I lêi nãi ®Çu I lêi nãi ®Çu Ngay tõ khi thèng nhÊt nø¬c nhµ §¶ng vµ nhµ nø¬c ta ® chó ý ®Õn viÖc x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®Êt níc giµu m¹nh ChÝnh v× thÕ mµ §¶ng vµ nhµ níc lu«n cã nh÷ng chÝnh s¸ch u[.]
Trang 1I lời nói đầu
Ngay từ khi thống nhất nứơc nhà Đảng và nhà nứơc ta đã chú ý đến việc xây dựng và phát triển đất nớc giàu mạnh Chính vì thế mà Đảng và nhà nớc luôn có những chính sách
u tiên cho đờng lối phát triển kinh tế Ngay từ những năm
60 của thế kỉ XX các nghị quyết hội nghị của đảng đã chú trọng điều này, các luật, nghị quyết đợc Đảng sửa đổi dần theo sự lớn mạnh và sự thay đổi của đất nớc để phù hợp với hiện tại Chính vì muốn hiểu hơn về những chính sách của Đảng trong những năm qua, em xin đi sâu vào luật doanh nghiệp, vì đây đợc coi là luật mới nhất và đầy đủ những quy định cho mọi thành phần Luật doanh nghiệp sau bốn năm thực hiện đã chứng tỏ là một bớc đột phá trong cải cách kinh tế và hành chính, cải thiện môi trờng kinh doanh Nhờ tác động của luật doanh nghiệp, công dân đã
đợc quyền kinh doanh tất cả những ngành nghề pháp luật không cấm Từ đó sức sáng tạo và tiền vốn đã đợc huy
động đáng kể và ngày càng nhiều đầu t phát triển sản xuất, kinh doanh Đặc biệt là khu vực kinh tế t nhân, những chính sách đầu t trong nớc, trợ giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ, các giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã đi vào cuộc sống và phát huy tác dụng
Trang 2II nội dung chính
Luật doanh nghiệp đợc quốc hội thông qua ngày 1/6/1199
và có hiệu lực thi hành từ 1/2/2000, là cơ sở pháp lí quan trọng nhất cho việc thành lập, tổ chức quản lí và hoạt
động của các loại hình doanh nghiệp Để thấy rõ đợc sự thay đổi của các chính sách pháp luật của Đảng và nhà nớc cho môi trờng kinh doanh, em xin trình bày trong hai phần chính sau:
1, việc ban hành luật doanh nghiệp đợc coi là một bớc ĐộT phá mở đuờng cho doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế
Luật công ty và luật doanh nghiệp t nhân ra đời vào giai
đoạn đầu của thời kì đổi mới, thể hiện bớc đột phá đánh dấu sự thay đổi trong t duy kinh tế của đảng và nhà nớc ta Tuy nhiên, trình độ phát triển về kinh tế xã hội ở nớc ta hiện nay đã đạt đợc mức cao hơn đáng kể so với 10 năm
tr-ớc đây Trong quá trình thi hành luật công ty và luật doanh nghiệp t nhân đã phát sinh một số bất cập lớn Từ các quy
định về vốn pháp định, tức mức vốn tối thiểu mà các chủ
đầu t bắt buộc phải có khi muốn tham gia vào thơng trờng dới một hình thức nhất định là doanh nghiệp t nhân hoặc công ty, đã ngăn cản một số lợng đáng kể các chủ đầu t tham gia vào hoạt động kinh doanh một cách hợp pháp Mặc
dù mục tiêu của các nhà lập pháp khi đặt ra quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của các chủ nợ, bảo
Trang 3đảm cho nền kinh tế, quy định này đã có những tác động theo chiều hớng ngợc lại, việc tạo ra một rào chắn về vốn
đối với chủ thể kinh doanh trong tất cả các lĩnh vực kinh doanh đã tạo ra một số hậu quả sau:
- Hàng loạt các nhà đầu t không đủ mức vốn thành lập doamh nghiệp đã tiến hành kinh doanh dới hình thức
