Còn theo Theo Từ điển Luật học, Nhà xuất bản từ điển bách khoa, tư pháp năm 2006 thì “tranh chấp” được định nghĩa đó là: “là việc giữa hai cá nhân hoặc giữa cá nhân với tổ chức hoặc gi
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT
Khái quát về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án
1.1.1.Khái niệm, đặc điểm tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại Đối với thuật ngữ “tranh chấp” Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, Hội đồng biên soạn, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, xuất bản năm 1995 thì thuật ngữ
Tranh chấp được định nghĩa là tình huống cạnh tranh, giằng co để giành quyền lợi hoặc tài sản mà không rõ ràng thuộc về bên nào, thường xuất hiện khi có ý kiến bất đồng giữa các bên Theo Từ điển Luật học và Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa Tư pháp năm 2006, tranh chấp được hiểu là sự mâu thuẫn hoặc xung đột giữa các bên liên quan về quyền lợi hoặc nghĩa vụ pháp lý, thường diễn ra trong các tranh chấp về tài sản hoặc quyền lợi cá nhân Hiểu đúng về tranh chấp là bước quan trọng giúp xử lý các vấn đề pháp lý hiệu quả và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Tranh chấp giữa các cá nhân hoặc giữa cá nhân và tổ chức, hoặc giữa các tổ chức với nhau liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ trong quản lý và sử dụng nhà, đất là vấn đề phổ biến Những vụ việc này thường yêu cầu cơ quan hành chính nhà nước thụ lý và giải quyết dựa trên yêu cầu của các bên tranh chấp Các tranh chấp pháp lý còn bao gồm vấn đề ký kết, thực hiện, và thanh toán các hợp đồng mua bán, đầu tư, chuyển giao công nghệ, vận chuyển, bảo hiểm, cũng như các quyền về nhân thân gắn liền với quan hệ tài sản như quyền tác giả, sáng chế, ly hôn, thừa kế, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.
Các tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại có đặc điểm sau:
Một là, các tranh chấp phát sinh từ các hoạt động liên quan đến hợp đồng kinh doanh thương mại
Hai là, các chủ thể trong tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại thường xảy ra giữa các thương nhân
Ba là, căn cứ phát sinh tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại là có hành vi vi phạm hợp đồng hoặc hành vi vi phạm pháp luật
Bốn là, các tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại luôn được giải quyết công bằng và công khai với những bên tham gia hợp đồng
1.1.2 Khái niệm, đặc điểm giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
1.1.2.1 Khái niệm giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại là quá trình làm rõ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của các bên, buộc bên vi phạm thực hiện trách nhiệm của mình theo hợp đồng Quá trình này diễn ra khi ít nhất một bên cho rằng quyền lợi, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm và yêu cầu giải quyết Mục tiêu của giải quyết tranh chấp là xác định lại quyền và nghĩa vụ của các bên, hoặc hòa giải các mâu thuẫn, bất đồng thông qua quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc người giải quyết tranh chấp Đây là cách vận dụng pháp luật một cách chính xác để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ hợp đồng kinh doanh thương mại, hạn chế xung đột và đảm bảo tính công bằng trong giao dịch.
1.1.2.2 Đặc điểm hoạt động giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp thương mại bằng Tòa án thường phát sinh khi một trong các bên trong quan hệ hợp đồng cho rằng quyền và lợi ích chính đáng của mình bị xâm phạm, dẫn đến việc họ khởi kiện tại Tòa án Quá trình này bắt đầu bằng việc các đương sự gửi đơn khởi kiện và Tòa án tiến hành thụ lý đơn để giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng một cách hợp pháp và đúng quy trình.
Thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại được thực hiện qua hệ thống tố tụng tại Tòa án, theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự Quá trình giải quyết tranh chấp thương mại diễn ra qua các cấp sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm, đảm bảo quyền lợi và công bằng cho các bên liên quan.
Quá trình giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại chịu sự chi phối bởi các quy định pháp luật về nội dung cụ thể của từng loại hợp đồng tranh chấp Điều này có nghĩa là, quyết định cuối cùng không phụ thuộc vào ý chí của các bên trong quan hệ hợp đồng hay Hội đồng xét xử Các quy định pháp luật đảm bảo tính khách quan và rõ ràng trong các trường hợp tranh chấp hợp đồng thương mại.
Việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại qua Tòa án được thực hiện theo trình tự và thủ tục chặt chẽ, đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.
Năm là, việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại đảm bảo quyền tự định đoạt của đương sự
Sáu là, quyết định của Tòa án về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh
Khái quát pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
1.1.3 Vai trò của giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Việc Tòa án áp dụng pháp luật để giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại đóng vai trò quan trọng trong hoạt động xét xử, giúp đảm bảo công bằng và ổn định trong thương mại Điều này góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế.
Giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại hiệu quả giúp duy trì ổn định an ninh, trật tự xã hội Điều này góp phần tạo ra môi trường pháp lý tin cậy, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh phát triển bền vững Ngoài ra, việc xử lý tranh chấp đúng quy trình còn tăng cường niềm tin của người dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước Từ đó, giữ vững tâm lý ổn định, giúp cộng đồng yên tâm đầu tư, kinh doanh và sinh sống lâu dài.
Giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại hiệu quả giúp duy trì sự đoàn kết trong nội bộ nhân dân, đồng thời tránh gây tổn hại đến mối quan hệ gia đình và họ hàng của các bên liên quan.
Việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại giúp đảm bảo lợi ích kinh tế của các bên, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và buôn bán diễn ra suôn sẻ Đồng thời, quá trình này giảm thiểu chi phí liên quan đến các vụ kiện tụng, mang lại sự yên tâm cho các bên trong quá trình hợp tác kinh doanh.
1.2 Khái quát pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại là vấn đề quan trọng được quy định rõ trong nhiều văn bản pháp luật tại Việt Nam, nhằm đảm bảo xử lý các mâu thuẫn giữa các bên trong hợp đồng một cách hiệu quả Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại bao gồm các quy định do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng nhằm điều chỉnh các bất đồng trong quan hệ hợp đồng, đảm bảo lợi ích của Nhà nước, xã hội và thương nhân tham gia Thông qua các quy định này, các quan hệ hợp đồng được điều chỉnh phù hợp nhằm duy trì ổn định, thúc đẩy hoạt động thương mại phát triển bền vững Các quy định pháp luật còn góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về kinh tế, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của thương mại và thị trường Việt Nam.
Hiện nay, các phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại rất đa dạng, bao gồm đàm phán trực tiếp để tháo gỡ bất đồng, hoặc nhờ đến các tổ chức trung gian như tổ hòa giải hoặc trọng tài Trong những trường hợp vi phạm hợp đồng có dấu hiệu tội phạm như lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, các bên còn có thể khởi tố, truy tố và xét xử theo thủ tục tố tụng hình sự để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh
1.3.1 Quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại của Tòa án nhân dân tỉnh
Thứ nhất, thẩm quyền giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại của Tòa án nhân dân tỉnh
Thứ hai, thẩm quyền của Tòa chuyên trách TAND cấp tỉnh
Thứ ba, thẩm quyền theo lãnh thổ
1.3.2 Quy định về nguyên tắc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Thứ nhất, nguyên tắc tôn trọng quyền tự định đoạt của các đương sự
Thứ hai, nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật
Thứ ba, nguyên tắc Tòa án không tiến hành điều tra mà chỉ xác minh, thu thập chứng cứ
Thứ tư, nguyên tắc hòa giải
Thứ năm, nguyên tắc giải quyết vụ án kinh tế nhanh chóng kịp thời
Thứ sáu: nguyên tắc xét xử công khai.
THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG KINH
Tổng quan về hoạt động giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Hòa Bình là tỉnh miền núi phía Bắc của Việt Nam, nằm tại cửa ngõ Tây Bắc, có vị trí chiến lược quan trọng với hệ thống đường sông và đường bộ phát triển mạnh Đặc biệt, tuyến Quốc lộ 6 chạy qua tỉnh, góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế và phát triển thương mại sôi động Nhờ vị trí địa lý thuận lợi, Hòa Bình thu hút nhiều thành phần kinh tế tham gia đầu tư, nâng cao phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ngày 13/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh số 33-c thiết lập các tòa án quân sự, đánh dấu bước khởi đầu cho hệ thống tư pháp của nước nhà Ngày 24/1/1946, Sắc lệnh số 13 ra đời nhằm tổ chức các Tòa án Nhân dân và quy định về ngạch thẩm phán, thể hiện sự rõ ràng trong hoạt động xét xử của Nhà nước Trải qua hơn 70 năm xây dựng và phát triển, Tòa án luôn khẳng định vai trò là cơ quan xét xử nhằm bảo vệ công lý, quyền con người, chế độ XHCN và quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân Cùng với sự phát triển của hệ thống Toà án Nhân dân, Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình đã trải qua quá trình lịch sử đầy dấu ấn, bắt đầu với tên gọi Tòa đệ nhị cấp cùng 4 Tòa sơ cấp tại các huyện Mai Đà, Lương Sơn, Kỳ Sơn và Lạc Sơn Đến những năm 60 của thế kỷ XX, tổ chức và trụ sở làm việc của Tòa án đã bước đầu ổn định, các bộ phận chức năng dần hình thành và kiện toàn Ngày 12/8/1991, Quốc hội khóa VIII đã ra Nghị quyết chia tách 5 tỉnh, trong đó có Hà Sơn Bình thành hai tỉnh Hòa Bình và Hà Tây Thực hiện Nghị quyết này, Bộ Tư pháp đã ban hành quyết định số 163/QLTA thành lập Tòa án tỉnh Hòa Bình, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong hoạt động tư pháp của địa phương.
Giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
2.2 Giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Thực hiện nguyên tắc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Nội dung giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Đánh giá hoạt động giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình
Trong những năm qua, nền kinh tế thị trường và sự gia tăng dân số đã thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm trong hoạt động kinh doanh thương mại ngày càng tăng cao Điều này dẫn đến sự gia tăng các tranh chấp hợp đồng thương mại tại TAND tỉnh Hòa Bình, chiếm tỷ lệ lớn so với các tranh chấp dân sự khác.
Trong những năm qua, nhiều Nghị quyết của Đảng đã được quán triệt thành các kế hoạch hành động cụ thể, thể hiện rõ quyết tâm của TAND tỉnh Hòa Bình trong công cuộc cải cách tư pháp.
Hệ thống các văn bản pháp luật điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại được ban hành đầy đủ và kịp thời, đảm bảo cung cấp các quy định rõ ràng, phù hợp để xử lý các tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại.
Để hoàn thiện hồ sơ sơ thẩm vụ án, các Thẩm phán và Thư ký cần thu thập các tài liệu chứng cứ một cách tỉ mỉ và phức tạp, đặc biệt trong các vụ án khó khăn đòi hỏi quy trình công tác thu thập chứng cứ kỹ lưỡng Một số vụ án còn phải tạm đình chỉ để chờ kết quả xác minh từ các cơ quan khác, nhằm đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của hồ sơ trước khi tiến hành xét xử.
Trong quá trình giải quyết vụ án tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại, TAND tỉnh Hòa Bình đã chú trọng nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên tòa, góp phần đảm bảo quá trình xét xử công bằng và khách quan.
Sáu là, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại Công tác này nhằm thu thập đầy đủ tài liệu, hồ sơ vụ án và đảm bảo quá trình xử lý vụ việc diễn ra hiệu quả hơn Việc phối hợp hiệu quả góp phần nâng cao khả năng giải quyết các tranh chấp thương mại một cách nhanh chóng và chính xác.
2.3.2 Hạn chế trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại TAND tỉnh Hòa Bình
Các quy định pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn trong việc xác định các vấn đề giải quyết, gây khó khăn cho Tòa án trong quá trình xét xử vụ án.
Kế đến, vẫn còn những khó khăn khách quan như việc quy hoạch, đào tạo cán bộ chưa hợp lý, dẫn đến tình trạng Thẩm phán có nhiều kinh nghiệm về hưu sớm trong khi các Thẩm phán mới được bổ nhiệm còn thiếu kinh nghiệm, gây chậm trễ và lúng túng trong xử lý án Ngoài ra, một số Thẩm phán còn chưa có trách nhiệm cao trong công việc và chưa tận dụng tối đa thời gian để nghiên cứu, cập nhật các quy định pháp luật mới, dẫn đến việc áp dụng pháp luật không chính xác hoặc chưa đầy đủ.
