Khi chúng ta nói đến nền công nghiệp báo chí là bàn đến vấn đề kinh tế trong hoạt động báo chí, rộng hơn là kinh tế trong hoạt động văn hóa mà báo chí là một bộ phận quan trọng MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề[.]
Trang 1MỞ ĐẦU1.Lý do chọn đề tài
Hiện nay, kinh tế báo chí là một vấn đề hết sức nhạy cảm và khôngthể né tránh được nữa, nhất là trước yêu cầu nặng nề của sự nghiệp cáchmạng đặt cho báo chí đó là phải nâng cao chất lượng, phải có bước pháttriển, phải tự cân đối tài chính
Hệ thống báo chí Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản
lý của Nhà nước Tất cả các cơ quan truyền thông đều là cơ quan nhà nước.Trong khi đó nói đến kinh doanh là nói đến kinh tế Báo chí đã hoạt độngkinh doanh tất nhiên là phải làm kinh tế Vậy hoạt động báo chí có tính đếnkinh doanh không? nếu có ở mức độ nào? việc kinh doanh trong hoạt độngbáo chí có quan hệ thế nào đến cơ chế thị trường? Nên xem báo chí là lĩnhvực kinh doanh hay báo chí là một hoạt động mang tính kính doanh?
Cũng phải thừa nhận rằng, chịu sự tác động của nền kinh tế thị trường,trong điều kiện nhà nước đang đẩy mạnh chủ trương cắt giảm bao cấp vớibáo chí thì hoạt động tìm kiếm và mở rộng các nguồn thu từ quảng cáo vàdich vụ của các cơ quan báo chí là một xu thế tất yếu, khách quan Tuynhiên, vì thế mà đề cao mục tiêu kinh tế của báo chí lại là một sai lầm Xéttrên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn đều cho thấy đầu tiên và trướchết, báo chí bao giờ cũng phải hướng tới mục tiêu thông tin và chính trị.Hoạt động báo chí là hoạt động thông tin và chính trị Mục tiêu số một củabất kỳ một cơ quan báo chí nào cũng phải là thông tin đúng tôn chỉ mụcđích đã được đề ra Chỉ có thực hiện tốt mục tiêu này báo chí mới có điềukiện thực hiện các mục tiêu khác của mình, trong đó có mục tiêu kinh tế
Có thể khẳng định rằng, hoạt động kinh tế của đơn vị la yếu tố hết sứcquan trọng, là điều kiện không thể thiếu để đảm bảo yêu cầu phục vụ nhiệm
vụ chính trị của một cơ quan báo chí Tăng thu, đáp ứng nhu cầu chi và tăngđầu tư phát triển là yếu tố quyết định đến chất lượng nội dung và hình thứccủa hoạt động báo chí Mà một khi chất lượng được đổi mới và cải tiến thìyêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị càng có hiệu quả
Trang 2Trong tiểu luận này, tôi xin được đề cập đến những vấn đề trên, đồngthời phân tích thực trạng hoạt động kinh tế của Đài Phát thanh-Truyền hìnhThừa Thiên Huế nhằm chứng minh cho những quan điểm trên.
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
2.1 Mục đích:
Mục đích của đề tài là hệ thống hóa lý luận về kinh tế truyền thông,đưa ra quan điểm của Đảng va Nhà nước về hoạt động báo chí trong nềnkinh tế thị trường, dựng lên một bức tranh khái quát và toàn diện về thựctrạng hoạt động kinh tế ở Đài Phát thanh Truyền hình Thừa Thiên Huế hiệnnay Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra những kiến nghị, đề xuất và những giảipháp về hoạt động kinh tế cho sự phát triển của Đài trong nhưng năm tới
2.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, phải thực hiện những nhiệm vụ sau:
- Làm rõ những vấn đề liên quan đến cơ sở lý luận và thực tiễn của đềtài như: những khái niệm liên quan; phân tích những đặc điểm của báo chívới vai trò là sản phẩm hàng hóa; phân tích quan điểm phát triển nền kinh tếbáo chí để báo chí vừa là công cụ tuyên truyền của Đảng, vừa là tổ chứchoạt động kinh tế có hiệu quả
- Phân tích thực trạng hoạt động kinh tế truyền hình ở Đài PT-THThừa Thiên Huế, làm rõ những điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động kinhtế
- Chỉ ra nguyên nhân; đưa ra xu hướng phát triển chính yếu, nhữngkinh nghiệm và giải pháp đối với hoạt động kinh tế của Đài trong thời giantới
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động kinh tế của Đài Phatthanh Truyền hình Thừa Thiên Huế Điều này được thể hiện thông qua hoạtđộng thu, chi, quảng cáo, kinh doanh dịch vụ, thuế
3.3.Phạm vi nghiên cứu:
Trang 3Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hoat động kinh tế ở Đài PT- THThừa Thiên Huế từ 2012 đến nay.