hộ kinh doanh cá thể theo nghị định 66/HĐBT ngày 2/3/1992 Sau một thời gian hoạt động, mức vốn của họ
đã vợt quá mức vốn pháp định quy định cho nghành nghề tơng ứng cho các doanh nghiệp nhng họ vẫn không đăng kí xin thành lập doanh nghiệp Bởi vì việc làm đó cũng không mang lại cho họ lợi ích gì Chính điều này đã làm cho nhà nớc thất thu một số thuế rất lớn và tạo ra sự bất bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh trên thị trờng
- Thủ tục thành lập doanh nghiệp qua hai giai đoạn thành lập và đăng kí kinh doanh rờm rà để thành một doanh nghiệp nhà đầu t phải xin đợc khoảng gần
20 loại giấy tờ và con dấu khác nhau Chính do thủ tục phiền hà này đã làm cho thời gian cần thiết bình quân để hình thành một doanh nghiệp, khoảng sáu tháng và nhà đầu t phải trả một khoảng không nhỏ
Đây chính là một bất cập lớn làm giảm tính hấp dẫn của môi trờng đầu t
Trang 4Sự đổi mới của doanh nghiệp có thể nói đó là sự cởi trói cho môi trờng kinh doanh, bãi bỏ hàng trăm giấy phép và những luật không còn phù hợp với môi trờng kinh doanh và thiết lập một hệ thống văn bản tơng đối thống nhất Phơng thức quản lí theo lối “năng lực quản lí phải đợc xây dựng, tăng cờng đủ mới thúc đẩy và quản lí đợc quá trình phát triển ” Luật doanh nghiệp đã đẩy mạnh thủ tục cải cách hành chính Các loại hình doanh nghiệp đợc mở rộng hơn Quy định thêm loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Luật doanh nghiệp còn quy định một số quyền của thành viên hoặc cổ đông mà luật công ty trớc đây cha
hề đề cập đến trớc đây, luật công ty và luật doanh nghiệp t nhân chỉ điều chỉnh các loại hình doanh nghiệp
là công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và doanh nghiệp t nhân Nay phạm vi điều chỉnh của luật doanh nghiệp áp dụng đối với các loại hình sản xuất- kinh doanh
mà ta gọi là doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, không phân biệt chủ sở hữu vốn
- Trong vịêc thành lập doanh nghiệp, ngời thành lập doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung hồ sơ đăng kí kinh doanh Cơ quan dăng kí kinh doanh không có quyền yêu cầu ngời thành lập doanh nghiệp nộp thêm giấy, hồ sơ khác ngoài hồ sơ dã đợc quy định tại luật doanh nghiệp đối với từng loại hình doanh nghiệp và cơ quan
Trang 5này chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ
đăng kí kinh doanh( điều 12)
- Tính quyết định chủ động định đoạt các vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp
đợc tăng lên Chẳng hạn, đối với điều kiện để tiến hành cuộc họp hội đồng thành viên lần thứ nhất thì phải có đại diện ít nhất 65% vốn điều lệ có mặt, lần thứ hai phải có đại diện của ít nhất 50% vốn điều lệ luật doanh nghiệp chỉ đa ra quy định khung, còn vấn đề cụ thể sẽ dành cho những ngời thành lập doanh nghiệp quyết định và phải nằm trong khung
mà pháp luật đã quy định Hoặc đối với vấn đề ngời
đại diện hợp pháp của công ty TNHH cũng do điều lệ công ty quy định, chỉ khi trong điều lệ không quy
định thì luật mới xác định đại diện hợp pháp của công ty TNHH là giám đốc / tổng giám đốc
- Có thể thấy các quy định của luật doanh nghiệp đã thể hiện đợc t duy điều chỉnh mới trong việc thành lập doanh nghiệp, cũng nh trong toàn bộ quá trình hoạt động của doanh nghiệp, các chủ doanh nghiệp hoàn toàn có quyền chủ động đối với các lĩnh vực nh:
- Đợc tự kê khai thông tin về doanh nghiệp cũng nh về các thành viên sáng lập, nhng phải cam kết chịu trách nhiệm về tính trung thực của các thông tin đó trớc pháp luật
Trang 6- đợc chủ động, giao kết và thực hiện các hợp đồng, chủ
động huy động vốn, nhng phải chấp nhận kiểm tra giám sát của nội bộ doanh nghiệp, của các thành viên góp vốn, của khách hàng, ngời tiêu dùng và của các cá nhân, tổ chức có liên quan
- Có quyền thay đổi địa điểm, thay đổi phơng thức kinh doanh, chuyển đổi hình thức doanh nghiệp nhng mọi sự thay đổi phải đợc công khai hoá
và thông báo đầy đủ với cơ quan đăng kí kinh doanh, cục thuế
- Các loại hình doanh nghiệp quy định trong luật doanh nghiệp đợc mở rộng hơn so với trớc Ngoài công ty TNHH, công ty cổ phần, và doanh nghiệp t nhân, nay còn có thêm công ty hợp danh Với mục đích từng bớc
đa dạng hoá các loại hình kinh doanh nghiệp và dân
c trực tiếp đầu t vốn để kinh doanh, mở rộng quy mô ngành , nghề kinh doanh bằng cách bổ sung thêm các loại hình doanh nghiệp để nhà đầu t lựa chọn, đồng thời tạo ra cơ sở pháp lí giúp nhà đầu t giảm và phân
bổ rủi ro hợp lý trong quá trình kinh doanh Luật doanh nghiệp đã tạo điều kiện cho chủ đầu t đợc quyền lựa chọn hình thức kinh doanh thích hợp nhất
- Công ty hợp danh –là lọai hình doanh nghiệp rất phổ biến ở các nớc có nền kinh tế thị trờng phát triển, nhng lần đầu tiên đợc pháp luật nớc ta thừa nhận Công ty hợp danh là tổ chức kinh tế có ít nhất hai thành viên
Trang 7chịu trách nhiệm vô hạn đối với các nghĩa vụ của công
ty gọi là thành viên hợp danh Thành viên hợp danh phải
là cá nhân, có trình độ chuyên môn và uy tín nghề nghiệp Ngoài các thành viên hợp danh có thể có thành viên góp vốn, chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty trong phạm vi giá phần vốn góp vào công ty Công ty hợp danh không không đợc phát hành bất kì lọai chứng khoán nào
Hoàn thiện các quy định về công ty trách nhiệm hữu hạn:
- - vấn đề phát hành chứng khoán, theo quy định của luật công ty, công ty TNHN không đợc phép phát hành bất kì một lọai chứng khoán nào Quy định này đã hạn chế khả năng huy động vốn của công ty trách nhiệm hữu hạn Luật doanh nghiệp chỉ hạn chế là công ty trách nhiệm hữu hạn không đợc phép phát hành cổ phiếu
- Trong các quy định về công ty TNHH của luật doanh nghiệp còn có một quy định rất mới nhằm về quyền lợi của cổ đông thiểu số mà luật công ty không có Đó là tại
điều 31 luật doanh nghiệp đã quy định trờng hợp thành viên nào đó bỏ phiếu chống hoặc phản đối với quyết
định của hội đồng thành viên về các vấn đề: sửa đổi
bổ sung các nội dung trong điều lệ công ty liên quan
đến quyền và nghĩa vụ của thành viên, quyền và nhiệm
vụ của hội đồng thành viên, tổ chức lại công ty
Trang 8Theo luật doanh nghiệp, số lợng thành viên không nhất thiết phải từ hai trở lên nh trớc, cho phép thành lập công ty TNHH một thành viên do một tổ chức làm chủ sở hữu ( từ điều 46
đến điều 50) Đây là một điểm mới lần đầu tiên đợc pháp luật thừa nhận
Hoàn thiện các quy định về công ty cổ phần
- công ty cổ phần là lọai hình công ty có quy mô kinh doanh lớn, có sự góp vốn của nhà đầu t Đây là mô hình công ty đối vốn rất đặc trng của nền kinh tế thị trờng Vì thế, các quy định của luật doanh nghiệp đã chú trọng, hoàn thiện hơn địa vị pháp kí cho lọai hình công ty này Luật doanh nghiệp đa ra nhiều quy định mới có tác dụng khuyến khích mọi
ng-ời đàu t, góp vốn thành lập công ty cổ phần và tạo
điều kiện cho cho công ty hoạt động tốt Chẳng hạn, trớc đây luật công ty yêu cầu số cổ đông tối thiểu với công ty cổ phần là 7 ngời thì nay theo luật doanh nghệp số lợng cổ đông tối thiểu của công ty cổ phần
là 3 (điểm D khoản 1 điều 51 LDN) Những quy định mới này có tác dụng khuyến khích các nhà đầu t góp vốn thành lập công ty cổ phần điều này đã đợc thể hiện rõ trên thực tế trong số 11215 doanh nghiệp mới
đăng ký thành lập đã có 507 công ty cổ phần, nhiều hơn số công ty cổ phần đăng ký thành lập trong 9 năm trớc đây
Trang 9Luật doanh nghiệp quy định một số quyền của thành viên hoặc cổ đông mà luật công ty trớc đây cha hề
đề cập đến:
- Quyền đợc cung cấp thông tin cơ bản về tài chính quản lý và hoạt động của công ty thông qua hình thức tham gia dự đại hội đồng cổ đông Mỗi cổ đông đều
có quyền đợc cung cấp thông tin liên quan đến mình
- Quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phần trong trờng hợp biểu quyết phản đối quyết định về tổ chức lại công
ty hoặc thay đổi quyền, nghĩa vụ của cổ đông quy
định tại điều lệ công ty
- Quyền đợc u tiên mua cổ phần mới chào bán tơng ứng với tỷ lệ cổ phần phổ thông của từng cổ đông trong công ty
Các quy định doanh nghiệp giúp cho các nhà đầu t yên tâm khi đầu t vào doanh nghiệp tự mình theo dõi tình hình hoặt động của doanh nghiệp dể có thể đa ra những quyết định hợp lý về đầu t về doanh nghiệp
- Quy định đầy đủ hơn các quyền cơ bản của ngời
đầu t, trong đó chú ý nhiều đến quyền lợi hợp pháp của cổ đông thiểu số
- Thiết lập cơ chế góp vốn linh hoạt Qua đó các nhà
đầu t có thể cùng nhau thoả thuận và lựa chọn cách thức góp vốn phù hợp với điều kiện và lợi ích của họ
Trang 10doanh nghiệp so với luật công ty Trớc đây, theo quy
định của luật công ty thì vốn điều lệ của công ty cổ phần đợc chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần, giá trị của mỗi cổ phần gọi là mệnh giá cổ phiếu, những ngời sở hữu cổ phiếu gọi là cổ đông Luật công ty không có sự phân lọai rõ ràng các cổ phiếu và tơng ứng với nó là các lọai cổ đông
2 nghị quyết trung ơng III khoá IX về tiếp tục sửa đổi, phát triển
và nâng cao hiệu quả DNNN đã đa ra những giải pháp hết sức cơ bản và toàn diện không chỉ tiếp tục tác động đến các DNNN mà còn đòi hỏi đổi mới cả ở các cơ quan quản lí nhà nớc
Trong hơn 10 năm qua đảng và nhà nớc đã tích cực đã triển khai nhiều biện pháo tích cực nhằm sắp xếp , đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nớc Đến nay doanh nghiệp nhà nớc có sự thay đổi quan trọng từ chỗ
có 12084 doanh nghiệp ( năm 1990) giảm xuống còn
555280 doanh nghiệp trong đó có 732 doanh nghiệp công ích và 4548 doanh nghiệp kinh doanh) Số doanh nghiệp đã cổ phần hoá 529 doanh nghiệp gần 50 doanh nghiệp đợc bán và một số doanh nghiệp đợc sát nhập, giải thể Nh vậy số lợng doanh nghiệp đã giảm xuống trên một nửa và số doanh nghiệp có vốn dới một tỉ đồng chiếm khoảng 50% DNNN xuống còn 18%( năm 2000) mặc dù có sự giảm về chất lợng, nhng tỉ trọng DNNN trong GDP vẫn tăng từ 36,5% năm 1991 lên 40,7% năm
1998 Năm 2000, các doanh nghiệp làm ra 38,5%GDP,
Trang 11trên 50% giá trị xuất khẩu và đóng góp 39,2% tổng nộp ngân sách
3 công ty kiểm toán vaco đổi mới quản lí để tiếp tục phát triển
Năm 2002 đợc đánh giá là một năm tơng đối thuận lợi
đối với hoạt động kiểm toán với môi trờng xã hội ổn
định , GDP cả nớc tiếp tục giữ vững đợc nhịp độ tăng tr-ởng cao Các nhà tài trợ quốc tế vẫn tăng còng và cam kết
hỗ trợ nớc ta trong mọi lỗ lực phát triển kinh tế Môi trờng pháp lí cho hoạt động kiểm toán và kế toán đợc hoàn chỉnh thêm với việc ban hành một số luật và nghị định mới nh : Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật ngân hàng tín dụng trong đó bắt buộc kiểm toán với các tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực naỳ; việc ban hành thêm các chuẩn mực kế toán và kiểm toán Việt nam Đã tạo thêm điều kiện thuận lợi cho việc phát triển dịch vụ kế toán và kiểm toán Tuy nhiên bên cạnh những những thuận lợi đó vẫn tiềm ẩn khá nhiều thách thức cho sự phát triển ngành dịch vụ còn non trẻ này Đó là môi trờng pháp lí cho hoạt
động kiểm toán tuy đã đợc cải thiện nhng vẫn cha hoàn chỉnh và đồng bộ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nứơc vẫn cha nhận thức đợc sự cần thiết của hoạt động kiểm toán, cha xác định đợc đâu là nhu cầu của bản thân doanh nghiệp Trong bối cảnh thuận lợi và khó khăn
đó, tập thể lãnh đạo và các cán bộ nhân viên Vaco đã phát huy đợc truyền thống đoàn kết, sáng tạo năng động
để tiếp tục giữ vững đựơc đà tăng trởng cao, mở rộng
Trang 12và phát triển khách hàng, nâng cao một bớc chất lợng dịch vụ uy tín của Vaco cho mọi đối tuợng khách hàng Tổng doanh thu của công ty trong năm 2002 đạt 38,1 tỷ
đồng tăng 24,2%so với năm 2001 và vợt 13,7% so với kế hoạch Vaco vẫn tiếp tục giữ vững đựơc vị thế số 1 trong việc cung cấp các dịch vụ cho các doanh nghiệp nhà nớc Đối với khu vực doanh nghiệp này, Vaco đã đợc tái
bổ nhiệm là kiểm toán viên của tất cả các khách hàng truyền thống Năm 2003 đợc coi là một năm đặc biệt quan trọng trong kế hoạch phát triển của Vaco Bên cạnh những nhiệm vụ chiến lợc, việc tiếp tục phát triển hạt
động kinh doanh, duy trì và giữ vững vị trí hàng đầu của công ty kiểm toán Việt nam, mở rộng và phát triẻn một bớc dịch vụ kiểm toán t vấn Vaco còn có một nhiệm
vụ rất lớn khác là chuẩn bị cho việc chuyển đổi hình thức quản lí từ doanh nghiệp nhà nớc sang lọai hình công
ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoạt động theo luật doanh nghiệp theo quy định tại nghị định 63/2001/NĐ-CP của chính phủ về việc chuyển doanh nghiệp nhà nứơc thành công ty TNHH một thành viên ngay trong quý 1/2003 Hình thức công ty TNHH một thành viên sẽ tạo điều kiện tách bạch giữa vai trò quản lí của nhà nóc và vai trò quản lí hoạt động của doanh nghiệp theo luật doanh nghiệp Đây là bớc phát triển tất yếu theo yêu cầu phát triển của Vaco trong xu thế phát triển và hội nhập chung của ngành kiểm toán Việt Nam