PHÂN TÍCH CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG BÀI THƠ VỘI VÀNG Cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng mẫu 1 Thơ mới trong tiến trình phát triển của nó, là kết quả của hành trình đi tìm kiếm và khẳng định cái tôi[.]
Trang 1PHÂN TÍCH CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG BÀI THƠ VỘI
VÀNGCái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng - mẫu 1
Thơ mới trong tiến trình phát triển của nó, là kết quả của hành trình đi tìmkiếm và khẳng định cái tôi Thời đại ấy chúng ta đã chứng kiến nhiều cái tôi độcđáo như: Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Huy Cận,… Nhưngnếu phải chọn ra những cái tôi đặc biệt thì không thể không nhắc tới Xuân Diệu –cái tôi “rạo rực, thiết tha” luôn “khát khao giao cảm với đời” song cũng đầy bănkhoăn, lo sợ trước sự trôi chảy của thời gian Bài thơ Vội vàng đã ghi lại dấu ấn
về một cái tôi như thế!
Đến thời điểm, năm 1938 khi mà Vội vàng ra đời, cái tôi trong thơ chẳngcòn lạ lẫm nữa và ngay cả Xuân Diệu cũng đã khẳng định được cho mình một cáitôi độc đáo trên văn đàn Trước hết, đó là một cái tôi yêu đời, yêu cuộc sống, yêucon người rất mãnh liệt Ngay mở đầu bài thơ ông đã thẳng thắn, trực tiếp bộc lộ:
Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất.
Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi.
Cái tôi ấy đã bắt đầu bằng hai ước muốn vô cùng táo bạo và phi lý Đó làmuốn đoạt quyền của tạo hóa để giữ màu đừng nhạt, hương đừng bay Sự táo bạo
ở chỗ, nhà thơ như muốn can thiệp vào quy luật của tự nhiên để ngưng đọng thờigian, để giữ lại tất thảy những gì thuộc về cuộc sống bên mình Đó là điều khôngtưởng Chính bởi thế, người ta mới thấy tôi chất chứa một tình yêu cháy bỏng vớicuộc đời Hẳn phải yêu tha thiết lắm mới có ước muốn ngông cuồng, phi lí đếnvậy hay là bởi sợ thời gian trôi sẽ cuốn nó đi mất nên mới ao ước khác thườngnhư thế? Có lẽ cả hai Bởi Xuân Diệu luôn yêu đời, yêu cuộc sống nhưng cũng rấthay lo sợ, ám ảnh vì nó sẽ không tồn tại mãi Thế nên, chỉ còn cách sống vội vàngmới làm được điều ấy Những dòng thơ năm chữ ngắn gọn như dồn nén cảm xúc
Trang 2đã mở đầu cho màn đối thoại về lý do cho sự sống vội vàng Để sang khổ thứ hai,giọng thơ, thể thơ thay đổi là bước đầu lý giải cho điều ấy.
Của ong bướm này đây tuần tháng mật
… Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
Một bức tranh thiên nhiên, cuộc sống tràn ngập hương sắc, mùi vị hiện ratrước mặt người đọc Những ong bướm, hoa đồng nội, lá cành tơ, yến anh, ánhsáng, tháng giêng… những thứ bình dị, gần gũi bỗng dưng thi vị, nên thơ đến lạthường Sở dĩ vậy là vì nhà thơ đã nhìn thấy ở chúng những khoảnh khắc thật đẹp,thật viên mãn, thật căng tràn sức sống và ngây ngất xuân tình Nó đang ở lúc đắmsay, mơn mởn, tươi non nhất: ong bướm tuần tháng mật, hoa đồng nội xanh rì, lácành tơ phơ phất, yến anh khúc tình si, ánh sáng chớp hàng mi, tháng giêng ngonnhư một cặp môi gần Xuân Diệu đã không bỏ lỡ mà thâu tóm gọn nó, căng mọigiác quan để cảm nhận nó một cách tuyệt diệu nhất Chính chúng ta – người đọc,khi thưởng thức cũng mơ tưởng theo những đắm say từ những thứ vô cùng bình
dị, gần gũi mà bấy lâu nay có khi vô tình bỏ qua Điệp từ của, này đây cứ liên tiếp,dồn dập như lời mời chào, vẫy gọi chúng ta cùng nhau thưởng thức Những thứquen thuộc ấy dưới cặp mắt “xanh non, biếc rờn”, qua lăng kính của tình yêu, củamùa xuân đã trở thành một bữa tiệc trần gian đầy tươi đẹp Nhà phê bình HoàiThanh đã thực chí lý khi cho rằng: “Xuân Diệu đã đốt cảnh bồng lai xua ai nấy về
hạ giới” Thổi hồn, gửi gắm tình yêu vào những điều, những thứ giản dị, bìnhthường từ cuộc sống cũng là một quan niệm đầy tính triết lý nhân sinh mà cái tôitrữ tình đã thể hiện được trong bài thơ
Nhưng bên cạnh đó, cái tôi trữ tình còn thể hiện sự độc đáo trong cách bộc
lộ quan niệm thẩm mĩ có phần khác biệt so với trước đây Qua hai câu thơ: - Vànày đây ánh sáng chớp hàng mi, - Tháng giêng ngon như một cặp môi gần, nhàthơ đã nói lên điều đó Bằng cảm xúc yêu đời, yêu người, cái tôi trữ tình đã khôngngần ngại khẳng định, vẻ đẹp của tạo hóa không phải bắt nguồn từ thiên nhiên, mà
từ con người Thứ ánh sáng bình minh kia le lói cũng chỉ đẹp như cái chớp hàng
mi của người thiếu nữ Hay tháng giêng – khởi đầu của mùa xuân, được mỹ vị hóathành “ngon như một cặp môi gần”, tức cũng đắm say như cái hồn nồng cháy của
Trang 3đôi tình nhân Ánh sáng, tháng giêng là thuộc về thiên nhiên Vậy mà giờ đâythiên nhiên lại phải đem cái chuẩn mực vẻ đẹp của con người để so sánh Cái tôitrữ tình bởi thế đã khéo léo ca ngợi, đề cao vị trí của con người Không có một thứ
gì khác, con người chính là sản phẩm tuyệt vời nhất của tạo hóa Khẳng định giátrị của con người là cách để cái tôi trữ tình đưa ra một quan niệm thẩm mĩ giàu ýnghĩa nhân sinh
Cảm xúc sung sướng vì thế mà cái tôi trữ tình chẳng thể giấu giếm được.Lời thơ cứ căng tràn, sục sôi, phấn chấn để diễn tả hết thảy hạnh phúc vô ngần khiđược sống giữa một cuộc đời, một cảnh sắc tràn ngập mùa xuân và tình yêu nhưvậy Nhưng giọng điệu thơ bỗng chùng xuống: Tôi sung sướng Nhưng vội vàngmột nửa Cái tôi chẳng mãi có thể hát vang khúc ca yêu đời, mà vội vàng im bắtchước quy luật khắc nghiệt của thời gian Cái tôi trữ tình trào lên một nỗi lo sợ,băn khoăn:
Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua
… Chẳng bao giờ! Ôi chẳng bao giờ nữa
Qua thủ pháp đối lập, nhân vật trữ tình đã “lập luận” vô cùng say sưa vềquan niệm thời gian Bằng những từ ngữ đầy tính tranh biện: nghĩa là, mà, nhưng,nói làm chi, nếu, nhưng chẳng, nên, nhà thơ đã khẳng định sự trôi chảy vô tìnhcủa thời gian Đúng là thời gian của tự nhiên thì vô cùng, vô tận, xuân năm nay đi,năm sau lại có xuân Nhưng đời người thì lại có hạn, mà tuổi trẻ - mùa xuân củacuộc đời, chẳng hai lần thắm lại Cái tôi trữ tình đầy ngậm ngùi, tiếc nuối, bângkhuâng khi nhìn thấy đâu đâu mọi thứ đều bị phá hủy bởi thời gian – thứ mangtheo sức mạnh vô hình mà một đi không còn trở lại Chưa nói đến điều quan niệmnày đã khác, đã mới mẻ, hiện đại hơn như thế nào so với trước kia, mà chỉ cần cáinhìn đầy tính mất mát ấy đã đủ nhận thấy một cái tôi đầy run rẩy, sợ hãi trước quyluật ấy như thế nào Phải rất yêu đời, yêu cuộc sống mãnh liệt nhường nào thì cáitôi trữ tình ấy mới có cảm xúc như vậy Tắt nắng, buộc gió chỉ là cái cớ để tìmkiếm cách thức chống lại thời gian ấy mà thôi
Nhưng càng cảm nhận rõ ràng về thời gian như thế, thì nỗi niềm bângkhuâng, tiếc nuối, thậm chí là xót xa lại càng trào dâng Thời gian có sức mạnh
Trang 4tàn phá là có thật Cái tôi lại một lần nữa để toàn tâm, toàn trí, toàn hồn nhưngkhông phải để tìm kiếm vẻ đẹp mà để “ngửi” thấy mùi tháng năm đều rớm vị chiaphôi, để nghe thấy núi sông than thầm tiễn biệt, để nhìn thấy con gió xinh thì thào,hờn dỗi bay đi, chim ngập ngừng đứt tiếng vì sợ độ phai tàn Đến tới đây cái tôitrữ tình lo lắng thực sự, cái thiết tha rạo rực phải nhường chỗ cho nỗi băn khoăn,
ưu phiền trước cuộc đời Dẫu biết đây là quy luật tâm lý rất đỗi bình thường khicon người ta quá yêu cái gì đó thì lại rất sợ phải mất nó đi Nhưng sự ưu tư của cáitôi trữ tình ở đây vẫn rung lên một nỗi niềm đồng cảm sâu sắc từ phía độc giả.Dường như chúng ta cũng đồng tình trong cách lý giải của tác giả, mọi thứ, nhất làcon người rồi sẽ bị vùi lấp bởi thời gian
Cái tôi trữ tình trong Vội vàng thực dễ khiến chúng ta liên tưởng đến cái tôinói chung trong thơ mới Luôn yêu cuộc đời đến cháy bỏng, thiết tha nhưng vẫnbuồn bã, suy tư và đầy bế tắc Đó là cảm xúc chung của cả một thế hệ Nhưng tácphẩm này của Xuân Diệu lại khẳng định ở ông một cái tôi khác Nhà thơ có mangđến nỗi buồn, sự lo lắng, băn khoăn nhưng không hề bi quan, chán nản Ông giúpchúng ta nhận ra quy luật của cuộc đời là vậy, và vẫn thể hiện niềm yêu đời vàkhát khao giao cảm mãnh liệt với cuộc sống này Bởi vậy mà khổ thơ cuối cùngcủa tác phẩm mới thực sự mang đến cái tôi đúng nghĩa nhất trong thơ Xuân Diệu
Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm
… -Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi.
Đoạn thơ hội tụ những gì sôi nổi, nhiệt huyết nhất trong hồn thơ XuânDiệu Trước cuộc sống như thế, ông không thể “đầu hàng” được Ông quyết laovào một cuộc chạy đua với thời gian Ông giục giã mọi người hãy mau đi thôi,mau sống thôi khi cuộc đời trong thời khắc tuổi trẻ Vì thế cái tôi cá nhân đã hòachung với cái ta cùng mọi người cùng nhau làm nên một sức sống mới giữa cuộcđời Và thế là người ta nhìn thấy, một cái tôi trữ tình phóng túng, cuống quýt, vồvập để sống, để yêu Hàng loạt các động từ mạnh theo cấp độ tăng tiến được sửdụng (ôm, riết, say, thâu, cắn) để diễn tả mức độ nhiệt huyết nhất, vội vàng nhất
mà nhà thơ đang có Đặc biệt là từ cắn, tuy có phần rất thực nhưng chỉ như vậymới diễn tả hết niềm khao khát đang mãnh liệt, sôi trào trong lòng thi nhân
Trang 5Nhưng cách sống vội vàng của Xuân Diệu cũng còn có điều đáng suy ngẫm Phảichăng lúc nào cũng vội vàng, cũng cuống quýt như vậy hay sao? Vấn đề nhà thơgửi gắm chính là ở thái độ và thời điểm sống Phải luôn trân trọng, luôn ý thức về
sự sống của mình để tuổi trẻ trôi qua không hề lãng phí Và phải biết hết mình vớinhững khoảnh khắc quan trọng của cuộc sống thì mới trọn vẹn hết được niềm vuisống của mình Vì vậy nhà thơ mới muốn ôm cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn,muốn riết mây đưa và gió lượn, muốn say trong cánh bướm với tình yêu, muốnthâu trong một cái hôn nhiều, hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào người Cảm xúc caonhất của thi nhân đặt vào thời khắc xuân hồng – hình ảnh hội tụ những gì đẹp nhấtcủa cả tự nhiên lẫn cuộc đời con người mà mỗi chúng ta cần nắm bắt
Có thể nói, cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng thực sự mang nhiều ýnghĩa hơn là cảm xúc của một nhân vật trong thơ Cái tôi đã rất mạnh dạn thể hiện
sự khát khao giao cảm với đời bằng một quan niệm sống đầy ý nghĩa tích cực,nhân sinh mang tầm triết lý Cái tôi ấy đã theo cả một đời thơ Xuân Diệu để giúpông ngay cả thời điểm là một thanh niên mười tám, đôi mươi giữa lúc bối cảnh đấtnước lầm than, nô lệ vẫn sẽ vững vàng, vẫn tin tưởng vào cuộc sống thực tại đểmai sau hòa nhập với đời, với mọi người, với những chiến công vang dội của dântộc sau này
Trang 6Sơ đồ tư duy
Dàn ý chi tiết
A Mở bài
- Giới thiệu về tác giả Xuân Diệu (đặc điểm sáng tác, các tác phẩm chính, )
- Giới thiệu khái quát về bài thơ Vội vàng
- Nêu vấn đề cần bàn luận: Cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng
B Thân bài
1 Cái tôi yêu đời tha thiết, rạo rực
Trang 7- Bốn câu thơ mở đầu bài thơ đã vẽ nên trước mắt chúng ta một cái tôi với nhữngước muốn tưởng chừng như viển vông song xét đến cùng đó lại là biểu hiện củaniềm khát khao được giữ mãi hương sắc của cuộc đời.
+ "Nắng", "gió" là những thứ thuộc về tự nhiên nào ai có thể chiếm giữ nó lạiđược
+ Cái tôi Xuân Diệu lại muốn được "tắt nắng", "buộc gió" để giữ lại màu, lạisắc, lại hương cho cuộc đời
→ Tất cả những điều đó chỉ có thể được lý giải bởi khát khao níu giữ hương sắccủa cuộc đời
- Chín câu thơ tiếp theo đã làm bật nổi lên cái tôi yêu đời, khao khát tận hưởng vẻđẹp giữa trần thế ấy
+ Hình ảnh thơ độc đáo, mới lạ, hấp dẫn "ong bướm", "tuần tháng mật", "đồngnội xanh rì", "yến anh"
+ Phép điệp "này đây"
+ So sánh "Tháng giêng ngon như một cặp môi gần"
→ Vẻ đẹp tình tứ của bức tranh mùa xuân, tất cả như đang kết đôi, kết cặp đầytình ái
- Trước bức tranh thiên nhiên đẹp, tình tứ như thế, cái tôi trữ tình không thể giấunổi niềm sung sướng, hạnh phúc , yêu đời thiết tha rạo rực cháy bỏng của mình
mà phải thốt lên rằng:
Tôi sung sướng nhưng vội vàng một nửa
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
2 Cái tôi với quan niệm mới mẻ về thời gian và nỗi băn khoăn, lo lắng trước sự trôi chảy của thời gian, tuổi trẻ
- Cái tôi với quan niệm mới mẻ về thời gian, tuổi trẻ: Quan niệm thời gian tuyếntính
Trang 8+ Sử dụng điệp từ các từ ngữ mang ý nghĩa giải thích "nghĩa là"
+ Các cặp từ đối lập ở hai vế câu "tới' - "qua", "non" - "già", tác giả đã chothấy quan niệm thời gian tuyến tính
- Cái tôi băn khoăn, lo lắng trước sự chảy trôi của thời gian
+ Thời gian có sức mạnh thay đổi, tàn phá vạn vật thật ghê rợn, khiến cho cáitôi trữ tình có thể "ngửi", cảm nhận "vị chia phôi", cảm nhận "núi sông than thầmtiễn biệt"
+ Cái hờn dỗi của "cơn gió biếc', cái lo lắng, sợ hãi của cánh chim kia phảichăng chính là nỗi lo lắng, sợ hãi của chính cái tôi trữ tình trước sự chảy trôi một
đi không trở lại của thời gian và tuổi trẻ
3 Cái tôi với quan niệm mới mẻ về thời gian và nỗi băn khoăn, lo lắng trước sự trôi chảy của thời gian, tuổi trẻ
- Điệp từ "ta muốn" được lặp lại nhiều lần
- Động từ mạnh theo cấp độ tăng tiến "ôm" - "riết" - "say" - "thâu"
→ Khát khao, mong ước được tận hưởng tuổi trẻ, hạnh phúc và tình yêu của cáitôi trữ tình
C Kết bài
- Khái quát về cái tôi trữ tình trong bài thơ và nêu cảm nghĩ của bản thân
Các bài mẫu khác:
Cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng - mẫu 2
Phong trào thơ Mới để lại dấu ấn sâu đậm trong nền văn học Việt Nam vớinhiều gương mặt nhà thơ tiêu biểu như Nguyễn Bính, Hàn Mặc Tử, Huy Cận, ThếLữ, Và Xuân Diệu cũng góp sức mình vào sự thành công của phong trào ấy vớinhiều thi phẩm độc đáo và một trong số đó là bài thơ Vội vàng Đọc Vội vàng,chúng ta chắc hẳn sẽ không thể nào có thể quên được cái tôi trữ tình trong bài thơvới nhiều nét hấp dẫn, thú vị
Trang 9Trước hết, cái tôi trữ tình hiện lên trong bài thơ Vội vàng là cái tôi yêu đờitha thiết, rạo rực và khao khát tận hưởng vẻ đẹp của "thiên đường trên mặt đất".Bốn câu thơ mở đầu bài thơ đã vẽ nên trước mắt chúng ta một cái tôi với nhữngước muốn tưởng chừng như viển vông song xét đến cùng đó lại là biểu hiện củaniềm khát khao được giữ mãi hương sắc của cuộc đời.
Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi
Cái "tôi" trong bài thơ xuất hiện với một ước muốn táo bạo và với nhiềungười chắc hẳn điều đó thật phi lý, bởi lẽ "nắng", "gió" là những thứ thuộc về tựnhiên nào ai có thể chiếm giữ nó lại được Ấy vậy mà ở đây, cái tôi Xuân Diệu lạimuốn được "tắt nắng", "buộc gió" để giữ lại màu, lại sắc, lại hương cho cuộc đời.Tất cả những điều đó chỉ có thể lí giải bằng khát khao được tận hưởng, chiêmngưỡng những vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo vật Và có lẽ, chín câu thơ tiếp theo đãlàm bật nổi lên cái tôi yêu đời, khao khát tận hưởng vẻ đẹp giữa trần thế ấy
Của ong bướm này đây tuần tháng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si.
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi;
Mỗi sáng sớm, thần vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;
Với việc sử dụng các hình ảnh thơ độc đáo, mới lạ, hấp dẫn "ong bướm",
"tuần tháng mật", "đồng nội xanh rì", "yến anh" cùng phép điệp "này đây", tác giả
đã vẽ nên một "thiên đường trên mặt đất", vừa đẹp, vừa tình tứ, dường như tất cả
Trang 10mọi thứ đang phô ra để mời mọc, để quyến rũ mọi người Đặc biệt, biện pháp sosánh "Tháng giêng ngon như một cặp môi gần" đã làm bật nổi vẻ đẹp tình tứ củabức tranh mùa xuân, tất cả như đang kết đôi, kết cặp đầy tình ái Và để rồi, trướcbức tranh thiên nhiên đẹp, tình tứ như thế, cái tôi trữ tình không thể giấu nổi niềmsung sướng, hạnh phúc, yêu đời thiết tha rạo rực cháy bỏng của mình mà phải thốtlên rằng:
Tôi sung sướng nhưng vội vàng một nửa Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
Thêm vào đó, cái tôi trữ tình trong bài thơ còn là cái tôi với quan niệm mới
mẻ và lo lắng trước sự chảy trôi của thời gian, tuổi trẻ
Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua, Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.
Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?
Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa
Trước cái tôi Xuân Diệu có nhiều nhà thơ đã đưa ra quan niệm về thời giannhưng có lẽ chỉ khi tới Vội vàng của Xuân Diệu chúng ta mới có thể cảm nhậnmột cách sâu sắc về cách nhìn thời gian mới mẻ của ông Nếu như các nhà thơtrung đại quan niệm thời gian tuần hoàn, đi rồi sẽ trở lại "xuân đến xuân đi xuânlại lại" thì ở đây, Xuân Diệu bằng việc sử dụng điệp từ các từ ngữ mang ý nghĩagiải thích "nghĩa là" cùng với các cặp từ đối lập ở hai vế câu "tới' - "qua", "non" -
"già", tác giả đã cho thấy quan niệm thời gian tuyến tính Với Xuân Diệu, thờigian, tuổi trẻ trôi đi thì sẽ không thể nào có thể quay lại được nữa Và với cái tôiXuân Diệu, tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất trong cuộc đời của mỗi ngườinhưng rồi cũng như bước chuyển của thời gian, nó cũng sẽ chẳng bao giờ "thắmlại" Trước bước chuyển ấy của thời gian, cái tôi trữ tình làm sao không "bâng
Trang 11khuâng", không chút suy tư lo lắng được Thời gian có sức mạnh thay đổi, tàn phávạn vật thật ghê rợn, khiến cho cái tôi trữ tình không thể nào có thể hết mình đểtận hưởng vẻ đẹp trần thế, để yêu đời rạo rực nữa mà chỉ để lắng nghe, để "ngửi",
để cảm nhận "vị chia phôi", cảm nhận "núi sông than thầm tiễn biệt" Và phảichăng, cái hờn dỗi của "cơn gió biếc', cái lo lắng, sợ hãi của cánh chim kia phảichăng chính là nỗi lo lắng, sợ hãi của chính cái tôi trữ tình trước sự chảy trôi một
đi không trở lại của thời gian và tuổi trẻ
Không dừng lại ở cái tôi yêu đời tha thiết hay cái tôi lo lắng, sợ hãi trước sựchảy trôi của thời gian, mười câu thơ khép lại bài thơ Vội vàng đã đưa đến chochúng ta một cái tôi với khát vọng sống vội vàng, hối hả để có thể tận hưởng trọnvẹn vẻ đẹp của "thiên đường trên mặt đất"
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng, Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng
Cho no nê thanh sắc của thời tươi;
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!
Dường như, trước vẻ đẹp tình tứ, tròn đầy của trần thế, còn thời gian, tuổitrẻ cứ thế chảy trôi, trôi mãi không bao giờ quay trở lại, khao khát, ham muốnđược níu giữ, tận hưởng vẻ đẹp ấy của cái tôi trữ tình trỗi dậy Điệp từ "ta muốn"được lặp lại nhiều lần cùng với việc sử dụng hàng loạt các động từ mạnh theo cấp
độ tăng tiến, từ "ôm" đến "riết" đến "say" và cuối cùng là "thâu" đã diễn tả mộtcách trọn vẹn và đầy đủ khát khao, mong ước được tận hưởng tuổi trẻ, hạnh phúc
và tình yêu của cái tôi trữ tình Và với khát khao ấy, nhà thơ cũng cất lên lời giụcgiã sống vội vàng để tận hưởng những vẻ đẹp bình dị, thân thuộc trong cuộc sống
Trang 12và sống phải biết trân trọng thời gian, tuổi trẻ bởi đó là quãng thời gian tươi đẹpnhất nhưng một khi đã qua đi thì sẽ mãi không bao giờ có thể lấy lại được.
