TRIẾT LÝ NHÂN SINH TRONG BÀI THƠ VỘI VÀNG Triết lý nhân sinh của Xuân Diệu mẫu 1 Xuân Diệu một trong ba đỉnh cao của phong trào Thơ Mới, ông được đánh giá là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới Đạt[.]
Trang 1TRIẾT LÝ NHÂN SINH TRONG BÀI THƠ VỘI VÀNG
Triết lý nhân sinh của Xuân Diệu - mẫu 1
Xuân Diệu một trong ba đỉnh cao của phong trào Thơ Mới, ông được đánhgiá là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới Đạt được danh vị như vậy khôngchỉ bởi những vần thơ mới mẻ, cách luật so với thơ cũ, mà còn bởi những triết lýnhân sinh hết sức mới mẻ trong thơ ông Vội vàng được trích từ tập thơ đầu taycủa Xuân Diệu, nhưng đã thể hiện những quan điểm triết lí nhân sinh mới mẻ,đúng đắn của chàng trai khi tuổi đời mới 22
Triết lý nhân sinh là những quan niệm của tác giả về thế giới, con người vàvạn vật Mỗi người sẽ có những quan niệm nhân sinh khác nhau Đối với XuânDiệu trong bài thơ Vội vàng triết lý nhân sinh của ông chính là lối sống tậnhưởng, tận hiến cho cuộc đời Và nó được thể hiện đầy đủ, trọn vẹn từ đầu chođến cuối tác phẩm bằng một giọng văn nhiệt huyết, sôi nổi, thẫm đẫm cảm xúc trữtình
Trước hết Xuân Diệu quan niệm thiên đường không ở đâu xa, mà chính ởngay cuộc sống trần thế này
Của ong bướm này đây tuần tháng mật Này đây hoa của đồng nội xanh rì
….
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần.
Bằng lòng yêu cuộc sống, yêu thiên nhiên tha thiết, Xuân Diệu đã đưangười đọc vào một khu vườn mùa xuân đầy màu sắc, âm thanh và ánh sáng: đồngnội xanh rì của lá non, cành tơ phơ phất trước gió, là khúc tình si hòa trong khônggian mơn mởn sức sống, là ánh sáng ngập tràn khắp nơi Vẻ đẹp đó đã được ônghữu hình hóa bằng hình ảnh hết sức cụ thể: “Tháng giêng ngon như một cặp môigần” Một khái niệm thuộc về sự trừu tượng, dưới con mắt của Xuân Diệu đãđược hữu hình hóa, cụ thể hóa bằng cặp môi mọng đầy, căng tràn của người thiếu
nữ Bằng đôi mắt “xanh non” “biếc rờn” Xuân Diệu đã khám phá và khẳng địnhtrốn thần tiên chẳng ở đâu xa, mà hiện hữu ở chính cuộc sống này Đây là quan
Trang 2niệm hết sức mới mẻ và chính xác, trong bối cảnh xã hội lúc bấy giờ, không ít nhàthơ, nhà văn lãng mạn thoát li thực tại để trở về quá khứ (Nguyễn Tuân) hay lẩntránh vào thế giới siêu nhiên, ma quái (Chế Lan Viên, Hàn Mạc Tử) thì XuânDiệu lại nhận thấy vẻ đẹp đích thực của cuộc sống trần thế Nó thể hiện một nhânsinh quan lành mạnh, tiến bộ và tích cực của ông.
