Đề bài Tổng hợp 4 bài văn mẫu phân tích vẻ đẹp của bài thơ “Ngắm trăng” của Hồ Chí Minh hay nhất 1 Mẫu Số 1 Trăng vốn là người bạn tâm tình, là nguồn cảm hứng dạt dào, bất tận của thi sĩ muôn đời Tron[.]
Trang 1Đề bài: Tổng hợp 4 bài văn mẫu phân tích vẻ đẹp của bài thơ “Ngắm trăng” của
Hồ Chí Minh hay nhất
1 Mẫu Số 1:
Trăng vốn là người bạn tâm tình, là nguồn cảm hứng dạt dào, bất tận của thi sĩ muôn đời Trong thơ đông tây kim cổ đã có biết bao bài thơ hay viết về trăng, để lại ấn tượng không phai trong trái tim người đọc Một trong những tác giả viết nhiều về trăng là Hồ Chí Minh Suốt cuộc đời cách mạng gian truân và
vẻ vang của Bác, Bác luôn coi trăng là tri âm, tri kỉ
Bài thơ “Ngắm trăng” (Vọng nguyệt) ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt
là chốn lao tù tăm tối của chế độ Tưởng Giới Thạch ở Trung Quốc, vào khoảng những năm bốn mươi hai, bốn mươi ba của thế kỉ XX Người tù thi sĩ tay bị xích, chân bị cùm, thân thể đọa đày nơi ngục lạnh mà tâm hổn vẫn lâng lâng, thanh thản, say mê thưởng thức vẻ đẹp của đêm trăng sáng:
“Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, Đối thù lương tiêu nại nhược hà ?”
(Trong tù không rượu cũng không hoa, Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;) Câu thơ đầu tả thực cảnh lao tù khắc nghiệt: không rượu cũng không hoa Trong
tù làm gì có rượu và hoa là những thứ vốn để tạo thi hứng cho tâm hồn thi sĩ? Xưa nay, uống rượu ngắm trăng, uống rượu thưởng hoa là chuyện thường tình Trong những đêm trăng đẹp, thi nhân thường đem rượu ra uống để thưởng hoa, thưởng trăng Có đầy đủ rượu và hoa thì cuộc vui mới thật thú vị, mĩ mãn Nói chung, người ta chỉ ngắm trăng khi thảnh thơi, tâm hồn thư thái Nhưng ở đây, thi sĩ ngắm trăng trong hoàn cảnh đặc biệt là chốn lao tù mà bản thân bị đày đọa
Trang 2cực khổ, phải sống cuộc sống "khác loài người", không phù hợp với thú thưởng nguyệt thanh cao Làm gì có rượu và hoa để thưởng trăng ? Chẳng có nhà tù nào lại "nhân đạo" đến mức mỗi kì trăng sáng lại mang rượu và hoa đến cho tù nhân ngắm trăng Ý thơ chỉ có thể hiểu rằng, trước cảnh đêm trăng quá đẹp, thi sĩ bỗng khao khát được thưởng trăng một cách trọn vẹn Mặc dù giữa chốn lao tù, cái không rượu chồng lên cái không hoa , hiện thực xám ngắt và lạnh lẽo phủ định tất cả, nhưng trong trái tim yêu đời thiết tha của Bác, cảm hứng vẫn dạt dào, nồng đượm khiến Người phải thốt lên: Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ Câu thơ thể hiện niềm xao xuyến, rạo rực của Bác trước đêm trăng đẹp vầng trăng tròn đầy, ngời sáng kia như thúc giục, mời gọi thi nhân hãy ra giữa chốn tự do mà chiêm ngưỡng, mà bầu bạn với trăng Ngặt nỗi hoàn cảnh giam cầm trói buộc cho nên việc thưởng trăng của người tù - thi sĩ chỉ thu gọn trong một cử chĩ âm thầm, lặng lẽ:
“Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt, Nguyệt tòng song khích khán thi gia.”
(Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ, Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.) Bác say mê ngắm trăng qua cửa sổ Bốn bức tường xà lim chật hẹp không ngăn nổi cảm xúc mênh mông Bác thả hồn theo ánh trăng và gửi gắm vào đó khát vọng tự do cháy bỏng Dường như thi sĩ muốn nhắn gửi đến trăng lời thì thầm tâm sự: Trăng ơi, trăng có hiểu lòng ta yêu trăng đến độ nào?
“Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.”
Vầng trăng đã vượt qua song sắt để ngắm nhà thơ (khán thi gia) trong tù Vậy là
cả người và trăng đều chủ động tìm đến nhau Nghệ thuật nhân hóa cho thấy thi
sĩ tù nhân và vầng trăng tự do đã trở nên gắn bó thân thiết tự bao giờ
Trang 3Cả bài thơ không có một âm thanh nào dù là nhỏ Không gian tĩnh lặng tuyệt đối tôn lên cái sâu thẳm của hồn người và hồn tạo vật Người ngắm trăng, trăng ngắm người trong lặng lẽ, không nói mà nói bao điều Hai câu thơ còn cho thấy sức mạnh tinh thần kì diệu của người tù thi sĩ ấy Trong này là nhà lao đen tối, là hiện thực tàn bạo, còn ngoài kia là vầng trăng thơ mộng, là thế giới của tự do, của vẻ đẹp lãng mạn làm say đắm lòng người Giữa hai đối cực đó là song sắt nhà tù, nhưng song sắt nhà tù cũng bất lực trước khát vọng và rung cảm tinh tế của hồn thơ Hai câu thơ chữ Hán trong nguyên tác thể hiện đầy đủ hơn mối giao hòa đặc biệt giữa người tù thi sĩ với vầng trăng Lối đối rất chỉnh đã làm nổi bật tình cảm mãnh liệt của cả người và trăng Giữa nhân và nguyệt dẫu có song sắt nhà tù chắn giữa nhưng con người đã để tâm hồn bay bổng vượt ra ngoài không gian chật hẹp, tù hãm để ngắm trăng sáng (Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt), tức là để bầu bạn với vầng trăng đang tự do tỏa mộng giữa trời Trăng dường như cũng hiểu lòng người và nhiệt thành đền đáp lại: Trăng nhòm khe của ngắm nhà thơ (Nguyệt tòng song khích khán thi gia)
Bài thơ "Vọng nguyệt" được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt cùng với
sự đăng đối ở các câu thơ đã khiến bài thơ trở nên hàm súc Đồng thời, qua bài thơ bạn đọc có thể thấy được phong thái ung dung, tình yêu thiên nhiên, yêu trăng và khát vọng tự do của Bác
2 Mẫu Số 2:
Hồ Chí Minh là một lãnh tụ cách mạng, một nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam Trong những di sản mà Người để lại cho đời thì thi ca chiếm vị trí quan trọng Thơ Hồ Chí Minh thể hiện tình yêu đời, yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước thắm thiết, thể hiện một nghệ thuật thơ mang đậm màu sắc cổ điển và hiện đại "Ngắm trăng" là bài thơ số 20, được rút ra trong tập "Nhật kí
Trang 4trong tù" Tác phẩm được viết theo thể thơ tứ tuyệt ngắn gọn, giản dị nhưng hàm súc, mở ra thế giới tâm hồn, tình cảm phong phú của Bác trong hoàn cảnh tối tăm gian khổ của ngục tù
Tháng 8 năm 1942, Hồ Chí Minh từ Pác Pó (Cao Bằng) bí mật lên đường sang Trung Quốc để tranh thủ sự viện trợ của quốc tế cho cách mạng Việt Nam nhưng khôn ngờ đến Quảng Tây, Người bị chính quyền tàu Tưởng bắt giam vô cowsvaf giải qua 30 mươi nhà giam của 13 huyện thuộc tỉnh Quảng Tây, bị đày đọa trong hơn một năm trời Người viết tập thơ "Nhật kí trong tù" để nhằm múc đích giải khuây nhưng qua tập thơ, người đọc vẫn thấy được chân dung tâm hồn con người Hồ Chí Minh - một tinh thần lạc quan, một phong thái ung dung thanh thản, một bản lĩnh thép cứng cỏi phi thường của người chiến sĩ cộng sản và một tâm hồn tinh tế, nhạy cảm yêu thương con người, yêu thiên nhiên tha thiết của Bác Bài thơ "Ngắm trăng" được Bác viết vào trong hoàn cảnh ngục tù nhưng trước vẻ đẹp của ánh trăng đêm, Bác đã thoát khỏi xiềng xích gông cùm của cảnh tù mà vượt ngục bằng tinh thần đến với thiên nhiên tự do mênh mông khoáng đạt Có thể nói, bài thơ là minh chứng tiêu biểu cho tâm thế: "Thân thể ở trong lao/ Tinh thần ở ngoài lao" của Người
Trước hết hai câu thơ mở đầu là lời giới thiệu về hoàn cảnh trong chốn ngục tù
và nỗi niềm băn khoăn mộng mơ của người nghệ sĩ:
“Ngục trung vô tửu diệc vô hoa Đối thử lương tiêu nại nhược hà?”
dịch thơ:
“Trong tù không rượu cũng không hoa Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”
Trang 5Điệp từ "vô" (không) được nhắc lại hai lần có tác dụng nhấn mạnh đến những cái không có đáng lẽ ra không thể thiếu trong lúc này: không rượu, không hoa Và đối lập với cái không bên trên là "cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ" Câu hỏi tu từ
ở câu thơ thứ hai "nại nhược hà?" (như thế nào) thể hiện sự băn khoăn, bồn chồn, bối rối của người nghệ sĩ khi đứng trước "cảnh đẹp": không có rượu, cũng chẳng
có trăng để thưởng ngoạn trăng đêm cho trọn vẹn thì biết làm sao? Sự tiếc nuối, băn khoăn là biểu hiện của một tấm lòng thành thực, của tâm hồn yêu thiên nhiên đắm say, ngây ngất và khát khao được đằm mình cùng với ánh trăng Vượt thoát
ra khỏi khuôn khổ câu chữ, câu thơ vừa cho thấy một tâm hồn nghệ sĩ của Hồ Chí Minh, lại vừa cho thấy một bản lĩnh thép của ngừoi chiến sĩ cộng sản Dù đối diện với khó khăn, với gông cùm xiềng xích nơi ngục tù, Bác vẫn mở lòng ra
mà đón nhận tất cả vẻ đẹp của thiên nhiên, của ánh trăng đêm nơi nhà giam lạnh lẽo.Lời thơ đã cho thấy một tâm hồn thanh cao, yêu cái đẹp vượt lên trên hoàn cảnh nghiệt ngã của người tù Hồ Chí Minh Và khi phải đứng trước cảnh đẹp mà không biết phải ứng xử làm sao vì thiếu thốn đủ điều, Bác đã tìm đến cách giải quyết hoàn cảnh đó thật khéo léo, chân tình: lấy tấm lòng để đáp lại tấm lòng, lấy tình yêu với trăng mà đối lại với vầng trăng - người bạn tri kỉ của mình Đó là cách ứng xử đầy nghĩa tình, đầy lãng mạn, mộng mơ:
“Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia.”
Qủa là một cuộc kì duyên hội ngộ! Bất chấp cả không gian xung quanh, của chiếc "song sắt" chắn ngang trước mặt, người và trăng, trăng và người cứ hướng
về nhau bằng một tấm lòng đối đãi người tri kỉ Người thì hướng ra ngoài song
để ngắm nhìn vẻ đẹp của trăng, còn trăng cũng vượt qua song sắt để đến bên người Một không gian hoàn toàn tĩnh lặng trong những phút giây giao hòa mãnh liệt nồng nàn giữa người và trăng Nghệ thuật nhân hóa ở câu thơ cuối đã làm
Trang 6cho vầng trăng trở nên có tâm hồn, có ánh mắt, có dáng hình cụ thể và cũng biết đồng cảm, sẻ chia để trở thành kẻ tâm giao, người tri kỉ, bạn bè của người tù Thật là một khoảnh khắc lãng mạn, giàu chất thơ, chất họa, ánh trăng đã xoa tan
đi cảnh ngục tù tăm tối, làm cho hồn người trở nên sáng trong, thanh bạch Câu thơ dựng lên một bức tranh đêm với cảnh người tù ngắm trăng thật đẹp, thật ấm
áp, tươi vui, thể hiện sự giao cảm đặc biệt của người với trăng
"Ngắm trăng" mang đậm màu sắc cổ điển và tinh thần hiện đại Màu sắc
cổ điển được thể hiện ở đề tài (Vọng nguyệt), thi liệu (rượu, hoa, trăng), thể thơ
tứ tuyệt, cấu trúc đăng đối (hai câu cuối) Còn vẻ đẹp hiện đại thể hiện ở tâm hồn lạc quan, luôn ngập tình yêu thiên nhiên, tình yêu cuộc sống và bản lĩnh phi thường luôn hướng về ánh sáng của người chiến sĩ cộng sản Bài thơ được viết theo thể tứ tuyệt, chỉ có 28 chữ cái rất ngắn gọn, cô đúc nhưng đã khắc họa thành công một bức chân dung tâm hồn của người chiến sĩ cộng sản: yêu thiên nhiên với tinh thần lạc quan, manh mẽ, vượt lên trên hoàn cảnh tù đầy khắc nghiệt Đó
là chất thép trong bài thơ hay chính là chất thép trong bản lĩnh nghị lực phi thường của người chiến sĩ vĩ đại - Hồ Chí Minh
Mẫu Số 3:
Sinh thời, Bác Hồ luôn chú tâm chăm lo cho sự nghiệp cách mạng của đất nước, Người không có ham muôn trở thành một nhà thơ nhưng như đã có lần Bác viết:
"Ngâm thơ ta vốn không ham Nhưng ngồi trong ngục biết làm sao đây?"
Trang 7Hoàn cảnh "rỗi rãi" khiến Người đến với thơ ca như một kì duyên Trong những năm tháng bị giam trong nhà lao Tưởng Giới Thạch, Bác đã có một bài thơ thật hay: "Vọng nguyệt"
"Ngục trung vô tửu diệc vô hoa Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
Nhăn hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia"
Bài thơ được dịch là "Ngắm trăng":
"Trong tù không rượu cũng không hoa Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ"
Thi đề của bài thơ là "Vọng nguyệt" - "Ngắm trăng" Người xưa ngắm trăng trên những lầu vọng nguyệt, những vườn hoa với bạn hiền, túi thơ, chén rượu Nhưng nay, Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh thật đặc biệt:
"Trong tù không rượu cũng không hoa"
Câu thơ hé mở bao điều bất ngờ Người ngắm trăng là một người tù không có tự
do "trong tù" Trong hoàn cảnh ấy, con người thường chỉ quay quắt với cái đói, cái đau và sự hận thù Nhưng Hồ Chí Minh với tấm lòng yêu thiên nhiên tha thiết, Người lại hướng đến ánh trăng trong sáng, dịu hiền Chẳng những vậy, chốn ngục tù tăm tối ấy "không rượu cũng không hoa" Từ "diệc" trong nguyên văn chữ Hán (nghĩa là "cũng") nhấn mạnh những thiếu thốn, khó khăn trong điều kiện "ngắm trăng"của Bác Không tự do, không rượu, không hoa nhưng "Đối thử lương tiêu nại nhược hà?" - Đối diện với ánh trăng sáng ta biết làm sao đây? Nguyên văn chữ Hán là một câu hỏi đầy bối rối, đầy băn khoăn của tâm hồn thi
Trang 8nhân trước vẻ đẹp trong sáng, tròn đầy của ánh trăng Không có những điều kiện vật chất tối thiểu, không có cả tự do nhưng ở Hồ Chí Minh đã có một cuộc "vượt ngục tinh thần" vô cùng độc đáo như Bác đã từng tâm sự:
"Thân thể ở trong lao Tinh thần ở ngoài lao"
Thể xác bị giam cầm nhưng tâm hồn Bác vẫn bay bổng với thiên nhiên Điều đó được lí giải bởi tình yêu của Bác đối với thiên nhiên và còn bởi một tinh thần
"thép" không bị khuất phục bởi cái xấu, cái ác Trăng trong sáng, lòng người cũng trong sáng nên giữa trăng và người đã có sự giao hòa tuyệt vời:
"Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia"
Bản dịch thơ:
"Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe của ngắm nhà thơ"
Trong bản nguyên tác chữ Hán, nhà thơ sử dụng phép đối giữa hai câu thơ
"nhân" "nguyệt", "hướng" "tòng", "song tiền" "song khích", "minh nguyệt"
-"thi gia" Điều đó thể hiện sự đồng điệu, giao hòa giữa người và trăng để trăng
và người giống như đôi bạn tri âm tri kỉ "Nhân" đã chẳng quản ngại cảnh lao tù
mà "hướng song tiền khán minh nguyệt" Trong tiêng Hán, "khán" có nghĩa là xem, là thưởng thức Đáp lại tấm lòng của người tù - thi nhân, vầng trăng cũng
"tòng song khích khán thi gia" Trong tiếng Hán, "tòng" là theo; trăng theo song cửa mà vào nhà lao "khán" thi gia Đó là một cảm nhận vô cùng độc đáo Vầng trăng là biểu tượng cho vẻ đẹp vĩnh hằng của vũ trụ, là niềm khát vọng muôn đời của các thi nhân Vậy mà nay, trăng lên mình qua song cửa hẹp, đặt chân vào
Trang 9chốn lao tù ẩm ướt hôi hám để chiêm ngưỡng nhà thơ hay chính là tâm hồn nhà thơ vậy Điều đó đã khẳng định vẻ đẹp trong con người Hồ Chí Minh
