MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN VÀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÌNH HÌNH MỚI (Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch chuyên viên cao cấp khối Đảng, đoàn thể năm 2011) Phần thứ nhất MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG C[.]
Trang 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN
VÀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG TÌNH HÌNH MỚI
(Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch chuyên viên cao cấp khối Đảng, đoàn thể năm 2011)
Phần thứ nhất MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN
VÀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG
I M T S V N Đ V Đ NG C M QUY N Ộ Ố Ấ Ề Ề Ả Ầ Ề
1 Một số vấn đề về lý luận
Khái ni m Đ ng lãnh đ o là đ ch vai trò c a Đ ng C ng s n Vi t Nam ệ ả ạ ể ỉ ủ ả ộ ả ệ
t khi thành l p đ n nay; t c là vai trò lãnh đ o c a Đ ng trong toàn b ti n ừ ậ ế ứ ạ ủ ả ộ ế
trình cách m ng Vi t Nam ạ ệ
“Đ ng c m quy n” là khái ni m dùng trong khoa h c chính tr , ch m t ả ầ ề ệ ọ ị ỉ ộ
đ ng chính tr đ i di n cho m t giai c p đang n m gi và lãnh đ o chính quy n ả ị ạ ệ ộ ấ ắ ữ ạ ề
đ đi u hành, qu n lý đ t nể ề ả ấ ước nh m th c hi n l i ích c a giai c p mình Đ i ằ ự ệ ợ ủ ấ ố
v i Đ ng ta, khái ni m “Đ ng c m quy n” là đ ch vai trò c a Đ ng khi đã ớ ả ệ ả ầ ề ể ỉ ủ ả
giành được chính quy n; cũng có nghĩa là Đ ng lãnh đ o khi đã có chính quy n; ề ả ạ ề
Đ ng lãnh đ o toàn xã h i b ng chính quy n, thông qua chính quy n và các ả ạ ộ ằ ề ề
đoàn th nhân dân ể
Khái ni m “Đ ng c m quy n” l n đ u tiên đệ ả ầ ề ầ ầ ược V.I.Lênin nêu ra Sau
này H Chí Minh và Đ ng ta đã s d ng các thu t ng đ nói v vai trò c m ồ ả ử ụ ậ ữ ể ề ầ
quy n c a Đ ng nh : Đ ng giành đề ủ ả ư ả ược chính quy n, Đ ng n m chính quy n, ề ả ắ ề
Đ ng lãnh đ o chính quy n, Đ ng c m quy n Trong Di chúc d n l i, Bác vi t: ả ạ ề ả ầ ề ặ ạ ế
“Đ ng ta là m t đ ng c m quy n” Trong Đi u l Đ ng đả ộ ả ầ ề ề ệ ả ược Đ i h i X c a ạ ộ ủ
Đ ng thông qua cũng kh ng đ nh: “Đ ng C ng s n Vi t Nam là đ ng c m ả ẳ ị ả ộ ả ệ ả ầ
quy n” ề
N i dung, phộ ương th c lãnh đ o c a Đ ng khi đã giành đứ ạ ủ ả ược chính quy n ề
khác r t nhi u so v i khi ch a có chính quy n ấ ề ớ ư ề
Trước khi có chính quy n, phề ương th c lãnh đ o c a Đ ng ch y u là các ứ ạ ủ ả ủ ế
t ch c đ ng và đ ng viên tr c ti p tuyên truy n, ph bi n đổ ứ ả ả ự ế ề ổ ế ường l i, ch trố ủ ương