Không chỉ vậy, ông còn quan niệm trong cuộc sống trần thế, con người làthứ đẹp nhất và đặc biệt là trong độ tuổi của tình yêu Nếu như thơ xưa luôn lấythiên nhiên làm chuẩn mực của cái đẹp: “Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang”
“Làn thu thủy nét xuân sơn” (Truyện Kiều Nguyễn Du) thì đối với Xuân Diệu conngười là đẹp nhất, là chuẩn mực của mọi vẻ đẹp trong cuộc sống Khu vườn mùaxuân đã biến thành khu vườn của tình nhân, của tình yêu ngập tràn Trong khuvườn ấy có ong bướm lượn từng đàn trong ngày tháng mật hạnh phúc, có nhữngđóa hoa tươi trên đồng nội xanh rì, đâu đâu sự vật cũng gắn kết, hòa quyện vớinhau Thi nhân từ chỗ cảm nhận vẻ đẹp của mùa xuân đã chuyển thành kẻ tìnhnhân si tình trong khu vườn tình yêu “Tháng giêng ngon như một cặp môi gần” làmột hình ảnh so sánh lạ, sử dụng phép tương giao của thơ phương Tây, họ chorằng mọi sự vật, hiện tượng đều có sự tương giao với nhau, nếu tháng giêng là cứcăng mọng, tràn trề nhựa sống của mùa xuân, thì cặp môi chính là biểu hiện củathanh xuân, của tuổi trẻ Bằng sự hữu hình hóa các khái niệm trừu tượng, XuânDiệu đã hữu hình hóa để tận hưởng vẻ đẹp mùa xuân một cách rõ nét, trọn vẹn.Đây tiếp tục là quan niệm nhân sinh mới mẻ, tiến bộ của Xuân Diệu, con người làchuẩn mực của mọi cái đẹp
Và cuối cùng, trước cuộc sống quá đỗi đẹp đẽ như vậy con người phải biếttận hưởng trọn vẹn, không chỉ vậy còn phải tận hiến thanh xuân của mình chocuộc đời Xuân Diệu rất nhạy cảm trước sự chảy trôi của thời gian, bởi ông ý thứcđược thời gian trôi đi là không bao giờ trở lại
“Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua, Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất Không cho dài thời trẻ của nhân gian
Trang 3Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời”.
Thời gian không tuần hoàn, mà chảy trôi một đi không trở lại, cũng giốngnhư tuổi xuân của con người, chúng ta chỉ có một đời người, một thanh xuân, làmsao có thể đảo ngược thời gian để sống lại một lần nữa cảm xúc nồng cháy củathanh xuân Bởi vậy tôi mới “bâng khuâng” “tiếc cả đất trời” Chính vì hiểu được
sự chảy trôi của thời gian nên hình thành trong Xuân Diệu khát vọng sống cuốngquýt đến mức vồ vập: tôi muốn ôm, ta muốn riết, ta muốn say, ta muốn thâu Càng
về sau ước muốn càng trở nên mãnh liệt, “tham lam” một cách đáng yêu, “thâu”tất cả sự sống, cái đẹp, tình yêu trong một nụ hồn say đắm, nồng nàn để cho
“chếnh choáng” “đã đầy” “no nê” thanh sắc, hương thơm của cuộc đời Ông dangrộng vòng tay, mở tung cảm xúc của bản thân để đón nhận những gì đẹp đẽ nhấtcủa cuộc đời vào lòng Và cuối cùng là hành động đầy mạnh bạo, một lời mời gọiđầy tha thiết: “Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi”
Để thể hiện triết lý nhân sinh mới mẻ của mình, Xuân Diệu đã sử dụngthành công hình ảnh biểu tượng mùa xuân gắn liền với tuổi trẻ Mùa xuân chính làtuổi trẻ, thanh xuân, là hạnh phúc, là tình yêu Bên cạnh đó ông cũng sử dụng biệnpháp so sánh, điệp từ, các động từ mạnh, lối chuyển đổi cảm giác độc đáo, gópphần tạo nên sự thành công trong tác phẩm
Xuân Diệu quả xứng danh là nhà thơ mới nhất trong những nhà thơ mới.Ngay từ tập thơ đầu tay với bài Vội vàng ông đã thể hiện quan niệm nhân sinhmới mẻ của mình, đó là tình yêu vào cuộc sống trần thế và đề cao con người Đây
là quan niệm nhân sinh tiến bộ và đầy tính nhân văn Nó cho thấy nhân sinh quanlành mạnh, tích cực của một con người luôn sống hối hả, gấp gáp để tận hưởng,tận hiến cho cuộc đời
Trang 4Sơ đồ tư duy
2 Thân bài
* Triết lý nhân sinh trong Vội vàng bắt nguồn từ bức tranh cuộc sống muôn màu muôn vẻ, là tổng hòa của hai yếu tố mùa xuân và tình yêu.
