BÁO CÁO DỰ THI GIÁO VIÊN GIỎI NĂM HỌC 2021 2022 Họ và tên giáo viên Phạm Thị Trang Trình độ chuyên môn Đại học sư phạm Lịch sử Đơn vị công tác Trường THCS Phương Xá Biện pháp “Cập nhật tính thời sự, g[.]
Trang 1BÁO CÁO DỰ THI GIÁO VIÊN GIỎI
NĂM HỌC 2021- 2022
Họ và tên giáo viên: Phạm Thị Trang
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Lịch sử
Đơn vị công tác: Trường THCS Phương Xá
Biện pháp: “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy
học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS …… ”.
1 Lý do chọn biện pháp và thực trạng của vấn đề
1.1 Lý do chọn biện pháp
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Lí luận mà không liên hệ với thực tiễn là lí luận suông Thực tiễn mà không có lí luận hướng dẫn thì là thực tiễn mù quáng” Như chúng ta thấy chương trình giáo dục hiện hành của nước ta đang
chuyển mình dần từ hướng dẫn học sinh tiếp cận nội dung kiến thức sang tiếp cận năng lực người học
Lịch sử là môn học trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về khoa học lịch sử, cũng như vận dụng những kiến thức đó vào cuộc sống để biết cách ứng xử với quá khứ, hiện tại, tương lai một cách phù hợp Đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước Góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước, các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, các phẩm chất, năng lực của người công dân Việt Nam, công dân toàn cầu phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Chính vì thế việc gắn kiến thức lí thuyết lịch sử vào thực tiễn là vô cùng quan trọng
Một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục THCS hiện nay là vận dụng kiến thức vào thực tiễn nhằm phát triển khả năng sáng tạo, tự học của học sinh
Trang 2Vì vậy, để nâng cao hiệu quả dạy học Lịch sử 9, tăng cường hiểu biết của học sinh về những vấn đề mới nảy sinh trong thực tế ngoài sách giáo khoa, tôi đã
lựa chọn nghiên cứu biện pháp “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS ………… ”
1.2 Thực trạng
Để tìm hiểu thực trạng của vấn đề tôi đã tiến hành thực hiện như sau:
Thứ nhất: Tiến hành phân tích kết quả học tập môn Lịch sử năm học
2019 - 2020 đối với khối 8 trường THCS Phương Xá, cụ thể như sau:
Lớp Số
HS
8A1 41 19 46,3
%
22 53,7
%
%
26 61,8
%
5 11,9
%
%
30 68,2
%
6 13,6
%
%
28 65,1
%
Tổng 170 23 13,5
%
46 27,1
%
84 49,4
%
Thứ hai: khảo sát về việc dạy lí thuyết gắn liền với thực tiễn, cập nhật tính thời sự trong tiết dạy lịch sử của 5 giáo viên trong trường, tôi đã thu được kết quả như sau:
Thường xuyên thực hiện
Số GV Thỉnh thoảng thực hiện
Số GV
ít khi thực hiện
Số GV Chưa thực hiện
Hàng ngày cập nhật tin tức thời
sự về tình hình kinh tế, chính
trị, văn hóa, xã hội của thế giới,
Trang 3trong nước, địa phương
Có vận dụng liên hệ thực tế
trong tiết dạy lịch sử
Tổ chức cho học sinh trải
nghiệm, học tập tại thực địa…
Đưa các nội dung liên hệ thực
tiễn, cập nhật tính thời sự vào
kiểm tra, đánh giá
Thứ ba: tôi tiến hành khảo sát về sự hứng thú của học sinh đối với môn học của học sinh lớp 9 trường THCS Phương Xá đầu năm học 2020-2021 , tôi thu được kết quả như sau:
Lớp
Số học sinh
Thích học Bình thường
Không thích học
SL
%
SL
%
SL
%
9A1
41
22
53,7%
19
46,3%
0
0
9A2
42
4
9,5%
28
66,7%
10
23,8%
9A3
44
3 6,8%
32 72,7%
9
20,5%
9A4
43
3 7%
31 72,1%
9
20,9%
Qua việc phân tích chất lượng môn lịch sử khối 8 trường THCS Phương Xá năm học 2019 - 2020 và kết quả khảo sát giáo viên và học sinh ở trên tôi nhận thấy:
Chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường THCS ……… về đại trà không thấp nhưng tỉ lệ học sinh khá giỏi chưa cao, giáo viên cũng có chú ý tới việc cập nhật kiến thức thực tiễn và vận dụng trong giờ dạy nhưng chưa được thường xuyên Học sinh ít có điều kiện để tham gia học tập thực tế, đặc biệt là số học sinh hứng thú với môn học còn ít, tỉ lệ học sinh không thích học môn sử vẫn còn cao
Ngoài ra, từ thực tiễn giảng dạy, kết hợp với dự giờ của đồng nghiệp và trao đổi cùng học sinh, tôi còn nhận thấy:
Về phía giáo viên: Đa số giáo viên đã và đang đổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên trong quá trình xây dựng câu hỏi, nhiều giáo viên thường sử dụng những câu hỏi có sẵn, chưa sát với đối tượng học sinh Do vậy chưa kích thích được năng
Trang 4lực tự học, tự sáng tạo, chưa định hướng cho học sinh giải quyết các vấn đề khó và mới Dẫn đến việc học sinh thụ động trong lĩnh hội kiến thức
Về phía học sinh: Một số học sinh còn rất mơ hồ trong việc nắm bắt các kiến thức, chỉ dừng ở mức độ thấp là các khái niệm, quy luật, hiện tượng… một cách máy móc Học sinh chưa biết vận dụng, chưa đi sâu vào quá trình giải thích, giải quyết các vấn đề
2 Nội dung
2.1 Mục tiêu
Biện pháp“Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS ………” , giúp giáo viên và học sinh
nhận thấy rõ sự cần thiết phải vận dụng những kiến thức mới, liên hệ thực tế đến những nội dung của môn học để tăng thêm hiệu quả giảng dạy Thấy được sự gắn kết giữa bài học với cuộc sống thực tế hàng ngày
Qua đó, giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức lịch sử, năng lực tìm hiểu và vận dụng kiến thức, kỹ năng lịch sử đã học vào thực tiễn một cách có hiệu quả Từ đó giúp các em giải quyết các vấn đề thực tiễn của cuộc sống
Từ đó làm cho nội dung bài học sinh động, hấp dẫn hơn, tăng hứng thú cho học sinh, tạo động cơ học tập và nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử THCS
2.2 Biện pháp
2.2.1 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động mở đầu tiết học
Ấn tượng ban đầu rất quan trọng, dạy học cũng vậy, để tiết học có hiệu quả, tạo hứng thú thì phần mở đầu đặc biệt quan trọng Nếu ta đặt ra một tình huống thực tiễn và yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu, giải thích sẽ cuốn hút được sự chú ý của học sinh trong tiết dạy Tôi đã áp dụng những cách sau để tổ chức dạy học phần
mở đầu tiết học:
Một là: Sử dụng kĩ thuật công não, đưa ra các câu hỏi có vấn đề, có tính liên
hệ và vận dụng kiến thức thực tiễn để học sinh suy nghĩ và giải quyết
Trang 5Ví dụ : Khi dạy Bài 5 Các nước Đông Nam Á (trong đó có Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)) giáo viên vận dụng kiến thức mới đặt ra câu hỏi:
- Việt Nam nằm ở khu vực nào? Đã tham gia tổ chức nào của khu vực?
Trả lời: Khu vực Đông Nam Á và hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asean
- Em có biết năm 2020, Việt Nam đã có vị trí quan trọng như thế nào và được đánh giá ra sao trong tổ chức ASEAN không?
Trả lời: Năm 2020 Việt Nam giữ vai trò Chủ tịch ASEAN
Sau 25 năm tham gia tổ chức ASEAN, Việt Nam trở thành một trong những thành viên nòng cốt, xây dựng dẫn dắt và xác định các luật chơi trong ASEAN và khu vực Hiện nay Việt Nam trở thành một chỗ dựa vững chắc và tin cậy của tổ chức ASEAN
Hai là: Vận dụng kiến thức thực tiễn trong lời giới thiệu bài mới bằng tranh ảnh, video minh họa
Ví dụ: Khi dạy bài 4 “ Các nước Châu Á” giáo viên đưa ra một số hình ảnh
để giới thiệu bài mới và nêu câu hỏi: Em hãy cho biết những hình ảnh này gợi cho
em suy nghĩ đến quốc gia nào? Các quốc gia đó ở Châu lục nào?