Tóm lại, cũng như những tác phẩm khác trong phong trào thơ Mới, bài thơVội vàng của Xuân Diệu đã xây dựng được một cái tôi trữ tình độc đáo với nhiềucung bậc cảm xúc và để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc
Cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng - mẫu 3
Vội vàng sống, vội vàng yêu, vội vàng khát khao đến cuồng si và điên dại.Xuân Diệu – chính ông đã viết lên những vần thơ hối hả và cuồng nhiệt như thế
Mà ở đó, cái tôi trữ tình đã được nhà thơ gửi gắm bao tình cảm nồng nàn thiết tha:tình yêu cuộc sống mãnh liệt, yêu thiên nhiên đắm say với những ước muốn tưởngchừng như táo bạo và ngông cuồng Xuân Diệu đã sớm nhận thức được sự tàn phághê gớm của thời gian đối với tuổi xuân, với cuộc đời, nên ông băn khoăn, daydứt “tiếc nuối cả đất trời” Với những tâm tư và tình cảm ấy, ông đã đặt bút viếtnên những vần thơ mang tên “Vội vàng” đúng như tâm trạng của mình
Xuân Diệu từng được đánh giá là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”(Hoài Thanh) Ông đã đem đến cho thơ ca đương thời một sức sống mới, mộtnguồn cảm xúc mới, thể hiện một quan niệm sống mới mẻ cùng với những cáchtân nghệ thuật đầy sáng tạo Ông là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân và tuổi trẻvới một giọng thơ sôi nổi, đắm say, yêu đời thắm thiết Bài thơ “Vội vàng” là mộttrong những đứa con tinh thần quý báu của ông Ở đó, cái tôi trữ tình được XuânDiệu thể hiện một cách rất sâu sắc và đầy triết lý
Tất cả cũng chỉ vì lòng ông quá yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu đến nỗimuốn làm chủ cả vũ trụ:
“Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi”.
Trang 13Những gì mà Xuân Diệu muốn lúc này là “tắt nắng”, là “buộc gió” – nhữnghành động không một ai có thể thực hiện được, thậm chí là chưa từng ai nghĩ đến.Vậy mà nhà thơ lại viết ra rất thẳng thắn và bộc trực Không những thế, ông cònliên tục dùng đại từ “tôi muốn” “Tôi muốn” thời gian ngừng trôi, muốn cuộc sốngluôn luôn tỏa màu nắng, muốn gió cứ thổi mãi không ngừng Vẫn biết những ướcmuốn ấy không bao giờ trở thành hiện thực nhưng Xuân Diệu vẫn khát khao đếncháy bỏng được đắm mình vào những gì tươi đẹp nhất của thiên nhiên Trong cảmnhận của ông, mọi thứ đều đang rất đẹp, rất tuyệt vời:
“Của ong bướm này đây tuần tháng mật Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi, Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”.
Cảnh sắc thiên nhiên dường như đang được bày biện không khác gì mộtmâm cỗ cao sang với đầy đủ các món ăn thơm ngon bổ dưỡng Món nào cũngquen thuộc nhưng được chế biến một cách rất mới lạ và độc đáo qua cái tôi trữtình đang khao khát cuộc sống của hồn thơ Xuân Diệu Thứ gia vị đặc biệt mà ôngcho vào những món ăn ấy chính là tình cảm nồng nàn thiết tha đang dâng tràotrong trái tim ông, là những biện pháp nghệ thuật ấn tượng chưa từng có nhà thơnào sử dụng Thế nên, món nào cũng ngon, cũng hấp dẫn Nào là ong bướm đầymật ngọt, hoa cỏ đồng nội xanh rì, nào là lá của cành tơ phơ phất, hay yến anhtrong khúc tình si, rồi ánh sáng mỗi ban mai lùa vào hàng mi vừa thức giấc
“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần” Tác giả đã lấy cái trừu tượng, cái vôhạn của thời gian so sánh ngang bằng với cái rất chi tiết, cụ thể: cặp môi gần Córất nhiều câu hỏi đặt ra, thế nào là “cặp môi gần”, cặp môi ấy có vị gì chăng màXuân Diệu lại so sánh tháng giêng ngon như một cặp môi gần? Mỗi người mộtcảm nhận Xuân Diệu cũng vậy, với tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống đang
Trang 14cháy bỏng trong ông thì mọi thứ đều đẹp, đều ngon Giống như ai đó đã từng nói
“yêu nhau yêu cả đường đi” Tháng giêng ngon lành của Xuân Diệu ở đây cũngvậy, ngon không phải vì ăn ngon mà vì mọi thứ đều mang lại cho ông một cảmgiác no nê sảng khoái vô cùng, khiến ông phải thốt lên:
“Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”.
Dấu chấm được đặt ngay giữa câu khiến nhịp thơ bị ngắt quãng như sự bănkhoăn, day dứt của nhà thơ trước những thay đổi không thể nào kiểm soát đượccủa thời gian Thế nên ông tự nhắc mình “không chờ nắng hạ mới hoài xuân”
Xuân đến, xuân đi xuân lại đến nhưng mùa xuân của đời người chỉ có một.Lại một lần nữa cái tôi trữ tình được Xuân Diệu thêu dệt vào những băn khoăn,khoắc khoải, những nỗi niềm mang riêng tư nhưng lại mang triết lý vô cùng sâusắc:
“Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.
Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật Không cho dài thời trẻ của nhân gian Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại!
Còn đất trời nhưng chẳng còn tôi mãi, Nên bâng khuâng, tôi tiếc cả đất trời;
Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi, Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt
Trang 15Con gió xinh thì thào trong lá biếc, Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi, Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?
Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa.”
Giọng thơ trở nên trầm lắng hơn, không còn vồn vã, cuống quýt nữa Có lẽlúc này Xuân Diệu đang lo lắng, đang miên man với những nghĩ suy về thời gian,
về mùa xuân hữu hạn của đời người Xuân đến rồi xuân đi là quy luật của tựnhiên Đời người cũng thế, qua thời son trẻ ắt sẽ bước đến tuổi già Không cần tácgiả nói ai cũng hiểu điều này Nhưng qua cách sử dụng trực tiếp cái tôi trữ tìnhtrong câu thơ, Xuân Diệu đã bộc bạch rất chân thành những cảm xúc tiếc nuối,bâng khuâng của mình Nhịp thơ mỗi lúc một da diết hơn, khắc khoải hơn Ôngyêu thiên nhiên là thế, yêu mùa xuân là thế nhưng mùa xuân cũng đâu có ý nghĩa
lý gì khi “tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại” Điều mà ông khát khao ở đây là tuổi trẻ,
là tuổi xuân chứ không phải những thứ tầm thường trong cuộc sống Nhà thơ đã tựnhận “lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chặt”, “không cho dài tuổi trẻ của nhângian” Biết làm sao được khi đó là quy luật của tự nhiên, là điều không một ai cóthể thay đổi được Nếu như lúc trước, Xuân Diệu bày biện toàn những món ngonlành của tự nhiên đang đúng độ chín, đúng độ thưởng thức thì ở đây, ông đã nhìnthấy sự chia phôi, sự tiễn biệt trong từng kẽ lá, cành cây Là cơn gió đang “hờn vìnỗi phải bay đi”, là tiếng chim “sợ độ phai tàn sắp sửa” hay là chính lòng ôngđang sợ tuổi xuân sẽ qua đi? Bởi cơn gió đâu có biết gì, nó đâu có thể có nhữngcảm xúc giống con người, cánh chim cũng vậy Là vì trong lòng ông đang ngổnngang bao niềm trắc trở băn khoăn Đúng như Nguyễn Du từng viết:
“Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”
(Truyện Kiều – Nguyễn Du)Mọi thứ cứ dần trôi, dần tuột khỏi cuộc đời mỗi con người Có thể một làngió, một cánh chim hay một ngọn cỏ không làm cho mọi người để ý Nhưng vớitình yêu cuộc sống mãnh liệt, thiết tha, Xuân Diệu đã tự ý thức được rằng mình