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:
4.1.Cơ sở lý luận:
Đề tài được thực hiện trên nền tảng khoa học lý luận của chủ nghĩaMác-Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối, chínhsách của Đảng, Nhà Nước Việt Nam trong quản lý và phát triển báo chí Cụthể đó là những lý thuyết về kinh tế truyền thông; lý thuyết về báo chí học;báo chí với vai trò là một sản phẩm hàng hóa trong nền kinh tế thịtrường
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Để làm rõ những nội dung cơ bản đã đặt ra của luận án, trong quá trìnhnghiên cứu tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch
sử trong đó các phương pháp chủ yếu vận dụng trong luận án:
- Phương pháp phân tích tài liệu: dùng để xem xét, phân tích các thôngtin có sẵn trong tài liệu, từ đó rút ra những thông tin cần thiết phục vụ chomục đích nghiên cứu đề tài Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích tài liệu, tácgiả kế thừa những kết quả nghiên cứu đã có, sử dụng nó để so sánh, minhhọa cho các kết quả khảo sát của mình, từ đó đưa ra những đóng góp mớicủa mình
- Phương pháp thống kê: dung để thống kê tài liệu, con số, sự kiện, dữliệu…có được trong quá trình khảo sát
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: được dung để phân tích, đánh giávfa tổng hợp những kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những luận cứ, luậnđiểm khái quát…
5 Ý nghĩa của đề tài
Những kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để những người trực tiếphoạt động trong lĩnh vực báo hình, đặc biệt là những nhà quản lý kênhtruyền hình tham khảo để có hướng hoạch định chiến lược kinh doanh trongbối cảnh hiện nay; làm cơ sở khoa học phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu
Trang 4của sinh viên chuyên ngành báo chí va những ai quan tâm đến đề tài; đồngthời giúp cho các nhà báo có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về ý nghĩa,vai trò của công việc mình đang làm.
1.Quan niệm về kinh tế truyền thông
2.Báo chí với vai trò là một thứ hàng hóa trong nền kinh tế thị trường3.Quan điểm hình thành và phát triển một nền kinh tế báo chí để báo chívừa là công cụ tư tưởng tin cậy, sắc bén của Đảng, vừa là một lĩnh vực cóthể tổ chức những hoạt động kinh tế có hiệu quả
Chương 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH TẾ Ở ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH THỪA THIÊN HUẾ
1.Vài nét về quá trình hình thành và phát triển
1.Đánh giá về hoạt động kinh tế:
2 Các giải pháp tăng thu
3 Kiến nghị và đề xuất
KẾT LUẬN
Trang 5NỘI DUNG
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KINH TẾ BÁO CHÍ HIỆN
NAY 1.Quan niệm về kinh tế truyền thông
Cùng với việc xây dựng nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chếthị trường, người dân đã quen dần với các khái niệm: thị trường lao động,
Trang 6thị trường tiền tệ; chất xám là hàng hoá, sản phẩm giáo dục là hànghoá Thông tin, sản phẩm chủ yếu của ngành truyền thông đã và đang đượccoi là một thứ hàng hoá, có thể là một loại hàng hoá đặc biệt, nhưng vẫn cóđầy đủ thuộc tính của một loại hàng hoá Nghĩa là có một cộng đồng ngườisản xuất ra nhưng không phải để tự phục vụ mà để đáp ứng nhu cầu xã hội
và có thể trao đổi, mua bán
Ở các nước phát triển, “thông tin” trở thành một trong nhưng "nhuyếu phẩm" không thể thiếu được trong xã hội hiện đại Người ta cần rấtnhiều loại thông tin: thông tin chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá giải trí vàsẵn sàng trả tiền để được đáp ứng nhu cầu này Nắm bắt được nhu cầu này,người ta đầu tư rất lớn cho ngành công nghiệp truyền thông Truyền thông
