Về kiến thức: - Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí.. - Phân tích được tác động của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình l
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
TUẦN 5, 6
TIẾT: 9, 10, 11
CHỦ ĐỀ CHUNG 1 CÁC CUỘC ĐẠI PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ
(3tiết)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau chủ đề này, giúp học sinh:
1 Về kiến thức:
- Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí
- Mô tả được các cuộc đại phát kiến địa lí: C Cô-lôm-bô tìm ra châu Mỹ (1492 1502), cuộc thám hiểm của F Magenlăng vòng quanh Trái Đất (1519 -1522)
- Phân tích được tác động của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử
2 Về năng lực
* Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập,
tìm tòi, đọc tài liệu
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: trả lời các câu hỏi trong bài, hoàn thành nhiệm vụ học tập
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: chủ động hợp tác, giao tiếp, đề xuất giải pháp
khi được giao nhiệm vụ làm việc nhóm
* Năng lực đặc thù
- Đọc và chỉ ra được hành trình của các cuộc đại phát kiến địa lí trên lược đồ
- Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn cua giáo viên
3 Về phẩm chất
- Bồi dưỡng tinh thần dũng cảm, yêu thích khám phá cái mới, tinh thần đoàn kết dân tộc; đồng thời giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, căm ghét bóc lột, áp bức
- Biết quý trọng những di sản văn hóa các dân tộc trên thế giới
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Giáo viên: + Tranh ảnh, video về các nhà tham hiểm, các cuộc phát kiến.
+ Lược đồ các châu lục trên thế giới
+ Phiếu học tập
- Học sinh: SGK, vở ghi, sản phẩm của dự án theo yêu cà cua giáo viên.
Trang 2III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a Mục tiêu
- Giúp khơi gợi tính tò mò của HS Sau đó đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b Nội dung: HS tham gia trò chơi Đưa bạn đến trường, sau mỗi câu trả lời
đúng 1 học sinh sẽ được lên xe
c Sản phẩm
1 mũi Hảo Vọng - cực Nam châu Phi
2 C Cô - lôm - bô
3 Ấn Độ
4 Ma-gien-lăng
d Tổ chức thực hiện
Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
- HS tham gia trả lời các câu hỏi:
1 Năm 1487, Đi-a-xơ đã dẫn đoàn thám hiểm đến vùng đất nào ở châu Phi?
2 Ai là người đã tìm ra châu Mĩ?
3 Năm 1497, V.Ga-ma đã phát hiện ra tuyến đường biển đến…
4 Ai là người đã hoàn thành chuyến đi vòng quanh Trái Đất (1519 – 1522)?
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi để thành công đưa bạn đến trường
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời câu hỏi, các bạn khác nghe và nhận xét, bổ sung
Bước 4 Kết luận, nhận định
- Giáo viên nhận xét, dẫn dắt vào bài học: Trong tiến trình lịch sử, để phát triển kinh tế, con người luôn có nhu cầu kết nối và giao lưu rộng mở giữa các châu lục Trong quá trình đó, từ nửa cuối thế kỉ XV, các nhà thám hiểm phương Tây đã tìm ra nhiều vùng đất mới thông qua các cuộc đại phát kiến địa lí Vậy nguyên nhân
và điều kiện nào dẫn đến cuộc phát kiến địa lí? Cuộc phát kiến địa lí đã diễn ra như thế nào và có tác động ra sao đến thế giới của chúng ta
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
1 Tìm hiểu nguyên nhân và điều kiện của các cuộc đại phát kiến địa lí
a Mục tiêu
- Giải thích được nguyên nhân và những yếu tố tác động đến các cuộc đại phát kiến địa lí
b Nội dung
- HS khai thác tư liệu SGK, kênh hình suy nghĩ và giải quyết nhiệm vụ học tập
c Sản phẩm
Trang 3- Nguyên nhân và điều kiện của các cuộc đại phát kiến địa lí
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên – học sinh Dự kiến sản phẩm Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
- Thảo luận cặp đôi/thời gian 3 phút
+ Đọc tư liệu trong SGK, tìm ra những cụm từ thể hiện sự
giàu có của phương Đông trong trí tưởng tượng của người
Tây Âu?
+ Vì sao đến thế kỉ XV, việc tìm đường biển sang phương
Đông của người Tây Âu được đặt ra cấp thiết?
- Quan sát và so sánh bản đồ A, B với bản đồ thế giới hiện
đại:
+ Có những châu lục nào đang được thể hiện ở bản đồ A
và B?
+ Theo em, các nhà thám hiểm ở thế kỉ XV đã sử dụng
bản đồ A hay B để thực hiện các chuyến đi? Tại sao?
