Giao an ngu van 11 bai thao tac lap luan bac bo

Slide 1 Tiết 80 Làm văn THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ I/ Mục đích –yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ 1 Khái niệm về bác bỏ và thao tác lập luận bác bỏ Bác bỏ là dùng lý lẽ và dẫn chứng để phủ nhận những[.]

Tiết 80- Làm văn

THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ

I/ Mục đích –yêu cầu của thao tác

lập luận bác bỏ

 1 Khái niệm về bác bỏ và thao tác lập

luận bác bỏ :

 - Bác bỏ là dùng lý lẽ và dẫn chứng để

phủ nhận những ý kiến, những nhận

định… sai trái, nhằm bảo vệ những ý

kiến, những nhận định đúng đắn.

 - Lập luận bác bỏ là cách dùng lý lẽ và

dẫn chứng đúng đắn, khoa học để tranh luận, bảo vệ và bênh vực những cái

đúng của một ý kiến hay quan điểm

 2 Mục đích của thao tác lập luận bác

bỏ:

 - Trong cuộc sống cũng như trong

các văn bản nghị luận, thường song song tồn tại những quan niệm đúng đắn, khách quan, trung thực và

những quan niệm lệch lạc, phiến

diện, chủ quan.

  Sử dụng thao tác bác bỏ nhằm phê

phán cái sai để bảo vệ chân lý của

đời sống và chân lý của nghệ thuật

Trong cuộc sống cũng như trong văn nghị luận,

ta dùng thao tác lập luận bác bỏ

nhằm mục đích gì ?

* Theo em, để bác bỏ thành công, ta cần

nắm vững những yêu cầu nào?

 3 Yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ :

 - Chỉ ra được cái sai hiển nhiên ( trái với

quy luật tự nhiên, quy luật xã hội, quy

luật sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật…)

của các chủ thể phát ngôn.

 - Dùng lý lẽ và dẫn chứng khác quan,

trung thực để bác bỏ các ý kiến, nhận

định… sai trái.

 - Có thái độ thẳng thắn nhưng có văn

hoá khi tranh luận và có sự tôn trọng

người đối thoại…



II/ CÁCH BÁC BỎ

 1 Tìm hiểu 3 ngữ liệu (a,b,c ): ( sgk)

 a Ngữ liệu 1 :

 - Luận điểm bị bác bỏ :

 Ông Đinh Gia Trinh bác bỏ ý kiến của ông

Nguyễn Bách Khoa cho rằng “ Nguyễn Du là một con bệnh thần kinh”.

 - Ý kiến phân tích,bác bỏ của Đinh Gia Trinh :

 + Sơ bộ bác bỏ luận điểm bằng cách nêu một

câu hỏi tỏ ý nghi ngờ : Ta tự hỏi “ Tác giả căn

cứ vào đâu mà biết rằng Nguyễn Du mắc bệnh thần kinh?”

 + Bác bỏ các luận cứ sai trái của Trương

Tửu :

 * Di bút của Nguyễn Du trong bài “Mạn hứng”

….chỉ nói Nguyễn Du mắc bệnh chứ không nói

Nguyễn Du mắc bệnh thần kinh…

 * Chỉ căn cứ vào mấy bài thơ mà quả quyết

rằng tác giả của nó mắc bệnh thần kinh là một sự võ đoán…

 * Chứng minh một người trông thấy ma

quỷ bằng cách dẫn mấy câu thơ tả sợ hãi

và sầu muộn của người ấy là lối lập luận

không khoa học…

 - Kết luận:

 Bác bỏ hoàn toàn luận điểm sai trái của

Trương Tửu bằng một khẳng định :

Người rối loạn thần kinh và khủng hoảng tột độ không thể là tác giả của một kiệt

tác như “Truyện Kiều”.

từng luận điểm sai sau đó lần lượt nêu lênvà phân tích từng luận cứ

sai cuối cùng đi đến bác bỏ luận

điểm sai trái đó.

 b.Ngữ liệu 2 :

 - Luận cứ sai lầm : Nhiều người, để biện minh

việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ, đã than phiền rằng :

tiếng nước mình nghèo nàn

 - Cách bác bỏ :

 + Bằng lý lẽ : lời trách cứ này không có cơ sở

nào cả.

 + Bằng dẫn chứng : qua vốn từ nghèo nàn của

chính những người này, qua ngôn ngữ trong

sáng , phong phú của Nguyễn Du, qua việc dịch sách Trung Quốc và viết sách của nước ta.

 +Đi đến kết luận : bác bỏ luận cứ sai lầm đó :

Phải quy lỗi cho sự bất tài của con người !

 * Nhận xét :

tác giả đã sử dụng liên tiếp 3 câu hỏi

tu từ để khẳng định ý kiến của

mình khiến nội dung bác bỏ thêm

vững chắc  cách bác bỏ

 lô-gic, chặt chẽ, dồn đối phương vào

thế không thể chối cãi để đi đến kết

luận vấn đề

 c Ngữ liệu 3:

 - Lập luận sai lầm: Có người bảo

 “ Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi! ”.

 - Nội dung và cách bác bỏ :

 + Hút thuốc lá là quyền của anh, nhưng anh

không có quyền đầu độc những người ở gần anh ( nêu lý lẽ).

 + Chứng minh bằng một hệ thống dẫn chứng

( Khói thuốc độc… ảnh hưởng sức khoẻ của người xung quanh…)

 - Kết luận : Hút thuốc không những đầu

độc bản thân và những người xung quanh

mà còn nêu gương xấu cho con em.

 * Nhận xét :

 - Nội dung bác bỏ ở ngữ liệu này

được xác lập trên cơ sở khoa học vững chắc ; cách viết lôgic, chặt chẽ, khẳng định nên có tác dụng thuyết phục cao.

 2 Cách lập luận bác bỏ :

luận điểm; luận cứ hay cách lập

luận sai.

 - Sau đó lần lượt dùng lý lẽ + dẫn

chứng để phân tích làm rõ cái sai là không thể chấp nhận của ý kiến…

 - Cuối cùng đi đến kết luận và bác

bỏ luận điểm, luận cứ hay cách lập luận sai trái đó

III/GHI NHỚ

( SGK)

 1 Bài tập 1:

cứng ta mềm” của những kẻ sĩ cơ hội, cầu an.

 - Bác bỏ quan niệm bằng lý lẽ và dẫn

chứng.

 * Gợi ý :

 + Khẳng định đây là một quan niệm sai

 + Phân tích : học yếu không phải là một

thói xấu, mà chỉ là một “ nhược điểm” chủ quan do đ iều kiện khách quan chi phối ( sức khoẻ, khả năng, hoàn cảnh gia đình…)  chỉ ra nguyên nhân và tác hại của quan niệm trên.

 +Khẳng định quan niệm đúng đắn là

kết bạn với “ những người học yếu ” là

đúng