Trang 5+ Bức tranh thiên nhiên mùa xuân kết hợp với yếu tố tình yêu đầy rực rỡ sángtạo.
+ Quan niệm về cái đẹp của Xuân Diệu đến từ những thứ rất đỗi thân thuộcxung quanh mỗi chúng ta, hạnh phúc thực sự phải tới từ chính cuộc sống thực tại,
mà ở đó con người phải biết trân trọng, tìm kiếm và cảm nhận vẻ đẹp tiềm tàngtrong mỗi một sự vật, sự việc xung quanh chúng ta
=> Mùa xuân, tình yêu và con người có mối tương quan chặt chẽ
* Triết lý nhân sinh về thời gian, mùa xuân và tuổi trẻ:
+ Mùa xuân của thiên nhiên có sự tuần hoàn lặp lại, nhưng mùa xuân của conngười chỉ có một lần duy nhất, qua rồi thì không lấy lại được Quy luật bước đituyến tính của thời gian quá tàn nhẫn và lạnh lùng mà không một ai có thể ngăncản được
+ Xuân Diệu luyến tiếc mùa xuân, luyến tiếc cuộc đời, lòng yêu sống, hamhưởng thụ những gì tốt đẹp nhất thôi thúc ông hướng đến triết lý mới mẻ: Hãy tậnhưởng bằng tất cả tâm hồn và thể xác khi còn có thể!
3 Kết bài
- Cảm nhận về hồn thơ Xuân Diệu và triết lý nhân sinh sâu sắc của ông
Các bài mẫu khác:
Triết lý nhân sinh của Xuân Diệu - mẫu 2
Bàn về văn chương nghệ thuật, Tố Hữu đã có một ý kiến rất hay: "Mỗi sángtác văn học chân chính đều là một đề nghị về cách sống" Như vậy có nghĩa là mỗitác phẩm chính là nơi biểu hiện cao nhất quan điểm nhân sinh của người nghệ sĩ.Đến với "Vội vàng", ta sẽ được bắt gặp một nhân sinh quan mới mẻ của XuânDiệu – nhà thơ của "niềm khát khao giao cảm với đời"
Đọc bài thơ, ngay từ tên đề, người ta đã thấy ẩn chứa biết bao ý nghĩa Đó
là lời đề nghị về một cách sống mà Xuân Diệu gọi tên ra là "Vội vàng" Hãy xem
đó là một quan niệm sống như thế nào? Nó có tác dụng hay ảnh hưởng gì đếncuộc sống của con người?
Trang 6Thời xưa, người ta quan niệm: thời gian là tuần hoàn, bất biến Năm nàyqua đi rồi năm khác lại đến cũng như cuộc đời con người là một vòng tròn mà sựnằm xuống chỉ là sự bắt đầu cho một kiếp sống khác, tốt đẹp hơn Đến Xuân Diệu,ông đã mang đến cho chúng ta một quan niệm sống hoàn toàn mới mẻ: thời gian
là tuyến tính, một đi không trở lại:
"Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già
Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất…"
Mùa xuân là mùa đẹp nhất trong một năm, mùa mà khi mọi vật tốt tươi,đâm chồi nảy lộc, vươn lên đầy sức sống cũng như tuổi trẻ là tuổi đẹp nhất củađời người, tuổi của những khát khao sống và nhựa sống tràn trề Với một tâm hồnluôn khát khao tận hưởng và giao cảm, Xuân Diệu nhìn thấy mùa xuân, tuổi trẻđẹp Nhưng ngay từ trong hiện tại tươi non đã là một tương lai héo úa, ngay từmùa xuân tươi đẹp đã thấy một mùa đông héo úa; ngay từ tuổi trẻ đã thấy sự giàcỗi Mà cuộc đời này thì lại như một thiên đường trên mặt đất:
"Của ong bướm này đây tuần tháng mật Này đây hoa của đồng nội xanh rì Này đây lá của cành tơ phơ phất Của yến anh này đây khúc tình si
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa…"
Nếu như cùng thời, bất lực trước thực tại, nhiều người đã rũ bỏ hiện tại đểchạy trốn thì Xuân Diệu hoàn toàn ngược lại Thế Lữ giàu mình lên chốn bồng laitiên cảnh, làm bạn với chị Hằng, với chú Cuội; Chế Lan Viên náu mình trong sự
cô đơn, khát khao cô đơn: "Hãy cho tôi một tinh cầu giá lạnh"; Vũ Hoàng Chươngsay để quên hết sự đời thì Xuân Diệu lại "đốt cảnh bồng lai và xua ai nấy về hạgiới" Với ông, thế giới này là một thiên đường trên mặt đất, ngạt ngào hương sắc,thu hút lòng người, như một mâm tiệc đang lên hương, hấp dẫn như một người
Trang 7tình vậy Nhận thức và quan niệm điều ấy, cái "sợi dây đàn" trong tâm hồn yêusống và nhạy cảm ấy không cho phép mình sống bình thản mà đưa ra một quanniệm nhân sinh đầy mới mẻ: Sống là tận hưởng đã đầy những hương sắc của cuộcsống, của thiên đường trên mặt đất này sống là tận hưởng một cách trọn vẹn vàgấp gáp những giá trị của cuộc sống, của tình yêu và tuổi trẻ bởi:
"Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời"
Và "Mau với chứ, vội vàng lên với chứ /Em, em ơi, tình non đã già rồi" mà
"thời gian không đứng đợi" sống để không chỉ tận hưởng một cách đã đầy, màcòn là tận hưởng một cách sống trọn vẹn và có ý nghĩa với cuộc đời
Cắt nghĩa quan niệm nhân sinh này của Xuân Diệu có thể bắt nguồn từ khátkhao của tác giả:
"Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi"
Những khát khao ấy là lành mạnh, những ước muốn níu giữ thời gian, níugiữ tuổi trẻ ấy thật cao đẹp nhưng không tưởng Làm sao có thể làm thay cánh taycủa tạo hoá sắp đặt? Vậy thì chỉ còn một cách:
"Mau đi thôi, mùa chưa ngả chiều hôm"
Câu thơ vang lên với nhịp điệu gấp gáp con người như giục giã con ngườicùng chạy đua với thời gian Ngày ngả sang chiều hôm cũng như con người sẽ dầnbước sang tới đốc bên kia cuộc đời của mình, khi mà tuổi già đang ập đến Ấy làcái mà sinh thời Xuân Diệu rất sợ Ông giục giã lòng mình phải gấp gáp hơn để
Trang 8tận hưởng cuộc đời khi nó chưa bước sang cảnh "bóng xế" cũng là một điều dễhiểu Cách sống, lối sống đó thật lành mạnh:
"Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và nón nước, và cây và cỏ rạng Cho chếnh choáng mùi thơm Cho đã đầy ánh sáng Cho no nê thanh sắc của thời tươi"
Một loạt các từ "ta muốn" được điệp đi, điệp lại nhiều lần, liên tục, có tần
số cao làm cho câu thơ như được dồn lên đến cao trào, và những ham muốn,những ước vọng lúc này đã oà ra hoàn toàn Với quỹ thời gian ít ỏi của mình, nhàthơ muốn sống một cách trọn vẹn đã đầy, ôm trùm để tận hưởng tất cả "sự sốngmới bắt đầu mơn mởn", "mây đưa", "gió lượn"… tất cả những gì đang tồn tại trênthiên đường trần thế này Và cách sống ây thật mãnh liệt Nhà thơ muốn "riết…say… thâu" để "chếnh choáng", để "đã đầy", để "no nê", để được tận hưởng saysưa và trọn vẹn những gì là tươi đẹp nhất của cuộc sống này
Mùa xuân, tuổi trẻ giống như một người con gái đẹp, kiều diễm mà nhà thơ
sẽ luôn khát khao hướng tới và tận hưởng Niềm khát khao ấy được bật lên thànhtiếng: "Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi" Thật là một quan điểm nhân sinhmới mẻ, lành mạnh và trong sáng biết bao! Với quan niệm nhân sinh tích cực củamình, Xuân Diệu đã đem đến cho người đọc một quan niệm mới mẻ về cuộc sống
và cách sống: Cuộc sống này chính là thiên đường trên mặt đất và trong sự chảytrôi của thời gian con người phải sống sao cho gấp gáp, "vội vàng" với đúng nghĩacủa nó, sống vội vàng để từng phút giây trong cuộc đời mình không trôi qua vônghĩa, để tận hưởng hết cái phần ngon lành của tuổi trẻ, của mùa xuân, của đời
Trang 9người Cho đến ngày hôm nay, quan điểm này vẫn có một ý nghĩa tích cực trongviệc giáo dục con người, đặc biệt là tầng lớp thanh niên: hãy sống sao cho có ýnghĩa với cuộc đời, với chính mình hãy sống sao cho sau này khỏi phải nuối tiếc
vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí bởi thời gian một đi không trở lại và
"tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại"
"Mỗi sáng tác văn học là một đề nghị về cách sống" và như thế có nghĩa làhôm nay và mãi mãi về sau quan điểm nhân sinh mới mẻ, lối sống tích cực đểcuộc đời mình có ý nghĩa của Xuân Diệu sẽ mãi có giá trị lớn lao trong lòng ngườiđọc
Triết lý nhân sinh của Xuân Diệu - mẫu 3
Xuân Diệu là một nghệ sĩ tài năng đầy sáng tạo, có vai trò quan trọng trongquá trình hiện đại hóa thơ ca Thơ ông là tiếng lòng của một con người luôn khaokhát giao cảm với đời, say mê cái đẹp Ông là nhà thơ của mùa xuân, tình yêu vàtuổi trẻ Một trong những bài thơ nổi tiếng được nhiều độc giả biết đến là “Vộivàng” thể hiện cái tôi cá nhân luôn khao khát tận hưởng cuộc sống, yêu đời mãnhliệt ẩn đằng sau tình yêu ấy là quan niệm triết lý nhân sinh sâu sắc về thời gian,tuổi trẻ, con người và vẻ đẹp cuộc sống được Xuân Diệu truyền tải từ bao đời nayvẫn còn nguyên giá trị
Triết lý nhân sinh chính là những quan niệm có ý nghĩa đối với cuộc đờiđược mọi người đón nhận và tiếp thu một cách tích cực Triết lý nhân sinh trongthơ ca được tác giả gửi gắm qua các hình ảnh thơ giàu giá trị, giàu cảm xúc nókhông tự nhiên hiện lên mà ẩn ngầm sau lớp ngôn từ để người đọc tự phát hiện và
tự chiêm nghiệm, khám phá
Thứ nhất triết lý nhân sinh về thời gian Nếu thơ xưa quan niệm thời gian làtuần hoàn, xoay vòng thì với Xuân Diệu đi ngược lại điều đó, ông cho rằng thờigian tuyến tính, một đi không trở về:
“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già”.
Xuân ở đây là chỉ mùa xuân của thiên nhiên đất trời và mùa xuân của đờingười là tuổi trẻ Mùa xuân của vạn vật năm lần bảy lượt đến rồi lại đi còn cuộc
Trang 10đời con người chỉ có một lần tồn tại, chẳng bao giờ thắm lại lần hai Bởi “Không
ai tắm hai lần trên một dòng sông” Tác giả sử dụng nghệ thuật đối lập lấy thờigian vô hạn của vũ trụ đối với thời gian hữu hạn của đời người Với cặp từ đối:tới-qua, non-già của hai câu thơ cho thấy tác giả đang tô đậm sự trôi chảy mất mátcủa thời gian Nhà thơ cảm nhận thấy điều ấy ngay cả khi nó vừa mới bắt đầu
“Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt”, xuân đến cũng là xuân đang qua, xuân còn nonrồi cũng sẽ già, sự vật qua đi ngay cả khi nó đang hiện hữu trong cuộc đời vàkhông có gì là tồn tại mãi mãi Qua đó cho thấy thái độ trân trọng từng khoảnhkhắc sự sống và không lãng phí thời gian của tác giả Đó là phát hiện mới mẻ, làquan niệm nhân sinh sâu sắc mà thi nhân muốn gửi gắm
Thứ hai triết lý nhân sinh về tuổi trẻ Với ông trong cuộc đời của mỗi conngười khoảng thời gian hạnh phúc nhất, tươi đẹp nhất là những năm tháng tuổi trẻngắn ngủi, thời gian tuổi trẻ lại đẹp nhất khi có tình yêu đó mới là hạnh phúc đíchthực con người Nhà thơ nhận ra quy luật tồn tại, sự tàn phá khắc nghiệt của thờigian với vạn vật có sự sống nên nhà thơ nuối tiếc và thúc giục chúng ta hãy vộivàng lên đường, hãy đi để tận hưởng cuộc sống, để cho tuổi trẻ có ý nghĩa “Mau
đi thôi mùa chưa ngả chiều hôm” Hơn một lần ta bắt gặp lời gọi, lời hối thúc ấycủa Xuân Diệu như câu thơ: “Mau với chứ vội vàng lên với chứ/ Em em ơi tìnhnon sắp già rồi” Lời giục giã sống vội ấy không phải là lối sống vị kỉ, chỉ biết tậnhưởng thành quả của người khác mà theo quan niệm của ông sống vội là cuộcsống có ý nghĩa “Sống toàn tim! toàn trí! sống toàn hồn!/Sống toàn thân! và thứcnhọn giác quan”, khi ấy con người ta biết tận lực cố gắng, tận hiến tài năng và tậntâm, tận hưởng vẻ đẹp tạo hóa ban tặng Đó là cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn,
là mây đưa và gió lượn, là cánh bướm với tình yêu, là non nước, cây cối và cỏrạng… để rồi niềm say mê tận hưởng của con người ấy phải thốt lên rằng: “Hỡixuân hồng ta muốn cắn vào ngươi” Nhà thơ muốn chiếm trọn, muốn sở hữu,muốn hòa mình vào vẻ đẹp thiên nhiên đất trời Tuy nhiên ngày nay có không ítbạn trẻ hiểu sai quan niệm sống vội của nhà thơ mà chạy theo cách sống vị kỷ cánhân, chỉ thích hưởng thụ ăn chơi đua đòi mà quên mất cách lao động và cốnghiến Nhà thơ như nhắc nhở các bạn trẻ đừng bỏ lỡ, phí hoài thanh xuân tươi đẹpbởi những việc vô bổ Hãy sống, hãy học, hãy làm, hãy vui chơi tận hưởng hếtmình bởi “không cho dài thời trẻ của nhân gian” rồi đến một lúc nào đó “Còn trờiđất nhưng chẳng còn tôi mãi” Khi còn trẻ không cố gắng thì về già suốt một đờicòn lại chỉ sống trong nuối tiếc Tuổi trẻ đừng dễ dàng bỏ rơi hạnh phúc thật sự