Biện Pháp Thi Gvdg Huyện Năm Học 2020-2021.Doc

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG HÓA TRƯỜNG PTDTNT HƯỚNG HÓA BIỆN PHÁP SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀ ÁP DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC HÌNH HỌC LỚP 8 HỌC KỲ I TẠI TRƯỜNG PTDTNT HƯỚNG HÓA Họ và tê[.]

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG HÓA

TRƯỜNG PTDTNT HƯỚNG HÓA

BIỆN PHÁP

SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY VÀ ÁP DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC HÌNH HỌC LỚP 8 - HỌC KỲ I

TẠI TRƯỜNG PTDTNT HƯỚNG HÓA

Họ và tên: HỒ THỊ QUYÊN

Chức vụ: Tổ trưởng

Đơn vị: Trường PTDTNT huyện Hướng Hóa

Hướng Hóa, tháng 01 năm 2021

Phần I

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Bám sát định hướng chung của ngành trong việc đổi mới phương pháp dạy học Toán ở trường THCS là tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, khơi dậy và phát triển năng lực tự học, nhằm hình thành cho học sinh tư duy tích cực, độc lập sáng tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm say

mê, hứng thú học tập cho các em Đặc biệt những năm học gần đây toàn ngành

đang thực hiện phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

thì việc tạo hứng thú học tập cho học sinh cũng chính là tạo cho các em có niềm

tin trong học tập, khơi dậy trong các em ý thức “ mỗi ngày đến trường là một ngày vui” Đó chính là cơ sở để khẳng định tạo hứng thú cho học sinh học tập

nói chung, phân môn Hình học nói riêng trở thành một đòi hỏi đối với người làm công tác giảng dạy

Theo định hướng dạy học này, giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn, điều khiển quá trình học tập còn học sinh là chủ thể nhận thức, biết cách tự học, tự rèn luyện, từ đó hình thành, phát triển nhân cách của người lao động theo những mục tiêu mới đã đề ra

Là một giáo viên dạy Toán tôi thấy toán học là một môn khoa học luôn được chú trọng cao và cũng là môn có nhiều khái niệm trừu tượng, đặc biệt là phân môn Hình học, bởi khi thực hiện các bài làm đối với hình vẽ lại phải “ mở rộng” thêm các yếu tố khác Vì vậy Môn Toán là một môn học khó đối với nhiều học sinh trường PTDTNT Hướng Hóa, để dạy tốt môn học này theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học trên không phải là việc dể dàng Với trăn trở đó tôi luôn tìm tòi qua sách báo, tài liệu qua đồng nghiệp rồi trải nghiệm qua từng giờ dạy của bản thân, tôi rút ra được nhiều phương pháp hay để giờ dạy của mình tốt hơn Nhưng bao giờ việc dạy ở phân môn hình học vẫn luôn gặp nhiều khó khăn hơn ở phân môn đại số Đối với nhiều em học sinh thì hình học thực sự là một môn học khó, đòi hỏi sự tư duy của các em rất cao, vì thế các em rất ngại học môn hình học Để tạo sự hấp dẫn trong các tiết học cũng như giúp học sinh hiểu

sự cần thiết của môn học trong đời sống thực tiễn tôi đã thực hiện biệp pháp:

"

Sử dụng sơ đồ tư duy và áp dụng kiến thức vào thực tiễn trong dạy học hình học 8 – học kỳ 1 tại trường PTDTNT Hướng Hóa"

Phần II NỘI DUNG

I Đánh giá thực trạng

Phân môn Hình học lớp 8- học kỳ 1 có 2 chương, chương 1: Tứ giác và chương 2 : Đa giác Diện tích đa giác Để làm tốt tất cả các dạng bài tập đòi hỏi các em học sinh phải nắm vững định nghĩa, tính chất, định lý, hệ quả sau đó là lập luận, suy diễn lôgic

