Đề tài quan điểm của hồ chí minh về văn hóa văn nghệ liên hệ thực tiễn văn hóa nghệ thuật hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ ((( Tiểu luận cuối kỳ Môn học Tư Tưởng Hồ Chí Minh ĐỀ TÀI QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VĂN NGHỆ LIÊN HỆ THỰC TIỄN VĂN HÓA NGHỆ[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

 Tiểu luận cuối kỳ

Môn học: Tư Tưởng Hồ Chí Minh

ĐỀ TÀI:

QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VĂN NGHỆ LIÊN HỆ THỰC TIỄN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT HIỆN NAY

GVHD: Thái Ngọc Tăng ( Chiều thứ 6, tiết 9 - 10 ) Nhóm SVTH: MSSV

1 Lê Quang Hiếu 19149252

2 Nguyễn Huỳnh Thành Công 19149235

3 Lê Đặng Thanh Bình 19124226

4 Mai Xuân Hiển 19149249

5 Nguyễn Thành Khang 19142326

TP.HCM, tháng 12 năm 2020

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 5 THAM GIA HOÀN THÀNH ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN

HỌC KỲ I - NĂM HỌC 2020 - 2021

Thứ 6 - Tiết 9 - 10 _

STT Họ và Tên MSSV Tỉ lệ hoàn thành Ký tên

1 Lê Quang Hiếu 19149252 100%

2 Nguyễn Huỳnh Thành Công 19149235 100%

3 Lê Đặng Thanh Bình 19124226 100%

4 Mai Xuân Hiển 19149249 100%

5 Nguyễn Thành Khang 19142326 100%

Nhận xét của giảng viên

GV ký tên

MỤC LỤC

A.LỜI MỞ ĐẦU 1

B.NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VĂN NGHỆ 3

1.1 Khái niệm về văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh 3

1.1.1 Định nghĩa về văn hóa 3

1.1.2 Định nghĩa văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh 3

1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa 4

1.2.1 Quan điểm về vị trí và vai trò của văn hóa 4

1.2.2 Quan điểm về tính chất của nền văn hóa 7

1.2.3 Quan điểm về chức năng của văn hóa 8

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa văn nghệ 9

1.3.1 Khái niệm văn hóa nghệ thuật theo tư tưởng Hồ Chí Minh 9

1.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung của văn hóa-nghệ thuật 10

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN NỀN NGHỆ THUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY 12

2.1 Thực trạng nền văn hóa nghệ thuật ở nước ta hiện nay 12

2.2 Quan điểm của Đảng về văn hóa nghệ thuật 12

2.3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để định hướng cho văn hóa nghệ thuật hiện nay phát triển 15

C.KẾT LUẬN 17

D.TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

A.LỜI MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài.

Từ xưa đến nay, văn hóa là một định nghĩa luôn được gắn liền với mộtquốc gia, dân tộc, là những tinh hoa được đúc kết từ lịch sử tồn tại và phát triểncủa quốc gia, dân tộc ấy Việt Nam với hơn 4000 năm lịch sử đã và đang ghinhận sự hiện diện của một nền văn hóa văn nghệ đồ sộ, khắc họa nên một cáihồn riêng của đất nước và con người Việt Nam Và khi đến với Hồ Chí Minh -người được cả thế giới suy tôn là “Danh nhân văn hóa thế giới”, khái niệm vănhóa đã được đề cập một cách hết sức bình dị nhưng bao hàm cả văn hóa vật chất

và văn hóa tinh thần: “ Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loàingười mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoahọc, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày vềmặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh

đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùngvới biểu hiện của nó mà loài người sản sinh ra nhằm thích ứng nhu cầu của đờisống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

Tuy nhiên, hiện nay trong một thế giới phẳng, thế giới mà xu hướng hòabình, hữu nghị, giao lưu và hợp tác được đề cao hơn cả thì cái hồn của nền vănhóa, văn nghệ Việt đang đối mặt với làn sóng du nhập văn hóa từ bên ngoài mộtcách tự do và ta buộc phải là những người chọn lọc Tốt hay xấu, giữ hay trừhiện đang là bài toán phức tạp được đặt ra, đòi hỏi ta phải vừa tiếp thu nền vănhóa, nghệ thuật tiên tiến của nước ngoài, nhưng đồng thời vẫn giữ được bản sắcvăn hóa, nghệ thuật của nước ta Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, nhóm chúng tôiquyết định chọn đề tài “ Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa văn nghệ Liên

hệ thực tiễn văn hóa nghệ thuật hiện nay” Thông qua bài tiểu luận, nhóm chúngtôi hy vọng sẽ phân tích rõ được các quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóavăn nghệ để rồi từ đó liên hệ được với thực tiễn nền văn hóa nghệ thuật Việt

Nam hiện nay nhằm đem đến cho mọi người một góc nhìn bao quát nhất về vănhóa, văn nghệ Việt.

