Microsoft Word Syllabus Kien 1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH KHOA GIÁO DỤC CƠ BẢN BỘ MÔN KINH TẾ BÀI GIẢNG MÔN KINH TẾ VĨ MÔ HỌC KỲ 1 NĂM HỌC 2011 2012 Giảng viên Ths Trần Mạnh Kiên ThiNganH[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH
KHOA GIÁO DỤC CƠ BẢN
BỘ MÔN KINH TẾ
BÀI GIẢNG MÔN
KINH TẾ VĨ MÔ HỌC KỲ 1 NĂM HỌC 2011-2012
Giảng viên: Ths.Trần Mạnh Kiên
Trang 2ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
KINH TẾ VĨ MÔ
HỌC KỲ 1 NĂM HỌC 2011-2012
1 Mã số môn học
2 Tổng số tín chỉ: 3
3 Điều kiện tham dự: Không cần
4 Giảng viên: ThS Trần Mạnh Kiên;
- Email: kienkinhte2@yahoo.com (sinh viên nên add nick này để hỏi bài và trao
đổi cho thuận tiện)
- Facebook: kienkinhte@yahoo.com (trên FB hàng ngày có link các bài báo)
5 Giới thiệu môn học
Môn học giới thiệu những nét tổng quát về kinh tế vĩ mô; nội dung và ý nghĩa
của các biến số kinh tế vĩ mô; những khái niệm kinh tế vĩ mô cơ bản như lạm phát, thất nghiệp, tăng trưởng kinh tế và một số vấn đề khác có liên quan Môn học cũng
giới thiệu một số mô hình căn bản và các chính sách kinh tế vĩ mô như chính sách tài
khóa, chính sách tiền tệ…
6 Mục tiêu của môn học
Giúp sinh viên hiểu những khái niệm căn bản về kinh tế vĩ mô như GDP, lạm
phát, thất nghiệp Hiểu được một cách đại cương cách thức vận hành của nền kinh tế
Giúp sinh viên hiểu và giải thích được những hiện tượng kinh tế vĩ mô căn bản đang
diễn ra ở Việt Nam và trên thế giới cũng như lý do và hệ quả khi nhà nước thực hiện
các chính sách kinh tế vĩ mô…
Giúp tạo cho sinh viên tư duy phê phán (critical thinking), cởi mở, biết nhìn một vấn đề từ nhiều khía cạnh khác nhau, biết chấp nhận những quan điểm khác biệt,
có cái nhìn ở tầm tổng thể về một vấn đề Áp dụng được cách tư duy của của kinh tế
học vào trong cuộc sống hàng ngày và nâng cao một số kỹ năng mềm khác (xem kỹ
hơn ở trang cuối của đề cương)
7 Đề cương tổng quát
Chương 1: Mười nguyên lý của kinh tế học
Chương 2: Số liệu kinh tế vĩ mô
- Giới thiệu một số chỉ tiêu trong kinh tế vĩ mô như GDP, CPI…
- Phương pháp tính các chỉ tiêu đo lường sản lượng quốc gia
- Sử dụng các chỉ tiêu trong việc so sánh
Trang 3Chương 3: Lý thuyết xác định sản lượng cân bằng
- Các yếu tố của tổng cầu
- Mô hình xác định sản lượng cân bằng
- Số nhân tổng cầu
- Nghịch lý của tiết kiệm
- Phân tích mô hình số nhân
- Tác động của chính sách tài khóa
Chương 4: Mô hình tổng cung-tổng cầu
- Khái niệm về đường tổng cung-tổng cầu
- Những yếu tố tác động vào tổng cung-tổng cầu
- Sử dụng tổng cung-tổng cầu để lý giải các biến động kinh tế ngắn hạn
Chương 5: Tiền tệ, ngân hàng và chính sách tiền tệ
- Khái quát về tiền tệ và ngân hàng
- Các công cụ của chính sách tiền tệ
- Tác động của chính sách tiền tệ vào nền kinh tế
Chương 6: Lạm phát và thất nghiệp
- Lạm phát
- Thất nghiệp
- Quan hệ giữa lạm phát và thất nghiệp
Chương 7: Kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mở
- Một số khái niệm về cán cân thanh toán
- Thị trường ngoại hối và tỷ giá hối đoái
- Các chính sách quản lí tỷ giá hối đoái
Chương 8: Tăng trưởng kinh tế
- Một số yếu tố tác động tới tăng trưởng kinh tế của một quốc gia
- Các chính sách của nhà nước giúp kích thích tăng trưởng kinh tế
Chương 9: Mô hình IS-LM
- Khái niệm về đường IS-LM
- Áp dụng mô hình IS-LM để đánh giá tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ
Trang 48 Tài liệu tham khảo
[1] Tài liệu bắt buộc: Nguyễn Văn Công (chủ biên) (2008) Giáo trình nguyên lý
kinh tế học vĩ mô Hà Nội: NXB Giáo dục
[2] Tài liệu đọc thêm:
Begg, D, R Dornbusch and S Fischer (2005) Kinh tế học Bản dịch tiếng Việt Hà
Nội: NXB Thống kê, 2007
Dương Tấn Diệp (2007) Kinh tế vĩ mô TP.Hồ Chí Minh: NXB Thống kê
Mankiw, N.Gregory (2002) Nguyên lý kinh tế học (tập 2) Bản dịch tiếng Việt Hà
nội: NXB Thống kê, 2004
Samuelson, P.A and W D Nordhaus (1995) Kinh tế học (tập 2) Bản dịch tiếng
Việt Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia, 1997
Và một số quyển sách khác về kinh tế vĩ mô có bán trên thị trường Khuyến
khích tham khảo tài liệu tiếng Anh
Về sách bài tập có thể tham khảo sách Bài tập nguyên lý kinh tế học vĩ mô của
Nguyễn Văn Công (chủ biên) (dùng kèm sách giáo khoa) hoặc sách bài tập của Đại
học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh hay của Học viện Tài chính có trong thư viện
Vài website về kinh tế nên tham khảo:
- http://www.viet-studies.info/kinhte/kinhte.htm (Trang của TS.Trần Hữu Dũng)
- http://www.vneconomy.vn/ (Thời báo kinh tế Việt Nam)
- http://kinhtetaichinh.blogspot.com/ (Blog của TS.Lê Hồng Giang)
- http://www.thesaigontimes.vn/Home/ (Thời báo Kinh tế Sài gòn)
- http://www.sbv.gov.vn/ (Ngân hàng Nhà nước)
- http://www.gso.gov.vn (Tổng cục Thống kê)
- http://www.kinhtehoc.com/
- http://sites.google.com/site/baohoai/Lectures (website của giảng viên Nguyễn
Hoài Bảo, Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh, có nhiều bài giảng, bài tập, đề thi
và một số sách kinh tế học nổi tiếng đã được dịch ra tiếng Việt)
- http://www.studygs.net/vietnamese (Hướng dẫn phương pháp học tập)
Ngoài các sách giáo khoa, sinh viên nên tham khảo một sách nổi tiếng, dễ
đọc có liên quan tới chủ đề môn học như:
Charles Wheelan Đôla hay lá nho Alpha Books & NXB Lao động – Xã hội
Henry Hazlitt Hiểu kinh tế qua một bài học NXB Tri thức
Paul Krugman Sự trở lại của kinh tế học suy thoái DTBooks & NXB Trẻ
Trang 5Joseph Stiglitz FreeFall - Rơi tự do: Hoa Kỳ, các thị trường tự do, và sự sa lầy
của nền kinh tế thế giới DTBooks & NXB Trẻ
Todd G Buchholz Ý tưởng mới từ các kinh tế gia tiền bối NXB Tri thức (Lưu
ý, phần viết về Marx trong cuốn sách không có trong sách in mà có trên mạng Vào
Google gõ: “Karl Marx-New Ideas From Dead Economists” sẽ ra đường dẫn
http://www.scribd.com/doc/6546651/Karl-MarxNew-Ideas-From-Dead-Economists
Daniel Yergin và Joseph Stanislaw Những đỉnh cao chỉ huy - Cuộc chiến vì
nền kinh tế thế giới NXB Tri thức
Thomas L.Friedman Thế giới phẳng NXB Trẻ (có bản ebook trên mạng)
Thomas L.Friedman Chiếc Lexus và cây Olive NXB Khoa học xã hội (có bản
ebook trên mạng)
Phil Rosenzweig Hiệu ứng hào quang VNN Publishing & NXB Tri thức
Tham khảo thêm về một số cuốn sách được giới thiệu trong bài: Khánh Châu
(2009) “Những cuốn sách kinh tế toàn dân nên đọc!” Tuần Việt nam
9 Phân bổ chương trình học dự kiến (9 buổi, mỗi buổi 5 tiết)
Lưu ý: Dưới đây giảng viên sẽ cung cấp một số bài đọc thêm có liên quan tới
chủ đề bài học (các bài này có trên mạng, chỉ cần lên Google, gõ tên bài viết trong
ngoặc kép “…” và nhấn nút Search là sẽ thấy đường link) Đây là những bài bắt buộc
phải đọc
1 Chương 1: 10 nguyên lý của kinh tế học và
cách tư duy như một nhà kinh tế Nguyên lý kinh tế học vĩ mô, Nguyễn Văn Công
(chủ biên), tr.5-26 (dưới đây viết tắt là SGK)
Bài đọc thêm Chương 1:
Chương trình Việt Nam, Đại học Harvard Bài thảo luận chính sách số 1:
Lựa chọn thành công, Bài học từ Đông Á và Đông Nam Á cho Việt Nam;
- Bài thảo luận chính sách số 2: Vượt qua khủng hoảng và tiếp tục đẩy
mạnh cải cách
- Bài thảo luận chính sách số 3: Nguyên nhân sâu xa về mặt cơ cấu của bất
ổn vĩ mô
- Bài thảo luận chính sách số 4: Thay đổi cơ cấu: giải pháp kích thích có
hiệu lực duy nhất
Vũ Minh Khương Nền móng phát triển và mệnh lệnh cải cách
Vũ Minh Khương Chặt cầu để tiến lên?
Trang 6Lê Đăng Doanh Người dân kỳ vọng những quyết sách của lãnh đạo mới
Daron Acemoglu Điều gì làm một quốc gia trở nên giàu có
2 Chương 2: Số liệu kinh tế vĩ mô SGK: tr.27-62
Bài đọc thêm Chương 2:
Thái Trinh GDP và mấy ngộ nhận thường gặp
Nguyễn Trung “Lời nguyền tài nguyên” và nguy cơ của một nước làm
thuê
Vũ Huyền Cái bẫy tài nguyên
Nguyễn Khắc Vinh Báo cáo Tổng Bí thư, Việt Nam không giàu tài nguyên
đâu
Trần Văn Thọ Xác lập tinh thần Nguyễn Trãi trong quan hệ kinh tế Việt –
Trung
Trung Quốc nhận thức về tổng sản phẩm quốc nội GDP
3 Chương 3: Lý thuyết xác định sản lượng SGK: tr.142-187
Bài đọc thêm Chương 3:
Phạm Mạnh Hà Học thuyết Keynes và suy thoái kinh tế
Kiều Oanh So sánh suy thoái hiện nay và Đại suy thoái 1930
Nguyễn Quang A Kinh tế nhà nước làm chủ đạo: sự lẫn lộn trong tư duy
4 Chương 3: Lý thuyết xác định sản lượng (tiếp)
Bài đọc thêm Chương 3:
Nước nào nợ nhiều nhất?
Thắt chặt hay không thắt chặt? www.Cafef.vn
Vũ Quang Việt Liệu Việt Nam đã tính đúng và đủ nợ công?
Hoàng Hải Vân Nhà nước mạnh nhà nước yếu (bài đầu tiên trong loạt bài)
Trần Đức Nguyên Ai nuôi nhà nước
Lê Hồng Giang Nội lực nhà nước lấn át
Paul Krugman, vì sao nên nỗi? (ít nhất đọc Phần 1)
5 Chương 4: Mô hình tổng cung-tổng cầu SGK: tr 125-141
Bài đọc thêm Chương 4:
Trang 7Kgrugman, Paul Kinh tế học, vì sao nên nỗi (ít nhất đọc Phần 1)?
Trần Hữu Dũng Khủng hoảng kinh tế và khủng hoảng kinh tế (học)
Hoàng Hải Vân Bi kịch Mugabe
Tại sao kinh tế Nhật "thất thế"?
6 Chương 5: Tiền tệ, ngân hàng và chính sách
Bài đọc thêm Chương 5:
Khủng hoảng ngân sách sẽ sớm tấn công nước Mỹ
Lê Hồng Giang Xin đừng hiểu nhầm khái niệm “in” tiền
Lê Hồng Giang Quy mô ngân hàng và nguy cơ sụp đổ hệ thống
Ngọc Danh Không có tập đoàn nào lớn đến mức không thể sụp đổ
Doãn Hữu Tuệ Mô hình nào cho Ngân hàng nhà nước Việt Nam
Bỏ quy định lãi suất, vì dân hay vì lợi ích cục bộ
Nguyễn Quang A Vì lợi ích cục bộ của hệ thống ngân hàng hay của ai?
Vì sao người Do Thái giỏi làm kinh tế
Bùi Kiến Thành Nhà nước bù chênh lệch lãi suất: Nên hay không?
Anh Quân Kích cầu “không giống ai” để tránh bẫy thanh khoản
Tìm hiểu các khái niệm:
- Rủi ro đạo đức (Moral Hazard)
- Quá lớn để bị phá sản (Too Big To Fail)
- Tính bất nhất về thời gian (Time Inconsistency)
- Chính sách mục tiêu lạm phát (Inflation Targeting Policy)
7 Chương 5: Tiền tệ, ngân hàng và chính sách
tiền tệ (tiếp theo)
8 Chương 6: Lạm phát và thất nghiệp
Chương 7: Nền kinh tế mở
SGK: tr.106-123; tr.218-240; tr.241-266
Tìm hiểu các khái niệm(chương 6 và 7) :
- Xã hội dân sự (Civil Society)
- Giấc mơ Mỹ (American Dream)
- Căn bệnh Hà Lan (Dutch Disease)
Trang 8- Tâm lý bầy đàn (trên thị trường tài chính)
- Đồng thuận Washington (Washington Consensus)
- Tự do hóa tài chính
Bài đọc thêm Chương 7:
Huỳnh Thế Du Thị trường tiền tệ và bộ ba bất khả thi
IMF thay đổi quan điểm về kiểm soát vốn
9 Thuyết trình tiểu luận nhóm + nộp tiểu luận cá
nhân
10 Đánh giá
- Tiểu luận cá nhân (30% điểm)
- Tiểu luận nhóm (20% điểm)
- Thi cuối kỳ (50% điểm) Được sử dụng tài liệu Gồm: trắc nghiệm (15 câu) +
bài tập + tình huống Chỉ thi những chương có giảng trên lớp
11 Một số qui định về học tập
- Sinh viên phải có trách nhiệm học lại bài cũ, đọc trước bài mới, thực hiện
các chủ đề mà giảng viên giao về nhà làm Đầu giờ mỗi buổi học giảng viên
sẽ tiến hành kiểm tra, ai không thực hiện đúng qui định sẽ bị trừ vào điểm
giữa kỳ
- Sinh viên phải đọc các bài đọc thêm được qui định ở mỗi chương Nếu giảng
viên kiểm tra mà sinh viên không nhớ được những ý chính trong bài cũng sẽ
bị trừ điểm (để nhớ được những ý chính trong bài đọc thêm, sau khi đọc
xong, sinh viên nên ghi lại những ý quan trọng nhất của bài)
- Sinh viên nghỉ học phải có lý do chính đáng và xin phép trước Nếu giảng
viên gọi tên kiểm tra bài mà vắng mặt không có lý do, không xin phép trước
sẽ bị trừ điểm như người không học bài (Nếu có thể được nên thu xếp tham
gia học bù buổi vắng mặt ở lớp khác)
- Ai trả lời tốt các câu hỏi giảng viên đưa ra trong giờ học cũng sẽ được cộng
vào điểm giữa kỳ
Trang 912 Phương pháp học tập
- Do thời gian học ngắn, khối lượng kiến thức lại rất nhiều và khó nên sinh viên phải chủ yếu tự học thông qua tự đọc slide, các tài liệu do giảng viên giới thiệu, tài liệu trong thư viện và từ các nguồn khác Giảng viên chỉ giải
thích những vấn đề quan trọng trên lớp
- Cùng một vấn đề lý thuyết sinh viên cố gắng tham khảo từ nhiều giáo trình khác nhau để hiểu sâu hơn
- Cần cố gắng đọc càng nhiều càng tốt các bài báo kinh tế có liên quan tới
môn học từ báo chí, tạp chí khoa học, sách (ít nhất là phải đọc các bài đã
được giới thiệu ở trên)… Cố gắng vận dụng lý thuyết đã học để hiểu các vấn
đề diễn ra trong thực tế Việc tự đọc, tự học, tự hiểu, tự vận dụng mới chính
là cách tốt nhất đế nhớ, đào sâu và nắm chắc kiến thức về môn học để chuẩn
bị cho quá trình tự học và tự nâng cao chính mình sau này (không chỉ môn học này mà là tự học các kiến thức cần thiết nói chung sau khi đi làm)
- Hoàn thành các chủ đề mà giảng viên giao về nhà Đây là cơ hội tốt để sinh
viên có dịp tìm hiểu thêm về các chủ đề then chốt của môn học trong thực tế,
rèn luyện khả năng tự học, tự tìm tài liệu, tự nghiên cứu, khả năng tổng
hợp…
- Trong quá trình học, sinh viên cần tận dụng cơ hội để nâng cao kỹ năng làm
việc nhóm, kỹ năng trình bày, thuyết trình… Nâng cao kỹ năng tìm tài liệu
trên Internet
- Khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi trực tiếp tại lớp! Sinh viên có thể đặt câu
hỏi qua mail hay YM nhưng cách tốt nhất để tập tính tự tin chính là đặt câu
hỏi ngay tại lớp, trước mặt mọi người Trong quá trình giảng viên giảng, các
sinh viên có thể đặt câu hỏi vào bất cứ lúc nào và trách nhiệm của giảng viên
là phải giải đáp thắc mắc của sinh viên nên sinh viên không cần ngại ngùng
gì cả (ít nhất trong giờ của tôi!)
Trang 1013 Ghi chú
Để các bạn hiểu hơn mục tiêu của một sinh viên khi học đại học, dưới đây tôi xin trích tiêu chuẩn của Hiệp hội các trường đại học thế giới về một sinh viên hiện đại
Sinh viên phải là người:
1 Có sự sáng tạo và thích ứng cao trong mọi hoàn cảnh chứ không chỉ học để
đảm bảo tính chuẩn mực;
2 Có khả năng thích ứng với công việc mới chứ không chỉ trung thành với một
chỗ làm duy nhất;
3 Biết vận dụng những tư tưởng mới chứ không chỉ biết tuân thủ những điều
đã được định sẵn;
4 Biết đặt những câu hỏi đúng chứ không chỉ biết áp dụng những lời giải
đúng;
5 Có kỹ năng làm việc theo nhóm, bình đẳng trong công việc chứ không tuân
thủ theo sự phân bậc quyền uy;
6 Có hoài bão để trở thành những nhà khoa học lớn, các nhà doanh nghiệp
giỏi, các nhà lãnh đạo xuất sắc chứ không chỉ trở thành những người làm công ăn lương;
7 Có năng lực tìm kiếm và sử dụng thông tin chứ không chỉ áp dụng những
kiến thức đã biết;
8 Biết kết luận, phân tích đánh giá chứ không chỉ thuần tuý chấp nhận;
9 Biết nhìn nhận quá khứ và hướng tới tương lai;
10 Biết tư duy chứ không chỉ là người học thuộc;
11 Biết dự báo, thích ứng chứ không chỉ phản ứng thụ động;
12 Chấp nhận sự đa dạng chứ không chỉ tuân thủ điều đơn nhất;
13 Biết phát triển chứ không chỉ chuyển giao
KHAI SÁNG LÀ SỰ THOÁT LY CỦA CON NGƯỜI RA KHỎI TÌNH TRẠNG
VỊ THÀNH NIÊN DO CHÍNH CON NGƯỜI GÂY RA VỊ THÀNH NIÊN là sự bất lực
không thể vận dụng trí tuệ của mình một cách độc lập mà không cần sự chỉ đạo của
người khác Tình trạng vị thành niên này là do TỰ MÌNH GÂY RA, một khi nguyên
nhân của nó không phải do sự thiếu sót trí tuệ, mà do sự thiếu sót tính cương quyết và
lòng can đảm, dám tự mình dùng trí tuệ phục vụ cho mình mà không cần đến sự chỉ
đạo của người khác Hãy có can đảm tự sử dụng trí tuệ CỦA CHÍNH MÌNH!
đó là câu phương châm của Khai Sáng (Trích: “Khai sáng là gì”, I.Kant)