Tuần 23(Tuần 4 hk2) Tiết 45 BÀI 21 ÔN TẬP CHƯƠNG IV I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Thấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ta ở thế kỉ XV đầu thế kỉ XVI So sánh điểm giống nhau và khác nhau thờ[.]
Trang 1Tuần:23(Tuần 4 hk2)
Tiết : 45
BÀI 21: ÔN TẬP CHƯƠNG IV
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức:
- Thấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ta ở thế kỉ XV-đầu thế kỉ XVI.
- So sánh điểm giống nhau và khác nhau thời thịnh trị nhất (thời Lê Sơ ) với thời
Lý - Trần
2 Kỹ năng:
- Hệ thống các thành tựu lịch sử dân tộc của một thời đại
3 Tư tưởng:
- Lòng tự hào ,tự tôn dân tộc về một thời thịnh trị của phong kiến Đại Việt ở thế
kỉ XV- đầu thế kỉ XVI
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- Giáo án, SGK
- Lượt đồ lãnh thổ Đại Việt thời Trần và thời Lê sơ
- Bảng phụ sơ đồ tổ chức bộ mãy chính quyền thời Lý-Trần và thời Lê sơ
- Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật, nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Lê sơ
2 Học sinh:
- SGK, sách bài tập
- Học bài cũ và chuẩn bị bài mới
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp:
Kiểm tra sĩ số:
Trang 2* CH: Những cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của nước Đại Việt?
* Đáp án: Là nhà chính trị quân sự đa tài, là danh nhân văn hóa thế giới
3 Bài mới:
Chúng ta đã học qua giai đoạn lịch sử Việt Nam ở TK XV - đầu TK XVI, cần
hệ thống hoá toàn bộ kiến thức về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn học nghệ thuật của thời kì được coi là thịnh trị của chế độ phong kiến Việt Nam
HĐ 1: Tìm hiểu về chính trị 1 Về chính trị:
- GV đưa 2 sơ đồ tổ chức bộ máy nhà
nước thời Lý Trần và thời Lê sơ
GV: Nhận xét sự giống và khác nhau
của 2 tổ chức bộ máy nhà nước đó?
Triều đình? Các đơn vị hành chính?
HS: - Các triều đại phong kiến đều
xây dựng nhà nước tập quyền.
- Thời Lý-Trần: bộ máy nhà nước
đã hoàn chỉnh trên danh nghĩa
nhưng thực chất vẫn còn đơn giản,
làng xã còn nhiều luật lệ.
- Thời lê sơ: Bộ máy nhà nước tập
quyền chuyên chế đã kiện toàn ở mức
hoàn chỉnh nhất.
- Thời Lê Thánh Tông, một số cơ
quan và chức quan cao cấp nhất và
trung gian được bãi bỏ, tăng cường
- Bộ máy nhà nước ngày càng hoàn chỉnh, chặt chẽ
- GV treo bảng phụ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Lý – Trần – Lê sơ
Trang 3HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
tính tập quyền Hệ thống thanh tra,
giám sát hoạt động của quan lại được
tăng cường từ trung ương đến tân các
đơn vị xã Các đơn vị hành chính tổ
chức chặt chẽ hơn, đặt biệt là cấp
Thừa tuyên và cấp xã.
GV: Cách đào tạo, tuyển chon bổ dụng
quan lại?
HS: - Nhà nước thời Lê Thánh Tông
lấy phương thức học tập, thi cử làm
phương thức chủ yếu, đồng thời là
nguyên tắc để tuyển lựa, bổ nhiệm
quan lại.
- Các cơ qua và chức vụ giúp việc
nhà vua ngày càng được sắp xếp quy
củ và bổ sung đầy đủ (6 Bộ, Hàn Lâm
Viện, Quốc sử viện, Ngự sử đài )
GV: Nhà nước thời Lê sơ khác nhà
nước thời Lý - Trần ở điểm gì?
HS: - Thời Lý-Trần: Nhà nước dân
chủ quý tộc.
- Thời Lê sơ: Nhà nước dân chủ
quan liêu chuyên chế.
HĐ 2: Tìm hiểu về luật pháp 2 Luật pháp:
GV: Ở nước ta pháp luật có từ bao giờ?
HS: - Thời Đinh - Tiền Lê, mặc dù - 1042, Luật Hình Thư.
Trang 4nhà nước tồn tại hơn 30 năm, nhưng
chưa có điều kiện xây dựng pháp luật
- 1042, sau khi nhà Lý thành lập 32
năm, bộ luật thành văn ở nước ta ra
đời(Luật Hình thư).
- Đến thời Lê sơ, luật pháp được
xây dựng tương đối hoàn chỉnh (Luật
Hồng Đức).
- Thời vua Lê Thánh Tông ban hành Luật Hồng Đức
GV: Ý nghĩa của pháp luật?
HS: Đảm bảo trật tự an ninh, kỉ
cương trong xã hội.
