Giao an ngu van lop 10 tiet 22 23 uy lit xo tro ve tt9w8

Chủ đề Truyện dân gian nước ngoài Tiết 22,23 – KHDH Ngày soạn Ngày dạy UY LIT XƠ TRỞ VỀ (Trích Ô đi xê Sử thi Hi Lạp) Hô me rơ A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT I Về kiến thức Giúp HS Thấy được vẻ đẹp trí tuệ và kh[.]

Chủ đề: Truyện dân gian nước ngoài Tiết 22,23 – KHDH

Ngày soạn :

Ngày dạy:

UY-LIT-XƠ TRỞ VỀ

(Trích Ô-đi-xê - Sử thi Hi Lạp) -Hô-me-rơ-

A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT

I Về kiến thức: Giúp HS:

- Thấy được vẻ đẹp trí tuệ và khát vọng hạnh phúc của người Hi Lạp qua cảnh nhận

mặt của hai vợ chồng

- Phân tích được các đoạn đối thoại và diễn biến tâm lí nhân vật

-Nêu được các đặc điểm của nghệ thuật sử thi Hô-me-rơ qua đoạn trích

II Về kĩ năng:

- Biết cách phân tích một văn bản sử thi dân gian nước ngoài để thấy được giá trị

của sử thi về nội dung và nghệ thuật biểu hiện

III Thái độ:

- Coi trọng những tác phẩm sử thi Hi Lạp cổ đại từ đó đề cao, trân trọng tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đất nước là một trong những động lực và sức mạnh để con người vượt qua thử thách

IV Định hướng năng lực, phẩm chất

- Năng lực đọc hiểu văn bản đặc biệt văn bản sử thi dân gian, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tự quản bản thân, năng lực công nghệ thông tin

- Phẩm chất: Yêu gia đình, biết sống yêu thương, nhân ái, khoan dung, có trách nhiệm với bản thân cộng đồng, biết đấu tranh vì cái thiện, vì lẽ phải, công bằng xã hội, loại bỏ cái ác, cái xấu trong xã hội

B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

I Chuẩn bị của giáo viên:

- Sách giáo khoa, giáo án/thiết kế bài học

- Các slides trình chiếu (nếu có)

- Kế hoạch phân công nhiệm vụ cho hs, thời gian biểu làm việc cùng hs

- GV tổ chức dạy học theo phương pháp dạy học dự án và trả lại tác phẩm về cho

hs

II Chuẩn bị của học sinh:

-HS đọc và đoạn trích “Uy-lit-xơ trở về” trong sách giáo khoa và những đoạn khác

có liên quan hoặc cả tác phẩm

- Soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn trong sgk

- Tìm hiểu nền văn hoá Hi Lạp cổ đại

C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- GV: Chiếu đoạn clip giới thiệu về sử thi Ô-đi-xê dài 3 phút 40 giây (nếu có đk)

- GV dẫn dắt: Ở những tiết trước chúng ta đã đến với mảnh đất Tây Nguyên để tìm hiểu về những giá trị tinh thần của con người nơi đây qua bộ sử thi Đăm Săn Vượt khoảng cách về thời gian và không gian, hôm nay chúng ta lại cùng nhau tìm hiểu nền văn minh Hi Lạp – cái nôi của văn hoá thế giới để tìm hiểu về thể loại sử thi qua đoạn trích “Uy-lít-xơ trở về”

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

I GV hướng dẫn HS tìm hiểu

những nét chung về tác phẩm và

đoạn trích

GV yêu cầu HS đọc phần tiểu dẫn

SGK (theo kĩ thuật đọc tích cực) sau

I Giới thiệu chung

1 Tác giả Hô-me-rơ

- Sống vào khoảng thế kỉ IX, VIII TCN Tương truyền ông là một nghệ nhân hát rong tài năng chưa rõ nguồn gốc xuất thân

- Hô-me-rơ tên thật là Mê-lê-xi-gien, lấy từ dòng sông Mê-lê vùng đất thuộc Ki-ốt, gần Xmi-nơ nơi ông chào đời

đó trả lời các câu hỏi sau (theo kĩ

thuật trình bày 1 phút ):

- Nêu những nét chính về tác giả

Hô-me-rơ ?

- Những nét chính về tác phẩm ?

Sau khi HS trả lời, GV nhận xét và

chốt lại vấn đề

- Tác giả Hô-me-rơ

- Tác phẩm Ô-đi-xê ( Nguồn gốc xuất

xứ, nội dung chính)

- Đoạn trích “Uy-lít-xơ trở về” (Vị trí

đoạn trích, nội dung, nhan đề, ngôi

kể…)

II GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn

bản

GV yêu cầu hs đọc một đoạn tiêu

biểu

- Ông là con ngoài giá thú của một gia đình giàu có nhưng bị bố chối bỏ trách nhiệm Ông được một người thầy giáo nhận nuôi Nhờ nhanh nhen, tháo vát và có năng khiếu thơ ca nên ông được dân trong vùng yêu mến

- Hô-me-rơ không chỉ kết giao với các nghệ nhân mà còn đi du ngoạn nhiều nơi Không may ông bị bệnh đau mắt và ngày một trầm trọng, cuối cùng mù loà

- Với hai bộ sử thi I-li-át và Ô-đi-xê, Hô-me-rơ đã trở thành thi nhân bất tử, tầm vóc sánh tựa thần linh

2 Tác phẩm Ô-đi-xê và đoạn trích “Uy-lít-xơ trở về”

- Tác phẩm gồm 24 khúc ca với 12110 câu thơ, ra đời vào khoảng thế kỉ IX TCN Sự tích lấy từ thần thoại Hi Lạp kể về câu chuyện trở về quê hương I-tác của Ô-đi-xê

- Tóm tác tác phẩm:

- Đoạn trích trong SGK nằm ở khúc ca XXIII của thiên sử thi Ô-đi-xê

+ Nhan đề của văn bản này chưa chuyển tải hết được nội dung mà văn bản chuyển tải Tuy nhiên nó cũng phần nào phù hợp nếu hiểu rộng hơn ý nghĩa của từ “trở về”

- Ngôi kể: người kể chuyện ở ngôi thứ ba, bao quát hết mọi việc, mọi biến cố của cuộc đời nhân vật cùng những diễn biến tâm lí phức tạp của họ Tuy nhiên tác giả có ý thức khách quan hoá tự sự bằng cách luôn

để cho nhân vật đối thoại với nhau

- Cảm hứng sáng tạo chung của sử thi là cảm hứng hào hùng, lãng mạn

II Đọc - hiểu văn bản

* Hai cuộc đối thoại:

- Cuộc đối thoại giữa Pê-nê-lốp và nhũ mẫu Ơ-ri-clê

- Cuộc đối thoại giữa Pê-nê-lốp và con trai Tê-lê-mác

Sau khi hs đọc, GV nhận xét

GV yêu cầu HS làm việc cá nhân (kĩ

thuật trình bày 1 phút) trả lời câu hỏi

sau:

Trong đoạn trích có mấy cuộc đối

thoại ? giữa các nhân vật nào ?

HS suy nghĩ trả lời, GV nhận xét và

chốt lại vấn đề

GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi

nhóm trả lời câu hỏi (theo kĩ thuật

khăn trải bàn):

Nhóm 1,2:

- Tìm hiểu cuộc đối thoại giữa

Pê-nê-lốp và nhũ mẫu Ơ-ri-clê?

- Em có nhận xét gì về Pê-nê-lốp

trong màn đối thoại này ?

Nhóm 3,4: Cuộc đối thoại giữa

Pê-nê-lốp và con trai Tê-lê-mác?

- Em có nhận xét gì về Pê-nê-lốp

trong màn đối thoại này ?

HS thảo luận 5-7 phút

Đại diện nhóm trình bày

Các nhóm khác bổ sung

Gv nhận xét và chốt lại vấn đề

1 Cuộc đối thoại giữa Pê-nê-lốp và nhũ mẫu Ơ-ri-clê

- Nhũ mẫu Ơ-ri-clê: Báo tin mừng cho Pê-nê-lốp biết Uy-lit-xơ chồng nàng đã trở về

- Pê-nê-lốp: Nàng đã không tin Bởi lẽ không một người trần nào có thể giết chết

108 kẻ cầu hôn ngang ngược và hung tợn + Đó chỉ có thể là một vị thần bất bình trước

“sự bất kham và những hành động nhuốc nhơ của chúng” nên đã bắt chúng đền tội.Về phía Uy-lít-xơ, sau 20 năm bặt vô

âm tín, nàng đã mất hết hi vọng

- Nhũ mẫu Ơ-ri-clê trách cứ: “Chồng con

đang ở đây nữa!”, rồi nhũ mẫu lại đưa ra

các chứng cứ vết sẹo, rồi lại lấy tính mạng của mình ra mà cược

- Những lời lẽ đầy sức thuyết phục của nhũ mẫu dẫu không làm Pê-nê-lốp thực sự tin nhưng cũng phần nào khiến nàng phải lung lay Bởi vậy nàng chỉ đưa ra lời chống đối yếu ớt: “Già ơi! Dù già sáng suốt giết chúng” và quyết định xuống lầu Trong thâm tâm nàng cũng không khỏi nuôi hi

vọng đó chính là chồng mình

- Qua cuộc đối thoại đã cho thấy Pê-nê-lốp

vừa là người phụ nữ tỉnh táo khôn ngoan, vừa thấy được độ chín của lối tư duy từ con người phải tuyệt vọng chờ đợi mòn mỏi

2 Cuộc đối thoại giữa Pê-nê-lốp và con trai Tê-lê-mác:

- Tê-lê-mác: Trách móc mẹ gay gắt: tàn

nhẫn, độc ác, sắt đá

- Pê-nê-lốp: Đáp lại con “mẹ thì đá”,

“nếu quả thực hết” Lời nói của nàng vừa

để trả lời con trai nhưng đồng thời cũng

* GV cho HS khởi động tiết học bằng

việc giới thiệu một số tranh ảnh về sử

thi Ô-đi-xê

- Yêu cầu HS làm việc cá nhân (theo

kĩ thuật trình bày 1 phút ) về cuộc đấu

trí giữa Pê-nê-lốp và Uy-li-xơ theo

câu hỏi sau:

+ Cuộc đấu trí giữa Pê-nê-lốp và

Uy-li-xơ

diễn ra như thế nào ?

