên QSDĐ là một trong 6 biện pháp cưỡng chế thi hành án

Quy định của nước ta xem Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia,

nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật 7 Theo quy

định của Luật đất đai 2013 quy định thì Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà

nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này 8 Theo quy định của Luật đất đai hiện hành thì quyền sử dụng đất được xem như một quyền năng pháp lý tức quyền năng này được pháp luật ghi nhận và bảo vệ Quyền sử dụng đất là một loại quyền đặc trưng của người sử dụng đất, nó được phái sinh từ quyền sở hữu toàn dân về đất đai Đây là loại quyền phát sinh trên cơ sở kết hợp một cách đặc thù quyền tài sản của chủ sở hữu với yếu tố quyền lực nhà nước Yếu tố quyền lực nhà nước được thể hiện ở chỗ Nhà nước ban hành các quy định pháp luật một cách chặt chẽ về hình thưc, thủ tục, điều kiện, quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ sử dụng đất

đai.Tóm lại, quyền sử dụng đất là quyền khai thác những thuộc tính có lợi từ đất và

tài sản gắn liền với đất, được hưởng các khoản lợi thu được từ đất và tài sản gắn liền với đất của người sử dựng đất do nhà nước giao, cho thuê… một cách hợp pháp và được nhà nước công nhận các quyền năng đó thông qua việc nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

6 Xem khoản 3 Điều 71 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014

7 Khoản 1 Điều 54, Hiến pháp 2013

8 Điều 4 Luật đất đai 2013

Trên cơ sở ban hành quy định có liên quan thì việc kê biên tài sản, kê biên QSDĐ phải đáp ứng đủ các điều kiện có liên quan, theo quy định thì hoạt động kê biên quyền sử dụng đất bắt buộc phải tuân thủ các quy định có liên quan đến pháp luật về THADS nói chung Kê biên QSDĐ là một trong nhiều biện pháp kê biên tài sản của người phải thi hành án trong THADS như: kê biên hoa lợi, kê biên phương tiện giao thông, kê biên vốn góp, kê biên tài sản là đồ vật đang bị khóa hay đóng gói Tuy nhiên kê biên QSDĐ hiện nay là một trong những biện pháp kê biên thực hiện phổ biến, nhưng khó khăn và phức tạp nhất trong các biện pháp kê biên, cưỡng

chế THADS Tóm lại: Kê biên QSDĐ là một biện pháp cưỡng chế THADS, do

Chấp hành viên thực hiện quyền lực Nhà nước để kê biên QSDĐ của người phải thi hành án buộc người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ về tiền theo bản án, quyết định của tòa án, trong trường hợp người phải thi hành án có điều kiện thi hành án nhưng không tự nguyện thi hành án

1.2.2 Đặc điểm của kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

Xuất phát từ khái niệm về kê biên chuyển giao QSDĐ nói chung thì kê biên chuyển giao QSDĐ có những đăc điểm cơ bản như sau:

Một là, hoạt động kê biên chuyển giao QSDĐ này là hoạt động quyền lực của Nhà nước, ngay cả người áp dụng biện pháp cũng là người được Nhà nước trao quyền Hiện nay, về hoạt động THADS trực thuộc Bộ tư pháp và thống nhất từ Trung ương xuống địa phương Trong đó, còn có cơ quan THADS trong Quân đội

đó là Cục thi hành án thuộc Bộ quốc phòng, Phòng thi hành án thuộc Quân khu Đối với hoạt động kê biên chuyển giao QSDĐ thì việc thực hiện trao cho các chức danh Chấp hành viên9 Xuất phát từ tính chất đặc biệt của đối tượng bị kê biên chuyển giao QSDĐ Thông qua các quy định về kê biên, chuyển giao QSDĐ thì nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực THADS chính là cơ sở pháp

lý cơ bản quy định về cơ cấu, tổ chức của các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án dân sự nói chung Việc hình thành hệ thống cơ quan THADS nằm trong hệ thống cơ quan nhà nước nói chung và được tổ chức thống nhất từ Trung

9 Xem Điều 18 Luật thi hành án dân sự 2008, sửa đổi bổ sung 2014

ương đến địa phương Thông qua việc quy định chức năng của mình, các cơ quan trên thực hiện hoạt động kiểm tra giám sát thường xuyên các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp về THADS, kịp thời ngăn chặn, phát hiện và xử lý những vi phạm đối với lĩnh vực mà mình quản lý

