Bài 20 NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ ( 1428 1527) I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT I Mục tiêu bài học 1 Kiến thức Bộ máy chính quyền thời Lê sơ, chính sách đối với quân đội thời Lê, những điểm chí[.]
Trang 1Bài 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ ( 1428-1527)
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT I.Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức: Bộ máy chính quyền thời Lê sơ, chính sách đối với quân đội thời Lê,
những điểm chính của bộ luật Hồng Đức So sánh với thời Trần để chứng minh dưới thời Lê sơ, nhà nước tập quyền tương đối hoàn chỉnh, quân đội hùng mạnh, có luật pháp để đảm bảo kỉ cương, trật tự xã hội
2.Tư tưởng: Giáo dục cho HS niềm tự hào về thời thịnh trị của đất nước, có ý thức
bảo vệ Tổ quốc
3.Kỹ năng: Phát triển khả năng đánh giá tình hình phát triển về chính trị, quân sự,
pháp luật ở một thời kì lịch sử (Lê sơ)
4.Trọng tâm: Tổ chức chính quyền thời Lê sơ
II.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- GV: Tài liệu: SGK, SGV, Tư liệu lịch sử 7 Đồ dùng dạy học: Sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lê sơ Lược đồ hành chính nước Đại Việt thời Lê sơ
- HS: SGK, sách bài tập (hoặc sách thực hành)
III.Hoạt động dạy – học:
1.Kiểm tra bài cũ: (5p)
Thuật lại chiến thắng Chi Lăng-Xương Giang? Nêu ý nghĩa lịch sử?
Nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn?
2.Tiến trình dạy - học: (30p)
Giới thiệu bài mới: Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới, Lê Lợi lên
ngôi vua (Lê Thái Tổ) Nhà Lê bắt tay ngay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật pháp nhằm ổn định tình hình xã hội, phát triển kinh tế
Mục 1:
GV gọi HS đọc mục 1 SGK
Giảng: Sau khi đất nước được hoàn toàn giải phóng, Lê Lợi lên
ngôi Hoàng đế (tức Lê Thái Tổ), khôi phục lại quốc hiệu Đại
Việt, tiến hành xây dựng bộ máy nhà nước mới Chính quyền
phong kiến được hoàn thiện dần và đến thời vua Lê Thánh
Tông thì hoàn chỉnh nhất
GV: Đứng đầu nhà nước là ai? Vua
GV: Giúp việc cho vua có những bộ và cơ quan nào? Các
quan đại thần Ở triều đình có 6 bộ (Lại, Lễ, Binh, Hình, Công,
Hộ), đứng đầu mỗi bộ là Thượng thư, giúp việc 6 bộ có 6 tự, 6
khoa giám sát Các cơ quan chuyên môn như Hàn lâm viện
(soạn thảo công văn), Quốc sử viện (viết sử), Ngự sử đài (can
gián vua và các triều thần)…
1.Tổ chức bộ máy chính quyền:
Sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê
sơ
Trang 2GV: Bộ máy chính quyền địa phương được chia như thế nào?
Thời vua Lê Thái Tổ và Lê Nhân Tông, cả nước được chia
làm 5 đạo Dưới đạo là phủ, huyện (miền núi gọi là châu), xã
Đến thời vua Lê Thánh Tông, đổi chia 5 đạo thành 13 đạo thừa
tuyên, thay chức An phủ sứ đứng đầu mỗi đạo bằng 3 ti phục
trách ba mặt hoạy động khác nhau ở mỗi đạo thừa tuyên
GV: Kể tên các ti và cho biết công việc mà mỗi ti phụ trách?
Đô ti phụ trách quân sự, an ninh Hiến ti phụ trách việc thanh
tra quan lại, xử án, pháp luật Thừa ti phụ trách việc hành chính,
hộ tịch, thuế khóa
GV: Dưới đạo thừa tuyên là gì? Phủ, huyện (châu), xã
Thảo luận: So sánh tổ chức nhà nước thời Lê với thời Trần,
nhiều người cho rằng tổ chức nhà nước thời Lê sơ tập quyền
hơn (Tập quyền là sự thống nhất tập trung quyền hành vào triều
đình trung ương), điều này được thể hiện như thế nào trong tổ
chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ? Vua nắm mọi quyền
hành, Lê Thánh Tông bãi bỏ một số chức vụ cao cấp nhất như
tướng quốc, đại tổng quản, đại hành khiển Vua trực tiếp nắm
mọi quyền hành, kể cả chức tổng chỉ huy quân đội Quyền
lực nhà vua ngày càng được củng cố
Mục 2:
GV gọi HS đọc mục 2 SGK
GV: Nhà Lê tổ chức quân đội như thế nào? Tổ chức theo
chế độ “ngụ binh ư nông”: khi đất nước có ngoại xâm thì tất cả
quân lính đều tại ngũ chiến đấu cùng toàn dân, khi hòa bình thì
thay phiên nhau về làm ruộng
GV: Tại sao nói trong hoàn cảnh lúc đó, chế độ “ngụ binh ư
nông” là tối ưu? Vì thường xuyên có giặc ngoại xâm, nên
phải vừa kết hợp sản xuất với quốc phòng
GV: Quân đội nhà Lê gồm những bộ phận nào? Quân đội
có hai bộ phận chính: quân ở triều đình và quân ở địa phương,
bao gồm bộ binh, thủy binh, tượng binh, kị binh Vũ khí có đao,
kiếm, giáo, mác, cung tên, hỏa đồng, hỏa pháo
GV: Nhà Lê quan tâm phát triển quân đội như thế nào? Hằng
năm, quân lính được luyện tập võ nghệ, chiến trận Vùng biên
giới đều có bố trí quân đội mạnh canh phòng và bảo vệ, không
để xâm lấn
GV cho HS đọc đoạn in nghiêng trong SGK
GV: Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà nước Lê sơ đối
với lãnh thổ của đất nước qua đoạn trích trên? Quyết tâm
Nhà nước tập quyền chuyên chế hoàn chỉnh
2.Tổ chức quân đội:
- Thực hiện chính sách
“ngụ binh ư nông”
- Quân đội gồm 2 bộ phận: Quân triều đình
và quân địa phương
Trang 3củng cố quân đội, bảo vệ đất nước Thực hiện chính sách vừa
cương, vừa nhu với kẻ thù Đề cao trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc
đối với mỗi người dân, trừng trị thích đáng kẻ bán nước
Mục 3:
GV gọi HS đọc mục 3 SGK
Giảng: Dưới thời các vua Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân
Tông, pháp luật được chú ý xây dựng
GV: Vì sao thời Lê, nhà nước quan tâm đến luật pháp? (Liên
hệ thời Lý-Trần) Giữ gìn kỉ cương, trật tự xã hội Ràng buộc
nhân dân với chế độ phong kiến để triều đình quản lí chặt chẽ
hơn
Giảng: Vua Lê Thánh Tông cho biên soạn và ban hành bộ luật
“Quốc triều hình luật” (Luật Hồng Đức) Đây là bộ luật lớn
nhất, có giá trị nhất của thời phong kiến nước ta
GV: Nội dung chính của bộ luật là gì? Bảo vệ quyền lợi của
vua, hoàng tộc Bảo vệ quyền lợi của quan lại và giai cấp thống
trị, địa chủ phong kiến Đặc biệt, bộ luật có những điều luật bảo
vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế, giữ gìn
những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, bảo vệ một số quyền
lợi của phụ nữ
GV: Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ? Quyền lợi, địa vị
của người phụ nữ được tôn trọng
3.Luật pháp:
- Lê Thánh Tông ban hành bộ Quốc triều hình luật (luật Hồng Đức)
- Nội dung:
+ Bảo vê quyền lợi của vua và hoàng tộc + Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị + Khuyến khích phát triển kinh tế
+ Bảo vệ người phụ
nữ
SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN THỜI LÊ SƠ
Trang 43.Củng cố: (5p)
Em hãy trình bày và vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ?
Tổ chức quân đội và luật pháp của nhà Lê ra sao?
4.Dặn dò:
Học bài 20 phần I Làm bài tập
Xem trước phần II