từ lâu đã trở thành một ngành kinh tế cực kỳ quan trọng với doanh số hàngnăm lên tới cả trăm tỷ đôla và vẫn đang trên đà phát triển rất mạnh Chínhquyền muốn thông tin đến người dân những quan điểm, chính sách củamình cũng phải chi những khoản tiền không nhỏ
Cho đến nay, các cơ quan truyền thông của nước ta đến nay vẫn đượccoi là các cơ quan Nhà nước, được hưởng chế độ bao cấp và có trách nhiệmtuyên truyền, định hướng của Đảng, Nhà nước và đoàn thể đến người dân.Nhưng trong sự phát triển chung của xã hội, một thế mới đang mở ra: bêncạnh những báo đài vẫn được bao cấp hoàn toàn hoặc một phần, một số cơquan truyền thông đã tự làm dịch vụ kinh doanh, phải theo cơ chế "lãihưởng lỗ chịu", cung cấp cho xã hội những thông tin theo xu hướng kinhdoanh, giải trí Điều này sẽ mang lại lợi ích to lớn cho cả nhà nước, ngườidân và cả cơ quan truyền thông Nhà nước không phải trả một khoản tiềnkhổng lồ để nuôi tất cả báo chí, trong đó có những đài báo chỉ chuyên cungcấp thông tin kinh doanh, giải trí , thậm chí còn thu được những khoảnđóng góp của các cơ quan truyền thông "dịch vụ" để tăng cường chất lượngcho các cơ quan "chính thống" Người dân được tự do lựa chọn các thôngtin mà họ cần, không còn bị "ép" phải xem một kênh truyền hình hay một tờbáo nào đó nữa Họ sẽ chọn nguồn thông tin chính xác, phong phú, kịp thời,
Trang 7phân tích sâu theo đúng yêu cầu của họ Còn các cơ quan truyền thông cóthể bán sản phẩm của mình, kinh doanh quảng cáo thu lãi lớn Thật khônghay, trong khi chúng ta phải bỏ ra những khoản tiền lớn để mua thông tincủa các hãng truyền thông nước ngoài thì các thông tin chúng ta sản xuất raphải đem cho không mà không bán được.
Chính vì thế, đã đến lúc phải nhìn nhận nghiêm túc, truyền thông làmột ngành kinh tế, thậm chí ngành kinh tế mũi nhọn Đã là ngành kinh tế,tất yếu phải có sự cạnh tranh Chính sự cạnh tranh lành mạnh sẽ nâng chấtlượng của truyền thông lên rất nhiều Kinh tế báo chí được hiểu đó là hoạtđộng kinh doanh của một cơ quan báo chí một mặt đảm bảo cho sự tiếp tụcphát triển, tăng cường cơ sở vật chất, đổi mới thiết bị kỹ thuật công nghệ,
mở mang thêm các nguồn thông tin, tài liệu, cũng như công tác đào tạo,nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cơ quan báo chí đó, một mặtđem lại nguồn thu cho cơ quan báo chí đó, cho nhà nước, chủ yếu là quanộp thuế
Khi phải tự hạch toán, muốn đảm bảo hoạt động thì mỗi cơ quan sẽphải năng động tìm cách bán được sản phẩm, phải cạnh tranh theo đúng quyluật của thị trường Họ sẽ phải thuyết phục được công chúng rằng sản phẩmcủa họ tốt, nhờ thế giá trị tuyên truyền - giáo dục - định hướng cũng sẽ caolên Khi truyền thông đã là một ngành kinh tế, cuộc chiến "thương hiệu"như tất cả các ngành kinh doanh mua - bán khác sẽ là một phần không thểthiếu Nhưng, với đặc thù riêng của mình, doanh thu của truyền thông sẽ từnhiều nguồn khác nhau, kể cả từ quảng cáo, tài trợ của các doanh nghiệpmuốn quảng cáo thương hiệu Như thế, việc bắt tay giữa các cơ quan truyềnthông và các công ty quảng cáo trong việc sản xuất chương trình là điềuhiển nhiên, theo đúng quy luật của kinh tế
2 Báo chí với vai trò là một thứ hàng hóa trong nền kinh tế thị trường
Với đặc điểm là một thứ hàng hóa, nhất là thứ hàng hóa trong cơchế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Báo chí có một số đặcđiểm như:
Trang 8Thứ nhất, chúng ta bàn đến yếu tố đặc biệt của báo chí với đặc
điểm là một thứ hàng hóa trong nền kinh tế thị trường Báo chí là mộtthứ hàng hóa không phải như các loại hàng hóa thông thường khác
Nó là một thứ hàng hóa đặc biệt, sản phẩm làm ra mà mục đích chínhkhông phải là để kinh doanh Sản phẩm báo chí mặc dù vẫn được bàybán trên thị trường nhưng nó là một sản phẩm thuộc lĩnh vực tinhthần Giá trị của nó không thể cân, đo, đong, đếm như những thứ hànghóa khác Việc đánh giá “chất lượng” của nó phụ thuộc rất lớn vàotrình độ tiếp nhận của công chúng Do là một thứ hàng hóa đặc biệtnên việc mua và bán của nó cũng diễn ra một cách hết sức đặc biệtnhư chính nó vậy Không có sự mặc cả, không giảm giá như sách
“Giá” của nó là cố định như lượng thông tin mà nó mang lại Cái
“giá” của nó không nằm ở một quy chuẩn nào cả, tức là người takhông thể dựa vào lượng thông tin mà nó mang lại để định ra một cái
“giá” nào đó cho nó Mà giá của nó chỉ mang tính chất ước lệ, tức làchỉ tạm thời Lợi nhuận không phải là tiêu chí đầu tiên đối với thứhàng hóa này Mục đích làm ra báo và bán báo không nhằm vào kinhdoanh Và nhà báo càng không thể là nhà kinh doanh
Khi người ta mua một sản phẩm nào đó trên thị trường thì người taluôn quan niệm rằng, thời hạn sử dụng của nó sẽ kéo được bao lâu, tuổi thọcủa nó như thế nào, khi nào thì nó hỏng, khi nào thì phải thay cái mới, chấtlượng của sản phẩm đó như thế nào Những câu hỏi luôn được đặt ra.Nhưng đối với “hàng hóa” báo chí thì hoàn toàn khác Họ mua, họ có sự lựachọn nhưng sự lựa chọn này là sự lựa chọn cho phù hợp với điều kiện vànhu cầu của mình mà thôi Giá trị của nó là mãi mãi và vô cùng to lớn Giátrị của nó chính là những nguồn tri thức to lớn mà nó mang lại cho conngười Mà con người luôn muốn tìm kiếm những tri thức mới Do đó, báochí đã luôn cố gắng đáp ứng đầy đủ yêu cầu này Nên việc nó tồn tại lâu dài
là một tất yếu khách quan Ngoài ra, sản phẩm này có thể được sử dụng bởinhiều người, không có sự giới hạn về không gian, thời gian Người ta có thể
Trang 9truyền tay nhau để sử dụng Người này xem xong có thể truyền cho ngườikhác, hoặc có thể lưu trữ Nói chung là báo chí là một thứ hàng hóa rất khác
so với các loại hàng hóa khác
Thứ hai, như đã nói ở trên, lợi nhuận không phải là tiêu chí hàng đầu
đối với báo chí Mà báo chí được sản xuất ra là vì lợi ích công cộng, lợi íchcủa cộng đồng Hiện nay, đã có một cơ quan báo chí mở rộng hình thứchoạt động để ngoài nguồn bán báo, các cơ quan báo chí có thể thu thêm từcác nguồn khác phù hợp với pháp luật hỗ trợ cho hoạt động báo chí là một
xu hướng đang phát triển hiện nay Đó có thể là các hoạt động quảng cáo
Đã có một số báo đã có thể đứng vững trong nền kinh tế thực trường Tựhạch toán thu chi Không còn phải nhận bao cấp của nhà nước nữa Màngược lại những tờ báo này đã quay trở lại nộp ngân sách với những khoảntiền không nhỏ Điều này đã cho thấy rằng báo chí vẫn có thể tồn tại trongnền kinh tế thị trường với chức năng là một thứ hàng hóa Thực tế của quátrình hoạt động báo chí có người cho rằng báo chí chỉ làm nhiệm vụ phục
vụ, không nên tính đến yếu tố lời lãi, không nên tính đến việc kinh doanhbởi như vậy sẽ làm ảnh hưởng đến mục tiêu cao cả của báo chí là tuyêntruyền, giáo dục, tổ chức vận động các tầng lớp nhân dân Tuy nhiên, hiệnnay khi báo chí hoạt động trong cơ chế thị trường theo định hướng xã hộichủ nghĩa, việc tổ chức kinh doanh, dịch vụ trong phạm vi chức năng nhiệm
vụ của mình, việc tính toán lỗ lãi, việc tìm các nguồn thu chính đáng lànhững nội dung rất đáng quan tâm trong kinh tế báo chí.Ngoài ra, còn mộtyếu tố rất đặc thù nữa của báo chí trong nền kinh tế thị trường đó là sự cạnhtranh vẫn diễn ra rất quyết liệt Nhưng đó là sự cạnh tranh về thông tin vềmức độ hấp dẫn và giá trị của thông tin Giữa báo chí với báo chí không có
sự cạnh tranh về giá cả, nghĩa là tờ báo này không phá giá tờ kia Mục đíchkinh doanh của báo chí là lôi kéo độc giả ngày càng đông về báo mình bằnghình thức cải tiến nội dung, tin bài phong phú, mới lạ, hay hấp dẫn, hìnhthức trình bày đẹp mắt Đó chính là yếu tố đầu tiên được báo chí đề cập đếntrong sự cạnh tranh này
Trang 10Thứ ba, đó là mối quan hệ giữa báo chí và người đọc Trong nền kinh
tế thị trường có thể xem mối quan hệ này giống như mối quan hệ giữangười mua và người bán dựa trên quy luật cung cầu tên thị trường Có cầutức cung sẽ đáp ứng Sự đa dạng các loại hình thông tin, sự phong phú vềhình thức là một trong những yêu cầu nhằm đáp ứng yêu cầu của côngchúng Ngoài ra, cùng với xu thế phát triển chung không chỉ là sự phát triểncủa đất nước mà còn sự phát triển của nền báo chí thế giới Báo chí ViệtNam không thể đứng ngoài cuộc được, đổi mới là một nhu cầu tất yếu Cácloâi hình báo chí hiện đại đã có mặt ở Việt Nam, các chương trình trêntruyền hình - truyền thanh ngày càng đa dạng và phong phú, các trang báongày càng sặc sở, đẹp về hình thức đa dạng về nội dung, thị trường báo chíngày càng trở nên đông đúc hơn với nhiều loại báo phục vụ cho mọi đốitượng từ người già, người trẻ, học sinh, sinh viên cho đến phụ nữ, trẻ thơ Điều này chứng tỏ nhu cầu của công chúng là rất lớn và không có giới hạn.Mặc dù, về hình thức là như vậy nhưng về bản chất thì việc xuất hiện ngàycàng nhiều báo không chỉ đơn thuần phục vụ công chúng mà còn có tácdụng xây dựng xã hội lành mạnh hơn, xây dựng con người hoàn thiện hơn,
đó chính là bản chất tốt đẹp của báo chí chúng ta Báo chí không vì nhu cầucủa công chúng mà xa rời tôn chỉ mục đích, không đưa những tin mang tínhchất giật gân câu khách, không chạy theo thị hiếu tầm thường của độc giả
và quan trọng là không thương mại hóa báo chí Báo chí thông tin đầy đủmuôn mặt của đời sống xã hội, bức tranh muôn màu của đời sống xã hộiđược in đậm trên báo chí Tuy nhiên, dù thế nào đi nữa thì báo chí vẫn làtiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức chính trị xã hội và làdiễn đàn của nhân dân
3.Quan điểm hình thành và phát triển một nền kinh tế báo chí để báo chí vừa là công cụ tư tưởng tin cậy, sắc bén của Đảng, vừa là một lĩnh vực có thể tổ chức những hoạt động kinh tế có hiệu quả
Tồn tại trong một xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp, báo chí baogiờ cũng được ra đời với tư cách là diễn đàn, tiếng nói của một giai cấp,
Trang 11một tổ chức chính trị nhất định và được tổ chức đó bảo trợ Khả năng địnhhướng nhận thức và hành động của công chúng của báo chí, bao giờ cũngđược các giai cấp, các tổ chức chính trị sử dụng triệt để nhằm “lái” dư luận
xã hội theo chiều hướng có lợi cho giai cấp mình Để tồn tại không một tờbáo nào được phép thông tin ngược lại với lợi ích của chính tổ chức sinh ramình Do vậy, trước khi tiến hành kinh doanh, bao giờ báo chí cũng phảitiến hành hoạt động tư tưởng Thực hiện không tốt nhiệm vụ này, báo chíkhông còn cơ sở tồn tại, để mở mang các hoạt động kinh doanh của mình
Có thể nói, chỉ có làm tốt chức năng thông tin, chức năng tư tưởng, tuân thủnghiêm túc mục đích, tôn chỉ đã được đề ra, báo chí mới có điều kiện để thựchiện mục tiêu kinh tế Xa rời mục tiêu chính trị, chối bỏ chức năng thông tin cũng
có nghĩa báo chí tự tách ra khỏi môi trường sống của mình Tuyệt đối hoá mụctiêu kinh tế của báo chí cũng chính là tự đánh mất năng lực kinh doanh của báochí
Trên một phương diện khác, nói đến kinh doanh là nói đến lợi nhuận.Kinh doanh trên báo chí cũng cần được đặt trong mối quan hệ với lợinhuận Do khả năng có thể cùng một lúc đến toàn bộ đời sống xã hội, cùngmột lúc có thể làm thay đổi nhận thức, hành vi của hàng triệu người, nênbáo chí có một khả năng to lớn trong sự vận động phát triển của xã hội Bởitính đặc thù này nên lợi nhuận trong kinh doanh báo chí không thể chỉ lànhững lợi nhuận mang ý nghĩa vật chất thuần tuý Lợi nhuận của hoạt độngkinh doanh báo chí đó còn là sự thay đổi trong thái độ, động cơ làm việccủa người lao động, sự định hướng kinh doanh của nhà quản lý, là nhậnthức của công chúng thậm chí là cả những chiến lược đúng đắn trongphát triển kinh tế xã hội Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh báo chí là cảtiến bộ xã hội Ngày nay đã có rất nhiều doanh nghiệp thành đạt thừa nhậnthành công của họ là do thông tin trên báo chí đem lại Và cũng nhờ có báochí mà nhiều nhà quản lý xã hội đã có cái nhìn khách quan hơn về thực tiễncuộc sống để từ đó đưa ra các quyết sách điều chỉnh thích hợp, kích thích sựvận động của xã hội theo chiều hướng tích cực Tất cả những giá trị này
Trang 12đều lớn hơn rất rất nhiều lần lợi nhuận mà cơ quan báo chí thu được thôngquan bán sản phẩm, kinh doanh quảng cáo, dịch vụ Như vậy, ngay cả dướigóc độ kinh doanh, bản thân báo chí không được phép chạy theo mục đíchkinh tế đơn thuần Không thể vì lợi ích nhỏ của tờ báo mà có thể hạ thấpchất lượng thông tin, thiếu trách nhiệm với sự tiến bộ của xã hội Tuyệt đốihoá mục tiêu kinh tế cũng chính là cách nhìn thiển cận về hoạt động kinhdoanh trên báo chí Mục tiêu kinh doanh đích thực của báo chí chỉ thực sựđạt được khi báo chí có trách nhiệm cao với xã hội và giữ được định hướngchính trị tích cực Có thể nói, xem xét vấn đề dưới bất cứ một góc độ nàothì hoạt động báo chí luôn mang mầu sắc chính trị xã hội Mục tiêu của báochí bao giờ cũng hướng tới giữ vững định hướng tư tưởng với toàn xã hội.Thực hiện tốt mục tiêu này, báo chí mới có những điều kiện thuận lợi đểtriển khai các hoạt động kinh doanh, thực hiện mục tiêu kinh tế
Tuy nhiên, như vậy không có nghĩa được xem nhẹ mục tiêu kinh tếcủa báo chí Trong thực tiễn, mục tiêu chính trị và mục tiêu kinh tế luôn cómối quan hệ gắn bó chặt trẽ với nhau trong hoạt động báo chí Mục tiêuchính trị bao giờ cũng giữ vai trò quyết định sự tồn tại, còn mục tiêu kinh tế
là yếu tố tạo ra cơ sở vật chất để cho báo chí thực hiện tốt mục tiêu chínhtrị Giữ vững định hướng tư tưởng chính là để tờ báo kinh doanh không bịchệch hướng Và thực hiện tốt mục tiêu kinh tế cũng là cơ sở để báo chí thểhiện tốt hơn vai trò định hướng tư tưởng của mình trong xã hội
Vấn đề thực hiện mục tiêu kinh tế của báo chí càng trở nên quantrọng hơn khi mà hiện nay, “bầu sữa” ngân sách - theo chủ trương xoá bỏbao cấp với báo chí của Chính phủ không còn nữa Điều này đòi hỏi báo chíluôn phải tỉnh táo và năng động hơn trong triển khai các hoạt động kinhdoanh, tìm kiếm các nguồn thu để trang trải cho các hoạt động tác nghiệpcủa mình Xem nhẹ mục tiêu kinh tế lúc này cũng có nghĩa báo chí đã tự loạimình ra khỏi mặt trận tư tưởng văn hoá Thử hình dung xem báo chí sẽ hoạtđộng như thế nào nếu không có một nền tảng vật chất vững mạnh? Nănglực sáng tạo của các nhà báo sẽ ra sao khi mà tiền lương, nhuận bút không