Đa số học sinh gặp rất nhiều khó khăn trong việc vẽ hình và lập luận khi thực hiện một bài toán hình học, lý do là vì các em chưa nắm kỹ các kiến thức lý thuyết liên quan, chưa biết cách học làm sao để xâu chuỗi được các công thức hay các tính chất của các bài học.Vì vậy khi làm bài tập ở nhà học sinh chỉ làm đối phó, không có chất lượng Mặt khác, các em chưa thấy được tính thực tiễn trong phân môn Hình học nên các em luôn nghĩ rằng phân môn đại số cần thiết trong đời sống hơn Từ những suy nghĩ đó các em trở nên chán nản, rụt rè, thiếu

tự tin, không hứng thú với những tiết học hình

Khối 8 Trường PTDTNT Hướng Hóa có tổng số là 70 em học sinh, Qua điều tra về mức độ hứng thú học môn Hình học của hai lớp 8A, 8B đầu năm cho thấy kết quả như sau:

Lớp/TS Số HS có hứng thú Số HS không có hứng thú

Đầu năm tôi tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm phân môn Hình học

và kết quả cụ thể như sau:

II Trình bày giải pháp

Từ thực trạng nêu trên, muốn tạo không khí học tập sôi nổi, tạo hứng thú trong các giờ học phân môn Hình học để cải thiện chất lượng phân môn Hình học nói riêng và môn Toán nói chung, tôi thực hiện các giải pháp sau :

1 Sử dụng sơ đồ tư duy :

Sơ đồ tư duy (Bản đồ tư duy) là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi, đào sâu,

mở rộng một ý tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến thức,… bằng

cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết với

sự tư duy tích cực Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lý, mỗi học sinh có thể vẽ sơ đồ tư duy theo một cách riêng của mình mà qua đó các em có thể sẽ nhớ nhanh, nhớ lâu, hiểu sâu kiến thức bài học

Trong quá trình dạy học tôi đã thực hiện như sau :

Thứ nhất : Cho học sinh làm quen với Sơ đồ tư duy :

Trước khi cho học sinh thực hiện các bản vẽ sơ đồ tư duy tôi dành một buổi

để giới thiệu và hướng dẫn học sinh cách thiết kế sơ đồ tư duy Sau đó tôi đưa ra một sơ đồ tư duy về kiến thức các em đã học ở lớp 7 và yêu cầu học sinh tập thuyết minh lại kiến thức bằng lời và tôi cũng đưa ra một nội dung kiến thức cụ thể yêu cầu các em tập vẽ sơ đồ theo cách riêng của mình Việc làm này sẽ giúp học sinh chủ động trong quá trình học tập, đảm bảo chất lượng giờ học

Thứ hai : Sử dụng sơ đồ tư duy vào đầu các tiết học

Những kiến thức ở tiết học sau thường có liên quan đến kiến thức ở tiết học

trước nên việc ôn tập lại kiến thức cũ bằng sơ đồ tư duy rất có hiệu quả

Ví dụ : Trong chương I ta thấy đối với các bài : Hình bình hành, hình chữ nhật, hình thoi, hình vuông, thì các mạch kiến thức liên quan với nhau Cho nên khi sử dụng sơ đồ tư duy để thể hiện kiến thức trước sẽ giúp học sinh cảm thấy

dễ dàng hơn trong việc tiếp thu kiến thức mới

Hình thức thực hiện : Giáo viên trình chiếu trên màn hình hoặc sử dụng sơ đồ

tư duy mà giáo viên đã vẽ trước dán ở góc bảng Học sinh theo dõi sơ đồ tư duy của giáo viên đồng thời quan sát lại sơ đồ tư duy mà các em đã vẽ trong vở ở tiết trước

Thứ ba: Học sinh thiết kế sơ đồ tư duy trong quá trình hình thành kiến thức mới.