V
Đền Ăng Co Vát
Trang 6Vạn lí trường thành
Học sinh trả lời câu hỏi, từ đó giáo viên giới thiệu về Châu Á và bài học
2.2.2 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động hình thành kiến thức mới.
Hoạt động hình thành kiến thức mới là hoạt động được dành nhiều thời gian nhất trong tiết học vì đây là hoạt động quan trọng nhất của tiết học Chính vì vậy, cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động hình thành kiến thức mới được coi là giải pháp quan trọng nhất và được tôi áp dụng thường xuyên trong thực tiễn dạy học
Ví dụ : Khi dạy bài 10 Các nước Tây Âu ở mục: II Sự liên kết khu vực, đây
là bài học có khá nhiều kiến thức mới, yêu cầu giáo viên phải có những hiểu biết nhất định về tình hình Tây Âu và EU trong giai đoạn hiện tại Giáo viên yêu cầu học sinh cuy nghĩ và trả lời câu hỏi:
1 “Em có biết trong năm 2020 EU, Tây Âu phải đối mặt với những nguy cơ cực kỳ nghiêm trọng nào? Giáo viên đưa ra các hình ảnh và học sinh trả lời đó là những nguy cơ nào?”
Trang 7Đây là biểu đồ số ca mắc và tử vong do covid 19 của các khu vực trên thế giới tính đến 0 giờ ngày 24/10/2020 Châu Âu cũng trải qua đại dịch đặc biệt là các nước Tây Âu, số người mắc bệnh và tử vong cao Hiện nay, số ca mắc bệnh vẫn tiếp tục tuy nhiên đã được kiềm chế bởi văc xin phòng covid
Giáo viên hỏi học sinh: Có một quốc gia hiện đang hoàn thiện mọi thủ tục để rời khỏi liên minh Châu Âu EU, đó là nước nào? Vì sao?
Học sinh sẽ trả lời được là nước Anh rời EU và có thể đưa ra nhiều lí do khác nhau
2.2.3 Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động vận dụng.
Hoạt động luyện tập vận dụng là hoạt động vô cùng phù hợp để học sinh có thể cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn Trong hoạt động này giáo viên
có thể thỏa sức cho học sinh sáng tạo và bày tỏ quan điểm của mình Học sinh sẽ căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích các hiện tượng kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội và đề xuất các giải pháp khắc phục hay các hướng để phát triển
Trang 8Ví dụ 1 : Khi dạy bài 9 Nhật Bản giáo viên yêu cầu học sinh tìm hiểu về:
Tình hình người dân Việt Nam sang Nhật Bản xuất khẩu lao động trong những năm gần đây? Nếu có định hướng đi lao động nước ngoài, em thích đến làm việc quốc gia nào? Vì sao?
Ví dụ 2: Em hãy giải thích hiện tượng “thần kỳ Nhật Bản”? Những nguyên nhân quan trọng đưa đến sự thành công của Nhật Bản? Việt Nam có thể rút ra được bài học nào từ sự đi lên của Nhật Bản?
3 Kết quả đạt được
3.1 Kết quả sau khi áp dụng biện pháp
Trong năm học: 2020- 2021 Tôi đã tiến hành áp dụng các biện pháp: “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử thế giới lớp 9 trường THCS Phương Xá”
Trường THCS Phương Xá có 4 lớp trên một khối nên tôi dùng phương pháp kiểm tra trước và sau tác động với các nhóm lớp
Tôi đã áp dụng biện pháp của mình ở 02 lớp: 9A1, 9A2 và hai lớp đối chứng
là 9A3, 9A4 Với lớp dạy đối chứng tôi ít khi tích hợp, vận dụng và liên hệ lí
thuyết với thực tiễn, ít lồng ghép tính thời sự Lớp dạy thử nghiệm 9A1, 9A2 tôi thường xuyên dạy học gắn lí thuyết với thực tiễn, đề cao tính thời sự kết hợp với
các phương pháp dạy học tích cực như thuyết trình, gợi mở, thảo luận nhóm
Tôi đã thu được kết quả cụ thể được thể hiện qua bảng so sánh sau:
Lớp/
Số HS
S L
9A1
(41HS
)
2019-2020
19 46,3
%
22 53,7
%
Kì I năm
2020-2021
29 70,7
%
12 29,3
%
Trang 9(42HS
)
2019-2020
3 7,2% 8 19,1
%
26 61,8
%
5 11,9
%
Kì I năm
2020-2021
5 11,9
%
14 33,3
%
23 54,8
%
9A3
(44HS
)
2019-2020
1 2,3% 7 15,9
%
30 68,2
%
6 13,6
%
Kì I năm
2020-2021
1 2,3% 7 15,9
%
32 72,7
%
9A4
(43HS)
2019-2020
%
28 65,1
%
Kì I năm
2020-2021
%
30 69,7
%
- So sánh về mức độ hứng thú học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng biện pháp:
Lớp
/
HS Thời điểm
Thích học Bình thường
Không thích học
SL
%
SL
%
SL
%
9A1
( 41
HS
)
Trước khi áp dụng
22
53,7%
19
46,3%
0
0
Sau khi
áp dụng 30
73,2%
11
26,8%
0
0
9A2
( 42
HS
)
Trước khi áp dụng
4
9,5%
28
66,7%
10
23,8%
Sau khi
áp dụng 8
19,1%
32
76,2%
2
4,7%
9A3
( 44
HS
)
Trước khi áp dụng 3
6,8%
32
72,7%
9
20,5%
Sau khi
áp dụng 3
6,8%
33
75,1%
8
18,1%
Trang 10( 43
HS
)
dụng Sau khi
áp dụng 3
6,9%
33
76,7%
7
16,4%
3.2 Đánh giá khi thực hiện biện pháp
Sau khi áp dụng phương pháp tích cực “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS ……….”,
tôi nhận thấy đa số các em đều hứng thú trong quá trình học tập và ý thức được tầm quan trọng của việc vận dụng kiến thức bài học vào giải thích các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống hàng ngày
Các em tiếp thu bài học và ghi nhớ kiến thức được lâu hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian ôn tập, góp phần nâng cao chất lượng môn học
Các em nắm bắt được nội dung học tập, rèn luyện kĩ năng tư duy tổng hợp, vận dụng, liên hệ thực tế
Qua một kì thực hiện chất lượng học môn lịch sử của khối 9 trường THCS
………… đã được nâng lên rõ rệt, đội ngũ giáo viên đã có sự thay đổi từ nhận thức tới hành động
4 Kết luận
4.1 Ý nghĩa của biện pháp
Biện pháp “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử thế giới lớp 9 trường THCS……….” đã giúp giáo viên vận dụng kiến
thức mới, thực tế, cập nhật tính thời sự vào phần Lịch sử thế giới hiện đại, giúp cho học sinh rèn luyện các khả năng tự lực, nhạy bén trong cuộc sống
Những biện pháp này mang lại hiệu quả tốt hơn cho học sinh trong quá trình học tập Góp một phần vào đổi mới phương pháp dạy học của ngành giáo dục Đồng thời đáp ứng nhu cầu tìm tòi, sáng tạo của người giáo viên để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ giảng dạy
4.2 Một số đề xuẩt
Trang 11Đối với giáo viên: Phải kiên trì, đầu tư nhiều tâm sức để tìm hiểu, cập nhật các vấn đề mới Vận dụng, sáng tạo các phương pháp dạy học để có bài giảng thu hút được học sinh Đặc biệt cần thường xuyên cập nhật tin tức thời sự đưa vào bài giảng những thông tin hữu ích, gắn liền với thực tiễn để tạo hứng thú cho học sinh
Đối với nhà trường: Trang bị cho giáo viên những tài liệu tham khảo cần thiết để bổ sung, hỗ trợ cho giáo viên trong quá trình giảng dạy Với những biện pháp tích cực, theo tôi nên phổ biến để cho các giáo viên được học tập và vận dụng
Có như thế tay nghề và vốn kiến thức của giáo viên sẽ dần được nâng lên
Trên đây là báo cáo biện pháp “Cập nhật tính thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong dạy học phần Lịch sử Thế giới lớp 9 trường THCS ………”.
……., ngày 10 tháng 10 năm 2021
NGƯỜI VIẾT