Trang 13đủ để tái sản xuất sức lao động? Chắc chắn sẽ là rất khó Tổ chức tốt hoạtđộng kinh doanh báo chí sẽ gỡ được những vấn đề trên Nhờ tổ chức kinhdoanh tốt, rất nhiều cơ quan báo chí đã cải thiện điều kiện làm việc, và hoạtđộng hiệu quả hơn Được trả thù lao xứng đáng động lực làm việc trong cáctoà soạn thay đổi theo chiều hướng tích cực Có phương tiện hành nghề hiệnđại, tầm nhìn, khả năng quan sát của phóng viên trở nên bao quát hơn, tinh
tế hơn Và kết quả cuối cùng là chất lượng thông tin của báo chí trở nên hấpdẫn hơn, sống động hơn, đáp ứng kịp thời nhu cầu của công chúng Thực tếkhách quan này không thể không được ghi nhận
Tóm lại, với báo chí, mục tiêu kinh tế cũng rất quan trọng Để đạtđược mục tiêu này đòi hỏi báo chí phải thực hiện tốt chức năng thông tin vànhiệm vụ chính trị tư tưởng Nếu tuyệt đối hoá mục tiêu chính trị, xem nhẹmục tiêu kinh tế báo chí sẽ khó phát triển Ngược lại, tuyệt đối hoá mục tiêukinh tế, không coi trong mục tiêu chính trị, báo chí sẽ rơi vào tình trạngchệch hướng, chạy theo thương mại hoá dẫn đến không có cơ sở để tồntại Với báo chí, mục tiêu kinh tế chỉ thực sự đạt được khi mỗi tờ báo biếtkinh doanh trên cơ sở tôn trọng công chúng, và giữ vững được định hướngchính trị Hoạt động kinh doanh của báo chí chỉ thực sự hiệu quả khi dưới
sự tác động của các hoạt động ấy là cả sự chuyển động tích cực của mọi mặtđời sống kinh tế, chính trị, xã hội
Trang 14Chương 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH TẾ Ở ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH THỪA THIÊN HUẾ
1.Vài nét về quá trình hình thành và phát triển
1.1 Quá trình hình thành:
Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh là đơn vị sự nghiệp thuộc Ủy banNhân dân tỉnh, là cơ quan quan báo chí của Đảng bộ, chính quyền tỉnh, cóchức năng giúp Ủy ban Nhân dân tỉnh thực hiện công tác thông tin, tuyêntruyền đường lối chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,nhiệm vụ của Đảng bộ, chính quyền tỉnh và quản lý sự nghiệp Phát thanh –Truyền hình trên địa bàn tỉnh Đài chịu sự quản lý nhà nước về báo chí, vềtruyền dẫn và phát sóng của Bộ Thông tin và Truyền thông và chịu sự quản
lý nhà nước trên địa bàn theo phân công của Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh ĐàiPhát thanh - Truyền hình tỉnh có tư cách pháp nhân, trụ sở, con dấu và tàikhoản riêng để hoạt động
Hiện nay, Đài PT-TH Thừa Thiên Huế hoạt động trên ba lĩnh vực: báohình, báo nói và báo điện tử Việc ba loại hình báo chí cùng hoạt động vàphát triển trong một cơ quan báo chí đã bổ trợ, tác động lẫn nhau, bổ sungcho nhau cả về nhân lực, nguồn lực và tài lực; cả về nội dung và hình thứcchuyển tải thông tin; cả về xây dựng và quảng bá thương hiệu, hình ảnh củaĐài Đồng thời, để đảm bảo cho ba loại hình báo chí hoạt động có hiệu quả,đòi hỏi nhu cầu chi ngày càng lớn cả về chi thường xuyên và chi cho đầu tưphát triển
1.2 Bộ máy tổ chức
* Ban Giám đốc có Giám đốc và 2 Phó Giám đốc
Trang 15* Các phòng chức năng: có 8 phòng chức năng: Văn phòng, Phòng Kếhoạch Tài vụ, Dịch vụ - Quảng cáo & Khai thác, Kỹ thuật, Biên tập Chươngtrình, Thời sự, Văn nghệ và Phòng Chuyên đề Khoa giáo
*Về số lượng cán bộ VC của Đài tỉnh : hiện có 48 biên chế chính thức
và 35 biên chế đơn vị tự hợp đồng, như vậy là còn thấp hơn so với các Đàicấp tỉnh trong khu vực miền Trung; một số phòng như: Thời sự, Chuyên đềKhoa giáo, Văn nghệ, Dịch vụ QC và Khai thác và Văn phòng còn thiếucán bộ viên chức để hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ và giải quyết hếtkhối lượng công việc