GV: Luật pháp thời Lê sơ có điểm gì
giống và khác luật pháp thời Lý Trần?
* Giống: + Bảo vệ quyến lợi của nhà
vua và giai cấp thống trị
+ Bảo vệ trật tự xã hội, bảo
vệ sản xuất nông nghiệp (cấm giết
trâu, bò)
* Khác: Luật pháp thời Lê sơ có
nhiều điểm tiến bộ: bảo vệ quyền lợi
người phụ nữ, đề cập đến vấn đề bình
đẳng giữa nam giới - nữ giới(con gái
thừa hưởng gia tài như con trai).
⇒ Luật pháp ngày càng hoàn chỉnh, có nhiều điểm tiến bộ
HĐ 3: Tìm hiểu về kinh tế 3 Kinh tế:
GV: Tình hình kinh tế thời Lê sơ có gì
giống và khác thời Lý-Trần?
Trang 5HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
HS: - Quan tâm mở rộng diện tích đất
trồng trọt, bởi các chính sách khai
hoang của nhà nước.
- Chú trọng xây dựng hệ thống đê
điều Thời lê sơ có đê Hồng Đức.
- Sự phân hoá ruộng đất ngày
càng sâu sắc Thời Lý, ruộng công
chiếm ưu thế Thời Lê sơ, ruộng tư
ngày càng phát triển.
- Mở rộng diện tích đất trồng
- Xây dựng đê điều
- Sự phân hóa ruộng đất chiếm hữu ngày càng sâu sắc
GV: Thủ công nghiệp? b Thủ công nghiệp:
HS: Hình thành và phát triển các
ngành nghề thủ công truyền
thống.Thời Lê sơ có Cục bánh tác
- Hình thành và phát triển các nghề thủ công truyền thống
- Thời Lê sơ có các phường, xưởng sản xuất (cục bách tác)
GV: Thương nghiệp? c Thương nghiệp:
HS: Chợ làng được mở rộng Thăng
Long, trung tâm thương nghiệp hình
thành từ thời Lý, đến thời Lê sơ trở
thành đô thị buôn bán sầm uất.
*GV: Đến thời Lê sơ, tình hình kinh
tế đã phát triển mạnh mẽ hơn
- Chợ phát triển
- Thăng Long trở thành đô thị buôn bán sầm uất
4 Xã hội:
- GV gọi 2 HS lên vẽ sơ đồ các giai cấp
tầng lớp trong xã hội thời Lý-Trần và
thời Lê sơ (việc chuẩn bị được tiến
Trang 6hành ở nhà)
GV: Nhận xét về 2 sơ đồ đó?
HS:
* Giống: đều có giai cấp thống trị và
giai cấp bị trị với các tầng lớp: quý
tộc, địa chủ tư hữu (ở các làng xã),
nông dân các làng xã, nô tì.
* Khác: Thời Lý-Trần: tầng lớp
vương hầu quý tộc rất đống đảo, năm
mọi quyền lực, tầng lớp nông nô, nô tì
chiếm số đông trong xã hội.
Thời Lê sơ: tầng lớp nô tì giảm dần về
số lượng, tầng lớp địa chủ tư hữu rất
phát triển.
- Phân chia giai cấp ngày càng sâu sắc
HĐ 5: Tìm hiểu về Văn hóa, giáo
dục, khoa học, nghệ thuật:
5 Văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật:
GV: Giáo dục thi cử thời Lê sơ đạt
những thành tựu nào? Khác gì thời
Lý-Trần?
HS :- Khác thời Lý - Trần, thời Lê sơ
tôn sùng đạo Nho.
- Nhà nước quan tâm phát triển
giáo dục(nhiều người đỗ Tiến sĩ: thời
Lê Thánh Tông có tới 501 tiến sĩ).
- Giáo dục được quan tâm phát triển
GV: Văn học thời Lê sơ tập trung phản
ánh nội dung gì?
Trang 7HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG GHI BẢNG
HS: Thể hiện lòng yêu nước, niềm tự
hào dân tộc, ca ngợi thiên nhiên cảnh
đẹp quê hương, ca ngợi nhà vua.
(Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông và hội
Tao đàn).
- Văn học yêu nước
GV: Nhận xét về những thành tựu khoa
học, nghệ thuật thời Lê sơ?
HS: - Phong phú, đa dạng, có nhiều
tác pháp sử học, địa lý học, toán
học rất có giá trị.
- Nghệ thuật kiến trúc điêu luyện,
nhiều công trình lớn.
- Nhiều công trình khoa học, nghệ thuật có giá trị
4 Tổng kết
- Lập bảng thống kê các tác phẩm văn học, sử học nổi tiếng
- Lập bảng thống kê các bậc danh nhân thế kỉ XV
5 Hướng dẫn học tập
- Học bài và làm bài tập đầy đủ
- Chuẩn bị bài để tiết sau làm bài tập
+ Hệ thống các sự kiện trong chương