Tiết 33 KHDH Ngày soạn Ngày dạy TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT I Về kiến thức Giúp HS Nắm được mục đích, yêu cầu và cách thức tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính Tóm tắt được những[.]
Trang 1Tiết: 33 -KHDH
Ngày soạn:
Ngày dạy:
TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
A KẾT QUẢ CẦN ĐẠT
I Về kiến thức:
- Giúp HS: Nắm được mục đích, yêu cầu và cách thức tóm tắt văn bản tự sự dựa
theo nhân vật chính Tóm tắt được những văn bản tự sự đơn giản, có độ dài vừa phải (truyện ngắn) dựa theo nhân vật chính
II Về kĩ năng:
- Có kĩ năng đọc và tóm tắt văn bản tự sự
III Thái độ:
- Bồi đắp tình yêu văn học dân tộc; gia đình, quê hương đất nước, có trách nhiệm với bản thân cộng đồng XH
IV Định hướng năng lực, phẩm chất:
- Năng lực tạo lập văn bản, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực
tự học…
- Phẩm chất: Ý thức tự học, tự chủ, có thái độ học tập nghiêm túc với bộ môn…
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
I Chuẩn bị của giáo viên:
- Sách giáo khoa, giáo án/ thiết kế bài học
- Câu hỏi chuẩn bị trước cho học sinh
- Kế hoạch phân công nhiệm vụ, chia nhóm học sinh
II Chuẩn bị của học sinh:
- Học bài cũ: Yêu cầu HS xem lại kiến thức về văn bản tự sự ở THCS
- Chuẩn bị bài mới:
+ Yêu cầu HS đọc và tìm hiểu sách giáo khoa bài “Tóm tắt văn bản tự sự”
+ Soạn các câu hỏi trong từng phần và làm các bài trong phần luyện tập
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Trang 2HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- GV kiểm tra bài cũ:
CH: Khi viết đoạn văn tự sự phải lưu ý những điều gì?
- GV dẫn vào bài mới: Ở những tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu về cách viết đoạn văn tự sự Hôm nay chúng ta sẽ sử dụng những kiến thức đã học ở những giờ trước đề tóm tắt văn bản tự sự
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I GV hướng dẫn HS tìm hiểu mục
đích, yêu cầu tóm tắt văn bản tự sự
dựa theo nhân vật chính
- GV yêu cầu HS đọc mục I sgk và
thảo luận cặp đôi trả lời câu hỏi sau
(theo kĩ thuật trình bày một phút):
+ Nhân vật trong tác phẩm vh là gì ?
+ Nhân vật được chia làm mấy loại ?
+ Thế nào là nhân vật chính, thế nào
là nhân vật phụ ?
- HS thảo luận 5-7 phút
- Gọi HS trình bày
- Các bạn khác bổ sung
- GV nhận xét và chốt lại vấn đề
GV phát vấn hs:
- Mục đích, yêu cầu của việc tóm tắt
văn bản tự sự là gì ?
HS trả lời
GV nhận xét và đưa ra kết luận
GV phát vấn hs:
- Qua phần đã học và dựa vào suy luận
cùng những hiểu biết của mình, hay
nêu quy trình tóm tắt văn bản tự sự ?
I Mục đích, yêu câu tóm tẳt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính
- Nhân vật văn học là hình tượng con người (vật, sự vật được nhân hoá)
- Trong tác phẩm văn học có thể chia làm nhiều loại nhân vật:
+ Nhân vật chính là: nhân vật đóng vai trò quan trọng thể hiện chủ đề, làm nên cốt truyện, trong mối quan hệ với các nhân vật chính, phụ khác Nhân vật chính có mặt trong hầu hết diễn biến cốt truyện, từ đầu đến cuối
+ Nhân vật phụ có mặt không nhiều trong tác phẩm, có khi chỉ thấp thoáng không được miêu tả kĩ Nhân vật phụ có nhiệm vụ làm
rõ nhân vật chính, cũng có khi thể hiện rõ một khía cạnh chủ đề nào đó của tác phẩm
Như vậy, tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính là viết hoặc kể lại một cách ngắn gọn những sự việc cơ bản xảy ra với nhân vật đó theo diễn biến cốt truyện
a Mục đích của việc tóm tắt là giúp người đọc (người nghe) nắm vững tính cách, số phận nhân vật chính, góp phần tìm hiểu, đánh giá tác phẩm văn học sâu sắc hơn
b Yêu cầu của việc tóm tắt:
+ Trung thành với văn bản gốc, nêu được đặc điểm và những sự việ xảy ra với nhân vật chính
Trang 3HS trả lời
GV nhận xét và đưa ra kết luận
II GV hướng dẫn HS tìm hiểu cách
tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân
vật chính
- GV yêu cầu HS đọc phần II để trả
lời câu hỏi sau (theo kĩ thuật trình bày
một phút), GV yêu cầu HS tóm tắt ra
giấy
+ Xác định nhân vật chính trong
truyện “An Dương Vương và Mị
Châu – Trọng Thuỷ ?
+ Nêu các sự kiện có liên quan đến
nhân vật An Dương Vương ?
- HS tóm tắt khoảng 5-7 phút
- Gọi hs trình bày bản tóm tắt của
mình
- Các bạn khác nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét và chốt lại vấn đề
GV phát vấn hs:
+ Ngắn gọn và hấp dẫn, gợi được dấu ấn của toàn văn
c Quy trình tóm tắt:
+ Đọc thật kĩ văn bản gốc + Xác định nhân vật chính
+ Lựa chọn các sự việ cơ bản xảy ra với nhân vật chính theo trình tự cốt truyện (lược bỏ những sự kiện phụ không quan trọng) + Chọn ngôi kể (thứ ba hoặc thứ nhất) + Viết (kể) lại ngắn gọn các cử chỉ, lời nói, suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật chính theo diễn biến cốt truyện
+ Đôi chỗ nên chem xen nguyên văn một vài
từ, cụm từ, câu của văn bản gốc vào lời tóm tắt để tạo không khí
+ Đọc lại, sửa chữa văn bản tóm tắt Đối chiếu với văn bản gốc để sửa chữa, bổ sung, hoàn chỉnh văn bản tóm tắt
II Cách tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính
1.Các nhân vật chính: An Dương Vương, Mị Châu, Trọng Thuỷ
a Tóm tắt truyện dựa theo nhân vật An Dương Vương
- Các sự kiện chính về nhân vật An Dương Vương
- Diễn biến của các sự việc quan hệ đến An Dương Vương với các nhân vật khác, các lời nói, hành động của nhân vật trong từng sự việc
- Các sự việc xảy ra với An Dương Vương:
An Dương Vương xây thành, An Dương làm
nỏ thần, An Dương để mất nỏ thần, An Dương Vương thua trận, An Dương Vương chạy trốn
b.Tóm tắt dựa theo nhân vật Mị Châu c.Cách tóm tắt văn bản tự sự dựa vào nhân vật chính
Trang 4- Hãy rút ra cách tóm tắt theo nhân vật
chính ?
HS trả lời
GV nhận xét và đưa ra kết luận
- Đọc văn bản và xác định nhân vật chính
- Chọn các sự việc cơ bản xảy ra với nhân vật chính và diễn biến của các sự việc đó -Tóm tắt các hành động, lời nói, tâm trạng của nhân vật theo các diễn biến của các sự
việc
HOẠT ĐỘNG 3: HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
III GV hướng dẫn cho học sinh làm
các bài tập trong sgk
- GV yêu cầu hs thảo luận cặp đôi làm
bài tập 1- SGK T 121 (Theo kĩ thuật
trình bày một phút ):
- HS tóm tắt khoảng 5-7 phút
- Gọi hs trình bày bản tóm tắt của
mình
- Các bạn khác nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét và chốt lại vấn đề
III Luyện tập
Bài tập 1 - SGK T 121
-Mục đích:
+ Tiễn dặn người yêu tóm tắt toàn bộ truyện giúp người đọc hiểu và nhớ cốt truyện
+ Chuyện người con gái Nam Xương tóm tắt một phần truyện là dẫn chứng chứng minh cho một nhận xét
- Cách tóm tắt:
+ Tiến dặn người yêu tóm tắt đầy đủ theo diễn biến truyện
+ Chuyện người con gái Nam Xương tóm tắt một phần truyện, chỉ dựa vào một số chi tiết, sự việc tiêu biểu, phục vụ cho việc làm sáng tỏ ý kiến nhận xét
Có nhiều cách tóm tắt khác nhau để phục vụ những mục đích khác nhau
HOẠT ĐỘNG 4: HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG
(Học ở nhà)
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
GV yêu cầu HS làm bài tập 2,3 sgk
T122
HS làm việc cá nhân
HOẠT ĐỘNG 5: HOẠT ĐỘNG BỔ SUNG
Trang 5- Nắm chắc những bước cơ bản về cách tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật
chính
- Tham khảo thêm các bài tập trong Sách “ Bài tập Ngữ văn 10”
- Áp dụng kiến thức đã học vào thực tế giao tiếp trong cuộc sống