Hai là, hoạt động kê biên QSDĐ là hoạt động cưỡng chế thi hành án và từ hoạt động cưỡng chế này thì quyền của NSDĐ được đặt trong tình trạng bị hạn chế thông qua việc thực hiện hoạt động này đã đặt biện pháp cưỡng chế kê biên, giao quyền SDĐ Đối với hoạt động kê biên thì thì kể từ thời điểm này người phải thi hành án không được tự mình chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, tặng cho, góp vốn và thừa kế QSDĐ, nếu người phải thi hành muốn thực hiện các quyền trên phải thông qua Người có thẩm quyền phải được chịu sự cho phép của các cơ quan nhà nước pháp luật và tuân thủ các quy định có liên quan nhằm bảo đảm quyền và lợi ích của các chủ thể có liên quan

Ba là, hoạt động kê biên chuyển giao QSDĐ hướng đến đối tượng rất đặc biệt là loại quyền tài sản, loại quyền tài sản này có giá trị rất lớn, được Nhà nước quản lý chặt chẽ bằng cả một hệ thống các cơ quan quản lý về đất đai từ Trung ương đến địa phương Điều này thể hiện thông qua Điều 54 Hiến pháp năm 2013

quy định: Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát

triển đất nước, được quản lý theo pháp luật 10 Tổ chức, các nhân được Nhà nước giao đất, cho thêu đất, công nhận QSDĐ Người sử dụng đất được QSDĐ, thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật

Bốn là, kê biên chuyển giao QSDĐ là biện pháp được áp dụng phổ biến để thi hành những nghĩa vụ lớn có liên quan đến lợi ích các chủ thể nên việc thực hiện quy định đến việc thi hành án, kê biên, xử lý tài sản cầm cố, thế chấp căn cứ theo quy định của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền là hoàn toàn cần thiết Bên cạnh việc thực hiện kê biên chuyển giao QSDĐ thì cần thiết hướng đến mục tiêu là đảm bảo cho các quyết định của các cơ quan được thực hiện Bằng việc quy định cụ thể nội dung về kê biên, chuyển giao QSDĐ tại các văn bản pháp lý hiện hành là tiền đề

10 Điều 54 Hiến pháp 2013

cho các hoạt động về THADS Hệ thống văn bản pháp lý có vai trò không thể thay thế được trong việc đảm bảo thực hiện các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn về bảo vệ môi trường, đồng thời đây cũng là cơ sở quy định chức năng, nhiệm vụ, hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực THADS trên thực tế

Năm là, mục đích kê biên, giao QSDĐ là để bán đấu giá thu tiền nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ trả tiền của người phải thi hành án Kê biên, giao QSDĐ do

cơ quan điều tra Công an và cơ quan Tòa án về mục đích kê biên của các cơ quan này nhằm bảo đảm việc thi hành án sau này, tránh việc tẩu tán, hủy hoại tài sản của

bị can, bị cáo, đương sự Đến đây các cơ quan này không có chức năng xử lý QSDĐ

đã kê biên Nhưng đến giai đoạn THADS thì mục đích của biện pháp kê biên QSDĐ rất rõ ràng là ngoài mục đích bảo đảm cho việc thi hành án, còn có mục đích khác

đó là xử lý QSDĐ đã kê biên để bán đất giá QSDĐ để thu tiền nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ của người phải thi hành án Đồng thời, hoạt động kê biên giao quyền

sử dụng đất còn hướng đến mục đích chính là kê biên quyền sử dụng đất và giao cho đối tượng được thi hành án

Sáu là, hoạt động kê biên, giao QSDĐ phải được thực hiện theo trình tự chặt chẽ do pháp luật quy định Bất một hoạt động nào trong quản lý nhà nước đều phải tuân thủ theo một thủ tục được quy định chặt chẽ Nếu cá nhân, cơ quan, tổ chức nào không tuân thủ theo thủ tục đó thì vi phạm pháp luật và họ sẽ bị chịu một chế tài tương ứng với những vi phạm đó

1.2.3 Nguyên tắc kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

Kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất là một trong những biện pháp cưỡng chế mang tính chất quyền lực nhà nước nên xét về bản chất thì biện pháp cưỡng chế

kê biên quyền sử dụng đất gắn liền với đất để thi hành án dân sự với bản chất là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người phải thi hành nên yêu cầu phải đảm bảo tuân thủ theo các qui tắc nhất đinh như sau:

Thứ nhất, việc áp dụng kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

để thi hành án dân sự phải tương ứng với nghĩa vụ của người phải thi hành án và

các chi phí cần thiết bằng các biện pháp do luật định Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế phải căn cứ vào nội dung bản án quyết định; tính chất mức độ, nghĩa vụ THA, điều kiện của người phải THA; đề nghị của đương sự và tình hình thực tế ở địa phương mà tiến hành kê biên, giao QSDĐ đối với người phải thi hành án

