Giáo án Lịch sử 8 Năm học 2022 2023 Ngày soạn Dạy Ngày dạy Tiết Lớp 8C1 8C2 TUẦN 30, 31, 32, 33 TIẾT 48, 49, 50, 51 CHỦ ĐỀ 3 NHỮNG CHUYỂN BIẾN KINH TẾ XÃ HỘI Ở VN VÀ PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP TỪ[.]
Trang 1TUẦN 30, 31, 32, 33
TIẾT 48, 49, 50, 51: CHỦ ĐỀ 3:
NHỮNG CHUYỂN BIẾN KINH TẾ XÃ HỘI Ở VN VÀ PHONG TRÀO YÊU
NƯỚC CHỐNG PHÁP TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN NĂM 1918
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức, kĩ năng
1.1 Kiến thức
- Biết được các chính sách chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp
- Hiểu được mục đích chính sách khai thác thuộc địa lần II và những biến đổi về kinh tế chính trị, văn hoá xã hội Việt Nam
- Hiểu được cơ sở dẫn đến việc hình thành tư tưởng giải phóng dân tộc mới
- Vận dụng vẽ sơ đồ bộ máy cai trị của Pháp ở Đụng Dương
1.2 Kỹ năng:
- Rèn kĩ năng sử dụng bản đồ, phân tích đánh giá.
2 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.
2.1 Các phẩm chất
- Giáo dục lòng biết ơn những vị anh hùng dân tộc
2.2 Các năng lực chung
- Hợp tác, giải quyết vấn đề
2.3 Các năng lực chuyên biệt
- Tái hiện lịch sử
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
- Bản đồ liên bang Đông Dương
- Tranh ảnh
- PP dạy học chủ đề
2 Học sinh:
- Tìm hiểu bài ở nhà
- Trả lời các câu hỏi trong sgk bài 29 phần I
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐÔNG 1: KHỞI ĐỘNG
? Nêu nguyên nhân của các trào lưu cải cách?
* Sau khi các phong trào đấu trnh tạm lắng xuống, TD Pháp bắt tay vào thực hiện chương trình khai thác thuộc địa lần I Vậy mục đích của chúng là gì? Cuộc khai thác diễn ra như thế nào? Tác động của nó ra sao đối với nền kinh tế xã hội VN? Để trả lời câu hỏi đó chúng ta đi tìm hiểu bài hôm nay
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
+ TD Pháp tiến hành khai thác - Học sinh phát hiện, tìmtòi kiến thức từ sách giáo
I CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA CỦA TDP
1 Tổ chức bộ máy Nhà
nước
Dạy Ngày dạyTiết
Trang 2thuộc địa với mục đích gì?
+?Em cho biết về tổ chức bộ máy
NN có gì khác trước?
+? ở Việt Nam Pháp tổ chức như
thế nào?
+?Bộ máy NN ở VN từ cấp xã trở
xuống được thiết lập ntn?
+?Em có nhận xét gì về tổ chức bộ
máy cai trị của Pháp?
Kết luận: Để bước đầu khai thác
thuộc địa, TD Pháp đã thiết lập 1
bộ máy cai trị thống nhất từ trung
ương xuống địa phương
khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh lắng nghe, tự bồi dưỡng thêm kiến thức
-> Học sinh rèn kĩ năng đánh giá, tự đánh giá
- 1897 thành lập Liên bang Đông Dương gồm 5 xứ, đứng đầu là toàn quyền Đông Dương
- Việt Nam chia làm 3 xứ: + Bắc Kì: Bảo hộ + Trung Kì: Nửa bảo hộ
+ Nam Kì: Thuộc địa
- Bộ máy chính quyền từ
TW xuống địa phương do người Pháp nắm:
+ Cấp xứ và tỉnh: Người Pháp trực tiếp nắm giữ
+ Từ phủ, huyện xuống thôn xã: Người Việt đảm nhiệm dưới sự chỉ đạo của người Pháp
? TD Pháp thực hiện chính sách
kinh tế nông nghiệp ở nước ta thời
kì này như thế nào?
+? Bọn chủ đồn điền thực hiện
phương pháp bóc lột gì? Tại sao
chúng thực hiện phương pháp
này?
+? Trong công nghịệp thực hiện
chính sách gì?
+? Trong GTVT chúng thực hiện
chính sách gì? Mục đích?
+? Trong thương nghiệp, TD Pháp
thực hiện những chính sách gì?
+? Đánh nặng thuế nhằm mục
đích gì?
- GV giới thiệu H98
Kết luận: Những chính sách
kinh tế của TD Pháp nhằm bóc lột
lợi nhuận tối đa và độc chiếm thị
trường Việt Nam
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh lắng nghe, tự bồi dưỡng thêm kiến thức
-> Học sinh rèn kĩ năng đánh giá, tự đánh giá -> Học sinh hình thành năng lực liên hệ thực tế
2 Chính sách kinh tế.
+ Nông nghiệp:
- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất
- Phương pháp bóc lột: Phát canh thu tô
+ Công nghiệp:
- Tập trung khai thác mỏ than, kim loại
- Sản xuất xi măng, gạch ngói
+ GTVT:
- Tăng cường xây dựng hệ thống đường giao thông + Thương nghiệp:
- Độc chiếm thị trường
- Đánh thuế nặng vào các mặt hàng, đặc biệt muối, rượu và thuốc phiện
+? Đối với văn hoá, giáo dục TD - Học sinh phát hiện, tìm
3 Chính sách văn hoá, giáo dục
- Vẫn duy trì giáo dục
Trang 3Pháp thực hiện chính sách gì?
+? Hệ thống GD thời kì này ntn?
+ ấu học: (dạy ở thôn xã) dạy chữ
Hán và chữ Quốc ngữ dạy ở phủ
huyện
+ Tiểu học: dạy chữ Hán và Quốc
ngữ
+ Trung học: dạy ở tỉnh (chữ Hán,
Quốc ngữ, chữ Pháp bắt buộc)
+? Theo em, mục đích của chính
sách văn hoá giáo dục của TD
Pháp có phải là" Khai hoá văn
minh"cho người VN không?
+ Mục đích: Nô dịch và ngu dân
- GV giải thích thêm: Lợi dụng
nờn Nho học lỗi thời để ngu dân
Tạo ra lũ tay sai bản xứ
- TD Pháp bắt đầu chương trình
khai thác thuộc địa ở VN một cách
toàn diện: Chính trị, kinh tế, văn
hoá
- Các chính sách này nhằm mục
đích tăng cường bộ máy tay sai và
bóc lột nặng nề ở VN
tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh lắng nghe, tự bồi dưỡng thêm kiến thức
-> Học sinh rèn kĩ năng đánh giá, tự đánh giá -> Học sinh hình thành năng lực liên hệ thực tế
phong kiến, sau đó có môn tiếng Pháp
- Hệ thống giáo dục chia làm 3 bậc:
+ Ấu học:
+ Tiểu học:
+ Trung học:
+? Dưới tác động của chương
trình khai thác thuộc địa lần I, giai
cấp PK Việt nam phát triển ntn?
+? Tình hình giai cấp nông dân
như thế nào?
- GV giải thích và giới thiệu H 99
+? Em có nhận xét gì về cuộc
sống của người nông dân?
+? Thái độ chính trị của nông dân
như thế nào?
- GV giới thiệu H 100 công
nhân cuộc sống cũng tương tự
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh lắng nghe, tự bồi dưỡng thêm kiến thức
-> Học sinh rèn kĩ năng đánh giá, tự đánh giá -> Học sinh hình thành năng lực liên hệ thực tế
II NHỮNG BIẾN CHUYỂN CỦA XÃ HỘI VIỆT NAM.
1 Các vùng nông thôn:
a Giai cấp địa chủ phong kiến
- Có điều kiện phát triển
- Là chỗ dựa tinh thần của Pháp
- Một bộ phận nhỏ có tinh thần yêu nước
b Giai cấp nông dân:
- Bị bần cùng hoá không lối thoát
- Họ bị mất đất:
+ Một bộ phận nhỏ thành
tá điền
+ Một số khác phải "Tha hương cầu thực"
+ Số ít thành công nhân
Sẵn sàng đứng lên đấu tranh giành lấy tự do, no ấm
Trang 4+? Dưới tác động của chính sách
khai thác thuộc địa đô thị VN phát
triển như thế nào?
+? Tại sao đến đầu thế kì XX đô
thị VN lại ra đời phát triển nhanh
chóng?
+? Tầng lớp tư sản VN ra đời ntn?
+? Tại sao TSVN vừa mới ra đời
lại bị TD Pháp chèn ép và kìm
hãm?
+? G/C TS VN có thái độ chính trị
ntn?
- GV giới thiệu thêm
+? Tầng lớp TTS thành thị ra đời
và phát triển ntn?
+? Thái độ chính trị của TTS ntn?
+? Vì sao TTS lại sẵn sàng đứng
lên cứu nước?
+? Quá trình ra đời của giai cấp
công nhân?
+Vì sao G/c công nhân VN có tinh
thần CM triệt để?
Kết luận: Sau cuộc khai thác
thuộc địa lần I, bên cạnh một số
giai cấp cũ, một số giai cấp mới
xuất hiện với thái đọ chính trị
khác nhau
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh phát hiện, tìm tòi kiến thức từ sách giáo khoa, trình bày
- Học sinh lắng nghe, tự bồi dưỡng thêm kiến thức
-> Học sinh rèn kĩ năng đánh giá, tự đánh giá -> Học sinh hình thành năng lực liên hệ thực tế
2 Đô thị xuất hiện, sự xuất hiện các giai cấp, tầng lớp mới.
a Đô thị:
- Cuối TK XIX, đầu XX
đô thị VN phát triển ngày càng nhiều
b Tầng lớp tư sản ra đời:
- Họ là những nhà thầu khoán, đại lí, chủ xí nghiệp
- Luôn bị Pháp chèn ép
- Thái độ chính trị " Cải lương" mạng tính chất 2 mặt
c Tầng lớp TTS thành thị:
- Thành phần: Tiểu thương, tiểu chủ, trí thức
- Cuộc sống bấp bênh
Có tinh thần các mạng
d G/c công nhân:
- Ra đời đầu TK XX
- Số lượng khoảng 10 vạn
- Đời sống khổ cực
- Họ có tinh thần cách mạng triệt để, sẵn sàng đứng lên đấu tranh
Dãy bàn 1:
+? Xu hướng mới trong GPDT
xuất hiện ở VN là gì? Nó xuất
hiện trên cơ sở nào?
