Tiểu luận luật đất đai chuyên đề xung đột xã hội và xung đột trong pháp luật đất đai lý luận và thực tiễn

Tiểu luận luật đất đai chuyên đề xung đột xã hội và xung đột trong pháp luật đất đai lý luận và thực tiễn Tiểu luận luật đất đai chuyên đề xung đột xã hội và xung đột trong pháp luật đất đai lý luận và thực tiễn

Chuyên đề: Xung đột xã hội và xung đột trong pháp

luật đất đai _ Lý luận và thực tiễn

GVGD: Vũ Văn TuấnNhóm : 01

*I Xung đột xã hội

I Xung đột xã hội

1.1 Khái niệm xung đột xã hội

❖Xung đột xã hội là sự biểu hiện của những mâu thuẫn xã hội khách quan hoặc chủ quan phản ánh sự đối lập giữa những người đại diện (các bên) của chúng.

❖Hay cũng có thể hiểu: Xung đột xã hội là tình huống hoặc quá trình xã hội, mà trong đó tồn tại các mâu thuẫn về lợi ích giữa các

cá nhân trong mỗi nhóm xã hội, giữa các nhóm xã hội và xã hội nói chung, thể hiện bằng sự đối lập, sự bất đồng, sự tranh chấp do khác nhau về nhận thức, thái độ, cảm xúc, nhu cầu, giá trị, mối quan tâm về nguồn lực tài nguyên - xã hội và đôi lúc được thể hiện bằng cả hành vi đụng độ, vũ trang.

(TS Phan Tân, Viện nghiên cứu dư luận xã hội)

1.2 Nguyên nhân dẫn tới xung đột xã hội

❖ Nguyên nhân của tình hình xung đột có nhiều nguyênnhân nhưng thường tập trung chủ yếu tới 3 nguyên nhân

cơ bản mà trong mỗi cuộc xung đột xã hội đều biểuhiện:

▪ Các tổ chức của hệ thống chính trị ở cơ sở tại một sốđịa phương yếu kém, mất sức chiến đấu

• Trong đó nghiêm trọng nhất là một số cán bộ trong tổchức Đảng, chính quyền quan liêu, tham nhũng, mất dânchủ, làm sai chính sách, pháp luật gây thiệt hại đếnquyền lợi của nhân dân

1.2 Nguyên nhân dẫn tới xung đột xã hội (tt)

❖ Một số chính sách pháp luật trong lĩnh vực đất đai, laođộng, an sinh xã hội, quản lý xã hội và bảo đảm quyền lợicủa người nông dân chưa được điều chỉnh đồng bộ, nhấtquán

❖ Công tác giải quyết khiếu nại tố cáo và tranh chấptrong nội bộ nhân dân còn bị coi nhẹ, có nhiều sai sót, đểkéo dài, lại bị một số phần tử xấu lợi dụng, kích động làmcho tình hình căng thẳng, phức tạp hơn

1.3 Những mặt quan hệ của xung đột xã hội

•Xung đột xã hội là biểu hiện mối quan hệ xã hội giữacác chủ thể khi giải quyết quan hệ lợi ích mâu thuẫnnhau

•Trong xung đột xã hội, hành động xã hội là để giảiquyết các mâu thuẫn xã hội, các vấn đề xã hội nảy sinhcủa cá nhân, nhóm xã hội

1.3 Những mặt quan hệ của xung đột xã hội (tt)

o Nếu mâu thuẫn xã hội là sự thống nhất và đấu tranhgiữa các mặt đối lập của xã hội => XĐXH là sự đấutranh giữa các mặt đối lập của XH hoặc ở mặt nào đó,

•Xung đột xã hội là một phương thức giải quyết mâuthuẫn xã hội (xem lại)

o XĐXH là một trong những động lực cơ bản của sựbiến đổi xã hội bên cạnh xung đột, sự biến đổi xã hộicòn do nhiều tác động khác gây ra như: sự thích nghi,

sự đồng hoá, sự cạnh tranh, sự thi đua lẫn nhau

• Các yếu tố này cùng tồn tại, cùng làm nên sự vận độngcủa xã hội

1.3 Những mặt quan hệ của xung đột xã hội (tt)

o Khi xung đột xã hội trở

thành tiêu điểm, gây căng

thẳng cho xã hội thì nó sẽ trở

thành vấn đề xã hội và được

các cơ quan công quyền,

người dân quan tâm

1.4 Một số đặc điểm của tình hình xung đột xã hội

ở Việt Nam hiện nay

▪Những đặc điểm của tình hình xung đột xã hội khôngtách rời tình hình chung của đất nước, chúng gắn liềnvới các điều kiện lịch sử cụ thể của xã hội, mang tínhchuyển đổi

▪Xung đột xã hội hiện diện với những mức độ gam bậckhác nhau trong tất cả các lĩnh vực khác nhau của đờisống xã hội

1.4 Một số đặc điểm của tình hình xung đột xã hội ở Việt Nam hiện nay (tt)

❖ Các cuộc xung đột xuất phát và gắn

liền với những mâu thuẫn nội bộ dẫn

đến khiếu kiện, tranh chấp kéo dài,

gay gắt chủ yếu là về quyền và lợi ích

kinh tế - xã hội giữa các bộ phận dân

cư với nhau:

▪ Giữa dân cư với cán bộ trong tổ chức

Đảng, chính quyền

▪ Giữa nhân dân địa phương với cơ

quan, tổ chức, doanh nghiệp có liên

quan đến quyền lợi của cộng đồng

dân cư

1.4 Một số đặc điểm của tình hình xung đột xã hội ở Việt Nam hiện nay (tt)

➢ Những XĐXH có nội dung đấu tranh, đòi hỏi vê dânchủ, công khai, công bằng trong thực hiện các quyền,nghĩa vụ và chống quan liêu, tham nhũng, làm saichính sách, pháp luật của một số cán bộ trong các tổchức Đảng, chính quyền có hướng tăng

➢ Các cuộc XĐXH để lại những thiệt hại lớn về vậtchất, tinh thần cho nhân dân địa phương; xâm hại đến

an ninh, trật tự, kỷ cương pháp luật; các thế lực thùđịch trong và ngoài nước lợi dụng để tăng cường cáchoạt động chống phá

1.4 Một số đặc điểm của tình hình xung đột xã hội ở Việt Nam hiện nay (tt)

▪ Xung đột xã hội rất phức tạp, gay gắt

▪ Tình hình xung đột xã hội ở nước ta có mối liên hệchặt chẽ với hiện tượng đồng thuận xã hội, có sựchuyển đổi thuận nghịch lẫn nhau, gắn kết lẫn nhaunhư hai mặt trong quá trình phát triển

1.5 Các dạng xung đột xã hội theo chủ thể

❖Xung đột xã hội xảy ra giữa các nhóm dân cư, các nhóm xã hội với nhau:

▪ Thường là xung đột giữa hai cộng đồng dân cư thuộc hai xã hoăc hai thôn, …

▪ Xung đột do mâu thuẫn, tranh chấp lợi ích kinh tế là chủ yếu

❖Xung đột xã hội giữa các nhóm dân cư, những người lao động với các doanh nghiệp.

❖Xung đột xã hội liên quan tới tôn giáo, dân tộc.

1.5 Các dạng xung đột xã hội theo chủ thể (tt)

*Xung đột xã hội giữa các nhóm dân cư, các nhóm xã hội với chính quyền địa phương: Là dạng XĐ xảy ra giữa 1 bên

là 1 bộ phận nhân dân, trong nhiều trường hợp có sự tham gia của một số cán bộ, đảng viên cơ sở, với cơ quan công quyền các cấp hoặc đồng thời với cơ quan công quyền và DN

*Xung đột về quan điểm: xung đột này bắt nguồn từ mâu thuẫn đối kháng về ý thức hệ, về chuẩn giá trị và khi có thời cơ sẽ bùn phát thành xung đột chính trị - xã hội.

Tuy nhiên hiện nay xung đột này còn trong giai đoạn nhỏ lẻ nhưng lại là loại xung đột hết sức phức tạp, và khó khăn trong việc giải quyết.

II Xung đột trong quan hệ pháp luật đất đai

2.1 Khái niệm xung đột trong quan hệ pháp luật đất đai

❖ Xung đột trong quan hệ PLĐĐ là một biểu hiện cụ thể của

xung đột xã hội mà trong đó tồn tại các mâu thuẫn về lợi ích giữa các cá nhân, giữa các nhóm xã hội liên quan đến lĩnh vực đất đai, xung đột xã hội trong quan hệ pháp luật đất đai thể hiện bằng sự đối lập, sự bất đồng, sự tranh chấp giữa các chủ thể thông qua các dạng nhất định.

Các dạng cơ bản trong xung đọt xã hội về đất đai là: Tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo về đất đai.