Thứ hai, căn cứ vào nội dung bản án, quyết định; tính chất, mức độ của nghĩa

vụ thi hành án; điều kiện của người phải thi hành án; đề nghị của đương sự và tình hình thực tế ở địa phương để áp dụng kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất để thi hành án dân sự thích hợp Chỉ kê biên, xử lý tài sản của người phải THA khi có căn cứ khẳng định tài sản đó thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng của người phải THA và do họ đang quản lý sử dụng hoặc do người thứ ba giữ; Chỉ kê biên tài sản tương ứng với nghĩa vụ của người phải THA và các chi phí cần thiết khác; tuy nhiên, nguyên tắc này cũng có ngoại lệ được xem xét và cân nhắc khi người phải THA chỉ có tài sản duy nhất lớn hơn nhiều lần so với nghĩa vụ phải THA và tài sản đó không thể phân chia được hoặc khi phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản đó; Không được kê biên những tài sản mà pháp luật quy định không được kê biên;

Thứ ba, chỉ được áp dụng kê biên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với

đất để thi hành án dân sự sau khi đã hết thời hạn tự nguyện thi hành án Tuy nhiên trường hợp cần ngăn chặn người phải thi hành án có hành vi tẩu tán, huỷ hoại tài sản hoặc trốn tránh việc thi hành án thì Chấp hành viên có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế ngay Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế sau khi đã hết thời gian tự nguyện THA Trừ trường hợp cần ngăn chặn người phải THA có hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh việc THA - Chấp hành viên có quyền áp dụng ngay các biện pháp bảo đảm, cưỡng chế THA;

Thứ tư, không được tổ chức cưỡng chế trong các ngày nghỉ theo quy định

của pháp luật lao động và trong khoảng thời gian từ 22 đến 6 giờ sáng ngày hôm sau, mười lăm ngày trước và sau Tết nguyên đáng, các ngày truyền thống đối với các đối tượng chính sách nếu họ là người phải thi hành án tính chất pháp lý đặc thù của quyền sử dụng đất như đã được đề cập phân tích ở trên, bên cạnh nguyên tắc

chung, thì khi kê biên giao quyền sử dụng đất phải tuân thủ nguyên tắc đặc thù sau: Chỉ kê biên quyền sử dụng đất của người phải THA thuộc trường hợp được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai Người phải THA chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà thuộc trường hợp được cấp GCNQSDĐ theo quy định của pháp luật về đất đai hoặc thuộc diện quy hoạch phải thu hồi đất nhưng chưa có quyết định thu hồi thì vẫn được kê biên, xử lý quyền sử dụng đất đó; Khi kê biên quyền sử dụng đất, nếu người phải THA có tài sản gắn liền tài sản trên đất thì kê biên cả quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất; Khi

kê biên nhà ở của người phải THA thì phải kê biên cả quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở đó

Thứ năm, trường hợp có tranh chấp về quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền

với đất thì Chấp hành viên vẫn tiến hành kê biên và yêu cầu đương sự, người có tranh chấp tiến hành khởi kiện ra tòa án hoặc đề nghi cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Thứ sáu, vì tài sản kê biên ở đây là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với

đất thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đất hoặc đăng ký giao dịch đảm bảo theo quy định của pháp luật nên khi kê biên, xử lý Chấp hành viên phải thông báo cho các cơ quan liên quan biết

Thứ bảy, nếu quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đã được cầm cố,

thế chấp cho người khác nhưng tài sản đó có giá trị lớn hơn nghĩa vụ được đảm bảo bằng việc cầm cố, thế chấp hoặc người thi hành án không còn tài sản nào khác thì Chấp hành viên vẫn có quyền kê biên tài sản này để thực hiện thi hành án Đây là biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn người phải thi hành án có hành vi tẩu tán tài sản thông qua một giao dịch dân sự khác.11

Thứ tám, khi kê biên tài sản là công trình xây dựng gắn liền với đất phải kê

biên cả quyền sử dụng đất, trừ trường hợp quyền sử dụng đất không được kê biên theo quy định của pháp luật hoặc việc tách rời tài sản kê biên và đất không làm giảm đáng kể giá trị tài sản đó.12

11 Khoản 1 Điều 90 Luật thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2014

12 Điều 94 Luật thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2014

1.2.4 Phân loại kê biên chuyển giao quyền sử dụng đất

Theo quy định tại Điều 94 và Điều 95 quy định: Khi kê biên nhà ở phải kê biên cả quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở Như vậy, trong trường hợp này thì việc kê biên quyền sử dụng đất được phân loại:

- Kê biên quyền sử dụng đất

- Kê biên quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở

Tùy từng trường hợp thì đất thuộc quyền sử dụng của người khác thì Chấp hành viên chỉ kê biên nhà ở và quyền sử dụng đất để THA nếu người có quyền sử dụng đất đồng ý Trường hợp người có quyền sử dụng đất không đồng ý thì chỉ kê biên nhà ở của người phải THA, nếu việc tách rời nhà ở và đất không làm giảm đáng kể giá trị căn nhà Theo quy định này thì Chấp hành viên chỉ có thể kê biên nhà ở trong các trường hợp:

+ Nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất thuộc quyền sử dụng của người phải THA; + Nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất thuộc quyền sử dụng đất của người khác và người này đồng ý để Chấp hành viên kê biên, xử lý tài sản bảo đảm THA

Trường hợp người chủ sử dụng đất không đồng ý thì Chấp hành viên không thể kê biên được vì cho đến thời điểm hiện tại chưa có văn bản nào hướng dẫn cụ thể xác định như thế nào là việc tách rời nhà ở và đất không làm giảm đáng kể giá trị căn nhà để Chấp hành viên cơ quan THA tiến hành việc kê biên, xử lý tài sản bảo đảm THA

1.3 Pháp luật về THADS đối với việc giao quyền sử dụng đất

1.3.1 Khái niệm pháp luật về THADS đối với việc giao quyền sử dụng đất

Hiện nay chưa có một khái niệm pháp lý nào mang tính khái quát về pháp luật về kê biên chuyển giao QSDĐ Về cơ bản khái niệm này có thể hiểu rằng pháp luật về xử kê biên chuyển giao QSDĐ là tổng hợp các quy phạm pháp luật THADS quy định về trình tự, thủ tục về kê biên chuyển giao QSDĐ được pháp luật điều chỉnh Thông qua các quy định này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân nói chung đối với hoạt động kê biên chuyển giao

QSDĐ Theo khái niệm trên, tác giả cho rằng tùy thuộc vào tính chất, mối quan hệ pháp luật trong từng lĩnh vực của hoạt động THADS sẽ có các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quy định trên một cách cụ thể Tổng thể các quy định nêu trên chính là pháp luật về kê biên chuyển giao QSDĐ nói riêng và các lĩnh vực khác ở nước ta trong giai đoạn hiện nay

Có rất nhiều quan điểm khi định nghĩa về khái niệm kê biên chuyển giao QSDĐ Tuy vậy, các quan điểm đều đồng nhất cho rằng, dưới góc độ pháp lý, xem Luật THADS là một lĩnh vực pháp luật thì cần có những quy định cụ thể nhằm điều chỉnh và kê biên chuyển giao QSDĐ nói riêng nhằm hoàn thiện khung hành lang pháp lý về lĩnh vực này Luật THADS là tập hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh giữa các chủ thể trong quá trình các chủ thể có hành

vi kê biên chuyển giao QSDĐ Ở nước ta hiện nay, trong việc hoạch định và tổ chức xây dựng các văn bản pháp luật, các nhà quản lý, nhà làm luật đều rất quan tâm đến vấn đề THADS Trong phạm vi và đối tượng điều chỉnh cụ thể trong từng văn bản pháp luật, các quan hệ về THADS với luật chuyên ngành đã được xử lý một cách hài hoà và ngày càng mang tính khả thi cao Nhà nước ta đã ban hành một hệ thống các văn bản pháp luật chung và văn bản pháp luật chuyên ngành khác có quy định về kê biên chuyển giao QSDĐ mà các chủ thể phải thực hiện nhằm đảm bảo quyền và lợi ích các chủ thể nói chung Đối với các hành vi vi phạm pháp luật về kê biên chuyển giao QSDĐ thì các chủ thể phải gánh chịu hậu quả pháp lý về hành chính, dân sự hoặc hình sự tùy từng mức độ do hậu quả của hành vi đó mang lại Tuy nhiên, hiện nay chưa có một văn bản pháp lý nào định nghĩa về vấn đề kê biên chuyển giao QSDĐ mà trên thực tế việc xử lý các hành vi này tùy thuộc vào các quy định được pháp luật về THADS quy định cụ thể và được quy định rõ trong Luật THADS và các văn bản hướng dẫn thi hành Do đó,

để đảm bảo tốt hơn việc thực hiện pháp luật về xử lý các hành vi trên thì trong quá trình tiến hành xử lý cần làm rõ về những điều kiện để áp dụng các quy định về xử

lý vấn đề này một cách nghiêm túc và mang tính chất triệt để, nhằm đạt hiệu quả cao trong quá trình áp dụng