UBND HUYỆN THANH TRÌ TRƯỜNG THCS VẠN PHÚCSÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG MÔN MỸ THUẬT ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ, CHẤT LƯỢNG MÔN HỌC Lĩnh vực/ Môn: Mỹ
Trang 1UBND HUYỆN THANH TRÌ TRƯỜNG THCS VẠN PHÚC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG MÔN MỸ THUẬT ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ,
CHẤT LƯỢNG MÔN HỌC
Lĩnh vực/ Môn: Mỹ thuật Cấp học: THCS
Tên tác giả : Hoàng Thị Hải Anh Đơn vị công tác: Trường THCS Vạn Phúc Chức vụ: Giáo viên
Trang 2II THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
IV PHẠM VI NGHIÊN CỨU
III CÁC BƯỚC THỰC HIỆN GIẢI PHÁP … 6
1 Quy trình áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn 6
2 Vận dụng quy trình áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn … 6
2.2 Lựa chọn nội dung giáo dục cần tích hợp 72.3 Thiết kế bài dạy theo hướng tích hợp 72.4 Trao đổi với tổ nhóm chuyên môn về việc thực hiện đề tài 92.5 Giáo viên và học sinh chuẩn bị cho tiết học 9
2.7 Trao đổi với tổ nhóm chuyên môn về việc áp dụng đề tài 11
IV KẾT QUẢ TRIỂN KHAI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 12
V HIỆU QUẢ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 13
Tài liệu tham khảo
Phụ lục (Ảnh và các phiếu điều tra minh họa)
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài.
Mĩ thuật là một trong những môn nghệ thuật có nhiều thú vị, nếu việc dạyhọc đã khó thì dạy nghệ thuật lại càng khó hơn Song không phải là không thựchiện được, vì học Mĩ thuật đem lại cho con người nhiều niềm vui, làm cho conngười biết nhận ra cái đẹp, thực sự nó gần gũi và đáng yêu Hoạ sĩ lão thành
Nguyễn Phan Chánh đã từng nói: Mĩ thuật là cách tạo ra cái đẹp (vì mĩ là đẹp,
thuật là cách thức phương pháp) Mĩ thuật là nghệ thuật của con mắt (nghệ thuậtthị giác) nhìn thấy cái đẹp Nhìn thấy cái đẹp, tạo ra cái đẹp và thưởng thức cáiđẹp là một đặc điểm chỉ có ở con người
Dạy học Mĩ thuật ở trong nhà trường phổ thông không nhằm giáo dục, đàotạo học sinh trở thành hoạ sĩ hay người làm công tác Mĩ thuật Thông qua họctập Mĩ thuật ở trường phổ thông, bước đầu học sinh sẽ được làm quen với ngônngữ tạo hình, những yếu tố cơ bản của Mĩ thuật, những kiến thức thẩm mĩ quacác bài tập thực hành, qua các tác phẩm nghệ thuật của cuộc sống và thiên nhiên
để từ đó hình thành cảm xúc thẩm mỹ lành mạnh, đúng đắn cũng chính vì lẽ đó,giáo dục nghệ thuật trong nhà trường phổ thông còn mang ý nghĩa giáo dục nhânvăn, giáo dục nhân cách con người trong xã hội
Mĩ thuật ở cấp THCS được coi là bộ môn cần thiết và quan trọng đây là bộmôn giúp tạo hứng thú cho các em trong học tập, các em thể hiện những tình cảm,
sự đam mê nghệ thuật của mình, như được tham gia hòa nhập vào thế giới phongphú còn nhiều huyền bí, qua đó tạo một hoạt động tìm tòi nảy sinh sáng tạo
Trong đó, thường thức mỹ thuật là một phân môn quan trọng đối với họcsinh, nó có tác dụng giáo dục cho học sinh biết cảm thụ cái đẹp, biết nghiên cứutìm tòi ra cái đẹp, đưa ra các chuẩn mực của cái đẹp Là giáo viên mĩ thuật, tôiluôn tự hỏi nếu không hiểu biết về hội hoạ thì không biết sẽ dạy học sinh cái gì,
từ đó mà tôi ý thức rằng việc giáo dục nhận thức thẩm mỹ trong nhà trường làmột điều không thể thiếu được Nó vừa quan trọng vừa mang tính cấp bách
Xuất phát từ mục tiêu chung “Nâng cao tính chủ động, phát huy tính tích
cực, tư duy của học sinh” Môn Mỹ thuật ở trường THCS góp phần thực hiện
mục tiêu trên đó là giúp học sinh phát triển một cách toàn diện về đạo đức, trítuệ , thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để hình thành nhân cách con người,hiểu được cuộc sống và luôn biết vươn đến cái: Chân - Thiện - Mĩ
Phần lớn, tầng lớp tríthức làtất cảmoịđối tương,̣ moịtầng lớp trong xa ̃ hôị Mỗi lứa tuổi laịcónhững cách cảm nhân,̣ suy nghĩ vàlígiải vềcái đep̣ khác nhau Người lớn
Trang 4cócách cảm nhâṇ logic, còn trẻem thìcócái nhiǹ vô tư, trong sáng Chúng ta biết rằng:
Mĩ thuâṭlàmôṭtrong những môn hoc̣ đăc̣ thù, giữvai
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 5tròquan trong̣ trong giáo duc̣ thẩm my ̃ởtrường phổthông hiêṇ nay Đólàmôn hoc̣vềcái đep,̣ khơi dâỵ tư duy sáng taọ trong tâm hồn trong sáng, thơ ngây và đángyêu của lứa tuổi thiếu nhi Daỵ nghê ̣thuâṭnói chung vàdaỵ Mĩ thuâṭnói riêng,không phải làđưa ra môṭcông thức cứng nhắc đểlàm, đểve ̃màđiều cốt lõi quantrong̣ làlối tư duy, taọ điều kiêṇ cho sư ̣phát triển tưởng tương,̣ khả năng sáng taọcủa trẻem.