Việc xác định vai trò, chức năng và nhiệm vụ nêu trên cho thấy hai đặcđiểm cơ bản của Đài là : đơn vị sự nghiệp có thu và cơ quan báo chí củaCấp ủy, chính quyền địa phương Là cơ quan báo chí, hoạt động của Đàiđược điều chỉnh bằng Luật Báo chi, tuân thủ tôn chỉ, mục đích đã được xácđịnh, phải coi trọng nhiệm vụ hàng đầu và thường xuyên là tuyên truyền,phục vụ nhiệm vụ chính trị, góp phần thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế,văn hóa, xã hội, đảm bảo quốc phòng-an ninh, xây dựng Đảng, Nhà Nước,xây dựng khối đại đoàn kết tòn dân trên địa bàn tỉnh Là đơn vị sự nghiệp
có thu, Đài phải biết làm kinh tế, tức là phải biết tận dụng và khia thác mọinguồn thu để đảm bảo cho nhu cầu chi và đáp ứng yêu cầu phát triển
2 Hoạt động thu, chí của Đài PT-TH Thừa Thiên Huế trong thời gian qua
Thực tê nhiều năm qua, Lãnh đạo Đài PT-TH Thừa Thiên Huế vừa coitrọng nhiệm vụ phục vụ chính trị của cơ quan báo chí, vừa đặc biệt quantâm đến nhiệm vụ làm kinh tế của cơ quan báo chí nhằm khai thác nguồnthu và tăng thu, đảm bảo một phần nhu cầu chi thường xuyên
* Về nguồn thu của Đài :
Thu từ ngân sách : Là nguồn thu ổn định được Nhà nước cấp trong
kế hoạch hằng năm nhằm đảm bảo một phần nhu cầu chi thường xuyên, chủyếu cho đối tượng cán bộ viên chức thuộc biên chế Nhà nước theo số lượngđược cấp có thẩm quyền phê duyệt và chi cho yêu cầu sản xuất chương
Trang 16trình phục vụ nhiệm vụ chính trị trên địa bàn như: các chương trình thời sự,chuyên mục, chuyên đề, phóng sự, phóng sự tài liệu, tuyên truyền các sựkiện kinh tế-chính trị, văn hóa-xã hội quan trọng Có thể hiểu đây là khoảnngân sách mà Nhà nước đặt hàng cho Đài để thực hiện nhiệm vụ chính trịđược giao Về cơ bản, nguồn thu này được cấp ổn định trong 3 năm, tuynhiên cũng có thể tăng hoặc giảm tùy theo tình hình thực tế thu ngân sáchcủa Tỉnh cũng như xuất phát từ nhiệm vụ chính trị mà Tỉnh giao cho Đài, cóxem xét chỉ số tăng giá hàng năm(CPI) Ở Đài PT-TH Thừa Thiên Huếnguồn thu này chiếm tỉ trọng từ 40-45% của tổng nhu cầu chi thườngxuyên.
Thu sự nghiệp Phát thanh-Truyền hình và Thông tin điện tử : là
nguồn thu từ hợp tác tuyên truyền, quảng bá giữa Đài với các ngành, các địaphương trong Tỉnh Nguồn thu này được các ngành( Giáo dục, Y tế, Quân
sự, Công an, nông nghiệp ), các đoàn thể (Mặt trận Tổ quốc, Liên đoàn laođộng, Nông dân, Phụ nữ, Thanh niên ), các địa phương(Huyện, Thị xã,Thành phố) trích từ kinh phí tuyên truyền của ngành, đoàn thể, địa phương
để ký kết hợp đồng với Đài tổ chức sản xuất, phát sóng hoặc đăng tải thôngtin trên sóng phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử theo định kỳ hằngnăm, hằng tháng, hằng quí hoặc các sự kiện quan trọng đột xuất Các hợpđồng được ký kết và thanh lý hằng năm.Thực chất nguồn thu này cũng đượcngân sách Nhà nước cấp qua các ngành, đoàn thể, địa phương để đáp ứngyêu cầu tuyên truyền nên không được qui vào nguồn thu dịch vụ truyềnthông Nguồn thu này tại Đài PT-TH Thừa Thiên Huế chiếm tỉ trọng từ 5-8% nhu cầu chi thường xuyên hằng năm
Thu từ hoạt động dịch vụ quảng cáo trên sóng Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử: Đây là nguồn thu quan trọng và chủ yếu trong
kết cấu nguồn thu của Đài, thể hiện năng lực và trình độ làm kinh tế truyềnthông của Lãnh đạo Đài và các phòng chức năng thuộc Đài Trong chừngmực nhất định, kết quả thu từ nguồn này được xem là thước đo chất lượng,hiệu quả của yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị, thể hiện uy tín, thương