2 Mục tiêu

Qua việc tìm hiểu về quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa văn nghệ vàliên hệ thực tiễn với nền nghệ thuật nước nhà sẽ giúp cho người đọc trau dồithêm một lượng kiến thức lớn từ tư tưởng Hồ Chí Minh - tư tưởng của Ngườiđược xem là di sản phi vật thể vô gia của quốc gia Từ đó, học tập và vận dụngđược tư tưởng của Người trong giải quyết các vấn đề phát sinh của cuộc sống.Rèn luyện và thay đổi tư duy, hành động của mỗi người chúng ta cho phù hợpvới xu hướng của thời đại Ngoài ra, còn tìm ra nguyên nhân và giải pháp chocác hành động, cư xử của một số bộ phận dân chúng hiện nay, góp một phần nhỏxây dựng hình ảnh văn hóa, con người Việt Nam tươi đẹp

3 Phương pháp luận.

Nhóm chúng tôi nghiên cứu bằng nhiều góc độ từ trực tiếp, khách quancho đến truyền thông gián tiếp Kết hợp với các phương pháp luận lịch sử,phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh thông quaviệc tìm hiểu ở giáo trình, tài liệu tham khảo, các cơ quan ngôn luận, thông tinchính thống của Đảng và Ban Tuyên Giáo để có thể thực hiện tốt được đề tàinày

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA

VĂN NGHỆ 1.1 Khái niệm về văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

1.1.1 Định nghĩa về văn hóa.

Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khácnhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người Kháiniệm “văn hóa” có nội hàm phong phú và ngoại diên rất rộng Chính vì vậy, đã

có đến hàng trăm định nghĩa về văn hóa

Theo UNESCO: “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động và sáng tạotrong quá khứ và trong hiện tại Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hìnhthành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tốxác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc”

Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời cũng là nền tảng tinhthần của triết học Văn hoá theo nghĩa rộng là nền tảng của sự sinh tồn của loàingười, đồng thời cũng là nền tảng quyết định sự ra đời, tồn tại, phát triển và diệtvong của các hệ thống triết học Văn hóa bao gồm tất cả những sản phẩm củacon người và như vậy văn hóa bao gồm cả hai khía cạnh: khía cạnh phi vật chấtcủa xã hội như ngôn ngữ, tư tưởng, giá trị và các khía cạnh vật chất như nhàcửa, quần áo, các phương tiện,… Cả hai khía cạnh này đều cần thiết để làm rasản phẩm và đó là một phần của văn hóa

1.1.2 Định nghĩa văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tháng 8 năm 1943, khi còn đang ở trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch, HồChí Minh đã đưa ra một định nghĩa của mình về văn hóa Điều thú vị là địnhnghĩa của chủ tịch Hồ Chí Minh có rất nhiều điểm gần với quan niệm về văn hóahiện đại Người viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài

người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoahọc, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày vềmặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh

đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùngvới biểu hiện của nó mà loài người sản sinh ra nhằm thích ứng nhu cầu của đờisống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

Với quan điểm này, chủ tịch Hồ Chí Minh đã khắc phục những quan điểmphiến diện về văn hóa trước đây khi chỉ đề cập đến một trong các lĩnh vực: tinhthần, văn học nghệ thuật, giáo dục, đời sống

Cùng với định nghĩa về văn hóa, chủ tịch Hồ Chí Minh còn đưa ra nămluận điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc:

 Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường

 Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng

 Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của nhân dântrong xã hội

 Xây dựng chính quyền: dân quyền

 Xây dựng kinh tế

1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa.

1.2.1 Quan điểm về vị trí và vai trò của văn hóa

 Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng.

Từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, văn hóa được Hồ Chí Minh xácđịnh là đời sống tinh thần của xã hội, là thuộc về kiến trúc thượng tầng Văn hóa

có mối quan hệ mật thiết với kinh tế, chính trị, xã hội, tạo thành bốn vấn đề chủyếu của đời sống xã hội và được nhận thức như sau:

Văn hóa quan trọng ngang kinh tế, chính trị, xã hội: Người chỉ rõ rằng kinh

tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa Văn hóa làmột kiến trúc thượng tầng nhưng cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, vănhóa mới kiến thiết được và có đủ điều kiện phát triển được

Trong quan hệ với kinh tế: Người cho rằng chính trị, xã hội có được giảiphóng thì văn hóa mới được giải phóng Chính trị giải phóng mới mở đường chovăn hóa phát triển

Người chỉ rõ rằng kinh tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xâydựng văn hóa Văn hóa là một kiến trúc thượng tầng nhưng cơ sở hạ tầng của xãhội có kiến thiết rồi, văn hóa mới kiến thiết được và có đủ điều kiện phát triểnđược

