BÀI 15 THỜI BẮC THUỘC VÀ CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC (TỪ THẾ KỶ I ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ X) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Về kiến thức HS nắm và trình bày được những nội dung cơ bản chính sách đô hộ của cá[.]
Trang 1BÀI 15 THỜI BẮC THUỘC VÀ CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC
(TỪ THẾ KỶ I ĐẾN ĐẦU THẾ KỶ X)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức
HS nắm và trình bày được những nội dung cơ bản chính sách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc ở nước ta và những chuyển biến kinh tế, văn hóa, xã hội nước ta trong thời Bắc thuộc Nhận xét được các chính sách của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước ta thời kỳ này
2 Về tư tưởng: Giáo dục tinh thần đấu tranh bền bỉ chống đồng hóa giành độc lập dân
tộc của nhân dân ta
3 Về kĩ năng: Bồi dưỡng kĩ năng trình bày, phân tích và liên hệ giữa nguyên nhân và
kết quả, chính trị với kinh tế, văn hóa, xã hội
4 Định hướng các năng lực hình thành:
* Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực tái hiện sự kiện
- Năng lực thực hành bộ môn: khai thác, sử dụng tranh ảnh, tư liệu, biểu đồ liên quan đến bài học
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH :
1 Giáo viên: Giáo án, tranh ảnh và tư liệu liên quan đến bài học, lược đồ
2 Học sinh: Chuẩn bị bài trước ở nhà
III PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC: trình bày, khái quát, phân tích,
so sánh, rút ra nhận xét
IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC:
1 Tạo tình huống:
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Phương pháp: GV hỏi HS: Sự tích Mị Châu- Trọng Thủy cho các em biết những
điều gì? HS trả lời GV nhận xét và dẫn dắt bài mới
c Dự kiến sản phẩm:
Sự tích Mị Châu – Trọng Thủy cho chúng ta biết về nhà nước Âu Lạc Kế đê hèn của Triệu Đà để hoàn thành xâm chiến nhà nước của An Dương Vương Từ sau khi nước Âu Lạc bị Triệu Đà xâm chiếm 179 TCN cho đến đầu thế kỷ X nước ta bị các triều đại phong kiến phương Bắc đô hộ Lịch sử thường gọi đó là thời kỳ Bắc thuộc Để thấy được chế độ cai trị tàn bạo, âm mưu thâm độc của phong kiến phương Bắc đối với dân tộc ta và những chuyển biến về kinh tế, văn hóa xã hội ở nước ta thời Bắc thuộc, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài 15
2 Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 1: Tìm hiểu về chế độ cai I CHẾ ĐỘ CAI TRỊ CỦA CÁC
Trang 2trị của các triều đại phương
Bắc ở nước ta
Bước 1: Cá nhân
GV : Năm 179 TCN Triệu Đà xâm
lược Âu Lạc, từ đó nước ta lần lượt
bị các triều đại phong kiến Trung Quốc
đô hộ GV? Các triều đại phong kiến
phương Bắc chia Âu Lạc cũ thành
quận, huyện nhằm mục đích gì?
HS suy nghĩ trả lời
GV bổ sung, kết luận về âm mưu thâm
độc của chính quyền phương Bắc
Bước 2: nhóm nhỏ
GV chia HS làm thành các nhóm nhỏ(2
HS ngồi cạnh nhau = 1 nhóm)
GV? Trình bày chính sách bóc lột về
kinh tế và đồng hóa về văn hóa của các
triều đại phong kiến Phương Bắc? Nhận
xét?
HS theo dõi SGK, thảo luận theo nhóm
nhỏ trả lời câu hỏi
GV có thể minh họa bằng tư liệu
GV có thể gợi cho HS nhớ lại những
kiến thức đã học về Nho giáo Giáo
lý Nho giáo thành công cụ để thống trị
nhân dân.Chính quyền đô hộ phương
Bắc truyền bá Nho giáo vào nước ta
cũng không nằm ngoài mục đích đó
Hoạt động 2 : Theo nhóm
GV chia cả lớp làm thành 2 nhóm
để thảo luận và đặt yêu cầu cho các
nhóm
- Nhóm 1: Em có nhận xét gì về tình
hình kinh tế nước ta thời Bắc thuộc?