"Vọng nguyệt" ra đời trong những năm 1942 - 1943 khi Bác Hồ bị giam trong nhà lao Tưởng Giới Thạch Bài thơ thể hiện phong thái ung dung, coi thường hiểm nguy gian khổ của Bác Dù trong bất kì hoàn cảnh nào, Người cũng hướng đến thiên nhiên bộc lộ tấm lòng ưu ái rộng mở với thiên nhiên Đó là một trong những biểu hiện quan trọng của tinh thần thép Hồ Chí Minh "Vọng nguyệt" không chỉ là một bài thơ tả cảnh đơn thuần Thi phẩm còn là một bức tranh chân dung tinh thần tự họa của Hồ Chí Minh Và như thế, bài thơ thực sự
là một thi phẩm đáng trân trọng trong kho tàng thi ca Việt Nam
4 Mẫu Số 4:
Nguyễn Ái Quốc là một vị lãnh tụ vĩ đại một người cha già của dân tộc Người là một nhà cách mạng sáng lập ra đảng cộng sản Việt Nam, một trong những người đặt nền móng và lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ cho dân tộc Việt Nam éo trong việc hành văn của Bác Trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam, giải đi gần 30 nhà giam của 13 huyện thuộc tỉnh Quảng Tây bị đày đọa hơn một năm trời Thời gian này người
đã viết Nhật kí trong tù gồm 113 bài Bài thơ nhắm trăng được trích từ tập thơ này Bài thơ ghi lại cảnh ngắm trăng trong tù tư đó nói lên tình yêu trăng yêu thiên nhiên tha thiết mong muốn được hòa mình vào trong thiên nhiên cảnh vật Trong câu thơ đầu tác giả đã kể ra những thiếu thốn trong tù:
"Trong tù không rượu cũng không hoa"
Trong tù thì thiếu thốn biết bao nhiêu là thư nào là cơm nước quần áo nào chăn màn nhất là trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch thì cái thiếu thốn ấy lại càng
Trang 10được tăng lên gấp bội khi giam cầm một nhà chính trị một nhà cách mạng Nhưng đối với Hồ Chí Minh thì những thứ thiếu thốn lại là "rượi" và "hoa"phải chăng bởi đó là những thư không thể thiếu khi người thi nhân ngắm trăng ngắm
vẻ đẹp của chị Hằng Bởi khi có rượu có hoa thì mới đủ thi vị ngắm trăng, khi đó người thi sĩ sẽ không còn cảm thấy cô đơn với thiên nhiên nữa Trong tù thiếu thốn là thế nhưng tác giả kể với một tâm trạng hoàn toàn vui vẻ chấp nhận mọi thiếu thốn hoàn cảnh Theo lẽ thường thì khi bị nhốt trong tù thì con người ta sẽ thường ngột ngạt khó chịu và thơ viết muộn phiền cả ngày Nhưng đối với tâm hồn yêu thiên nhiên của Hố Chí Minh thì hoàn toàn khác Trong tâm trí của người lúc nào cũng là thiên nhiên là cảnh vật, yêu thiên nhiên muốn ra ngoài làm bạn với thiên nhiên nhưng tâm trạng nhà thơ không giống như Tố Hữu bức bối khi nhìn thấy thiên nhiên:
"Ngột làm sao chết uất thôi Khi con tu hú ngoài trời cứ kêu"
Hồ Chí Minh đã quên đi cái thân phận của người tù đã quên đi tất cả những cơ cực của nhà tù để đón nhận thiên nhiên đón nhận vẻ đẹp của ánh trăng đón nhận một đêm trăng đẹp với tư cách một thi nhân hơn nữa là một thi gia Vẫn tâm trạng đó được nhuốm màu sang câu thơ tiếp theo
"Đối thử lương tiêu nại nhược hà Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ"
trong thơ nguyên tác câu thơ thư hai là hỏi nhưng trong bản dịch lại là câu trần thuật làm mất đi cái ý tưởng đẹp của câu thơ, Sự bói rối xúc động trong bản dịch cảu nhà thơ bị mất đi thay vào đó là sự phủ định « khó hững hờ », sự bối rối xúc động của nhà thơ không còn nữa Trước cảnh đẹp đêm trăng như thế người thi sĩ không biết làm thế nào khi cảnh đẹp huyền ảo như thê, Nhà thơ không thể cưỡng