Thơ tân hình thức như một nỗ lực mở rộng biên giới thơ

H Chí Minh Email: nttuyet@agu.edu.vn Ngày nh n: 03/12/2020; Ngày duy Tóm t t Tân ca mà còn Vietnamese new formalism poetry as an attempt expanding the frontier of Vietnamese poetry

Nguy n Th Tuy t

i h i h c Qu c gia Tp H Chí Minh Email: nttuyet@agu.edu.vn

Ngày nh n: 03/12/2020; Ngày duy

Tóm t t

Tân

ca mà còn

Vietnamese new formalism poetry as an attempt expanding the frontier of

Vietnamese poetry Abstract

With the mind of an artist bearing the aspiration to reform traditional Vietnamese poetry, Khe Iem has absorbed the spirit of blank verse American poetry to establish, construct and spread the new type of poetry: Vietnamese new formalism poetry By analyzing and comparing methods, the article has pointed out the creations of the type of poetry from the poetic conception to the practice of composition, from the ideological content to the receiving readers These unique innovations are not only efforts to renew Vietnamese poetry, but also ways to expand the frontier of Vietnamese poetry, the frontier

of territory, culture and thought

poetry

D n nh p

Kh ng t u th k

hình th c Vi n cùng thiên niên k m i

t ng ý v s i không ch c a

n t i và

b n th c tr i nghi m nhi i

t l

t ra ngoài biên gi i khu v

i t

y t nh ng ng

p v t n t i là chính nó,

không hình d ng, không khuôn m u, không

c tôn, không trung tâm, t n

l c m r ng biên gi

c xem là m t cu c cách m ng

chuy i h hình, t

ni m th m m thu t trung

a cái tôi hi i, thì còn có

thi pháp c i, tiêu bi

do không v n (Nguy

Thu Nhã T p (Nguy n Xuân Sanh), Nhóm

D n D n), Nhóm Sáng t o (Thanh

ng lu t, ch u ng t Trung Qu c,

ng c

c l i

c khai sinh t M vào nh

d c mùa xuân r c (Ode pour hâter la

venue du Printemps - Jean Ristat, 1978;

Kh d ch, 2001) hay Nh ng n h ng c a

Tân hình th c và câu chuy n k

(1999) cùng bài ti u lu n Chú gi

hình th c u s i c a phong trào

Khi tuyên b : Tân hình th c - Cu c chuy i th k

(Inrasara, 2014: 59), có l Kh

không mang nhi u tham v

trong b i c nh h u hi u này không

ch c ông th hi n trong quan ni m thi

dòng, k thu t l p l i, tính truy n và ngôn

ng ng Iêm, 2011: 256),

Quyên, m t trong nh ng tr c t

c ng phái này, xác nh n:

hình th c không t

( Quyên, 2014: 73)

heo th ng kê c a Kh Iêm

n t i và phát tri 18 n ph c xu t b n,

ng cu n xu t b n M và

Vi t Nam có 5 th h

ng con s ch c không ch

d ng l i ng th nghi m và tr i nghi m làm giàu thêm b n s c cho b n th , v

th lo sinh th m i r t b

vi c t ch i b c l lu t và tôn th s dân ch cá nhân là ti ng nói kh nh s

trung tâm, c a các h ng trong ngh

Có l t i có phân chia giai

c p thì ngh thu phân chia th

b c Xét v v trí c

c x p trên b cùng v i bi k ch luôn chi m v ng

ti u thuy t và hài k ch là th lo i c a h ng

lê th c

n l n nay có Ngh thu t

c a Aristoteles (384-322 TCN) và

m i d n b phá v khi nhà tri t h c duy tâm

c, Georg Wilhelm Friedrich

Hegel (1770-1831), kh ti u

thuy t là anh hùng ca c a th n

c tính th lo i duy nh

(Mikhail Bakhtin, 1895-1975), ti u thuy t

m v trí th lo i quan tr ng

nh t c a lo i hình ngh thu t ngôn t , trong

s ng và thân ph n riêng, không ng ng v n

v th a con nhà quy n hào v dòng dõi trâm anh th

phi t, v n gi nét kiêu hãnh trong ánh nhìn,

i nhi u l i th t

u tiên, n b n song ng , do Kh Iêm biên

t p, Nhà xu t b ng ra m

2010, có tên là (Poetry Narrates)

Tuy n t p là sáng tác c

tác gi v i nh ng tên tu i thành danh g n

v i th lo Iêm, Inrasara,

Nguy n Th

n T

i trong quan ni m c a các nhà

Tân hình th c N

coi tr ng th gi i hình ng, màu

hàm súc, tinh t , v n lu t và nh u,

phá b t t c nh ng kh c y khi ngôn

ng ng tràn vào m i ngóc ngách

n và nh u

không n m trong t ng câu/ a mà

thu t v t dòng c truy n th ng Anh và k thu t l p l i c

t do M t o nh c tính và h i ph c v n

b t c ch

ph i ý th c v lu t b ng tr c, ph ng

v i, v n, ph i xây d ng k t c

-th c-lu n-k t ch v i 28 (-th t tuy t) ho c

56 (th th t ngôn bát cú) ký t l i châu ý

ng gi i mã thi t ch ngh thu t y

c ph i hi n tích, bi t các

n c , ph i thông lu i có th truy

v n t n cùng m c m tuy t v i c a nh ng tác ph m trác tuy t, giao thoa nhi u lo i hình ngh thu u h a, thi

n m i thôn cùng ngõ h m, m

m

N n th ng nói chung (th , b y ch c bát và song th t

l c bát) r t d nh d thu c, d trích d n

m t câu, th m chí m t t

th c không th c nh ng ph m ch t

ph m ch

thông tin, th , tìm ki m thông tin d dàng, chính xác) Vì v ng th c

c ph c nguyên bài, ph i

i cái hay c a nó n m trong m i liên h gi a các ph c th hi n, t c là

Chúng m c míu l y nhau, móc xích l n

c ph c nhi u l n r i t

ng riêng ra th t cao, th t xa, th t t ng

có th nhìn bao quát toàn b , nhìn

cho ra cái c m quan chi ph o tác

câu chuy n c a anh ta, và k l ng

cách c a mình, câu chuy n ti p nh n cùng

Bên c nh v n, lu t, nh

m t y u t b n th c

bi - Voltaire) Nh c tính trong

lu t là khung c ng t o nên nh p c a th lo i

ng ng t nh p

thì ng t nh p ch n/ l (

c t v n và lu t; nh u c a nh ng

th lo i không ch u s ràng bu c này là nh p

c ng, nh p c a cu c s ng Vì v y,

n nguyên c i s ng

m khác bi t trong cách t o d ng

th thu t l p l i K thu t

l p l i là s tái di n nh ng âm thanh, nh ng

hình nh, nh

ý K thu t l p l i là y u t

hình th c, k thu t này gi vai trò ch o

trong vi c t o nh c tính K thu t v t dòng

t tiêu cách gieo v n chân (gieo v n

l p l i cho phép ph c h i v n b t c v trí

nào trong câu/ m này c a

c khác h n v i cách gieo

v n c a các th i tr v c

K l

anh ngây và anh s

g c u nhìn dòng sông trôi và

ng ng u nhìn làn mây trôi và

Không d ng l i thu t l p l i

làm cho v n tr i kh p bài

ng âm

ng và hình nh chuy ng,

d i t th gi i n i tâm ra ngo i gi i, cho

th y m t tâm h nh, m t cái

c, m t K l th c t nh gi i mênh mông:

i th y anh nghe gió

u u trong tai u u u

u u u u ray r t u u liên miên hoài anh lù mù ng i anh l m

bay và anh khóc th m

(Nguy n Phan Th nh)

y, vi

th c t b nh ng ph m ch c coi là b n

s ph nh n v quan ni m truy n th ng v

ni m hoài nghi v v th c tôn c

i s ng tinh th n c i c

Eco (1980; Lê Chu C u d ch, 2016 nghi v v th c tôn c a bi k ch Trong

cu n ti u thuy t l ng danh Tên c

không ch vi t m t cu n sách bàn v

và bi k ch mà còn có cu n sách bàn v hài

o làm l tr t t xã h i, nên

hãm và th tiêu cu n sách bàn v ti i y Vi c các nhà Tân hình th c không còn

tin vào thi t ch c n th ng cho

th y s suy gi m, s th t th c a m t quan

ni

2 M r ng và dân ch hóa n i dung

à cái hi n tr ng c a m t

Nguy n Minh T n, 1981: 133)

hình th i g n v i tâm th c c a k bên

l i s ng k tr l m lúc t nh t, b t

n n i chính s b t an và

i là ý ng c c a

cu c s ng; không còn gì là chân lý, không

v v

t nhiên c i s ng hàng ngày Chính vì

v y, nhà nghiên c u B u Ý kh nh:

là

m t ti ng nói m i, m t c m xúc m c

cu c s ng hôm nay B u Ý, 2014: 203)

Trút b hình th c quy

l ng nói c a m i t ng l p m i giai

c p c a qu n chúng, tr v v i

ng dung d Ch ng nó bào

Chi c gh , Trang sách,

t n m thành câu chuy n c a

Quyên trích d n ý c ng

tân th i Quyên, 2014: 75) là mu n

kh nh k thu t l p l i và v t dòng

o tác nên

hình th c, tôi càng th y nh nh c ng

Ti khía c nh n i dung h t s c hi n

sinh, t nh ng v l t v t, d n

tài, ch c ng sau thi

Tân hình th c ch t th gi i r ng

m và dân ch , th gi i c a nhi u ti ng nói cùng t n t i, nhi u ti c phép nói, là s p v i t s , ph nh

s v t, tr l i s trinh nguyên, nguyên b n

i s ng, s tr ng r u

i d n nén các h

(Tên truy n ng n c a Ivan Alekseyevich Bunin (1980-1953) Chi c gh c a

Kh Iêm là m t ví d tiêu bi u:

bao

chi c gh c liên t c nhân lên trong tâm trí cùng v i nh ng ki u phân lo i v màu s c, hình d ng, nh nh v v công

s h u, hi n di

ng p hình nh chi c gh c nhân lên

th gi i c a nh ng chi c gh

ng th gi i khác nhau c a chi c

dán lên các h ng Có bi

nh cho chi c gh : m t

ch ng i, m t v trí bi ng cho quy n

l c và l i ích, i nh ng nh

trong trí não tham lam c a mình v s

chi t và nh ng bi k ch không thành:

nh ng chi c gh không bao gi v c,

nh ng chi c gh không bao gi c,

nh ng chi c gh không bao gi c,

b i nh ng chi c gh không bao gi bi n

d ng, nh ng chi c gh không bao gi m t

t n d nh ng th gi i c a

nhìn c a tha nhân Chúng ta c vùng v y

thoát ra kh i nh ng h ng v c,

c m k , nh ng nh c a gia phong truy n

th ng, nh c c a gi i tính và ngh

nghi p, nh ng soi mói và c nh ng yêu

i k hoàn nguyên

n cu i

cùng: nh ng chi c gh ch là chi c gh Bài

Chi c gh là m t minh ch n hình

hi n th c khác v i

hi ng th i, cho th y m t cái tôi b n

M i hay cái tôi tr

nh ng m nhòe trong nh n th c th c t i và

chính trong tâm th c c a b n th b i s

ch ng l n c a nh ng không gi

ng quan ni m

c a các h ng và các h

tr thành công c gây ra nh ng bi k ch c a nhân th : chi n tranh th gi t tôn

ch b nh, t các

v n n n là h qu , h l y t nh ng h

qua l i gi a các m t m t cách t t y u, b n

ph i nhân danh ho c ph thu c m

t n t ph c v ? Kh u th k m i

c bày t m t ph n ng v i

th c t i, m ra m t hành trình m i, hành trình v v i s uyên nguyên kh i th y trong

n kh

c tôn, duy nh t, không

y c a nh

i t s Giá, 2012) N u

Chi c gh c a Kh t

th y s liên t c

ph nh n m i s ng ngo i quan, và

a m i cu i trong ki p phù vân, nhi u tr m luân, l ng nghi p Trong ý th c ho c b ng vô th c các nhà Tân hình th c ph nh

i t s trong b i c gi i

ph h c h u hi i m i có kh

t thân

c a b n thân s v t Tân hình th c t thân

t quan ni m m i v

i, v i s ng và v chính s ph n

h c c a cái khác, Lai Thúy (2012)

c gi vai trò tiên phong,

u hi i Vi t

nh n và bi

c l

n s tri âm, tri

ng nh u mà tác gi ý thác, g i

g m nên m i có chuy

T K không còn n a, ngay c Nguy n Du

m ngùi t h Ch ng bi

c ti u thanh ký

c th hi n ngay trong quan ni m sáng tác c a Kh

kh u anh em tham gia, ch

(Kh Iêm, 2014: 17) Luân Nguy n (2014)

nh i l p v i l àu tính ám g i,

n

i trò

u có lu t l i công

coi tr ng và chú tr ng và nh u:

-2007,

thu t ý ni m gi i hu tri các y u

t gây c m xúc th t p trung vào tính

các y u t mang tính logic b m t, nh m cho th y m t c u trúc logic b sâu, c a

nh a âm và ch v i th gi i

ng lùi l ng ch cho l p

n ngôn t xu t hi n bình di n th

nh (Nguy p, 2016: 71) L p

n ngôn t xu t hi n tr c di n, tr thành chính y ra nh ng hình th c

(b n thân cách v t dòng c

th t), m ra nh ng kh

t n t i và nh ng không gian m

nh tranh v i các th lo i và

i k thu t s , chú tr ng nghe nhìn

Có l c t o sinh trong th hóa tiêu dùng nên vai trò c a b i

c không còn là cái tôi tr tình mà là cái tôi t s Cái tôi y không ch c tri nh n thông qua câu chuy n anh ta k mà quan tr

, cách th c k Mà cách k l i hi n thân

k thu t v t dòng và tái l p, gi u phát ngôn t o nên nh t gãy, nh ng

th a mãn nh ng tò mò và h nghi, nh ng

ng nh n và chiêm nghi y, cách

nh m t v trí quan tr ng c a b c cùng tham d và hoàn t

t n l t qua m cách và biên gi i, n b n xu t b n

d ng song ng (Vi t n

m c nh t c a các nhà biên t p là

m r ng công ch

c phiên d ch sang các ngôn ng

khác n c a nhà nghiên c

i M Frederick Turner (1943) Và

không ch phát tri n M , Anh và m t s

c khác c bi t là Hà Lan và

Hungary Vi t Nam, Tân hình th

i m t s chuy n d ch trong quan

ni m v thi ca, trong cách sáng t o và ti p

nh n, m t l i ng t Nam c

vào bi n r ng c gi i N u s

gian là s chuy n d

n

d ch mang tính khu v i (và các

c) g n v i s ti p xúc giao

là s chuy n d ch t khu v c ra th gi i

a, t

vi c chuy n ng nó có th tr i nghi m

và s ng nhi i s

ph m ch t d ti p bi n, linh ho t c i

i chúng so v i v tinh hoa, uyên

K t lu n

cây c u gi a hai n t - M , Kh

Iêm và các c ng s tìm ra

nh ng d ng th c m i c a ngh thu t nh m

th a mãn nhu c u tinh th n c a m t c ng

ng ph i s ng/ ng x v i hai n

c u B ng cách phá v nh ng khuôn m u

ng bay c ng, m r ng và

chúng các nhà Tân hình th c s t o

ra m t ti ng vang, m t c t m c trong ti n

c

Cu c s ng là b t t thu t

ng t n n u n y n t

cu c s ng Tr thành, t n t i và phát tri

s thành t g k trình bày m t quan ni m v i

s ng phù h p v i v i b i c nh và nhu c u

th m m c a th i, song s

khiêm t n Ngày mai là m t ngày khác

u i và hy

v i s ng luôn c p cho ta nh may và thách th c ti p hay k t thúc vai trò l ch s c a mình ph thu c vào l a

ch n và n l c c a chính ta, s ph n c

lu t y

Tài li u tham kh o

B u Ý (2014) Bonjour Fractal Trong

Tân hình th c Vi t, ti p nh n và sáng

t o Th a Thiên Hu , T p chí Sông

n Hóa, 199-206 Lai Thúy (2012) h c c a cái khác Hà N i, Nxb H

c, k sao

Vi t, ti p nh n và sáng t o Th a Thiên

Hu , T Thu n Hóa, 68-77

Eco, U (1980) Tên c ng Lê Chu

H c (2014) Thay L i t a

và sáng t o Th a Thiên Hu , T p chí

n Hóa, 9-14

ti p nh n và sáng t o Th a Thiên Hu ,

Hóa, 55-67

Kh Iêm (biên t p, 2010) (Poetry

Kh Iêm (2011) u không v n T

khúc và nh ng ti u lu n khác (v

tân hình th c) Hà N i, Nxb c

Kh Iêm (2014) Tân hình th c, hành trình

Vi t, ti p nh n và sáng t o Th a Thiên

Hu , T

Thu n Hóa, 15-54

Tân hình th c Vi t Ngu n:

https://thotanhinhthucviet.vn/nhung-dac-diem-cua-tho-tan-hinh-thuc-viet-3/ Luân Nguy n (2014) T tân hình

th c, m t di n gi i Trong

hình th c Vi t, ti p nh n và sáng t o

Th a Thiên Hu , T

và Nxb Thu n Hóa, 124-129

m t Nam hi i T p chí nghiên c c, s tháng 2, 65-72 Nguy n Minh T n (1981) T trong di s n (Nh ng ý ki n v c t th k n

u th k XX c ta) Hà N i, Nxb

Tác ph m m i H i nhà t Nam

V m t n l c làm m

Vi t Ngu n:

http://tapchisonghuong.com.vn/ tin- tuc/p75/c114/n10462/Ve-mot-no-luc-lam-moi-tho-Viet.html