- Nhóm 2: Tình hình văn hóa- xã hội
nươc ta thời Bắc thuộc?
HS suy nghĩ, thảo luận trong 4 phút,
so sánh và trả lời HS nhóm khác
nghe,bổ sung
GV nhận xét, chốt ý
CHUYỂN BIẾN TRONG XÃ HỘI VIỆT NAM
1 Chế độ cai trị
a Tổ chức bộ máy cai trị
Nhà Triệu, Hán, Tùy, Đường đều chia nước ta thành các quận, huyện
cử quan lại cai trị đến cấp huyện
Mục đích của phong kiến phương Bắc là sáp nhập đất nước Âu Lạc cũ vào bản đồ Trung Quốc
b Chính sách bóc lột về kinh tế và
đồng hóa về văn hóa
* Kinh tế:
+ Thực hiện chính sách bóc lột, cống nạp nặng nề
+ Nắm độc quyền muối và sắt
+ Quan lại đô hộ bạo ngược tham ô ra sức bóc lột dân chúng để làm giàu
* Chính sách đồng hóa về văn hóa
+ Truyền bá Nho giáo, mở lớp dạy chữ nho
+ Bắt nhân dân ta phải thay đổi phong tục, tập quán theo người Hán
+ Đưa người Hán vào sinh sống cùng người Việt
Trang 3- Chính quyền đô hộ còn áp dụng luật pháp hà khắc và thẳng tay đàn áp các cuộc đấu tranh của nhân dân ta
II Những chuyển biến xã hội
1 Về kinh tế
- Trong nông nghiệp:
+ Công cụ sắt được sử dụng phổ biến + Công cuộc khai hoang được đẩy mạnh + Thủy lợi được mở mang
+ Năng suất lúa tăng hơn trước
- Thủ công nghiệp, thương mại có sự chuyển biến đáng kể
+ Nghề cũ phát triển hơn: Rèn sắt, khai thác vàng bạc làm đồ trang sức
+ Một số nghề mới xuất hiện như làm giấy, làm thủy tinh
+ Đường giao thông thủy bộ giữa các quận, vùng hình thành
2 Về văn hóa - xã hội
+ Về văn hóa
- Một mặt ta tiếp thu những yếu tố tích cực của văn hóa Trung Hoa thời Hán - Đường như ngôn ngữ, văn tự
- Bên cạnh đó nhân dân ta vẫn giữ được phong tục,tập quán: nhuộm răng,
ăn trầu, làm bánh chưng, bánh dày, tôn trọng phụ nữ
- Nhân dân ta không bị đồng hóa
+Về xã hội : có chuyển biến
- Quan hệ xã hội là quan hệ giữa nhân dân với chính quyền đô hộ (thường xuyên căng thẳng)
- Đấu tranh chống đô hộ
- Ở một số nơi nông dân tự do bị nông
nô hóa, bị bóc lột theo kiểu địa tô phong kiến
3 Hoạt động luyện tập: GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
- Chính sách đô hộ của chính quyền phương Bắc: Mục đích, kết quả?
- Sự biến đổi về kinh tế văn hóa, xã hội ở nước ta thời Bắc thuộc?
V HƯỚNG DẪN HS TỰ HỌC
- HS trả bài, trả lời câu hỏi trong SGK trang 73
Trang 4- Chuẩn bị bài mới:Thời bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc lập…(tt) + Tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của các cuộc đấu tranh giành độc lập tiêu biểu
+ Tìm hiểu nghệ thuật quân sự của Ngô Quyền
+ Tìm hiểu về Hai Bà Trưng, Lí Bí, Khúc Thừa Dụ, Ngô Quyền