đ n các h i, đoàn th , qu n chúng “c t cán”, th m chí đ n t ng ngế ộ ể ầ ố ậ ế ừ ười dân; t đó ừ
t ch c nhân dân th c hi n đổ ứ ự ệ ường l i, ch trố ủ ương c a Đ ng Quan h c a Đ ng ủ ả ệ ủ ả
v i nhân dân là quan h máu th t; m i s xa r i nhân dân đ u có th d n đ n t n ớ ệ ị ọ ự ờ ề ể ẫ ế ổ
th t cho cách m ng, cho sinh m nh c a ngay b n thân t ch c đ ng và đ ng ấ ạ ệ ủ ả ổ ứ ả ả
om
Trang 2viên Trong đi u ki n ch a có chính quy n, trong Đ ng không có đi u ki n đ ề ệ ư ề ả ề ệ ể
phát sinh, phát tri n các t n n nh quan liêu, m nh l nh ể ệ ạ ư ệ ệ
Khi đã có chính quy n thì chính quy n là công c m nh m , s c bén nh t ề ề ụ ạ ẽ ắ ấ
đ đ a để ư ường l i, ch trố ủ ương, chính sách c a Đ ng vào cu c s ng, b o đ m s ủ ả ộ ố ả ả ự lãnh đ o c a Đ ng đ i v i toàn xã h i Trong phạ ủ ả ố ớ ộ ương th c c m quy n, ngoài ứ ầ ề cách th c tuyên truy n, giáo d c, thuy t ph c nhân dân, Đ ng lãnh đ o chính ứ ề ụ ế ụ ả ạ quy n (Nhà nề ước) th ch hoá để ế ường l i, ch trố ủ ương, chính sách c a Đ ng thành ủ ả
Hi n pháp, pháp lu t, k ho ch… và t ch c nhân dân th c hi n Th c ch t c a ế ậ ế ạ ổ ứ ự ệ ự ấ ủ
Đ ng c m quy n là: Đ ng lãnh đ o chính quy n và thông qua chính quy n đ ả ầ ề ả ạ ề ề ể
nhân dân làm ch Nhà nủ ước, làm ch xã h i Trong đi u ki n Đ ng đã có chính ủ ộ ề ệ ả quy n, V.I.Lênin đã c nh báo các nguy c : sai l m v đề ả ơ ầ ề ường l i, quan liêu, xa ố
r i qu n chúng và kiêu ng o c ng s n Ngay sau khi giành đờ ầ ạ ộ ả ược chính quy n, ề
Ch t ch H Chí Minh cũng đã c nh báo nguy c sai l m v đủ ị ồ ả ơ ầ ề ường l i và suy ố
thoái c a cán b , đ ng viên Ngủ ộ ả ười yêu c u c n ph i chi n th ng ba th gi c n i ầ ầ ả ế ắ ứ ặ ộ xâm là tham ô, lãng phí, quan liêu; n u không s làm đ v c s nghi p c a ế ẽ ổ ỡ ả ự ệ ủ
m t Đ ng c m quy n ộ ả ầ ề
Trong quá trình c m quy n c a Đ ng C ng s n, vi c t n t i m t đ ng hay ầ ề ủ ả ộ ả ệ ồ ạ ộ ả nhi u đ ng m i nề ả ở ỗ ước là do nh ng đi u ki n l ch s - c th quy đ nh, không có ữ ề ệ ị ử ụ ể ị khuôn m u chung cho t t c các nẫ ấ ả ước, cũng nh chung cho m i giai đo n, m i ư ọ ạ ọ
th i kỳ trong ph m vi m t nờ ạ ộ ướ Ởc Vi t Nam t gi a 1947 đ n năm 1988, ngoài ệ ừ ữ ế
Đ ng C ng s n lãnh đ o chính quy n, còn có hai đ ng: Đ ng Dân ch Vi t Nam ả ộ ả ạ ề ả ả ủ ệ
và Đ ng Xã h i Vi t Nam tham gia chính quy n, nh ng hai Đ ng trên đ u th a ả ộ ệ ề ư ả ề ừ