Ví dụ : Khi dạy bài Hình vuông giáo viên hướng dẫn học sinh lập sơ đồ tư duy với tên chủ đề chính là hai từ “Hình vuông” từ đó đẫn đến kiến thức mới Giáo viên vừa đặt câu hỏi, hướng dẫn học sinh vừa vẽ trên bảng, học sinh sẽ

vẽ theo cách riêng của mỗi em trong vở Phương pháp học tập này không những làm cho tiết học trở nên vui vẻ, nhẹ nhàng mà còn giúp các em ghi nhớ kiến thức nhanh hơn, tốt hơn Từ đó các em sẽ vận dụng làm tốt các bài tập liên quan Các câu hỏi được đặt ra để học sinh xây dựng các nhánh sơ đồ:

1 Tìm các ví dụ trong thực tế có dạng hình vuông

2 Mô tả các đặc điểm hình vuông ? Nêu định nghĩa hình vuông

3 Hình vuông liên quan đến hình nào đã học Nêu tính chất của hình vuông

4 Hình vuông vừa là hình chữ nhật vừa là hình thoi, vậy để nhận biết hình vuông cần có những dấu hiệu gì ?

Thứ tư: Sử dụng sơ đồ tư duy để hệ thống hóa kiến thức bài học

Điều kiện bắt buộc để giải được bài tập hình học là học sinh phải nhớ các tính chất hay định lí vì vậy sau khi học song mỗi bài hay mỗi chương tôi luôn yêu cầu các em hệ thống lại kiến thức của bài, của chương bằng cách vẽ sơ đồ tư duy theo cách hiểu của các em về kiến thức đó rồi lưu lại vào túi đựng bài kiểm tra Nhờ đó các em khắc sâu được kiến thức bài học đồng thời có tài liệu tổng hợp kiến thức khi cần xem lại Đôi khi có những sơ đồ tư duy hay tôi yêu cầu lớp vẽ trên khổ giấy lớn hơn như A1 hay A0 rồi trang trí trong lớp học để hằng ngày các em quan sát và nhớ lâu hơn kiến thức

Ví dụ: Sau khi học xong chương tứ giác tôi yêu cầu các em vẽ sơ đồ tư duy

về mối quan hệ giữa các hình đã học, các dấu hiệu nhận biết của từng hình bằng cách cho học sinh trước các nhánh chính của sơ đồ để học sinh khai triển từng ý của mỗi nhánh

2 Áp dụng kiến thức vào thực tiễn:

Phân môn hình học là phân môn gắn liền với thực tế cuộc sống, vì vậy trong quá trình dạy học tôi thường cho học sinh liên hệ kiến thức đã học vào thực tế,

sử dụng các kiến thức hình học vào các công việc hằng ngày

Trong quá trình dạy học tôi đã thực hiện như sau :

Thứ nhất : Liên hệ các hình ảnh thực tế liên quan đến các hình trong bài học.

Ví dụ: Khi dạy các bài : Đối xứng tâm, Đối xứng trục, hình bình hành, hình chữ nhật, hình thoi, hình vuông, đa giác đa giác đều, tôi đã giới thiệu những hình ảnh xung quanh các em để các em thấy rằng môn hình học luôn gần gũi với đời sống thực tiễn

Hình thức thực hiện : Lấy ví dụ về các hình ảnh ngay trong phòng học và trình chiếu các hình ảnh thực tế trên màn hình

Thứ hai : Sử dụng kiến thức bài học để hướng dẫn học sinh gấp giấy để cắt các chữ cái hoặc một số hình mà các em gặp trong cuộc sống.

Ví dụ: Sau khi học xong bài “Đối xứng trục” tôi hướng dẫn học sinh gấp tờ giấy để cắt chữ H và gấp giấy cắt một số hình như : hình trái tim, hình chiếc lá, hình bông hoa, hình lá bài,…Học sinh sau khi nắm được kiến thức bài học thì biết được cách để cắt các hình và cắt như thế nào cho đẹp, còn đối với những em yếu hơn thì sau khi các em thực hiện gấp và cắt xong các em sẽ hiểu bài hơn

Thứ ba: Tổ chức cho học sinh thực hành đo đạc.

Ví dụ : + Khi dạy bài “Diện tích hình chữ nhật” tôi dành 20 phút cuối cho học sinh thực hành đo đạc và tính diện tích sân trường Học sinh sẽ thực hiện theo các nhóm đã phân công

+ Sau khi học xong “Diện tích đa giác” tôi cho học sinh tính diện tích bồn hoa trong vườn rau em chăm của các lớp

Phần III HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP

Trong quá trình giảng dạy học kỳ I vừa qua khi áp dụng kinh nghiệm của mình để soạn giảng và vận dụng vào thực tế thì tôi thấy có sự thay đổi:

- Học sinh đã có những thái độ học tập tích cực, thích thú hơn trong tiết học, chủ động nêu lên những thắc mắc, khó khăn về bộ môn với giáo viên, các em hưởng ứng rất nhiệt tình

- Vì nắm được kiến thức trọng tâm nên những bài tập giao về nhà đã được các em làm một cách nghiêm túc, tự giác học bài Phần lớn chất lượng các bài kiểm tra đã được nâng lên, các em đều vẽ hình đúng, xác định hướng đi bài toán,

số học sinh minh chứng lôgic và chặt chẽ được tăng

- Nhiều em học sinh có những sự sáng tạo bất ngờ trong việc vẽ sơ đồ tư duy đây sẽ là một tiền đề quan trọng trong sự phát triển tư duy não bộ cho học sinh giúp học sinh học tốt tất cả các môn học khác

- Từ các hoạt động gắn liền với thực tiễn học sinh tích hợp được nhiều kiến thức bổ ích, đặc biệt học sinh rèn luyện được nhiều kỹ năng cần thiết để ứng dụng trọng đời sống hằng ngày

Cuối học kỳ I điều tra mức độ hứng thú học môn Hình học lớp 8A kết quả là:

Lớp/TS Số HS có hứng thú Số HS không có hứng thú

So với đầu học kỳ I số học sinh hứng thú học phân môn Hình học tăng rõ rệt Trong bài kiểm tra chương I đa số học sinh làm bài rất tốt, kết quả cụ thể như sau :

Lớp Giỏi Khá TB Yếu Kém

Kết quả môn Toán học kỳ 1 cụ thể như sau:

Điểm

Lớp

8 - 10 6,5 - <8 5 - <6,5 3,5 - <5 0 - <3,5

Phần IV KẾT LUẬN

1 Ý nghĩa của biện pháp :

Để tạo hứng thú cho học sinh trong việc học phân môn hình học, giáo viên

có thể linh hoạt phối hợp nhiều phương pháp dạy học khác nhau Tuy nhiên đối

với bản thân tôi, tôi cảm thấy rất tâm đắc khi áp dụng biện pháp “Sử dụng sơ đồ

tư duy và áp dụng kiến thức vào thực tiễn trong dạy học phân môn Hình học lớp

8 - học kỳ 1” bởi những hiệu quả khả quan mà cô và trò đã đạt được

Sơ đồ tư duy thực sự là một phương pháp học tập rất phù hợp đối với các

em học sinh để ghi nhớ các kiến thức bài học Việc sử dụng sơ đồ tư duy giúp học sinh phát huy được sự sáng tạo của bản thân, tư duy logic và hơn thế nữa nó còn phát huy tiềm năng tư duy của não bộ Từ đó học sinh không chỉ học tốt môn toán mà các em còn học tốt tất cả các môn học khác

Nhiều học sinh chưa thấy được những điều tuyệt vời và đẹp đẽ của bộ môn Toán học mà cụ thể là phân môn Hình học ở trong thực tiến Cho nên việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn trong các tiết học thực sự rất có ý nghĩa đối với các

em học sinh Qua giải pháp này các em hiểu rõ mối liên hệ giữa kiến thức bài học với thực tiễn, từ đó các em yêu thích, say mê với môn học và rèn luyện được thêm các kỹ năng cần thiết trong đời sống