2.2 Nguyên nhân chủ yếu phát sinh tranh chấp,

khiếu nại, tố cáo về đất đai trong thời gian qua

* Do điều kiện lịch sử về đất đai cũng như điều kiện về

xã hội tác động mà việc tranh chấp, khiếu kiện ngàycàng nhiều với tính chất phức tạp và dai dẳng

* Do chính sách, pháp luật về đất đai của Nhà nước cònnhiều bất cập, chưa phù hợp với thực tiễn vốn rất sinhđộng

* Công tác giải quyết tranh chấp, khiếu kiện đất đai ở một

số nơi còn dựa vào cảm tính chủ quan, nể nang, chưađúng pháp luật và thiếu công bằng

2.2 Nguyên nhân chủ yếu phát sinh tranh chấp, khiếu nại,

tố cáo về đất đai trong thời gian qua (tt)

* Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước cũng

như cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh

chấp, khiếu nại hiện nay còn nhiều yếu kém.

* Luật Đất đai, Bộ Luật Tố tụng dân sự, Luật

Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tố tụng Hành

chính còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu

đồng nhất và nhiều bất cập.

* Do nhận thức của người dân về sở hữu đất

đai không đồng nhất với quy định của pháp

luật, còn tồn tại các phong tục, tập quán

truyền thống, hương ước, luật tục với những

quy định lạc hậu về sở hữu đất đai chưa

được loại bỏ

❖Xung đột đất đai là một hiện tượng xã hội với sự thamgia (ít nhất) của 2 đối tượng, bắt nguồn từ những khác

biệt về lợi ích liên quan tới quyền (lợi) trên đất đai

•Quyền: sử dụng, quản lý, thu lợi, loại trừ (các quyềnhoặc đối tượng khác), chuyển nhượng và bồi thườngtrên (mảnh) đất (đai)

➢Xung đột đất đai thường được hiểu là: Sử dụng saihoặc Hạn chế hoặc Tranh chấp về quyền sử dụng đất

III Thực trạng xung đột đất đai ở

Việt Nam hiện nay (tt)

* Xung đột đất đai diễn ra trong quan hệ xung đột giữa chính quyền và dân trong lĩnh vực đất đai, ruộng đất trong các vụ cưỡng chê đất kể cả giữa doanh nghiệp,

tổ chức với dân.

* Xung đột ruộng đất và bạo hành trong các vụ cưỡng chế đất đai được cho là một khuynh hướng phổ biến và không ngừng nóng lên gần đây.

III Thực trạng xung đột đất đai ở Việt Nam hiện nay (tt)

• Theo số liệu thống kê năm 2005, nhiều năm qua ở Việt Nam các tranh chấp, khiếu nại hành chính và tố cáo về đất đai chiếm tới 70% tổng các khiếu kiện của dân,

• Trong đó khiếu nại về giá đất lại chiếm 70% tranh chấp, khiếu nại hành chính và tố cáo về đất đai

• Đến năm 2010, nhiều địa phương cho rằng lượng khiếu nại hành chính về giá đất để tính bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đang chiếm tới 90% tổng số lượng khiếu kiện của dân.

III Thực trạng xung đột đất đai ở

Việt Nam hiện nay (tt)

• Năm 2005, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cho triển khai kiểm tra việc thực thi Luật Đất đai tại tất cả các địa phương

• Kết quả tổng hợp cho thấy

Khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi

Nhà nước nước thu hồi đất

Đòi lại đất cũ mà người khác đang sử dụng 7

Các trường hợp khiếu nại, tố cáo khác 4

III Thực trạng xung đột đất đai ở Việt Nam hiện nay (tt)

Trong số đơn khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất lại có:

%

Khiếu nại về giá đất tính bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thấp hơn giá

đất trên thị trường

70

Nhận bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật trước

đây, nay đòi thêm theo quy định hiện hành của pháp luật

20

Đòi bồi thường đối với đất bị Nhà nước thu hồi trong thời kỳ kinh tế

bao cấp (lúc đó không được bồi thường)

6

Khiếu nại về việc chưa được giải quyết tái định cư 3

Khiếu nại, tố cáo về tình trạng bất công trong giải quyết bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư.

1

1 Khiếu kiện về đất đai - thực trạng, nguyên nhân và giải pháp

2 Nhận thức về xung đột xã hội và hoạt động thanh tra

3 Luận văn ‘‘Giải quyết tranh chấp đất đai ở Tây Nguyên và Tây Nam Bộ_Phạm Hữu Nghị”

4.

Cảm ơn Thầy và các bạn đã chú ý lắng nghe!!!