nh n vai trò lãnh đ o c a Đ ng c ng s n Vi t Nam T tháng 11 năm 1988 đ n ậ ạ ủ ả ộ ả ệ ừ ế nay, trên chính trường Vi t Nam ch còn l i duy nh t m t đ ng là Đ ng C ng ệ ỉ ạ ấ ộ ả ả ộ
s n Vi t Nam Cu Ba, Lào cũng ch có m t đ ng c m quy n Trung Qu c, ả ệ Ở ỉ ộ ả ầ ề Ở ố
ngoài Đ ng C ng s n là đ ng c m quy n, còn 8 đ ng phái dân ch tham chính, ả ộ ả ả ầ ề ả ủ
nh ng v n ch p nh n s lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Trung Qu c v.v… V n đ ư ẫ ấ ậ ự ạ ủ ả ộ ả ố ấ ề
ch y u đ i v i m t đ ng c ng s n c m quy n là c m quy n m t cách khoa h c, ủ ế ố ớ ộ ả ộ ả ầ ề ầ ề ộ ọ dân ch và theo pháp lu t trên c s gi v ng s trong s ch, v ng m nh c a các ủ ậ ơ ở ữ ữ ự ạ ữ ạ ủ
t ch c đ ng, c a cán b , đ ng viên và quan h g n bó máu th t gi a Đ ng v i ổ ứ ả ủ ộ ả ệ ắ ị ữ ả ớ nhân dân
2 Thuận lợi và nguy cơ đối với Đảng cầm quyền
Đ ng C ng s n Vi t Nam là Đ ng duy nh t c m quy n, là l c lả ộ ả ệ ả ấ ầ ề ự ượng lãnh
đ o Nhà nạ ước và xã h i Trong quá trình lãnh đ o cách m ng t khi giành độ ạ ạ ừ ược
chính quy n đ n nay, nh t là lãnh đ o đ t nề ế ấ ạ ấ ước trong th i kỳ đ i m i và t ờ ổ ớ ừ
nh ng bài h c kinh nghi m xữ ọ ệ ương máu v s đ v c a các Đ ng C ng s n và ề ự ổ ỡ ủ ả ộ ả Công nhân các nở ước trên th gi i, Đ ng C ng s n Vi t Nam đã k p th i rút ra ế ớ ả ộ ả ệ ị ờ
om
Trang 3bài h c kinh nghi m cho mình Là m t Đ ng duy nh t c m quy n, Đ ng có ọ ệ ộ ả ấ ầ ề ả nhi u thu n l i c b n, nh ng cũng có nh ng nguy c ti m n c c kỳ nguy h i ề ậ ợ ơ ả ư ữ ơ ề ẩ ự ạ
c n đ phòng, vì nó có th làm m t vai trò lãnh đ o c a Đ ng b t c lúc nào ầ ề ể ấ ạ ủ ả ấ ứ
a) Những thuận lợi đối với Đảng cầm quyền:
- Đ ng C ng s n Vi t Nam là Đ ng duy nh t c m quy n, không có các ả ộ ả ệ ả ấ ầ ề
đ ng chính tr đ i l p nên không có s c nh tranh v vai trò lãnh đ o c a Đ ng; ả ị ố ậ ự ạ ề ạ ủ ả
- Đ ng ho t đ ng m t cách công khai, h p pháp, h p hi n; vai trò lãnh ả ạ ộ ộ ợ ợ ế
đ o c a Đ ng đ i v i đ t nạ ủ ả ố ớ ấ ước đã được nhân dân th a nh n trong th c t và ừ ậ ự ế
được quy đ nh t i Đi u 4 c a Hi n pháp nị ạ ề ủ ế ước CHXHCN Vi t Nam; ệ
- Đ ng có Nhà nả ước pháp quy n xã h i ch nghĩa c a dân, do dân, vì dân, ề ộ ủ ủ
m t công c đ c l c, m nh m và s c bén đ Đ ng th c hi n s lãnh đ o c a ộ ụ ắ ự ạ ẽ ắ ể ả ự ệ ự ạ ủ
mình đ i v i toàn xã h i và có M t tr n T qu c, các đoàn th chính tr - xã h i ố ớ ộ ặ ậ ổ ố ể ị ộ
ho t đ ng dạ ộ ướ ựi s lãnh đ o c a Đ ng ạ ủ ả