Xây dựng kinh tế để tạo điều kiện cho việc xây dựng và phát triển văn hóa.Dưới chế độ thực dân và phong kiến nhân dân ta bị nô lệ, bị đàn áp, thì vănnghệ cũng bị nô lệ, không thể phát triển Theo Hồ Chí Minh, phải tiến hành cáchmạng chính trị trước mà cụ thể ở Việt Nam là tiến hành cách mạng giải phóngdân tộc để giành chính quyền, giải phóng chính trị, giải phóng xã hội, từ đó giảiphóng văn hóa, mở đường cho văn hóa phát triển Quan điểm của Hồ Chí Minh

đã được thực tiễn Cách mạng Tháng Tám năm 1945 chứng minh là hoàn toànđúng đắn Từ những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh

đã chỉ rõ kinh tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa,xây dựng kiến trúc thượng tầng Như vậy, vấn đề đặt ra là kinh tế phải đi trướcmột bước Tục ngữ có câu "có thực mới vực được đạo" cũng theo nghĩa nhưvậy Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh đã tổng kết: Muốn tiến lênchủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hóa để nâng cao đời sốngvật chất và văn hóa của nhân dân ta" (Hồ Chí Minh không bao giờ nói phát triểnvăn hóa trước kinh tế)

 Văn hóa không thể ở ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị, phải phục vụ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy sự phát triển của kinh tế.

Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị có nghĩa là văn hóa phải tham giathực hiện những nhiệm vụ chính trị, góp phần thúc đẩy xây dựng và phát triểnkinh tế Quan điểm này không chỉ định hướng cho việc xây dựng một nền vănhóa mới ở Việt Nam mà còn định hướng cho mọi hoạt động văn hóa Trong haicuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ Quan điểm: “Văn hóa cũng là một mặt

trận”, “Kháng chiến văn hóa, văn hóa là kháng chiến”, mà Người đưa ra đã tạo

ra một phong trào đấu tranh văn nghệ vô cùng sôi động Người đặc biệt chú ýđến vai trò của nghệ sĩ Theo Người, trên mặt trận này, những người làm côngtác văn hóa, văn nghệ phải thấm nhuần quan điểm: Nghệ thuật - vũ khí, nghệ sĩ -chiến sĩ Muốn nghệ thuật trở thành vũ khí và người nghệ sĩ đồng thời là chiến sĩthì người nghệ sĩ phải đi thực tế, phải “ba cùng” với nhân dân (cùng ăn, cùng ở,cùng làm) Đây cũng chính là quan điểm của Người trong thư gửi các họa sĩtrong năm Tân Mão 1951: “Về sáng tác, thì cần hiểu thấu, liên hệ và đi sâu vàođời sống của nhân dân Như thế mới bày tỏ được tinh thần anh dũng và kiênquyết của quân và dân ta, đồng thời để giúp phát triển và nâng cao cho tinh thầnấy” Có thể thấy, Bác quan tâm đến hầu hết các vấn đề của văn nghệ: từ chứcnăng, tính chất của nghệ thuật đến vai trò của văn nghệ, từ nguồn gốc của nghệthuật đến đối tượng phục vụ, phạm vi phản ánh, mối quan hệ giữa nghệ sĩ, tácphẩm và công chúng Còn cả sự thống nhất giữa nội dung và hình thức của tácphẩm, mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế, chính trị

và văn học, tư tưởng và nghệ thuật, tự do sáng tạo và những nguyên tắc cần tôntrọng, từ mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, phổ cập và nâng cao đến làmthế nào cho tác phẩm có tính hấp dẫn, có sức cuốn hút thông qua cách viết, cáchthể hiện

Văn hóa ở trong kinh tế chính trị, điều đó cũng có nghĩa là kinh tế và chínhtrị cũng phải có tính văn hóa, điều mà chủ nghĩa xã hội và thời đại hiện nay đangđòi hỏi Văn hóa là một kiến trúc thượng tầng nhưng không thể đứng ngoài, màphải ở trong kinh tế và chính trị Văn hóa phải phục vụ nhiệm vụ chính trị, thúcđẩy xây dựng và phát triển kinh tế Tuy "kinh tế có kiến thiết rồi, văn hóa mớikiến thiết được", nhưng điều đó không có nghĩa là văn hóa "thụ động" chờ chokinh tế phát triển xong rồi mới đến lượt mình phát triển Văn hóa có tính tíchcực chủ động, đóng vai trò to lớn thúc đẩy kinh tế và chính trị phát triển nhưmột động lực

"Văn hóa ở trong chính trị" tức văn hóa phải tham gia vào nhiệm vụ chínhtrị, tham gia cách mạng, kháng chiến và xây dựng chủ nghĩa xã hội Hồ ChíMinh nêu rõ: "Văn hóa hóa kháng chiến, kháng chiến hóa văn hóa", hoặc đườnglối kháng chiến toàn diện, thi đua trên mọi lĩnh vực, là với ý nghĩa như vậy.Theo đó, một phong trào văn hóa cách mạng, văn hóa kháng chiến đã diễn ra rấtsôi động, góp phần đắc lực vào thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến kiến quốc.

"Văn hóa ở trong kinh tế" tức là văn hóa phải phục vụ, thúc đẩy việc xây dựng

và phát triển kinh tế "Văn hóa ở trong kinh tế và chính trị" cũng có nghĩa làchính trị và kinh tế phải có tính văn hóa Đây là một đòi hỏi chính đáng của vănhóa hiện đại Làm chính trị, làm kinh tế phải có văn hóa

1.2.2 Quan điểm về tính chất của nền văn hóa.

Nền văn hóa được xây dựng theo tư tưởng Hồ Chí Minh luôn bao hàm batính chất: tính dân tộc, tính khoa học và tính đại chúng

 Tính dân tộc của nền văn hóa: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã biểu đạt bằng

nhiều khái niệm, như đặc tính dân tộc, cốt cách dân tộc nhằm nhấn mạnh đếnchiều sâu bản chất đặc trưng của văn hóa dân tộc giúp phân biệt, không nhầmlẫn với văn hóa của các dân tộc khác Để làm được điều ấy, theo chủ tịch Hồ ChíMinh đã chú trọng dặn dò, cần phải “trau dồi cho văn hóa, văn nghệ có tinh thầnthuần túy Việt Nam”, “phải lột tả cho hết tinh thần Việt Nam” Tính dân tộc củanền văn hóa không chỉ thể hiện ở chỗ biết giữ gìn, kế thừa, phát huy nhữngtruyền thống tốt đẹp của dân tộc, mà còn phải phát triển những truyền thống tốtđẹp ấy cho phù hợp điều kiện lịch sử của đất nước

 Tính khoa học của nền văn hóa: thể hiện ở tính hiện đại, tiên tiến, thuận

với trào lưu tiến hóa của thời đại Tính khoa học đòi hỏi phải đấu tranh chống lạinhững gì trái khoa học, phản tiến bộ, phải truyền bá tư tưởng triết học mácxít,đấu tranh chống lại chủ nghĩa duy tâm thần bí, mê tín dị đoan, phải biết gạn đục,khơi trong, kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại

 Tính đại chúng của nền văn hóa: thể hiện ở chỗ nền văn hóa ấy phải phục

vụ cho nhân dân và do nhân dân xây dựng

1.2.3 Quan điểm về chức năng của văn hóa.

Chức năng của văn hóa rất phong phú đa dạng, Hồ Chí Minh cho rằng vănhoá có ba chức năng sau:

 Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và những tình cảm cao đẹp

Tư tưởng và tình cảm là hai vấn đề chủ yếu nhất của đời sống tinh thần của

con người Lý tưởng là điểm hội tụ của những tư tưởng lớn của một Đảng, một

dân tộc Đối với người dân Việt Nam, đó là lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội Một khi lý tưởng này phai nhạt thì không thể nói đến thắng lợicủa sự nghiệp cách mạng Chính vì vậy, Hồ Chí Minh đã chỉ chức năng hàngđầu của văn hóa là phải làm thế nào cho ai cũng “có tinh thần vì nước quênmình, vì lợi ích chung và quên lợi ích riêng”

Tình cảm lớn, theo Hồ Chí Minh là lòng yêu nước, thương yêu con người,yêu tính trung thực, chân thành, thủy chung, ghét những thói hư, tật xấu, sự sađọa Tình cảm đó được thể hiện trong nhiều mối quan hệ: gia đình, quê hương,bạn bè, anh em, đồng chí Thông qua các mối quan hệ tốt đẹp, văn hóa phải gópphần xây đắp niềm tin cho con người, tin vào bản thân, tin vào lý tưởng, tin vàonhân dân và tin vào tiền đồ cách mạng

 Mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí

Nói đến văn hóa là phải nói đến dân trí Đó là trình độ hiểu biết, là vốn kiếnthức của người dân Nâng cao dân trí phải bắt đầu chữ chỗ biết đọc, biết viết để

có thể hiểu biết các lĩnh vực khác của đời sống xã hội như: kinh tế, chính trị, lịch

sử, khoa học - kỹ thuật, thực tiễn Việt Nam và thế giới Mục tiêu nâng cao dân

trí của văn hóa là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Nâng cao dân trí để nhândân có thể tham gia sáng tạo và hưởng thụ văn hóa, góp phần cùng Đảng xâydựng đất nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh