Đề thi học sinh giỏi về bài Tây Tiến Quang Dũng Văn chương không có gì riêng sẽ không là gì cả Anh/chị hiểu như thế nào về ý kiến trên ? Hãy phân tích bài thơ Tây Tiến để làm sáng tỏ ý kiến đó Gợi ý 1[.]
Trang 1Đề thi học sinh giỏi về bài Tây Tiến-
Quang Dũng
Văn chương không có gì riêng sẽ không là gì cả.
Anh/chị hiểu như thế nào về ý kiến trên ? Hãy phân tích bài thơ Tây Tiến để
làm sáng tỏ ý kiến đó.
Gợi ý:
1 Giải thích nhận định:
– Riêng: nét mới, cái độc đáo.
– Vì sao văn chương phải có cái riêng: văn chương là lĩnh vực của cái độc đáo Mỗi tác phẩm văn chương phải có nét riêng, nét mới ở ý tưởng nghệ thuật cũng như ở hình thức biểu hiện Mỗi nhà văn phải có một thế giới nghệ thuật riêng, một
“chân trời” riêng, một “biên cương” riêng Nhà văn có phong cách thì mới được người đọc chấp nhận và yêu mến Phong cách càng độc đáo thì sức hấp dẫn càng lớn
– Vì sao văn chương không có gì riêng sẽ không là gì cả: mới mẻ, độc đáo là điều kiện tồn tại của tác phẩm văn chương Tác phẩm chương không có gì mới sẽ khôngđược người đọc tiếp nhận Nhà văn có phong cách nghệ thuật mờ nhạt sẽ bị người đọc quên lãng ; lặp lại mình hoặc lặp lại người khác đều là điều tối kị trong hoạt
động sáng tác của nhà văn. Cái bình thường là cõi chết của nghệ thuật (M.Gorki).
=> Nhận định nhấn mạnh tầm quan trọng của phong cách nghệ thuật của người nghệ sĩ ngôn từ trong việc đem đến cái độc đáo cho tác phẩm
2 Phân tích bài thơ để làm rõ vấn đề nghị luận:
a/ Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm
b/ Phân tích
– Nét riêng trong lựa chọn, xử lí đề tài, xác định chủ đề: Người lính Tây Tiến
xuất thân là những trí thức Hà Thành Họ vừa có dáng dấp của những tráng sĩ thuở trước vừa mang đậm vẻ đẹp của người lính chống Pháp, vừa mang vẻ đẹp lãng mạn vừa có chất bi tráng
– Cách nhìn, cách cảm thụ giàu khám phá nghệ thuật (cách nhìn, cách
Trang 2cảm mới mẻ về người lính): trong số những bài thơ viết về người lính năm 1948
như Nhớ của Hồng Nguyên, Cá nước của Tố Hữu, Đồng chí của Chính Hữu… thì
Tây Tiến của Quang Dũng nói nhiều đến sự hi sinh Tác giả không ngần ngại nói đến cái chết của người lính ở chiến trường, ở rừng sâu nước độc, ở biên giới Tây Bắc, cái chết vì súng đạn, cái chết vì bệnh tật, thiếu thốn….nhưng đoạn thơ và cả bài thơ vẫn không hề gây cảm giac bi lụy
– Giọng điệu riêng của bài thơ: Cả bài thơ được bao trùm trong nỗi nhớ
Nỗi nhớ ấy gợi về những kỉ niệm, những hình ảnh với nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau, được diễn tả bằng những giọng điệu phù hợp với mỗi trạng thái cảm xúc
+ Đọan 1: gịong tha thiết, bồi hồi, được cất lên thành những tiếng gọi những từ
cảm thán
+ Đọan 2: tái hiện kỉ niện về những đêm liên hoan thắm tình quân dân, giọng điệu
chuyển sang hồn nhiên , tươi vui; sau đó bâng khuâng, man mác khi gợi lại một cảnh chia tay trong một chiều sương mờ bao phủ Châu Mộc
+ Đọan 3: giọng thơ trang trọng bi tráng, tái hiện hình ảnh người lính Tây Tiến và
sự hi sinh cao cả của họ
+ Đọan 4: tha thiết, bồi hồi….
=> Giọng điệu chủ đạo của bài thơ là bi tráng
– Sử dụng các thủ pháp nghệ thuật mang đậm dấu ấn riêng:
+ Hình ảnh trong bài thơ được sáng tạo bằng nhiều bút pháp khác nhau, tạo nên
những sắc thái thẩm mỹ phong phú Trong bài thơ có hai hình ảnh chính: thiên nhiên miền Tây và người lính Tây Tiến Ở mỗi loại hình ảnh có hai dạng chính, tạonên sắc thái thẩm mỹ phối hợp, bổ sung cho nhau
Thiên nhiên có cái dữ dội, khắc nghiệt, hoang sơ, hùng vĩ: thanh trắc, nét vẽ khoẻ khoắn, dữ dằn. Bên cạnh đó, có những hình ảnh thiên nhiên đầy thơ mộng, ẩn hiện trong sương khói, trong màn mưa, hoa đong đưa : thanh bằng, nét vẽ nhoè mờ kiểutranh lụa Tác giả đã sử dụng nhiều bút pháp để miêu tả, dựng hình ảnh, có khi tả cận cảnh, dừng lại ở những chi tiết khá cụ thể, có khi lại lùi xa để bao quát khung cảnh rộng, mở ra bức tranh phóng khoáng và hùng vĩ của miền Tây
Hình ảnh người lính Tây Tiến cũng hiện ra với nhiều sắc thái, chủ yếu là hào hùng
và hào hoa Hào hùng ở ý chí, tư thế hiên ngang, coi thường gian khổ. Hào hoa ở tâm hồn nhạy cảm trước thiên nhiên, đằm thắm tình người và cả những khát khao,
mơ mộng
=> Trong thơ có nhạc, có hoạ, có chạm khắc theo một cách riêng
+ Đặc sắc ngôn ngữ của Tây Tiến là sự phối hợp, hòa trộn của nhiều sắc thái
phong cách với ngôn ngữ những lớp từ vựng đặc trưng Có thứ ngôn ngữ trang trọng, mang màu sắc cổ kính, chủ yếu miêu tả hình ảnh Tây Tiến và sự hi sinh bi tráng của họ Có lớp từ ngữ sinh động của tiếng nói hàng ngày, in đậm phong cách người lính
Trang 3Một nét sáng tạo trong ngôn ngữ là có những kết hợp từ độc đáo mới lạ tạo nghĩa
mới hoặc sắc thái mới : nhớ chơi vơi, đêm hơi, súng ngửi trời, mưa xa khơi, mùa
em thơm nếp xôi…
Sử dụng địa danh : tạo ấn tượng về tính cụ thể, xác thực của bức tranh thiên
nhiên và cuộc sống con người; gợi được vẻ heo hút nhưng cũng rất hấp dẫn của xứ
lạ phương xa
+ Thể thơ 7 chữ với các biện pháp tu từ: nhân hoá, sử dụng từ láy, liệt kê, nghệ
thuật đối…
Đánh giá chung:
– Nội dung: Tây Tiến của Quang Dũng đã dựng lên đươc một bức tượng đài bất tử
về người lính Tây Tiến hào hoa, dũng cảm Nhà thơ đã tái hiện được hiện thực bi hùng của cuộc kháng chống Pháp trong niềm cảm hứng lãng mạn dạt dào
Nghệ thuật: Bài thơ hội tụ nhiều nét tiêu biểu trong phong cách nghệ thuật thơ Quang Dũng
Tây Tiến là một đóng góp đặc biệt của Quang Dũng cho thơ ca viết về người lính của văn học dân tộc
Nghị luận về hai ý kiến bàn về Tây tiến Quang Dũng
Về đoạn thơ:
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.”
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng – SGK Ngữ Văn 12, tập 1 – Trang 88)
Có ý kiến cho rằng:
Trang 4Đoạn thơ là bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, thơ mộng song cũng đầy dữ dội, khắc nghiệt.
Ý kiến khác lại khẳng định: Đoạn thơ vẽ nên bức tượng đài về người chiến sĩ Tây Tiến gian khổ, hi sinh song cũng rất đỗi lãng mạn, hào hoa
Từ cảm nhận của mình về đoạn thơ, anh (chị) suy nghĩ như thế nào về hai ý kiến trên
1 – Giới thiệu vài nét về tác giả và tác phẩm
– Giới thiệu khái quát về đoạn thơ và ý kiến nhận định
2 Nhận định thứ nhất:
Đoạn thơ là bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, thơ mộng song cũng đầy dữ dội, khắc nghiệt:
– Thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, thơ mộng:
+ Các hình ảnh sương mờ bao phủ cả vùng Tây Bắc rộng lớn, hoa về trong đêm hơi, những ngôi nhà bồng bềnh trong biển sương mờ,…
+ Không gian núi rừng bao la cứ trải ra mênh mông, vô tận trước mắt người lính.+ Những câu thơ nhiều thanh bằng, …
– thiên nhiên cũng rất dữ dội, khắc nghiệt:
+ Các địa danh xa xôi, heo hút: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu
+ Các hình ảnh miêu tả: núi cao, vực sâu, đèo dốc, sương rừng, mưa núi, thác gầm,cọp dữ…
+ Những câu thơ nhiều thanh trắc, nghệ thuật đối, lặp từ, lặp cấu trúc, ngắt nhịp câu thơ, …
3 Nhận định thứ hai:
Đoạn thơ vẽ nên bức tượng đài về người chiến sĩ Tây Tiến gian khổ, hi sinh song cũng rất đỗi lãng mạn, hào hoa * Họ phải đối mặt với bao khó khăn, thử thách, mất mát, hi sinh:
– Ấn tượng đầu tiên của Quang Dũng về người lính Tây Tiến trên đường hành quân là những bước đi mệt mỏi lẩn khuất như chìm đi trong sương dày đặc
– Người lính Tây Tiến phải đối mặt, vượt qua những dốc núi vô cùng hiểm trở với bao gian lao, vất vả: những dốc núi cao như chạm trời xanh, những vực sâu thăm thẳm, những sườn đèo dốc
– Cái hoang dại, dữ dội của núi rừng thường trực, đeo bám người lính Tây Tiến như một định mệnh, luôn hiện hình để hù doạ và hành hạ họ
Trang 5– Dù can trường trong dãi dầu nhưng có khi gian khổ đã quá sức chịu đựng đã khiến cho người lính gục ngã Họ hi sinh trong tư thế vẫn hành quân, vẫn chắc tay súng, vẫn ôm lấy và gục lên quân trang.