Nhu cầu thẩm my ̃ngày càng cao cùng với sư ̣phát triển của kinh tếxa ̃hôi,̣ chonên việc nhìn nhâṇ vàthưởng thức cái đep̣ của đaịbô ̣phâṇ nhân dân làvấn đề tất yếukhách quan, không chỉ làđối với người sáng tác, nhìn sư ̣vâṭqua lăng kính màuhồng, không vướng những nguyên tắc, trăn trởmàtâp̣ trung tình cảm, sư ̣yêu thich́của mình vào mỗi bài ve.̃
Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sư ̣phát triển củagiáo dục, đăc̣ biêṭlàchất lương,̣ cùng với sư ̣phát triển ngày càng cao của conngười về đức dục, tríduc,̣ thểduc̣ thìmy ̃duc̣ cũng không ngừng phát triển và dầncóvai trò quan trọng trong đời sống của mỗi con người vànhất làthếhê ̣trẻ
Daỵ - hoc̣ Mĩ thuật ở trường THCS không phải nhằm đào taọ hoạ sĩ hayngười làm nghệ thuật mànhằm giáo dục thi ̣hiếu thẩm my ̃cho các em Chủyếutaọ điều kiện cho các em tiếp xúc, làm quen vàthưởng thức cái đep,̣ tâp̣ taọ ra cáiđẹp, vận dụng cái đep̣ vào trong cuộc sống hàng ngày Nhưng hoc̣ sinh muốncónhững cảm nhân,̣ những cái nhin ̀ đúng không lêcḥ lac̣ thi ̀ cần truyền đaṭvốn kiến thức bổi ́ ch.
Có một câu nói rằng: “Dù đã dắt ngựa đến bờ sông cũng không thể bắt nó uống nước được” Vấn đề học tập của trẻ cũng vậy Dù có bắt được chúng ngồi
ngay ngắn học tập nhưng nếu không thích thú, trẻ không thể học tốt được Chính
vì vậy ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh của người thầy, chúng tôinghĩ rằng mình cần phải biết gây hứng thú học tập cho học sinh để tiết học thực
sự nhẹ nhàng, sinh động Học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, khônggượng ép
Vậy làm sao để học sinh thêm hứng thú học tập bộ môn này nên tôi đã
nghiên cứu và làm đề tài: “Áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn
trong môn Mỹ thuật để nâng cao hiệu quả chất lượng môn học”.
II Thời gian nghiên cứu
- Năm học 2019-2020
III Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh trường THCS Vạn Phúc
Trang 6- Trường THCS Vạn Phúc.
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 7B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I Cơ sở lí luận.
Trước những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước,
Nghị quyết số 29-NQ/TW của Đảng ta đã khẳng định: "Đổi mới căn bản, toàn
diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” và
“Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam" Như vậy giáo dục là một trong những động lực
quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điềukiện để phát huy nguồn lực con người
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI ngày 24/01/2018 về đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽphương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ
áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc, tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyếnkhích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng,phát triển năng lực…”
Căn cứ vào công văn 3711/BGDĐT-GDTrH ngày 24/08/2018 về việchướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2018-2019 một trongnhững nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện đó là sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, thiết
bị dạy học; tổ chức kiểm tra, rà soát thực trạng thiết bị dạy học để có kế hoạchsửa chữa và bổ sung kịp thời Vì vậy, để thực hiện nhiệm vụ năm học, giáo viênphải thực hiện rà soát, bổ sung các đồ dùng dạy học phục vụ giảng dạy
Theo văn bản này, ngày 1/9/2011, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hànhcông văn số 5842/BGDĐT-VP về việc hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy họcgiáo dục phổ thông theo hướng tinh giản để dạy và học phù hợp với chuẩn kiếnthức, kỹ năng, phù hợp với thời lượng dạy học và điều kiện thực tế của nhàtrường
Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có mối liên hệ
vào quá trình giảng dạy các môn như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáodục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sửdụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông…
Trang 8vào các môn học như: Địa lí, Hóa học, Giáo dục công dân, Anh văn, Ngữ văn,Sinh học, Âm nhạc, Mỹ thuật…
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 9Dạy học liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức có sự tương
đồng đến hai hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học đi họclại nhiều lần một nội dung kiến thức ở nhiều môn học không giống nhau Đốivới những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thểsắp xếp dạy trong chương trình của môn đó và không dạy lại ở các môn còn lại.Nội dung mang tính thực tiễn khách quan hơn giúp cho bài học trở nên sinhđộng, thu hút với các em, không gây nhàm chán mà tạo động lực để các em sángtạo, tự tư duy theo cách suy nghĩ của bản thân Những kiến thức được các emvận dụng ngay vào giải quyết những vấn đề thực tiễn, ít học vẹt
Những nội dung đã tích hợp còn tiết kiệm thời gian học cho các em tìmhiểu những kiến thức khác vì các em không phải học đi học lại một nội dung ởnhững môn khác nhau nữa mà các em có thể tiếp cận được kiến thức của khốilớp lớn hơn tạo được sự tò mò muốn tìm hiểu của các em Điều đó không tạoquá nhiều áp lực, gây tẻ nhạt trong việc học, làm chậm khả năng tư duy của các
em, biến bộ não thành những cỗ máy lập trình sẵn nữa mà thay vào đó làm tăngkhả năng tự giác, chủ động trong học tập, giúp các em tìm lại niềm hứng thú
II Cơ sở thực tiễn.
1 Thuận lợi
Trường THCS Vạn Phúc nơi tôi công tác là một ngôi trường có bề dàythành tích trong công tác dạy và học Nhà trường có đội ngũ giáo viên giàu kinhnghiện, vững về chuyên môn luôn chú trọng tìm tòi để đổi mới nâng cao chấtlượng dạy và học Nhìn chung học sinh của trường ngoan có ý thức và tinh thầnvươn lên trong học tập Bên cạnh đó phụ huynh luôn quan tâm đến việc học củacon em mình Không những thế BGH nhà trường rất quan tâm, tạo mọi điều kiệntốt nhất cả về vật chất, tinh thần cho việc giảng dạy của giáo viên và việc học tậpcủa học sinh
2 Khó khăn
Trường THCS Vạn Phúc, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội là mộttrường ngoại thành vùng bãi ven sông Hồng, người dân sống chủ yếu bằng việcsản xuất nông nghiệp nên điều kiện kinh tế của phụ huynh còn khó khăn Vì vậyhọc sinh còn gặp nhiều hạn chế trong việc tiếp xúc với các môn nghệ thuật đặcbiệt là môn Mỹ thuật Vậy làm sao để học sinh có hứng thú, yêu thích môn học
đó là vấn đề mà nhiều giáo viên trăn trở và không ngừng tìm tòi áp dụng nhiềuphương pháp dạy học để đạt hiệu quả cao nhất
Trang 10Hiện nay, ở các nhà trường giáo viên đã tích cực tìm tòi áp dụng nhiềuphương pháp dạy học khác nhau để giờ dạy trên lớp đạt hiệu quả cao nhất Tuynhiên, các phương dạy học đó còn chưa tích hợp được nhiều nội dung giáo dục,
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 11chưa kết nốt được kiên thức giữa các môn học, chưa phát huy được sự tích cựcchủ động sáng tạo của học sinh nên chưa tạo được sự yêu thích, say mê hứng thúhọc tập của học sinh đối với môn học.
Vai trò của phương pháp dạy học:
Phương pháp dạy học là một mắt xích quan trọng không thể thiếu trongquy trình dạy học:
Phương pháp dạy học chính là phương tiện có khả năng tối ưu hoá quátrình dạy học Vai trò của phương pháp dạy học góp phần đem lại sự sáng tạo vàhứng thú học tập cho học sinh
- Góp phần hướng dẫn và đẩy mạnh hoạt động nhận thức của học sinh, giúphọc sinh nhận thức bài học nhanh
- Kích thích hứng thú nhận thức của học sinh, phát triển trí tuệ, tư duy của học sinh
- Giáo dục nhân cách học sinh
- Giáo dục về lòng tự hào dân tộc và tình yêu thương con người, tình yêu quê hương đất nước
- Giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường
Trước khi thực hiện giải pháp, giáo viên đã tiến hành phát phiếu điều trađối với học sinh khối 8 của trường về sự yêu thích đối với môn học và kết quảthu được như sau:
(Bảng điều tra học sinh khối 8 về học Mỹ thuật)
HS không yêu thích 161 65,2
Trang 12HS có năng khiếu 39 15,8
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 13Kết quả điều tra cho thấy việc áp dụng phương pháp dạy tích hợp liên môn
là việc làm hết sức cần thiết của giáo viên để có thể tạo sự tò mò, tạo hứng thú
và sự chủ động trong học tập của học sinh
lTừ những lý do trên tôi mạnh dạn đưa ra đề tài “Áp dụng phương pháp
dạy học tích hợp liên môn trong môn Mỹ thuật để nâng cao hiệu quả chất lượng môn học”.
III Các bước thực hiện giải pháp việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn.
1 Quy trình áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn.
- Lựa chọn bài học
- Lựa chọn nội dung giáo dục cần tích hợp
- Chuẩn bị về kiến thức, tài liệu mở rộng bám sát theo chủ đề để thực hiện sáng kiến
- Trao đổi với tổ nhóm chuyên môn về việc tích hợp kiến thức liên môn và
áp dụng sáng kiến
2 Vận dụng quy trình áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn vào trong bài học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Mỹ thuật.
2.1 Lựa chọn bài học:
Ví dụ: Dạy học theo hướng tích hợp liên môm trong bài Mỹ thuật 8: “Sơ lược
về mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1954 - 1975”
- Yêu cầu học sinh tìm hiểu nội dung về mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1954-1975 để lựa chọn bài học phù hợp
Thống nhất chọn tiết 14: Tìm hiểu sơ lược về mỹ thuật Việt Nam giai đoạn1954-1975 với mục tiêu của bài là:
+ Biết được sơ lược về bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam trong giai đoạn1954-1975
+ Biết được sơ lược về mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1954-1975 qua tìm hiểu một số tác giả tác phẩm
+ Học sinh có ý thức giữ gìn , học tập và trân trọng giá trị nghệ thuật
+ Củng cố lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê hương đất nước
- Để đạt được mục tiêu của bài học, học sinh có thể thông qua việc xemvideo, tranh ảnh hoặc sách báo viết về mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1954-1975.Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy tôi thấy còn một số hạn chế như:
+ Tranh ảnh, sách báo, tài liệu về mỹ thuật trong thư viện của nhà trườngkhông có vì vậy học sinh còn khó khăn trong tìm kiến thông tin tuy có thể tìm
Trang 14kiếm trên mạng nhưng học sinh chưa biết chắc lọc tìm kiếm thông tin chínhthống.
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864
Trang 15 Địa phương còn khó khăm cách xa trung tâm thành phố không thuận tiện
tổ chức cho học sinh thăm viện bảo tàng, thăm các triển lãm nghệ thuật, thămcác di tích lịch sử văn hóa
2.2 Lựa chọn nội dung giáo dục cần tích hợp:
Trong tiết dạy: Tìm hiểu sơ lược về mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1954-1975
có thể tích hợp được nhiều kiến thức các môn học:
- Tích hợp với kiến thức môn Âm
nhạc - Tích hợp với môn Lịch sử lớp
9
- Tích hợp với môn Vật lý lớp 9
- Tích hợp với môn Hóa học lớp 9
- Tích hợp với môn Ngữ văn lớp 7, 8, 9
- Tích hợp kiến thức Giáo dục công dân lớp 6, 7,
9 2.3 Thiết kế bài dạy theo hướng tích hợp.
Tích hợp với kiến thức môn Âm nhạc:
- Lớp 7: Tiết 10 - Âm nhạc thường thức - Nhạc sĩ Đỗ Nhuận với bài hát
“Hành quân xa”
- Lớp 8: Tiết 21- Âm nhạc thường thức - Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn với bàihát “Biết ơn Võ Thị Sáu”
phẩm hội họa tạo nên những trang sử hào hùng của ông cha ta.
Tích hợp với môn Lịch sử lớp 9:
- Bài 28: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc
Mỹ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954-1975)
- Bài 29: Cả nước trực tiếp đấu tranh chống Mỹ cứu nước 1954 - 1975
- Bài 30: Hoàn thành giải phóng miền Nam thống nhất đất nước 1973-1975
thuật phục vụ cho việc học tập môn Lịch sử
Trang 16- Bài 15: Tính chất vật lý của kim loại
Kham thảo miễn phí – Kết bạn Zalo/Tele mình 0917.193.864