2 Đề xuất và kiến nghị

a Kiến nghị

Đối vời giáo viên : Để giúp cho học sinh học tốt môn Hình học 8 thì giáo viên phải tạo hứng thú cho học sinh thông qua việc kết hợp nhiều phương pháp

và kỹ thuật dạy học Đồng thời phải luôn gần gũi, tìm hiểu những khó khăn, sở

thích của học sinh để từ đó có những biện pháp phù hợp hơn Xây dựng và phân chia thời lượng hợp lý để áp dụng kiến thức hình học vào thực tiễn đời sống và

để học sinh thấy được tính khoa học và giá trị thực tiễn của bộ môn

Đối với học sinh : Giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh tuy nhiên để đạt được kết quả tốt thì học sinh phải thật sự chịu khó tìm hiểu lý thuyết và làm bài tập, nghiên cứu thêm các tư liệu tham khảo khác

b Đề xuất

Để làm tốt và hiệu quả hơn công tác giáo dục, giảng dạy Toán học nói chung, Hình học nói riêng trong nhà trường THCS, tôi xin mạnh dạn đề xuất một vài ý kiến nhỏ sau:

- Các cấp lãnh đạo có thể tổ chức thường xuyên các cuộc hội thảo, chuyên

đề bàn về phương pháp dạy học Toán theo hai phân môn: đại số và hình học để cán bộ giáo viên được trao đổi nhiều hơn nữa nhằm học hỏi, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

- Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

- Tạo điều kiện hơn về đồ dụng dạy học nhằm phát huy hiệu quả dạy học Trên đây là biện pháp do chính tôi thực hiện, không sao chép hoặc vi phạm bản quyền

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN ĐƠN VỊ

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP

(Ký tên, đóng dấu)

TÁC GIẢ BIỆN PHÁP

(Ký tên)

Hồ Thị Quyên

MỘT SỐ HÌNH ẢNH ĐƯỢC SỬ DỤNG ĐỂ THỰC HIỆN BIỆN PHÁP

VÀ HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG

I Sơ đồ tư duy được sử dụng trước khi dạy bài: Hình thoi

Tứ giác

Hình thang

Hình thang vuông

Hình

thang cân

Hình bình hành

Hình chữ nhật

- Các góc đối bằng nhau

1 góc vuông

3 góc vuông

- Các cạnh đối song song

- Các cạnh đối bằng nhau

- 2 cạnh đối song song và bằng nhau Hai cạnh đối song song

- 2 đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường

2 cạnh bên song song

II Sơ đồ tư duy dùng để hệ thống kiến thức của chương hoặc của bài học:

1 Sơ đồ tư duy về hình chữ nhật

2 Sơ đồ tư duy về hình vuông

3 Sơ đồ dấu hiệu nhận biết hình vuông

4 Sơ đồ tư duy để học sinh tự hoàn thiện ở nhà chuẩn bị tiết ôn tập

5 Sơ đồ tư duy về mối quan hệ giữa các tứ giác

Tứ giác

Hình chữ nhật

Hình thoi

Hình thang cân

Hình bình hành

Hình thang vuông

Hình thang

Hình vuông

Hai cạnh đối song song

1 góc vuông

-Các cạnh đối song song

-Các cạnh đối bằng nhau -Hai cạnh đối song song và bằng nhau

- Các góc đối bằng nhau

- Hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm mỗi đường

-2 cạnh kề = nhau

- Hai đ/c vuông góc

- 1 đ/c là pg 1 góc

-2 cạnh kề = nhau

- Hai đ/c vuông góc

- 1 đ/c là pg 1 góc

III Một số hình ảnh thực tế sử dụng trong tiết dạy

1 Bài: Đối xứng trục

Tháp Eiffel Chùa Thiên Mụ

Đèn sao năm cánh Tranh vẽ

2 Bài : Đối xứng tâm

Ăng ten parabol Trống đồng

Lát gạch hoa Tranh trang trí

3 Bài : Hình Bình hành

Các thanh sắt gắn kết Kiến trúc trường học

Cầu thang Ngôi nhà