- Để xác định vị trí và phương hướng trên biển cần sử
dụng thiết bị nào?
- Quan sát Hình 1 SGK tr 165, em hãy mô tả và nhận xét
về con tàu Ca-ra-ven?
→ Từ những nội dung đã tìm hiểu và thông tin SGK, hãy
nêu và phân tích điều kiện tác động đến các cuộc phát
kiến địa lí?
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ GV quan sát, giúp đỡ
và định hướng, khuyến khích học sinh
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
HS trả lời HS khác lắng nghe, nhận xét, phản hồi
Bước 4 Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
1 Nguyên nhân và điều kiện của các cuộc đại phát kiến địa lí
- Nguyên nhân:
+ Giữa thế kỷ XV, do
sự phát triển của nền sản xuất nên nhu cầu
về nguyên liệu, vàng bạc và mở rộng thị trường ngày càng tăng
+ Các con đường từ châu Âu sang phương Đông bị cướp đoạt
- Điều kiện:
+ Quan điểm đúng về Trái Đất, hiểu biết đại dương → vẽ được bản đồ, hải đồ… + Nghiên cứu về dòng hải lưu, hướng gió…, sử dụng la bàn nam châm
+ Kĩ thuật đóng tàu
có bước tiến mới, đóng được tàu dài,
có bánh lái, hệ thống buồm lớn…(tàu Ca-ra-ven)
+ Sự bảo trợ của nhà nước phong kiến châu Âu
Trang 4của học sinh và chuẩn hóa kiến thức.
2 Tìm hiểu một số cuộc đại phát kiến địa lí
a Mục tiêu
- Mô tả được các cuộc đại phát kiến địa lí: C Cô-lôm-bô tìm ra châu Mỹ (1492 1502), cuộc thám hiểm của F Magenlăng vòng quanh Trái Đất (1519 -1522)
- Đọc và chỉ ra được hành trình của các cuộc đại phát kiến địa lí trên lược đồ
- Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn cua giáo viên
b Nội dung
- HS khai thác thông tin SGK, suy nghĩ và giải quyết nhiệm vụ học tập
c Sản phẩm
- Mô tả cuộc đại phát kiến địa lí: C Cô-lôm-bô và Ma-gen-lăng
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên – học sinh Dự kiến sản phẩm
Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
- HS quan sát lược đồ Hình 2 SGK,
kể tên và chỉ hướng hành trình của
các cuộc đại phát kiến
- Hoạt động nhóm: GV chia nhóm và
giao nhiệm vụ:
+ Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về phát kiến
địa lí của C Cô-lôm-bô
+ Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về phát kiến
địa lí của Ph.Ma-gien-lăng
- Các nhóm tìm hiểu với nội dung:
+ Quan sát Hình 3, 4 và đọc phần Em
có biết, giới thiệu về nhà thám hiểm
C Cô-lôm-bô; Ma-gien-lăng?
+ Khai thác thông tin kênh chữ, kênh
hình mô tả hành trình của cuộc phát
kiến của C Cô-lôm-bô; Ma-gien-lăng
trên lược đồ?
+ Ý nghĩa của 2 cuộc phát kiến ?
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, giúp đỡ và định hướng,
khuyến khích học sinh
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
2 Một số cuộc đại phát kiến địa lí
a Cuộc phát kiến địa lí của C cô-lôm-bô
- Năm 1492, xuất phát từ Tây Ban Nha
đi về phía tây, qua Đại Tây Dương
→ 1 số đảo thuộc vùng biển Caribe Cô-lôm-bô tin rằng ông đã tới được Đông
Ấn Độ, nhưng thực ra đó là vùng đất mới – châu Mỹ
- Năm 1993, 1498 và 1502, , ông còn tiến hành thêm ba chuyến thám hiểm tới châu Mỹ
→ tìm ra châu Mỹ, bắt đầu thúc đẩy quá trình tiếp xúc văn hoá, trao đổi kinh tế giữa châu Âu và châu Mỹ
b Cuộc phát kiến địa lí của Ph Ma-gien-lăng
- 9/1519, rời Tây Ban Nha tìm đường đến quần đảo hương liệu Ma-lu-cu
→Đi về phía Tây → mũi cực Nam của châu Mỹ → vượt Đại Tây Dương, tiến vào một đại dương lớn, Ma - gien – lăng gọi là Thái Bình Dương
Trang 5- HS trả lời HS khác lắng nghe, nhận
xét, phản hồi
- Đại diện các nhóm lên báo cáo sản
phẩm, nhóm có cùng nội dung ghi
chép và nhận xét
Bước 4 Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá kết quả thực
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh và
chuẩn hóa kiến thức
- Cuối năm 1520 đến được Phi-lip-pin, nhưng Ma-gien-lăng chết trong một cuộc đụng độ với thổ dân trên đảo
→ Thủy thủ tiếp tục hành trình qua Ấn
Độ Dương đến Mũi Hảo Vọng → trở về đến Tây Ban Nha (1522), hoàn thành chuyến đi vòng quanh thế giới đầu tiên