- Qua 80 năm lãnh đ o cách m ng, Đ ng C ng s n Vi t Nam đã đạ ạ ả ộ ả ệ ược nhân dân và c dân t c Vi t Nam th a nh n là ngả ộ ệ ừ ậ ườ ổi t ch c, lãnh đ o và quy t ứ ạ ế
đ nh m i th ng l i c a cách m ng Vi t Nam Đ ng đị ọ ắ ợ ủ ạ ệ ả ược nhân dân tin yêu, che
ch , b o v và g i Đ ng v i cái tên trìu m n là ở ả ệ ọ ả ớ ế “Đảng ta”. Người dân coi Đảng chính là Đảng của mình
- Đ ng C ng s n Vi t Nam ngày càng m r ng quan h v i các Đ ng ả ộ ả ệ ở ộ ệ ớ ả
C ng s n và Công nhân qu c t ; ngoài ra, Đ ng còn có quan h v i nhi u đ ng ộ ả ố ế ả ệ ớ ề ả
c m quy n khác trên th gi i; có s đ ng tình, ng h , giúp đ to l n c a b n bè ầ ề ế ớ ự ồ ủ ộ ỡ ớ ủ ạ
và nhân dân yêu chu ng hoà bình, ti n b trên th gi i ộ ế ộ ế ớ
b) Nguy cơ đối với Đảng cầm quyền:
Sau khi tr thành Đ ng c m quy n, Ch t ch H Chí Minh đã s m v ch rõ ở ả ầ ề ủ ị ồ ớ ạ
nh ng suy thoái c a m t s cán b , đ ng viên và c nh báo hai nguy c đ i v i ữ ủ ộ ố ộ ả ả ơ ố ớ
m t Đ ng c m quy n: ộ ả ầ ề một là, sai l m v đầ ề ường l i;ố hai là, s suy thoái, bi n ự ế
ch t c a đ i ngũ cán b , đ ng viên ấ ủ ộ ộ ả
Trong Cương lĩnh xây d ng đ t nự ấ ước th i kỳ quá đ lên ch nghĩa xã h i ờ ộ ủ ộ
do Đ i h i VII c a Đ ng thông qua (năm 1991), Đ ng l i nh n m nh đ n hai ạ ộ ủ ả ả ạ ấ ạ ế
nguy c này và đ n H i ngh đ i bi u gi a nhi m kỳ Đ i h i VII c a Đ ng (năm ơ ế ộ ị ạ ể ữ ệ ạ ộ ủ ả 1994), Đ ng đã b sung và xác đ nh ả ổ ị 4 nguy cơ đ i v i cách m ng Vi t Nam là: ố ớ ạ ệ
(1) Nguy c t t h u xa h n v kinh t so v i nhi u nơ ụ ậ ơ ề ế ớ ề ước trong khu v c và ự
trên th gi i, do đi m xu t phát th p ế ớ ể ấ ấ
(2) Nguy c sai l m v đơ ầ ề ường l i, đi ch ch đ nh hố ệ ị ướng xã h i ch nghĩa ộ ủ
om
Trang 4(3) Nguy c v s suy thoái, bi n ch t trong đ i ngũ cán b , đ ng viên và ơ ề ự ế ấ ộ ộ ả
t n n quan liêu, tham nhũng, lãng phí ệ ạ
(4) Nguy c “Di n bi n hoà bình” c a các th l c thù đ ch ơ ễ ế ủ ế ự ị
Trong 4 nguy c đó, có ơ hai nguy cơ bên trong r t nguy h i và nó chính là ấ ạ
ch d a đ cho nh ng nguy c t bên ngoài t n công vào Đ ng C th là: ỗ ự ể ữ ơ ừ ấ ả ụ ể
- Nguy cơ sai lầm về đường lối, đi chệch hướng xã hội chủ nghĩa là nguy
c có th x y ra b t c lúc nào, đ c bi t là khi có nh ng bi n đ ng l n trong ơ ể ả ấ ứ ặ ệ ữ ế ộ ớ ở
nước cũng nh trên th gi i và trong nh ng bư ế ớ ữ ước ngo t c a cách m ng Tuy ặ ủ ạ
nhiên, nguy c này ch ơ ỉ diễn ra ở cấp lãnh đạo cao nhất c a Đ ng, b i đây là c p ủ ả ở ấ
ho ch đ nh ra đạ ị ường l i ố
Vì v y, vi c xây d ng m t t p th lãnh đ o cao nh t c a Đ ng ngang t m ậ ệ ự ộ ậ ể ạ ấ ủ ả ầ
nhi m v trong m i th i kỳ c a cách m ng là nhi m v quan tr ng hàng đ u c a ệ ụ ỗ ờ ủ ạ ệ ụ ọ ầ ủ
Đ ng, b i vì n u c p lãnh đ o cao nh t c a Đ ng v ng vàng, kiên đ nh v ả ở ế ấ ạ ấ ủ ả ữ ị ề
đường l i thì dù có m t s c p lãnh đ o đ a phố ộ ố ấ ạ ở ị ương, c s có ch ch hơ ở ệ ướng v ề
đi m này, đi m khác thì cũng không th lay chuy n để ể ể ể ượ ực s lãnh đ o c a Đ ng ạ ủ ả
- Nguy cơ về sự suy thoái, biến chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên và tệ nạn quan liêu, xa dân, tham nhũng, lãng phí Đây là nguy cơ nguy hiểm nhất và
có thể xảy ra bất cứ lúc nào, b i vì, khi Đ ng đã tr thành Đ ng c m quy n, m t ở ả ở ả ầ ề ộ
b ph n đáng k cán b , đ ng viên tr thành nh ng cán b có ch c, có quy n ộ ậ ể ộ ả ở ữ ộ ứ ề
trong h th ng chính tr t Trung ệ ố ị ừ ương đ n c s Đây là đi u ki n d làm cho ế ơ ở ề ệ ễ
cán b , đ ng viên thoái hoá, bi n ch t, ch y theo ch c, quy n, danh, l i, d n đ n ộ ả ế ấ ạ ứ ề ợ ẫ ế
phai nh t lý tạ ưởng, tham nhũng, xa r i nhân dân và d xa vào nh ng t n n mà ờ ễ ữ ệ ạ
khi Đ ng ch a giành đả ư ược chính quy n không có đề ược Nh ng t n n này không ữ ệ ạ
ch a m t ai và b t kỳ cán b đó làm gì, lĩnh v c nào, c p cao hay th p, n u ừ ộ ấ ộ ở ự ở ấ ấ ế
cán b đó không kiên trì h c t p, tu dộ ọ ậ ưỡng và rèn luy n đ o đ c cách m ng thì ệ ạ ứ ạ
đ u có th m c ph i ề ể ắ ả
Trong đi u ki n m i, th c hi n kinh t th trề ệ ớ ự ệ ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch ộ ủ
nghĩa và h i nh p qu c t , s suy thoái v t tộ ậ ố ế ự ề ư ưởng chính tr , đ o đ c l i s ng, ị ạ ứ ố ố
đ c bi t là t tham nhũng, lãng phí, quan liêu, xa dân di n ra r t tinh vi, ph c t p ặ ệ ệ ễ ấ ứ ạ
và ngày càng tr nên nghiêm tr ng S suy thoái, bi n ch t không ch di n ra ở ọ ự ế ấ ỉ ễ
riêng l và đ i v i nh ng đ ng viên thẻ ố ớ ữ ả ường, mà có n i, có lúc đã tr thành s ơ ở ố
đông có tính ch t t p th , th m chí có c m t t ch c, m t c p u và x y ra đ i ấ ậ ể ậ ả ộ ổ ứ ộ ấ ỷ ả ố
v i c m t s cán b có trình đ cao, có nh ng ngớ ả ộ ố ộ ộ ữ ười gi ch c v ch ch t trong ữ ứ ụ ủ ố
b máy c a Đ ng ho c c quan qu n lý c a Nhà nộ ủ ả ặ ơ ả ủ ướ Đây là nguy cơ “diễn c
biến bên trong” đặc biệt nguy hại không thể coi thường và đang là những thách
thức lớn đối với Đảng và sự nghiệp cách mạng của nhân ta
om