HỌC KỲ II TUẦN 20 TIẾT 39 BÀI 19 CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427) (2t) I THỜI KÌ Ở MIỀN TÂY THANH HÓA (1418 1423) II GIẢI PHÓNG NGHỆ AN, TÂN BÌNH, THUẬN HÓA VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC (1424 – 1426) I MỤ[.]
Trang 1TUẦN 20
TIẾT 39
BÀI 19: CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427) (2t)
I THỜI KÌ Ở MIỀN TÂY THANH HÓA (1418 - 1423)
II GIẢI PHÓNG NGHỆ AN, TÂN BÌNH, THUẬN HÓA
VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC (1424 – 1426)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Nắm được những nét chính về diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn từ chỗ bị động đến chủ động tấn công giải phóng đất nước
- Nắm được những nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa
2 Kỹ năng
Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ trong luyện tập tham khảo các tài liệu lịch sử của cuộc khởi nghĩa
3 Tư tưởng
- Thấy được tinh thần hy sinh vượt qua gian khổ anh dũng bất khuất của nhân dân Lam Sơn
- Giáo dục lòng yêu nước tự hào, tự cường dân tộc
- Bồi dưỡng tinh thần quyết tâm vượt khó để học tập và phấn đấu vươn lên
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
- Giáo án, SGK Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn
2 Học sinh
- SGK, sách bài tập Học bài và chuẩn bị bài mới
Trang 2III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định lớp
Kiểm tra sỉ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp với bài mới
3 Bài mới
Quân Minh đặt ách thống trị trên đất nước ta, nhân khắp nơi đứng lên khởi nghĩa chống quân Minh Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn bùng lên mạnh mẽ, trước hết là ở vùng miền tây Thanh Hóa
I Thời kì ở miền tây Thanh Hóa (1418-1423)
HĐ 1:Hiểu được vì sao có cuộc khởi
nghĩa ở Lam Sơn Nét chính về Lê
Lợi và Nguyễn Trãi.
1 Nét chính về Lê Lợi và Nguyễn Trãi:
- GV: Yêu cầu HS đọc SGK
GV: Hãy cho biết một vài nét về Lê
Lợi?
HS: Lê lợi (1385-1433), là một hào
trưởng có uy tín ở Lam Sơn, là người
yêu nước, thương dân, nuôi ý chí giết
giặc cứu nước Câm giận quân cướp
nước, ông đả dốc hết tài sản, chiêu
tập nghĩa sỉ ở khắp nơi để chuẩn bị
cho cuộc khởi nghĩa.
- Lê Lợi (1385-1433) là một hào trưởng có uy tín ở Lam Sơn, căm giận quân cướp nước,ông đã dốc hết tài sản, chiêu tập nghĩa sĩ ở khắp nơi để chuẩn
bị cho cuộc khởi nghĩa
GV: Lê Lợi chọn nơi nào làm căn cứ?
HS: Ông chọn Lam Sơn làm căn cứ,
Trang 3đầu tiên
GV: Vì sao Lê Lợi chọn Lam Sơn làm
căn cứ cho cuộc khởi nghĩa ?
HS:
* GV: Lê Lợi từng nói: " Ta dấy
quân đánh giặc không phải vì ham
phú quý mà muốn cho đời sau biết
rằng ta không chịu thần phục quân
giặc tàn bạo"
GV: Câu nói đó thể hiện điều gì?
HS: Ông là người yêu nước, không
ham giàu, nói lên ý thức tự chủ của
người dân Đại Việt.
* GV: Nghe tin Lê Lợi đang chuẩn bị
dựng cờ khởi nghĩa, nhiều người
khắp nơi tìm về Lam Sơn, trong đó có
Nguyễn Trãi.
GV: Hãy cho biết Nguyễn Trãi là
người như thế nào ?
HS:
- Nguyễn Trãi(1380-1442) là người học rộng tài cao, giàu lòng yêu nước
* GV: Nguyễn Trãi (1380 - 1442) là
con Nguyễn Phi Khanh Cả hai cha
con đều đỗ đại khoa và làm quan thời
Hồ Ông học rộng tài cao, có lòng yêu
nước thương dân hết mực Cha ông
bị quân Minh bắt đưa về Trung Quốc,
Trang 4HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
còn ông thì bị giam lỏng ở thành
Đông Quan Từ thành Đông Quan,
ông bí mật trốn vào Lam Sơn theo Lê
Lợi khởi nghĩa và dâng bản “Bình
Ngô sách” (Kế sách đánh Ngô).
GV: Vì sao hào kiệt khắp nơi tìm về
Lam Sơn ? Điều đó chứng tỏ điều gì ?
GV: Lê Lợi đã dựng cờ khởi nghĩa như
thế nào ?
HS
GV: gọi HS đọc phần in nghiêng SGK
GV: Em có nhận xét gì về bài văn thề
trong hội thề Lũng Nhai?
- Đầu năm 1416 Lê Lợi cùng 18 người trong bộ chỉ huy tổ chức hội thề ở Lũng Nhai(Thanh Hóa)
- Ngày 7/2/1418 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, tự xưng là Bình Định Vương
2 Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn:
GV: Trong thời kỳ đầu của cuộc khởi
nghĩa, nghĩa quân Lam Sơn gặp những
khó khăn gì?
HS:
GV: Trước gian khổ, nghĩa quân đã
nghĩ ra cách gì để giải vây ?
HS : Năm 1418 nghĩa quân phải rút
Trang 5lên núi Chí Linh, gặp rất nhiều khó
khăn.
GV: Quân Minh huy động lực lượng
mạnh nhằm mục đích gì?
HS:
GV: Năm 1418, quân Minh bao vây
căn cứ Lam Sơn, trước tình hình đó
nghĩa quân đã làm gì?
GV: Em hãy thuật lại sự kiện hi sinh
quả cảm của Lê Lai và nêu cảm nghĩ
của em về tấm gương hi sinh của Lê
Lai ?
HS:
* GV: Sau khi đánh tan quân xâm
lược Minh, để ghi nhớ công lao của
Lê Lai, Lê Lợi đã phong cho Lê Lai
làm công thần hạng nhất và căn dặn
con cháu nhà Lê làm giỗ Lê Lai trước
ngày giỗ Lê Lợi Hàng năm ngày 21/8
âm lịch, nhân dân ta đều tổ chức tế lễ
Lê Lai, ngày 22/8 tổ chức tế lễ Lê Lợi.
Lê Lợi mất ngày 22/ 8/ 1433 (âm
lịch) Ngày nay nhân dân ta vẫn
truyền cho nhau câu “21 Lê Lai, 22
Lê Lợi”
- Do lực lượng còn mỏng và yếu, quân Minh nhiều lần tấn công bao vây căn
cứ Lam Sơn nghĩa quân rút lên núi Chí Linh
- Nhiều tấm gương chiến đấu hy sinh dũng cảm, tiêu biểu là Lê Lai
GV: Em có suy nghĩ gì trước tấm
Trang 6HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
gương hi sinh của Lê Lai cùng toán
quân cảm tử ?
HS : Đó là những tấm gương hi sinh
anh dũng.
GV: Sau khi biết chưa giết được Lê
Lợi, quân Minh đã làm gì ?
HS: Cuối năm 1421, quân Minh huy
động hơn 10 vạn lính bao vây căn cứ
Lam Sơn
GV: Quân ta đã ứng phó ra sao? Trong
lần rút lui này nghĩa quân gặp nhưng
khó khăn gì?
HS:
GV: Trước tình hình đó, Lê Lợi làm
gì ?
HS:
* Câu hỏi thảo luận (2 phút)
- Tại sao Lê Lợi quyết định tạm hòa
với quân Minh ?
- Tại sao quân Minh lại chấp nhận lời
đề nghị tạm hòa của Lê Lợi trong khi
chúng đang ở thế chủ động ?
HS:
- Năm 1423, Lê Lợi đề nghị tạm hòa, quân Minh chấp nhận, nghĩa quân trở
về Lam Sơn tiếp tục hoạt động
GV: Tại sao quân Minh lại trở mặt tấn
công nghĩa quân ?
HS
- Cuối năm 1424, quân Minh trở mặt tấn công Lam Sơn.Cuộc khởi nghĩa chuyển sang giai đoạn mới
Trang 7GV: Em có nhận xét gì về tinh thần
chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn
trong những năm 1418 – 1423 ?
HĐ 2: Giải phóng Nghệ An, Tân
Bình, Thuận Hóa và tiến quân ra
Bắc (1424 – 1426)
II Giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến quân ra Bắc (1424 – 1426)
GV: Ai đã đề nghị chuyển địa bàn hoạt
động nghĩa quân vào Nghệ An ?
HS: Trước tình hình quân Minh tấn
công nghĩa quân, Nguyễn Chích đề
nghị chuyển hướng hoạt động của
nghĩa quân vào Nghệ An.
- Nguyễn Chích đưa ra kế hoạch chuyển địa bàn vào Nghệ An
GV: Tại sao Nguyễn Chích đề nghị
chuyển quân vào Nghệ An?
HS:
GV: Hãy cho biết một vài nét về
Nguyễn Chích ?
GV: Theo em, việc thực hiện kế hoạch
của Nguyễn Chích đem lại kết quả gì ?
HS
GV: Trình bày diễn biến quá trình mở
rộng địa bàn hoạt động của nghĩa quân
Lam Sơn ?
GV: Dùng lược đồ phân tích:
- Giới thiệu địa bàn của nghĩa quân
trong giai đoạn này
- 12/10/1424 nghĩa quân tấn công Đa căng(Thọ xuân –Thanh Hóa), sau đó hạ Thành Trà Lân, tiến đánh Khả Lưu,
Trang 8HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
- Ngày 12/10/1424 Quân ta bất ngờ tập
kích đồn Đa Căng và hạ thành Trà Lân
trong hai tháng bao vây
- Được sự ủng hộ của nhân dân quân ta
tiến vào Nghệ An đánh chiếm Diễn
Châu, Thanh Hoá
phần lớn Nghệ An được giải phóng
- Giải phóng Nghệ An, Diễn Châu, Thanh Hóa
GV: Nhận xét kế hoạch của Nguyễn
Chích ?
HS : Đây là kế hoạch rất phù hợp
⇒Được sự ủng hộ của nhân dân
nghĩa quân nhanh chóng giành được
thắng lợi
GV: Sau khi ta giải phóng Diễn Châu,
Thanh Hoá địch găp phải khó khăn gì?
HS: Bị chia cắt cô lập, mất liên lạc
với trung tâm.
GV: Chủ trương đối phó của ta?
HS:
GV: Quá trình giải phóng Tân Bình,
Thuận Hoá diễn ra ntn? Kết quả?
HS:
2 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa (1425)
GV: Vì sao chỉ trong vòng 10 tháng
nghĩa quân Lam Sơn đã giải phóng 1
vùng rộng lớn từ Thanh Hóa đến đèo
Hải Vân?
- Tháng 8/1425 Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân chỉ huy ở Nghệ An giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa
HS: Sự chiến đấu anh dũng của - Trong 10 tháng nghĩa quân Lam Sơn
Trang 9nghĩa quân, sự lãnh đạo tài tình của
BCH, sự ủng hộ của nhân dân.
giải phóng từ Thanh Hóa đến đèo Hải Vân
CÂU HỎI THẢO LUẬN (2 PHÚT)
Hãy so sánh lực lượng giữa ta và
quân Minh sau khi giải phóng được
Tân Bình, Thuận Hoá ?
HS:
GV: Em có nhận xét gì về lực lượng
nghĩa quân giai đoạn này?
HS: Đã trưởng thành và phát triển.
GV: Liên hệ chuyện truyền thuyết
gắn với sự lớn mạnh của nghĩa quân.
( Sự tích Hồ Gươm).
- GV cho HS quan sát hình 41
GV: Trình bày cuộc tấn công Lê Lợi
tiến quân ra Bắc?
HS:
3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm
vi hoạt động (cuối năm 1426):
GV: Nhiệm vụ của cả 3 đạo là gì ?
HS
- Tháng 9/1426, nghĩa quân chia làm 3 đạo quân tiến quân ra Bắc
* GV cho HS đọc chữ in nghiêng SGK + Đạo thứ nhất, tiến ra giải phóng miền
Tây Bắc,ngăn chặn viện binh từ Vân Nam sang
+ Đạo thứ 2, giải phóng vùng hạ lưu sông Nhị và chặn đường rút lui của giặc từ Nghệ An về Đông Quan
Trang 10HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
+ Đạo thứ ba, tiến thẳng về Đông Quan
GV: Kết quả của cuộc tiến quân ra Bắc
như thế nào?
HS:
- Kết quả: quân ta giành thắng lợi,
đich cố thủ ở thành Đông Quan.Cuộc khởi nghĩa chuyển sang giai đoạn phản công
GV: Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan
rộng khắp nước, thu hút đông đảo nhân
dân Vì sao?
HS :
GV: Em hãy nêu những dẫn chứng về
sự ủng hộ của nhân dân trong cuộc
khởi nghĩa Lam Sơn từ cuối năn 1424
đến cuối năm 1426 ?
HS:
GV: Kể tên những tấm gương yêu
nước?
HS:
GV: Em có suy nghĩ gì về gương
chiến đấu này?
HS: Thể hiện tinh thần giết giặc cứu
nước của nhân dân ta.
GV: giáo dục cho HS thấy được Lê
Lợi và nghĩa quân xây dựng căn cứ
địa vững chắc trong lòng dân và
những nơi hiểm yếu để phát triển
Trang 11cuộc chiến đấu.
4 Củng cố
- Trình bày tóm tắt diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1418 – 1423?
- Trình bày bằng lược đồ diễn biến khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1424 – 1426?
- Nêu những dẫn chứng về sự ủng hộ của nhân dân trong giai đoạn này của cuộc khởi nghĩa?
5 Hướng dẫn học tập
- Về nhà học bài và làn bài đầy đủ
- Đọc bài trước phần III tiếp theo của bài 19
+ Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng : Xem trước lược đồ trận Chi Lăng –Xương Giang, trận Tốt Động, Chúc Động