Ba là, công tác tự đào tạo và rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ tuy đã được ngành
Tòa án tỉnh quan tâm nhưng hiệu quả chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay trên địa bàn tỉnh
Một số cán bộ Thẩm phán, Thư ký còn gặp khó khăn về kỹ năng nghiệp vụ, trình tự thủ tục tố tụng hoặc chưa nắm vững các quy định pháp luật nội dung khi giải quyết các tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại phức tạp Điều này dẫn đến sai sót trong áp dụng pháp luật, không phát hiện hoặc chậm phát hiện vi phạm, gây ra tình trạng có một số vụ án bị kháng nghị bởi Viện kiểm sát.
Năm nay, việc tiếp nhận đơn khởi kiện về hợp đồng kinh doanh thương mại qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án đã chính thức được triển khai Điều này giúp tăng cường hiệu quả trong hoạt động tố tụng, giảm bớt thủ tục hành chính và tiết kiệm thời gian cho các bên liên quan Viện dẫn này thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp và nâng cao trải nghiệm người dùng trong quá trình gửi đơn khởi kiện trực tuyến.
Tình trạng thiếu đương sự trong vụ án, việc xác minh và thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, cùng với việc bổ sung tài liệu, chứng cứ nhưng không thông báo cho đương sự hoặc cơ quan có thẩm quyền, là những hạn chế còn tồn tại tại TAND tỉnh Hòa Bình Ngoài ra, việc sửa chữa và bổ sung bản án nhưng không thông báo đúng quy trình cho đương sự, cơ quan, tổ chức khởi kiện và Viện kiểm sát cùng cấp cũng góp phần làm ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết vụ án.
Định hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng
3.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Các quy định về hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại cần phải tuân thủ đúng đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, đảm bảo thực hiện các nguyên tắc và định hướng thống nhất đã đề ra.
Trong cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại, việc đảm bảo các điều kiện phù hợp với nền kinh tế thị trường là yếu tố quan trọng hàng đầu Điều này đặc biệt đúng trong giai đoạn hiện nay, khi Việt Nam đang trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, đòi hỏi các phương thức giải quyết tranh chấp phải minh bạch, công bằng và phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành.
Việc hoàn thiện các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại cần đảm bảo phù hợp với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả.
Việc xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại cần hướng đến việc đơn giản hóa thủ tục tố tụng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình xử lý tranh chấp Đồng thời, đó là bước quan trọng để đảm bảo yêu cầu cải cách nền tư pháp của Việt Nam, nâng cao hiệu quả, công bằng và minh bạch trong giải quyết các vụ việc thương mại.
Năm là, xây dựng đội ngũ cán bộ Thư ký, Thẩm phán có đủ trình độ, chuyên
Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh
3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Thứ nhất, cần kéo dài thời hạn giải quyết các vụ án tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Thứ hai, cần có quy định cụ thể về việc xác định mức lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường
Thứ ba, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật và các văn bản pháp luật liên quan nhằm đảm bảo sự thống nhất trong cách hiểu và áp dụng pháp luật vào đời sống thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi luật pháp.
Vào thứ tư, cần bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến phân loại các vụ án tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại thành các loại đơn giản và phức tạp Việc này giúp nâng cao hiệu quả thủ tục giải quyết các tranh chấp hợp đồng kinh doanh, thương mại, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tố tụng và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan Việc phân loại chính xác các vụ án này sẽ giúp các cơ quan tố tụng áp dụng biện pháp xử lý phù hợp, giảm thiểu thời gian và chi phí trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Vào thứ năm, pháp luật Việt Nam cần xây dựng thêm các văn bản quy phạm pháp luật và án lệ trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh, thương mại, nhằm cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc và minh bạch hơn cho các thẩm phán Điều này giúp các thực thể liên quan dễ dàng nghiên cứu, áp dụng đúng quy định pháp luật, qua đó nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong thực tiễn Phát triển hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và án lệ chuyên sâu góp phần tạo ra môi trường pháp lý ổn định, công bằng, thúc đẩy hoạt động thương mại phát triển bền vững tại Việt Nam.
Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh
Thứ nhất, cần nâng cao công tác đào tạo cán bộ trong giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại
Thứ hai, cần thường xuyên tạo điều kiện để công chức ngành Tòa án, đặc biệt là các Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân, nâng cao trình độ và năng lực trong hoạt động giải quyết tranh chấp kinh doanh và thương mại Việc đào tạo và bồi dưỡng liên tục giúp nâng cao hiệu quả xét xử, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên, góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch.
Thứ ba, Tòa án cấp trên, cơ quan có thẩm quyền cần tăng cường công tác giải thích, hướng dẫn pháp luật và tổng kết rút kinh nghiệm
Thứ tư, cần thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các Tòa án nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh, thương mại Việc tăng cường hợp tác giữa các Tòa án và cơ quan có thẩm quyền khác là yếu tố then chốt để đảm bảo quá trình xét xử diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và chính xác hơn trong hoạt động giải quyết các tranh chấp thương mại.
Thứ năm, cần nâng cao công tác giám sát trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh và thương mại của các cơ quan trong bộ máy nhà nước như Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp Việc tăng cường giám sát nhằm đảm bảo quá trình xử lý tranh chấp diễn ra công bằng, minh bạch, đúng quy định pháp luật, qua đó nâng cao hiệu quả pháp lý trong lĩnh vực kinh doanh và thương mại This measures help strengthen legal oversight, promote fair resolution of disputes, and contribute to a transparent and effective legal framework for commercial activities.
Thứ sáu, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG KINH DOANH THƯƠNG MẠI TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH HÒA BÌNH
Chuyên ngành: Luật kinh tế
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: DƯƠNG QUỲNH HOA
1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN tại Việt Nam, nâng cao hiệu quả xét xử của ngành Tòa án là ưu tiên hàng đầu được Đảng và Nhà nước quan tâm, như đã được ghi nhận trong các văn kiện của Đảng và các văn bản pháp luật Cụ thể, Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đề cao việc nâng cao chất lượng xét xử tại các tòa án địa phương nhằm đảm bảo công bằng, dân chủ và pháp luật trong hệ thống tư pháp.
Theo quy định năm 2020, xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, hướng tới bảo vệ công lý và hiện đại hóa nhằm phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là mục tiêu trọng tâm của hoạt động tư pháp Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế, các tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại ngày càng đa dạng và phức tạp hơn, đòi hỏi sự can thiệp của Tòa án để giải quyết nhanh chóng và hiệu quả Hiệu quả trong hoạt động giải quyết tranh chấp không chỉ bảo vệ quyền và nghĩa vụ của các bên mà còn góp phần duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia và địa phương Do đó, các kết quả công minh và hiệu quả của hoạt động tố tụng thương mại tại các Tòa án đóng vai trò then chốt trong việc củng cố niềm tin và thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.
Hòa Bình là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc Việt Nam, có đường biên giới phía Bắc giáp tỉnh Phú Thọ, phía Nam giáp Hà Nam và Ninh Bình, phía Đông và Đông Bắc giáp Thủ đô Hà Nội, trong khi phía Tây, Tây Bắc và Tây Nam tiếp giáp các tỉnh Sơn La và Thanh Hóa Mặc dù là một tỉnh miền núi nhưng nhờ sự phát triển kinh tế chung của cả nước, hoạt động kinh doanh thương mại của các cá nhân, tổ chức tại Hòa Bình ngày càng sôi động Tuy nhiên, sự gia tăng này cũng kéo theo nhiều mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong các hợp đồng thương mại, đòi hỏi các bên cần có hiểu biết rõ ràng về pháp luật để giải quyết hiệu quả.
Kể từ năm 2015, Tòa án chủ yếu áp dụng Bộ luật Thương mại điện tử năm 2015 cùng các luật như Luật Thương mại năm 2005 và Luật Doanh nghiệp năm 2014 để giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc xử lý các tranh chấp này gặp nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân khác nhau Vì vậy, nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại tại Tòa án, đặc biệt tại các địa phương như tỉnh Hòa Bình, có ý nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn Nhận thức đúng vai trò của Tòa án, quy định pháp luật rõ ràng, cùng các giải pháp tăng cường hiệu quả giải quyết tranh chấp sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện hội nhập quốc tế.
