CÂU HỎI ÔN TẬP Câu 1: Hãy chỉ ra những thành tựu âm nhạc trong giai đoạn nửa cuối thế kỷ 18 (âm nhạc cổ điển Vienne) trong tiến trình phát triển lịch sử âm nhạc thế giới? Gợi ý trả lời Hoàn thiện hình thức sonate, một hình thức sử dụng sự tương phản để tạo kịch tính cho tác phẩm. Hình thức sonate gồm 3 phần: Phần trình bày: ChínhNốiPhụKết Phần phát triển: Các hình tượng ở phần trình bày được phát triển ngày càng xung đột tạo trung tâm kịch tính cho tác phẩm. Phần tái hiện: nhắc lại chủ đề ở phần trình bày ở nguyên dạng. Hình thức sonate có thể có thêm hai phần phụ là phần mở đầu và phần Coda. Haydn đã hoàn thiện thể loại giao hưởng cổ điển 4 chương bằng cách ứng dụng liên khúc sonate vào giao hưởng. Chương 1: Allegro sonate, trình bày cuộc đấu tranh giữa các hình tượng chủ đề tương phản. Chương 2: Andante, tự do, trữ tình hay bi
Trang 1CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1: Hãy chỉ ra những thành tựu âm nhạc trong giai đoạn nửa cuối thế kỷ 18 (âm nhạc cổ
điển Vienne) trong tiến trình phát triển lịch sử âm nhạc thế giới?
Gợi ý trả lời
- Hoàn thiện hình thức sonate, một hình thức sử dụng sự tương phản để tạo kịch tính cho tác
phẩm Hình thức sonate gồm 3 phần:
* Phần trình bày: Chính-Nối-Phụ-Kết
* Phần phát triển: Các hình tượng ở phần trình bày được phát triển ngày càng xung đột tạo trung tâm kịch tính cho tác phẩm
* Phần tái hiện: nhắc lại chủ đề ở phần trình bày ở nguyên dạng
Hình thức sonate có thể có thêm hai phần phụ là phần mở đầu và phần Coda
Haydn đã hoàn thiện thể loại giao hưởng cổ điển 4 chương bằng cách ứng dụng liên khúc sonate vào giao hưởng
Chương 1: Allegro sonate, trình bày cuộc đấu tranh giữa các hình tượng chủ đề tương phản Chương 2: Andante, tự do, trữ tình hay bi thương
Chương 3: nhịp ¾, menuet hoặc scherzo, mang tính vũ khúc vui tươi hay châm biếm
Chương 4 nhanh (thường nhanh nhất trong 4 chương), hình thức sonate hoặc rondo-sonate, mang tính tổng hợp các chương trên
Sự hoàn thiện của hình thức sonate và liên khúc sonate là động cơ phát triển các thể loại âm nhạc như song tấu, tam tấu, tứ tấu, concerto…
Các nhạc sĩ Cổ điển Vienne rất chú trọng sự cân đối giữa các câu nhạc, đoạn nhạc, chương nhạc
- Hoà âm: giai đoạn này là đỉnh cao của sự tổng kết công năng hoà âm TSDT, công năng kép,
chuyển điệu Trường phái Cổ điển Vienne chú trọng sự kết hợp hài hòa giữa các hợp âm thuận và nghịch, hướng theo hướng hòa âm chủ điệu
- Điệu thức: sử dụng chủ yếu là trưởng tự nhiên và thứ hòa âm, tạo thuận tiện cho sự phát
triển hòa âm công năng
- Chủ đề: lấy chất liệu từ dân ca châu Âu, giai điệu trong sáng, giản dị Thời này thịnh hành thủ pháp phát triển motif
- Trường phái Cổ điển Vienne phát triển trên lĩnh vực khí nhạc rất mạnh, nhất là dàn nhạc giao hưởng Haydn, Mozart, Beethoven đều có tác phẩm cho đàn phím Kèn được ở vị trí solo trong dàn nhạc thường xuyên hơn (clarinette, cor) Trombone xuất hiện lần đầu tiên trong các giao hưởng Luân đôn của Haydn và tác phẩm Khúc tưởng niệm (Requiem) của Mozart Beethoven dùng kèn
mô tả những hình tượng anh hùng, mang kịch tính cao
Trang 2Câu 2: Tổng hợp và đánh giá về âm nhạc của Frédéric Chopin thông qua những tác phẩm,
thể loại sáng tác của ông?