3 Tìm hiểu tác động của các đại phát kiến.
a Mục tiêu
- Phân tích được tác động của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử
- Đọc và chỉ ra được hành trình của các cuộc đại phát kiến địa lí trên lược đồ
- Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn cua giáo viên
b Nội dung
- HS khai thác thông tin SGK, suy nghĩ và giải quyết nhiệm vụ học tập
c Sản phẩm
- Tác động tích cực và tiêu cực của các cuộc đại phát kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử
d Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên – học sinh Dự kiến sản phẩm Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
- Các cuộc đại phát kiến địa lí tác động tích cực
như thế nào đến hoạt động kinh tế và sự tiếp xúc,
trao đổi giữa các châu lục?
- Quan sát hình 5 SGK và thông tin trong bài, em
hãy cho biết tác động tiêu cực của phát kiến địa lí
đã tác động thể nào tới châu Phi và châu Mỹ?
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ GV quan
sát, giúp đỡ và định hướng, khuyến khích học
sinh
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời HS khác lắng nghe, nhận xét, phản
hồi
Bước 4 Kết luận, nhận định
GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm
3 Tác động của các đại phát kiến.
- Tích cực:
+ Thúc đẩy, mở rộng giao lưu kinh tế
+ Thúc đẩy sự ra đời của chủ nghĩa tư bản
+ Đem lại cho con người những hiểu biết về những vùng đất mới, dân tộc mới + Góp phần khẳng định Trái Đất hình cầu
- Tiêu cực
+ nẩy sinh quá trình cướp bóc thuộc địa, nạn buôn bán
nô lệ
Trang 6vụ học tập của học sinh và chuẩn hóa kiến thức.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a Mục tiêu
- Củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức mới
b Nội dung
- HS trả lời câu hỏi 1 SGK trang 169 phần Luyện tập và Vận dụng
c Sản Phẩm
- Cống hiến quan trọng nhất mà các phát kiến địa lí của C Cô-lôm-bô và Ph Ma-gien-lăng đem lại cho lịch sử nhân loại là nó đã tìm ra những con đường mới, vùng đất mới, những dân tộc mới, những kiến thức mới để tăng cường giao lưu giữa các châu lục Bởi lẽ nguyên nhân chính dẫn đến các cuộc phát kiến là do nhu cầu về hương liệu, vàng bạc, thị trường ngày một tăng, con đường giao lưu buôn bán từ Tây Á và Địa Trung Hải lại bị người A – rập độc chiếm Vấn đề cấp thiết đặt ra là phải tìm ra con đường thương mại mới Chính vì thế, đây là cống hiến quan trọng nhất của các cuộc phát kiến địa lí
d Tổ chức thực hiện
Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
-Theo em, cống hiến quan trọng nhất mà các phát kiến địa lí của C
Cô-lôm-bô và Ph Ma-gien-lăng đem lại cho lịch sử nhân loại là gì? Vì sao?
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, thảo luận nêu ý kiến của mình
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
- Đại diện các nhóm đưa ra quan điểm của mình, các bạn khác nghe và nhận xét, bổ sung
Bước 4 Kết luận, nhận định
- Giáo viên nhận xét, chốt kiến thức
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a Mục tiêu
- Giúp học sinh củng cố kiến thức, vận dụng kiến thức đã học để giải quyết vấn đề thực tiễn, làm bài tập lịch sử
b Nội dung
- HS trả lời câu hỏi 2, 3 SGK trang 169 phần Luyện tập và Vận dụng
c Sản phẩm
- HS nêu quan điểm cá nhân về sự có mặt của người châu Âu ở châu Á
- Sưu tầm tài liệu về C.Cô-lôm-bô và Ph.Ma-gien-lăng…
d Tổ chức thực hiện
Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ
Trang 72 Là một người dân châu Á, em có suy nghĩ gì về sự có mặt của người châu
Âu, ở các nước châu Á sau các cuộc phát kiến địa lí?
3 Sưu tầm tư liệu từ sách, báo và Internet về C.Cô-lôm-bô và Ph.Ma-gien-lăng và đánh giá công lao của họ
Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao
Bước 3 Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời, bạn khác nghe và nhận xét, bổ sung
Bước 4 Kết luận, nhận định
- Giáo viên nhận xét, chốt kiến thức