Xuất phát từ yêu cầu khoa học và thực tiễn, đề tài nghiên cứu nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại Tác giả tập trung phân tích thực tiễn giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại tại TAND tỉnh Hòa Bình để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý tranh chấp Đề tài “Pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình” là sáng kiến nghiên cứu nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả pháp lý trong lĩnh vực thương mại.
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về các quy định pháp luật liên quan đến giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại Các bài viết này tập trung phân tích các quy định pháp lý, nhằm nâng cao hiểu biết và hiệu quả trong xử lý các tranh chấp thương mại Nhiều nghiên cứu đã đóng góp quan trọng trong việc làm rõ các quy trình pháp lý, hướng đến sự công bằng và nhanh chóng trong giải quyết các tranh chấp hợp đồng kinh doanh.
Các nghiên cứu của Nguyễn Thị Vân Anh trong bài “Thực tiễn giải quyết tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện pháp luật doanh nghiệp và một số đề xuất nhằm hoàn thiện Luật doanh nghiệp năm 2005” nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp Phan Chí Hiếu trong bài “Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp kinh doanh theo BLTTDS và các vấn đề đặt ra trong thực tiễn thi hành” phân tích rõ ràng về thẩm quyền của Tòa án trong giải quyết các tranh chấp thương mại, đồng thời đề cập đến những thách thức trong thực tiễn thi hành pháp luật Tòa án nhân dân Tối cao đã đưa ra đánh giá về chức năng và các phương thức giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại ở Việt Nam hiện nay trong Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, tập trung vào hiệu quả và sự phù hợp của các công cụ pháp lý Hoàng Tố Nguyên cũng nghiên cứu về thẩm quyền của Tòa án trong giải quyết tranh chấp thương mại, góp phần làm rõ vai trò của các cơ quan tư pháp trong thúc đẩy hoạt động kinh doanh công bằng và minh bạch tại Việt Nam.
Trong bài viết của Bùi Thành Trung năm 2013, tác giả nhấn mạnh về việc xác định thẩm quyền giữa tòa án và trọng tài trong quá trình thụ lý vụ án dân sự liên quan đến tranh chấp thương mại và kinh doanh Theo đó, việc phân định rõ ràng thẩm quyền giúp đảm bảo quá trình giải quyết tranh chấp diễn ra công bằng, hiệu quả và đúng quy định pháp luật Bài viết cũng đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động tố tụng, đảm bảo quyền lợi của các bên trong tranh chấp thương mại tại tòa án và trọng tài.
Hà Nội là nơi tập trung nhiều hoạt động nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực kinh doanh thương mại Vũ Đức Anh trong bài viết “Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại qua thực tiễn xét xử sơ thẩm tại Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương” đã phân tích các phương pháp và thực tiễn xét xử tranh chấp thương mại tại các tòa án cấp sơ thẩm Bài viết nhấn mạnh vai trò của việc áp dụng pháp luật đúng đắn để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên tranh chấp Đồng thời, tác giả còn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại các tòa án địa phương Nội dung bài viết góp phần cung cấp kiến thức thực tiễn và chính xác về quy trình xét xử sơ thẩm trong lĩnh vực này, phù hợp với các tiêu chuẩn SEO để tăng khả năng tìm kiếm và tiếp cận thông tin.
Chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình Để bổ sung kiến thức và nâng cao hiểu biết về vấn đề này, tác giả đã chọn đề tài “Pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình” cho luận văn tốt nghiệp cao học Luật Việc nghiên cứu này nhằm làm rõ thực tiễn giải quyết các tranh chấp hợp đồng thương mại tại TAND tỉnh Hòa Bình, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả tố tụng.
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Tác giả bài viết nghiên cứu các quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án, nhằm phân tích thực tiễn thực hiện các quy định này trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn hiện nay.
Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả tập trung phân tích các vấn đề pháp lý liên quan đến giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình, bao gồm khái niệm, đặc điểm và vai trò của việc giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại; vai trò của pháp luật, lịch sử pháp luật và các quy định pháp luật về thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và nội dung giải quyết tranh chấp Luận văn còn xem xét thực tiễn giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại tại TAND tỉnh Hòa Bình, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong thời gian tới, nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.
4 Mục đích và nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài