Tiết 25,26 KHDH Ngày soạn Ngày dạy TAM ĐẠI CON GÀ NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT I Về kiến thức 1 Văn bản Tam đại con gà Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của anh học[.]
Trang 1Tiết 25,26-KHDH
Ngày soạn :
Ngày dạy:-
-TAM ĐẠI CON GÀ
- NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT
I Về kiến thức:
1 Văn bản: Tam đại con gà
- Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của anh học trò dốt nát mà hay khoe khoang
- Thấy được cái hay của nghệ thuật nhân vật tự bộc lộ
2 Văn bản: Nhưng nó phải bằng hai mày
- Hiểu được cái cười (nguyên nhân cái cười) và thấy được thái độ của nhân dân bản chất tham nhũng của quan lại địa phương Đồng thời thấy được tình cảnh bi hài của người lao động vào kiện tụng
- Nắm được biện pháp gây cười của truyện
II Về kĩ năng:
- Biết đọc hiểu tác phẩm tự sự dân gian theo đặc trưng thể loại (Truyện cười)
III Thái độ:
- Biết sống yêu thương, nhân ái, khoan dung, có trách nhiệm với bản thân cộng đồng
- Biết đấu tranh, loại bỏ, chống lại cái ác, cái xấu, bênh vực cái thiện, cái tốt vì lẽ phải, công bằng xã hội
IV Định hướng năng lực, phẩm chất
- Năng lực đọc hiểu văn bản đặc biệt văn bản sử thi dân gian, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tự quản bản thân, năng lực công nghệ thông tin
- Phẩm chất: Yêu gia đình, biết sống yêu thương, nhân ái, khoan dung, có trách nhiệm với bản thân cộng đồng, biết đấu tranh vì cái thiện, vì lẽ phải, công bằng xã hội, loại bỏ cái ác, cái xấu trong xã hội
HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- GV đặt câu hỏi: Em hãy kể những truyện cười mà em đã được học và đã đọc ?
- GV dẫn dắt: Ở Việt Nam, truyện cười, nhất là truyện trào phúng nở rộ vào giai
đoạn CĐPK suy tàn, già cỗi Truyện cười đã góp phần đào huyệt chôn vùi CĐPK Những cái xấu xa của CĐPK lỗi thời đã bị lột trần trước tiếng cười dân gian với
Trang 2nhiều cung bậc “Tam đại con gà”, “Nhưng nó phải bằng hai mày”là hai tác phẩm tiêu biểu cho tiếng cười sâu sắc đó
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu
chung về truyện cười
GV yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn SGK,
sau đó trả lời câu hỏi sau (theo kĩ thuật
trình bày 1 phút ):
- Nêu khái niệm truyện cười ?
- Truyện cười được chia làm mấy loại ?
- Mỗi loại mang đặc điểm gì ?
Sau khi hs trả lời, GV nhận xét và chốt
lại vấn đề ở 2 ý:
- Khái niệm:
- Phân loại:
II GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu
văn bản
1.GV hướng dẫn hs tìm hiểu văn bản:
"Tam đại con gà":
GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm
thảo luận một vấn đề sau:
- Nhóm 1: Tìm những mâu thuẫn có tác
dụng gây cười trong tác phẩm Tam đại
con gà ?
I Tìm hiểu chung
1 Khái niệm truyện cười:Là tác phẩm
tự sự dân gian ngắn, kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ, kể về những sự việc xấu, trái tự nhiên trong cuộc sống, có tác dụng gây cười, nhằm mục đích giải
trí phê phán
2.Phân loại truyện cười: :
Có 2 loại chính:
- Truyện khôi hài: nhằm mục đích giải trí, mua vui ít nhiều có tính giáo dục
- Truyện trào phúng: phê phán những
kẻ thuộc giai cấp quan lại bóc lột ( trào phúng thù), phê phán thói hư tật xấu trong nội bộ nhân dân (trào phúng bạn)
II Đọc - hiểu văn bản
1 Tam đại con gà
a Mâu thuẫn gây cười:
- Dốt đến mức một chữ tối thiểu trong sách vỡ lòng cũng không biết nhưng lại
tự cho mình giỏi
- Dốt nhưng lại đi làm thầy đồ dạy chữ
- Khi biết mình dốt lại tìm mọi cách chống chế, biện bạch
b Tình huống gây cười:
Trang 3- Nhóm 2, 3: Tiếng cười bật lên qua
những tình huống nào? ( GV phát phiếu
học tập cho nhóm )
- Nhóm 4: Ý nghĩa phê phán của câu
truyện là gì?
Sau khi HS thảo luận, đại diện mỗi
nhóm trình bày sản phẩm của nhóm
mình
Các nhóm khác có thể hỏi và bổ sung
GV nhận xét và chốt lại vấn đề
2.GV hướng dẫn hs tìm hiểu văn bản:
"Nhưng nó phải bằng hai mày":
GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm
thảo luận một vấn đề sau:
Phiếu học tập Tình huống Biểu hiện
- Chữ kê thầy không nhận ra mặt chữ
- Học trò hỏi gấp, thầy nói liều “Dủ
dỉ là con dù dì”
=> cái dốt đã được định lượng Vừa dốt kiến thức sách vở, vừa dốt kiến thức thực tế
- Thầy sợ sai, bảo học trò đọc khẽ
- Sự giấu dốt và sĩ diện hão của anh học trò làm thầy dạy học
- Thầy tìm đến thổ công
- Thổ công cho được cả ba đài
âm dương, thầy đắc ý bảo học trò đọc to
- Chạm trán chủ nhà
- Thói giấu dốt bị lật tẩy (Giait thích đến tận ba
đời chữ kê)
c Ý nghĩa phê phán:
- Đánh giá hạng "thầy" trong xã hội
phong kiến suy tàn => thầy đồ dạy chữ
Trang 4- Nhóm 1: Tìm những mâu thuẫn có tác
dụng gây cười trong tác phẩm Nhưng nó
phải bằng hai mày?
- Nhóm 2,3:Thủ pháp gây cười trong
truyện này là gì ? (GV phát phiếu học
tập cho nhóm )
- Nhóm 3: Ý nghĩa phê phán của truyện
Sau khi HS thảo luận, đại diện mỗi
nhóm trình bày sản phẩm của nhóm
mình
Các nhóm khác có thể hỏi và bổ sung
GV nhận xét và chốt lại vấn đề
- Nhắc nhở, cảnh tỉnh những kẻ hôm nay cũng mắc bệnh hay khoe chữ nghĩa
nhưng thực chất chỉ là "thùng rỗng kêu
to"
2 Nhưng nó phải bằng hai mày
a Mâu thuẫn gây cười:
- Lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi nhưng lại ăn hối lộ của Cải và Ngô
- Lí trưởng xử kiện nhưng không điều tra cặn kẽ mà vội vàng kết án
- Sự công bằng, lẽ phải trái được đo bằng tiền, lễ vật lo lót
- Đã ăn hối lộ mà vẫ đánh người
- Đã đút lót tiền mà vẫn bị đánh
b Thủ pháp gây cười:
Thủ pháp gây cười
Biểu hiện
-Cử chỉ và hành động gây cười -“Cải vội xoè năm ngón tay
ngẩng mặt nhìn thầy lí khẽ bẩm”, muốn nhắc thầy lí
số tiền anh ta
“lót” trước
=> Giống nhân vật kịch câm ( lấy
cử chỉ hành động thay cho lời nói)
- “Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay mặt”, cái phải đã bị cái khác úp lên che lấp mất rồi, ai nhiều tiền thì sẽ thắng
Trang 53 GV hướng dẫn học sinh tổng kết lại
những ý cơ bản của 2 tác phẩm ( Kĩ thuật
trình bày một phút)
- HS : Trình bày những ý cơ bản nhất
- GV: Nhận xét, rút ra kết luận, nhấn
mạnh những ý quan trọng
- Hình thức nghệ thuật chơi chữ để gây cười
- “Tao biết mày phải… nhưng nó lại phải… bằng hai mày”
-> Từ ngữ mang nhiều nét nghĩa: + Lẽ phải, chỉ cái đúng đối lập với cái sai, lẽ trái + Là điều bắt buộc cần phải có
=> Lời thầy lí lập
lờ cả hai nghĩa ấy
c Ý nghĩa phê phán:
- Phê phán việc xử kiện của tên lí trưởng
- Phê phán Cải và Ngô, đánh nhau, kiện tụng dẫn đến tiền mất, tật mang
3 Tổng kết
a Nội dung:
- Cả 2 truyện cười đều mang ý nghĩa giáo dục cao…
b Nghệ thuật:
- Mâu thuẫn trái tự nhiên
- Nghệ thuật gây cười…
HOẠT ĐỘNG 3: HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Bài tập luyện tập SGK- tr80
GV yêu cầu hs làm việc cá nhân, làm
bài tập trong SGK (theo kĩ thuật trình
bày 1 phút )
Sau khi hs trả lời, GV nhận xét và chốt
lại vấn đề
Hướng dẫn:
* Đặc trưng của thể loại truyện cười:
- Về nội dung: Truyện có mâu thuẫn trái
tự nhiên để gây cười
- Về nghệ thuật: Ngắn gọn, kết cấu chặt chẽ , mâu thuẫn phát triển nhanh, kết thúc bất ngờ để tạo ra tiếng cười
* HS tự chứng minh qua 2 tác phẩm đã học
Trang 6HOẠT ĐỘNG 4: HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG, VẬN DỤNG (Học ở nhà)
Bài tập: Dựa vào những đặc trưng cơ
bản của truyện cười, em hãy sáng tác
một tác phẩm truyện cười
- HS về nhà làm bài tập
HOẠT ĐỘNG 5: HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, BỔ SUNG
- Tìm đọc truyện cười dân gian Việt Nam
- Từ việc đọc truyện cười em rút ra được bài học gì cho bản thân
Phiếu học tập
Nhóm/tổ/tên học sinh:
Lớp:
Trường THPT Trần Nhân Tông:
Bài học: Tam đại con gà ( Truyện cười )
Câu hỏi ( nhóm 1,2 ): Thủ pháp gây cười trong truyện này là gì ?
Trang 7Phiếu học tập
Nhóm/tổ/tên học sinh:
Lớp:
Trường THPT Trần Nhân Tông:
Bài học: "Nhưng nó phải bằng hai mày" ( Truyện cười )
Câu hỏi ( nhóm 2,3 ): Tiếng cười bật lên qua những tình huống nào?
Thủ pháp gây cười Biểu hiện