+? Tại sao luồng tư tưởng DCTS
- Học sinh tiến hành thảo luận theo cặp đôi, mỗi dãy bàn thực hiện một yêu cầu riêng
3 Xu hướng mới trong cuộc vận động giải phóng dân tộc.
- Chính sách khai thác thuộc địa lần I làm cho kinh tế, xã hội VN biến đổi
- Xu hướng DCTS đã xuất
Trang 5lại được các sĩ phu tiếp thu không
phải là tầng lớp TSDT?
Dãy bàn 2:
+? Tại sao các nhà yêu nước thời
bấy giờ lại muốn noi theo Nhật
Bản?
* Sơ kết:
- Đầu TK XX dưới tác động
của chính sách khai thác thuộc địa
của Pháp xã hội VN có nhiều biến
đổi
- Nhiều giai cấp mới xuất
hiện, mâu thuẫn trong xã hội ngày
càng sâu sắc
- Trong bối cảnh đó xuất hiện xu
hướng cách mạng mới: DCTS
- Học sinh trình bày kết quả thảo luận
- Học sinh nhận xét, đánh giá bài làm của bạn
- Học sinh lắng nghe, tự bồi dưỡng kiến thức
-> Học sinh rèn kĩ năng đánh giá, tự đánh giá -> Học sinh hình thành năng lực hợp tác
hiện ở VN
HS hình thành năng lực liên hệ thực tế, tìm tòi kiến thức và hợp tác
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
* Bài 1 : Em đồng ý với ý kiến nào sau đây ( đánh dấu X ) :
1 TD Pháp thực hiện chính sách chia để trị
2 TD Pháp chi phối toàn bộ chính quyền từ Trung ương đến địa phương
3 Kết hợp giữa nhà nước TD và quan lại PK để cai trị
4 Đó là chính sách cai trị thâm độc của TD Pháp
5 Nhân dân Việt Nam rất căm thù bọn TD phong kiến
* Bài 2 :
a) Em hãy điền tiếp vào chỗ chấm (….) dưới đây nội dung của chính sách khai thác
về kinh tế của TD Pháp ở Việt Nam trong những năm 1897 – 1918 :
Về nông nghiệp : ………
Về công nghiệp : ………
Về giao thông vận tải :………
Về thương nghiệp :………
Về tài chính : ………
b) Em hãy rút ra nhận xét về chính sách kinh tế của TD Pháp theo các ý sau : + Về mục đích của những chính sách trên :……… + Ảnh hưởng của chính sách trên đối với nền kinh tế và đời sống của ND ta :…
Trang 6* Tác động của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất đối với kinh tế và xã hội Việt Nam như thế nào ?
- Câu hỏi này GV cho HS thảo luận nhóm, gợi ý các em tìm hiểu những tác động tích cực
và tiêu cực của chính sách đó và GV tổng kết
* GV đọc tài liệu tham khảo trong SGV/209 cho HS nghe
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
? Qua bài học hãy vẽ sơ đồ bộ máy cai trị của Pháp ở Đông Dương?
- Hướng dẫn HS lập bảng thống kê về tình hình các giai cấp, tầng lớp trong xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX theo mẫu sau :
Giai cấp Tầng lớp Địa vị xã hội, đời sống kinh tế Thái độ chính trị Phong
kiến Địa chủ G/cấp thống trị … Đa phần đầu hàng, câukết với TD …
(HS điền các thông tin đã học vào các ô trên theo yêu cầu kiến thức của bài )
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Sưu tầm chân dung các nhà yêu nước đầu thế kỷ XX : Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Đội Cấn , Nguyễn Tất Thành
* Hướng dẫn HS tự học và chuẩn bị bài mới:
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK
- Bài tập: Làm bài tập 3 SGK
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Sưu tầm chân dung các nhà yêu nước đầu thế kỷ XX : Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Đội Cấn, Nguyễn Tất Thành
* Hướng dẫn HS tự học và chuẩn bị bài mới:
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK
- Bài tập: Trình bày hoàn cảnh, nội dung và thực chất của chương trình khai thác thuộc địa
Toàn quyền Đông Dương
(Pháp)
Bắc Kì
Thống sứ
Trung Kì Khâm sứ
Nam Kì Thống đốc
CPC Khâm sứ
Lào Khâm sứ
Bộ máy hành chính cấp kì (Pháp)
Bộ máy hành chính cấp tỉnh (Pháp và bản xứ)
Bộ máy hành chính cấp huyện, xã, thôn (bản xứ)