+ Trong cuộc đấu trí này Pê-nê-lốp

hiện lên như thế nào ? Uy-lít-xơ thể

hiện phẩm chất gì của người anh

hùng ?

Sau khi hs trả lời, GV nhận xét và

chốt lại vấn đề

ngầm đối thoại với chính Uy-lít-xơ Nàng

đã ngầm giao ước với người hành khất sẽ

đưa ra “dấu hiệu riêng” để kiểm tra anh ta

Uy-li-xơ chấp nhận, mỉm cười vì nắm chắc

phần thắng

Trong màn đối thoại này Pê-nê-lốp tỏ ra là

người khôn ngoan, thận trọng, phân vân

cao độ và xúc động dữ dội

3 Cuộc đấu trí giữa Pê-nê-lốp và Uy-li-xơ

để gia đình đoàn tụ

- Uy-li-xơ: Yêu cầu nhũ mẫu kê cho mình chiếc giường, ngầm muốn gợi ý cho Pê-nê-lốp về phép thử chiếc giường bí mật

- Pê-nê-lốp: Sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường do chính tay Uy-li-xơ làm nên

- Uy-li-xơ: Giật mình, chột dạ , miêu tả tỉ

mỉ chiếc giường và đặt vào trong đó bí mật

một trong bốn chân giường là một gốc cây

- Pê-nê-lốp: Bủn rủn chân tay, nước mắt chan hòa nói rõ lí do bấy lâu nay mình khép

kín cánh cửa lòng mình

-> Pê-nê-lốp khôn khéo thông minh, tâm hồn trong sạch và tấm lòng chung thủy, son sắc

-> Uy-lít-xơ xuất hiện trước tiên với tư cách là một dũng sĩ bằng sức mạnh, ý chí

và sự khôn ngoan của mình đã chiến thắng

108 tên cầu hôn láo xược

- Uy-lít-xơ mang sức mạnh của trí tuệ, phẩm chất nhẫn nại, bình tĩnh chấp nhận sự thử thách của vợ mình Uy-lít-xơ chính là biểu tượng của đạo đức thời đại

III Tổng kết

III GV hướng dẫn học sinh tổng

kết

- GV yêu cầu hs tổng kết ở phần nội

dung và nghệ thuật ( Kĩ thuật trình

bày một phút) để trả lời câu hỏi sau:

Nêu nội dung và đặc sắc nghệ thuật

của đoạn trích ?

- Sau khi hs trả lời, GV nhận xét và

chốt lại vấn

1 Nội dung: Ngợi ca vẻ đẹp trí tuệ và tình

yêu chung thủy của hai nhân vật chính trong đoạn trích: Uy-li-xơ và Pê-nê-lốp

2 Nghệ thuật:

- Nghệ thuật trần thuật đầy kịch tính, miêu

tả tâm lí, tính cách nhân vật tinh tế, sắc sảo

- Miêu tả tỉ mỉ, so sánh giàu hình ảnh, đối thoại hấp dẫn

HOẠT ĐỘNG 3: HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH, LUYỆN TẬP

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bài tập

Chỉ ra sự khác nhau giữa Uy-li-xơ và

các vị thần trong thần thoại Hi Lạp ?

- GV yêu cầu hs thảo luận cặp đôi và

trả lời câu hỏi (theo kĩ thuật trình bày

một phút)

Sau khi hs trả lời, GV nhận xét và chốt

lại vấn đề cơ bản nhất

Gợi ý

- Các vị thần trong thần thoại Hi Lạp: có quyền lực siêu nhiên, còn Uy-li-xơ chỉ là một người bình thường nhưng bằng sự khôn ngoan, trí tuệ sắc sảo đã vượt qua vô vàn trở ngại (có khi do chính các vị thần tạo nên) để trở về quê hương xứ sở, để giành lại hạnh phúc của mình

->Ý thức được sức mạnh của con người, khẳng định vị thế của con người trong cuộc đấu tranh với thiên nhiên

HOẠT ĐỘNG 4: HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG, VẬN DỤNG

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bài tập:

Phân tích diễn biến tâm trạng

của

Uy-li-xơ trong buổi đoàn viên

sau 20 năm xa cách

Gợi ý

- Kiên nhẫn chờ đợi:

+ Sau khi đánh đuổi bọn cầu hôn, Uy-li-xơ kiên nhẫn đợi P nhận ra mình…

+ Phép thử chiếc giường bí mật

- Cảm thông, trân trọng:

HOẠT ĐỘNG 5: HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, BỔ SUNG

- HS có thể lựa chọn một phân cảnh nhỏ trong đoạn trích để sân khấu hóa hoặc có thể nhập vai Uy-li-xơ để kể lại cảnh nhận mặt

- Tham khảo thêm các bài tập trong Sách “ Bài tập Ngữ văn 10”

- Viết bài cảm nhận về nhân vật Uy-li-xơ trong đoạn trích