Gợi ý trả lời
- Cùng với Lizst, Glinka, Chopin đã mở ra trang sử cho nền nghệ thuật âm nhạc những năm 30-40 của TK19
Âm nhạc của Chopin được hình thành trên cơ sở nền âm nhạc dân tộc Ba Lan cùng với việc tiếp thu những tinh hoa của nền nghệ thuật cổ điển Châu Âu Nghệ thuật của ông đã thể hiện sự xúc động của cả một thời đại, sức mạnh của tình cảm, nỗi lo lắng, niềm hy vọng, nỗi khổ đau của cả một thế hệ Ông đã đưa vào âm nhạc lãng mạn màu sắc mới của dân tộc mình với sự nồng cháy của tình cảm và tính trữ tình mơ mộng để thể hiện nỗi xúc động nội tâm của con người thời đại qua phương tiện là cây đàn piano Chopin là nhạc sĩ lãng mạn có nhiều đổi mới trong giai điệu, tiết tấu, hoà âm cũng như trong hình thức và thể loại
Giai điệu: Du dương, uyển chuyển, tính ngâm ngợi, ca xướng của nhạc hát.v.v…
Tiết tấu: Khái quát những đường nét tiết tấu của các điệu nhảy dân gian
Hoà âm: Rất phong phú về màu sắc Dùng lối chuyển điệu đột ngột để tạo màu sắc mới trong
âm nhạc Ngôn ngữ hoà âm có phát triển kịch tính Sử dụng kết hợp giữa điệu thức diatonic với cromatic Sử dụng cả thủ pháp phức điệu tương phản (Sonate b-moll, Etude cis-moll)
Hình thức: Hình thức ko bị gò bó, phát triển tự do phù hợp với nội dung
Sáng tác của chopin rất phong phú về thể loại, từ những khúc nhạc thính phòng đến các thể loại lớn Ông đã đưa các thể loại như pononaise, Mazuka, nocture, etude…đến trình độ nghệ thuật cao
Câu 3: Hãy chỉ ra những tính chất âm nhạc của Franz Liszt thông qua những tác phẩm âm
nhạc đã học của ông?
Gợi ý trả lời
- Tính chất âm nhạc: tác phẩm ông mang phong cách hát nói (recitatif)
+ Giai điệu trang hoàng phong phú, sử dụng thang âm dân gian Hungari (điệu thứ hòa âm với quãng 2 tăng giữa bậc III và IV)
+ Tiết tấu sinh động, thay đổi thường xuyên
- Âm nhạc ông mang tính tiêu đề, nhưng không phải loại giao hưởng có chương trình như Berlioz Ông thể hiện một cách khái quát hình tượng chính của tác phẩm chứ không trình bày theo thứ tự thời gian của sự việc
- Thể loại sáng tác tiêu biểu của Liszt là giao hưởng thơ, giao hưởng tiêu đề và tác phẩm cho piano Ông có những tác phẩm tiêu biểu như: 13 giao hưởng thơ, 19 rhapsodie, liên khúc piano
"Những năm chu du" (gồm 3 tập, mỗi tập 7 bài)
Những tác phẩm cho piano như liên khúc, sonate, étude, rhapsodie, các tác phẩm cải biên và chuyển biên…Tác phẩm piano của Liszt có qui mô lớn, âm lượng dày, nặng, trang trọng như dàn nhạc Giai điệu điêu luyện, mang phong cách ca xướng, ngâm vịnh
Trang 3Âm hình tiết tấu đa dạng nhưng vẫn duy trì ngôn ngữ piano Ông mở rộng kỹ thuật piano từ
kỹ thuật violon của Paganini (trille, trémolo, chạy lướt, staccato liên tục, nhảy xa…)
- Tác phẩm tiêu biểu là 19 rhapsodie Hungari và liên khúc "Những năm chu du"
Rhapsodie Hungari là những tác phẩm cải biên tự do từ âm nhạc dân gian Hungari Các bài
số 2, 6, 9, 10, 12, 14, 15 có chuyển biên cho nhạc cụ khác
Liszt phát triển thể loại giao hưởng tiêu đề Ông sáng tác theo kiểu xây dựng một hình tượng trung tâm rồi phát triển tác phẩm một cách tổng quát, cô đọng, nhấn mạnh hình tượng chính Hai giao hưởng tiêu đề nổi tiếng nhất là Faust (1854) và Dante (1856)
Ông sáng tạo thể loại giao hưởng thơ 1 chương Thể loại này có cấu trúc kết hợp nhiều hình thức khác nhau Nó là sự cô đọng của giao hưởng 4 chương cổ điển Ông phát triển tác phẩm chủ yếu theo nguyên tắc đơn chủ đề Trong 13 giao hưởng thơ, tác phẩm nổi bậc nhất là giao hưởng thơ
số 4 "Những khúc dạo đầu" (Les Préludes)
Câu 4: Trình bày và liệt kê liên khúc của 10 khúc nhạc trong tác phẩm “Những bức tranh
trong phòng triển lãm” của nhạc sĩ Modest Moussorgsky?
Gợi ý trả lời
Liên khúc "Những bức tranh trong phòng triển lãm": (1874) tác phẩm được viết sau khi tác giả đi xem triển lãm tranh của 1 người bạn Tác phẩm gồm 10 khúc nhạc diễn tả 10 bức tranh với
đoạn chen "Đi dạo" được biến tấu để phù hợp nội dung các bức tranh
- Tên mỗi khúc nhạc là :
- Khúc 1 "Quỉ lùn" - Khúc 6 "Hai người Do thái giàu và nghèo"
- Khúc 2 "Lâu đài cổ" - Khúc 7 "Chợ Limoges"
- Khúc 3 "Vườn Tuleries" - Khúc 8 "Đường hầm mộ cổ La mã"
- Khúc 4 "Chiếc xe Bydlo" - Khúc 9 "Túp lều chân gà của phù thủy Babaiga"
- Khúc 5 "Vũ khúc bầy gà con" - Khúc 10 "Cổng lớn ở Kiev"