Bài 12 NƯỚC ĐỨC GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 1939) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần Nắm được những nét chính về các giai đoạn phát triển của nước Đức[.]
Trang 1Bài 12 NƯỚC ĐỨC GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI
(1918 - 1939)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần: :
- Nắm được những nét chính về các giai đoạn phát triển của nước Đức giữa 2 cuộc chiến tranh thế giới
+ Hiểu được bản chất của chủ nghĩa phát xít và khái niệm “Chủ nghĩa phát xít” - thủ phạm gây ra cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai
2 Tư tưởng
- Nhìn nhận khách quan, đúng đắn về bản chất của chủ nghĩa đế quốc chủ nghĩa phát xít
- Nhận thức được sự sai lầm của các cuộc chiến tranh phi nghĩa, sẵn sàng đấu tranh chống lại những tư tưởng phản động đi ngược với lợi ích nhân loại
- Bồi dưỡng lòng yêu mến hòa bình và ý thức xây dựng một thế giới thế giới hòa bình, dân chủ thực sự
3 Kỹ năng
- Kỹ năng khai thác, phân tích tranh ảnh, bảng biểu và rút ra kết luận
- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS phát huy khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa để nắm được bản chất vấn đề
II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Bản đồ chính trị châu Âu năm 1914 và năm 1923
- Tranh ảnh, bảng biểu có liên quan tới bài
- Tài liệu tham khảo khác
III TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ:
1 Nêu các giai đoạn phát triển chính của chủ nghĩa tư bản giữa 2 cuộc chiến tranh thế giới?
2 Nêu nguyên nhân, hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933?
2 Dẫn dắt vào bài mới
Vậy trong khoảng thời gian giữa 2cuộc chiến tranh thế giới (1918 - 1939) nước Đức
đã trải qua những biến động thăng trầm như thế nào? Chủ nghĩa phát xít đã lên cầm quyền
Trang 2ở Đức ra sao và chúng đã thực hiện những chính sách phản động gì để châm ngòi cho cuộc chiến tranh thế giới mới? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được những vấn đề trên
Trang 33 Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp
Hoạt động của GV và HS Kiến thức HS cần nắm
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV hỏi: Hoàn cảnh lịch sử nào làm bùng nổ cao trào
cách mạng 1918 - 1923 ở nước Đức?
1 Nước Đức và cao trào cách mạng 1918 - 1923
* Hoàn cảnh lịch sử:
(GV đưa ra câu hỏi gợi mở: Cuộc Chiến tranh thế
giới thứ nhất đã gây hậu quả tới nước Đức như thế
nào? Việc chính phủ Đức phải ký kết hòa ước
Vec-xai với các nước thắng trận đã gây tác động to lớn gì
đối với nước Đức?)
- Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Đức là nước bại trận bị chiến tranh tàn phá nghiêm trọng
- Tháng 6/1919 hòa ước Véc-xai được ký kết Nước Đức phải chịu những điều kiện hết sức nặng nề, trở nên kiệt quệ và rối loạn chưa từng thấy
- GV gọi 1 HS trả lời, các HS khác bổ sung, sau đó
GV phân tích: Nước Đức sau Chiến tranh thế giới
thứ nhất rất căng thẳng Trước hết, Đức là nước bại
trận, hoàn toàn suy sụp về kinh tế, chính trị và quân
sự Đặc biệt, tháng 6/ 1919, chính phủ Đức phải ký
kết hòa ước Véc-xai với các nước thắng trận và phải
chịu những điều khoản nặng nề
Do vậy, cao trào cách mạng bùng nổ
GV nhắc lại: Với hòa ước Véc-xai, nước Đức mất hết 1/8 đất đai, gần 1/12 dân số, 1/3
mỏ sắt, gần 1/3 mỏ than, 2/5 sản lượng gang, gần 1/3 sản lượng thép và gần 1/7 diện tích trồng trọt Toàn bộ thuộc địa của Đức bị mất sạch và phải giao cho các cường quốc khác quản lý Ngoài ra, Đức phải bồi thường một khoản chiến phí khổng lồ lên tới hơn 100 tỷ mác Đồng mác sụt giá nghiêm trọng Năm 1914, 1 đô la Mĩ tương đương 4,2 mác; tháng 9/1923: 1 đô la tương đương 98.860.000 mác Đồng tiền vốn giữ
vị thế vô cùng quan trọng đối với nền kinh tế quốc gia giờ đây trở nên vô giá trị đến mức bị biến thành một thứ giấy làm đồ chơi cho trẻ em (GV yêu cầu HS quan sát, khai thác hình 31 trẻ em làm diều bằng những đồng mác mất gía vào đầu năm 1920) Tình hình trên đây của nước Đức làm cho đời sống giai cấp công nhân và nhân dân lao động trở lên vô cùng tăm tối và khốn quẫn Phong trào cách mạng bùng nổ và ngày càng dâng cao những năm 1918- 1923
Trang 4- Tiếp đó, GV đưa ra câu hỏi: Cao trào cách mạng
1928 - 1923 diễn ra ở Đức như thế nào? Thu được
kết quả gì?
* Diễn biến
- Từ tháng 10/ 1923 phong trào tạm lắng
- HS đọc sách, trả lời GV nhận xét và chốt ý: Diễn ra
cuộc cách mạng dân chủ tư sản tháng 11/1918 đã lập
đổ chế độ quân chủ chuyên chế, thiết lập chế độ cộng
hòa tư sản (Cộng hòa Vaima) Từ 1919 - 1923 phong
trào cách mạng tiếp tục dâng cao dưới sự lãnh đạo
trực tiếp của Đảng Cộng sản Đức Từ 10/1923 cao
trào cách mạng tạm lắng đo sự đàn áp của chính
quyền tư sản
* Hoạt động 1: Cá nhân
- Gv đưa ra câu hỏi: Tình hình nước Đức trong những
năm 1924 - 1929 như thế nào(về kinh tế, chính trị,
xã hội)
2 Những năm ổn định tạm thời (1924 - 1929)
- GV gọi 1 HS trả lời, HS khác bổ sung
- GV bổ sung và chốt ý: Từ cuối năm 1923 tình hình
kinh tế, chính trị, xã hội Đức dần dần ổn định
- Từ cuối năm 1923, tình hình kinh tế, chính trị Đức dần dần
ổn định
+ Về kinh tế: Giai cấp tư sản Đức đã sử dụng những
khoản tiền vay của Mĩ, Anh thông qua các kế hoạch
Đao-ét (1924) và Yơng (1929) để ổn định tài chính,
khôi phục công nghiệp và nâng cao năng lực sản
xuất Thực chất của các kế hoạch này là dọn đường
choi tư bản nước ngoài, nhất là tư bản Mĩ, có thể đầu
tư rộng rãi vào Đức Từ năm 1924 - 1929, các nước
đầu tư của Đức khoảng 10 - 15 tỉ mác, trong đó 70
% là của Mĩ Do vậy, từ năm 19255, sản xuất công
nghiệp Đức phát triển mạnh và đến năm 1929 đã
vượt qua Anh, Pháp, đứng đầu châu Âu
+ Chính trị: Tình hình chính trị của Đức được củng cố
cả về đối nội và đối ngoại Về đối nội, chế độ cộng
hòa Vaima được củng cố, quyền lực của giới tư bản
độc quyền được tăng cường Chính phủ tư sản thi
hành chính sách đàn áp phong trào đấu tranh của
+ Chính Trị:
- Đối nội: Chế độ cộng hòa Vaima được củng cố, tăng cường đàn áp phong trào công
Trang 5công nhân, công khai tuyên truyền tư tưởng phục thù
cho nước Đức
nhân, truyền bá tư tưởng phục thù
- Đối ngoại: Vị trí quốc tế của Đức được phục hồi (tham gia Hội Quốc liên)
Về đối ngoại, vị trí quốc tế của Đức dần dần được
phục hồi Đức tham gia Hội Quốc liên, ký kế một số
Hiệp ước với các nước tư bản châu Âu và Liên Xô
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV thông báo: Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới
cuối năm 1929 đã giáng đòn nặng nề vào nền kinh
tế Đức Năm 1932, sản xuất công nghiệp giảm 47%
so với những năm trước khủng hoảng Hàng nghìn
nhà máy, xí nghiệp phải đóng cửa Hơn 5 triệu người
bị thất nghiệp Chính trị - xã hội khủng hoảng trầm
trọng
II Nước Đức trong những năm 1929 - 1939
1 Khủng hoảng kinh tế và quá trình Đảng Quốc xã lên cầm quyền
- Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới cuối năm 1929 đã giáng đòn nặng nề làm kinh tế - chính trị - xã hội Đức khủng hoảng trầm trọng
- GV hỏi: Để đối phó lại khủng hoảng giai cấp tư sản
Đức đã làm gì? Vì sao chủ nghĩa phát xít thắng thế
ở Đức?
- HS thảo luận, cử đại diện trả lời GV nhận xét, củng
cố và chốt ý: Trong bối cảnh kinh tế, chính trị, xã
hội khủng hoảng trầm trọng, giai cấp tư sản cầm
quyền không đủ sức mạnh để duy trì chế độ cộng
hòa tư sản, đưa đất nước vượt qua khủng hoảng
Trong bối cảnh ấy, các thế lực phản động, hiếu chiến
tập hợp trong Đảng công nhân quốc gia xã hội (Đảng
Quốc xã) ngày càng mở rộng ảnh hưởng trong quần
chúng, đứng đầu là Hit-le Chúng chủ trương phát
xít hóa bộ máy nhà nước, thiết lập chế độ độc tài
khủng bố công khai
- Để đối phó lại khủng hoảng, giai cấp tư sản cầm quyền quyết định đưa Hit-le thủ lĩnh Đảng Quốc xã Đức lên nắm chính quyền Đảng Cộng sản Đức kiên quyết đấu tranh song không ngăn cản được quá trình
ấy
Ngày 30/1/1933, Tổng thống Hin-đen-bua lập chính
phủ mới, mở ra một thời kỳ đen tối trong lịch sử
nước Đức
- Ngày 30/1/1933, Hit-le lên làm Thủ tướng Chủ nghĩa phát xít thắng thế ở Đức
Trang 6- Gv chuyển ý: Vậy cái gọi là “ Chủ nghĩa phát xít” ở
Đức cần được hiểu như thế nào? Chúng ta hãy tìm
hiểu nước Đức trong thời kỳ Hit-le cầm quyền
* Hoạt động 1: Theo nhóm
- GV hỏi: Chính phủ Hit-le đã thực hiện chính sách
kinh tế, chính trị và đối ngoại như thế nào trong
những năm 1933 - 1939?
GV chia lớp thành 3 nhóm:
Nhóm 1: Những chính sách về chính trị
Nhóm 2: Những chính sách về kinh tế
Nhóm 3: Những chính sách về đối ngoại
2 Nước Đức trong thời kỳ
Hit-le cầm quyền (1933 - 1939)
- Trong thời kỳ cầm quyền (1933 - 1939) Hit-le đã thực hiện các chính sách tối phản động về chính trị, xã hội, đối ngoại
- GV gọi đại diện các nhóm trình bày và bổ sung cho
nhau, sau đó GV nhận xét và chốt ý - Chính trị:
+ Nhóm 1: Về chính trị, chính phủ Hit-le ráo riết thiết
lập nền chuyên chính độc tài, công khai khủng bố
các Đảng phái dân chủ tiến bộm, trước hết là Đảng
phái dân chủ tiến bộ, trước hết là Đảng Cộng sản
Đức Tháng 2/1933, chính quyền phát xít Đức dựng
lên “vụ đốt cháy nhà Quốc hội” để lấy cớ khủng bố,
tàn sát những người cộng sản Năm 1934 Tổng
thống Hin-đen-bua qua đời Hit-le tuyên bố hủy bỏ
hoàn toàn nền cộng hòa Vaima, thay vào đó là nền
“Chuyên chế độc tài khủng bố công khai” mà Hit-le
là thủ lĩnh tối cao và tuyệt đối
+ Công khai khủng bố của Đảng phái dân chủ tiến bộ, đặt Đảng Cộng sản ra ngoài vòng pháp luật
+ Thủ tiêu nền cộng hòa Viama, thiết lập nền chuyên chính độc tài do Hit-le làm thủ lĩnh tối cao và tuyệt đối
+ Nhóm 2: Về kinh tế, Chính quyền phát xít tiến hành
tổ chức nền kinh tế theo hướng tập trung, mệnh lệch,
phục vụ nhu cầu quân sự Các ngành công nghiệp
quân sự được phục hòi và hoạt động khẩn trương
Các ngành giao thông vận tải, xây dựng đường xá
được tăng cường để giải quyết thất nghiệp và phục
vụ nhu cầu quân sự
- Kinh tế: tổ chức nền kinh tế theo hướng tập trung mệnh lệch, phục vụ nhu cầu quân sự
+ Nhóm 3: Về đối ngoại, chính quyền Hit-le tăng
cường các hoạt động chuẩn bị chiến tranh Tháng
10/1933, nước Đức tuyên bố rút khỏi Hội Quốc liên
để được tự do hành động Năm 1935, Hit-le ban
- Đối ngoại:
+Nước Đức tuyên bố rút khỏi Hội Quốc liên để được tự do hành động
Trang 7hành tổng động viên quân dịch, xây dựng 36 sư đoàn
thường trực Đến năm 1938, nước Đức đã trở thành
một trại lính không lồ, đủ sức tiến hành các kế hoạch
gây chiến tranh xâm lược
+ Ra lệnh tổng động viên quân dịch, xây dựng nước Đức trở thành một trại lính khổng lồ
- Ngày 26/11/1936, phát xít Đức ký với Nhật Bản
“Hiệp ước chống Quốc tế Cộng sản” Sau đó phát xít
Italia tham gia Hiệp ước này, làm hình thành khối
phát xít Đức - Italia - Nhật Bản nhằm tiến tới phát
động cuộc chiến tranh để phân chia lại thế giới
+ Ký với Nhật Bản “ Hiệp ước chống Quốc tế Cộng sản” hình thành khối phát xít Đức - Italia
- Nhật Bản
Mục tiêu: Nhằm tiến tới phát động cuộc chiến tranh để phân chia lại thế giới
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- Gv đặt câu hỏi khái quát: Theo em hiểu , thế nào là
chủ nghĩa phát xít?
HS suy nghĩ, thảo luận Nếu không còn thời gian có
thể về nhà suy nhĩ
Sau khi học xong bài Nhật Bản giữa hai cuộc chiến
tranh thế giới, GV sẽ tổng kết về khái niệm chủ
nghĩa phát xít
4 Sơ kết bài học:
- Củng cố: GV củng cố bài học bằng cách nêu câu hỏi củng cố kiến thức cho học sinh
1 Nêu ngắn gọn các giai đoạn phát triển của nước Đức giữa 2 cuộc chiến tranh thế giới?
2 Chính phủ Hit-le đã thực hiện chính sách chính trị, kinh tế đối ngoại như thế nào trong những năm 1033 - 1939?
- Dặn dò: Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK, sưu tầm tranh ảnh và tài liệu về chủ nghĩa phát xít Đức và nhân vật Hit-le
- Bài tập
1 Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất tình hình nước Đức như thế nào?
A Đức bị bại trận hoàn toàn
B Mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt
C Suy sụp về kinh tế, chính trị và quân sự
D Cả A, B, C
2 Sự khủng hoảng về mọi mặt của nước Đức đã dẫn đến điều gì?
A Cuộc cách mạng dân chủ tư sản bùng nổ
B Cách mạng xã hội chủ nghĩa nổ ra
C Các nước đế quốc gây chiến tranh xâm lược
Trang 8D Chính phủ khủng hoảng
3 Hit-le có sửa chữa gì về đối ngoại?
A Tuyên bố nước Đức rút khỏi Hội Quốc liên
B Ban bố lệnh tổng động viên quân dịch
C Thành lập quân đội thường trực ở châu Âu
D Cả A, B, C
4 Nối thời gian với sự kiện sao cho đúng
1.Cộng hòa Vai-ma được thành lập a Tháng 4/1919
2 Nước cộng hòa Xô viết Ba-vi-e thành lập b Mùa hè năm 1919