* Tâm hồn vẫn rất lãng mạn, hào hoa:
– Vẻ tinh nghịch, tếu táo, chất lính ngang tàng như thách thách cùng hiểm nguy, gian khổ của người lính Tây Tiến
– Trên đường hành quân vất vả, họ thả hồn mình vào thiên nhiên, để trút bỏ hết mọi nhọc nhằn khỏi thân xác, phục tâm, phục sức
– Có lúc họ được dừng chân ở một bản giữa rừng sâu, quây quần bên những bữa cơm thắm tình quân dân cá nước Tình cảm đầm ấm xua tan đi vẻ mệt mỏi trên gương mặt, khiến họ tươi tỉnh hẳn lên
– Cái nhìn lãng mạn đã nâng đỡ cho ngòi bút Quang Dũng, tạo nên màu sắc bi tráng khi nói tới sự hi sinh của người lính Tây Tiến
– Nét đẹp trong tâm hồn lãng mạn, hào hoa của những chàng lính thủ đô giúp họ vượt qua được khó khăn, thử thách để tiếp bước trên đường hành quân, hoàn thành nhiệm vụ
4 Đánh giá chung:
– Hai nhận định đều khái quát được nội dung cơ bản của đoạn thơ
– Cả hai đã cho thấy cái nhìn đầy đủ, rõ nét về thiên nhiên Tây Bắc và người lính Tây Tiến hiện về trong nỗi “nhớ chơi vơi” của nhà thơ khi ông đã rời xa Tây Tiến, rời xa con sông Mã
– Đoạn thơ không chỉ là thiên nhiên Tây Bắc, người chiến sĩ Tây Tiến mà còn là tình yêu, sự gắn bó máu thịt của nhà thơ với Tây Bắc, với Tây Tiến
– Đoạn thơ là sự phối hợp hài hoà giữa yếu tố hiện thực và bút pháp lãng mạn Cả đoạn thơ như một bức tranh thuỷ mặc cổ điển được phác thảo theo lối tạo hình phương đông (so sánh với bút pháp miêu tả người lính trong các sáng tác khác)
5 Khái quát lại vấn đề và đánh giá về thành công của tác giả, tác phẩm trong VHVN giai đoạn 1945 – 1954
Có ý kiến cho rằng: cái đẹp trong nghệ thuật bắt nguồn từ đời sống nhưng quan trọng và trực tiếp hơn cả là cái đẹp trong chính người nghệ sĩ
Anh/chị có đồng tình với quan điểm trên không? Chọn và phân tích một tác phẩm thơ trong giai đoạn 1945 -1975 (lớp 12) để làm sáng rõ ý kiến của mình
Gợi ý:
Giải thích
Trang 6Cái đẹp là một phạm trù mĩ học, chỉ những giá trị tích cực có khả năng bồi dưỡng, nâng cao tâm hồn, nhận thức, trí tuệ và hành động con người.
Cái đẹp trong nghệ thuật bắt nguồn từ đời sống: nguồn gốc cái đẹp trong nghệ thuật, mối quan hệ gắn bó giữa nghệ thuật và đời sống
Cái đẹp trong chính người nghệ sĩ: những giá trị thuộc về tư tưởng, tâm hồn, nhận thức, thái độ và tài năng nghệ thuật
Quan trọng, trực tiếp: nhấn mạnh vai trò của cái đẹp trong bản thân người sáng tạo.Cách diễn đạt thành hai vế, vừa khẳng định mối quan hệ nghệ thuật và đời sống, vừa nhấn mạnh vai trò có tính quyết định của người nghệ sĩ trong việc sáng tạo cái đẹp ở tác phẩm nghệ thuật, thực hiện sứ mệnh cao cả của nhà văn
Bình luận
Ý kiến trên đúng đắn bởi:
Văn học lấy con người và cuộc sống làm đối tượng phản ánh theo quy luật của cái đẹp, nhằm thỏa mãn những tình cảm thẩm mĩ của con người Bản thân cuộc sống con người đã là đối tượng thẩm mỹ của nghệ thuật muôn đời
Quá trình sáng tạo là quá trình mang tính cá nhân, cá thể, chủ quan cao độ Đời sống khi được khúc xạ qua lăng kính chủ quan nghệ sĩ dù hiện lên thế này hay thế kia, bằng cách này hay cách khác, người ta đều có thể trực tiếp hoặc gián tiếp thấy được chân dung tinh thần người sáng tạo Bởi thế, điều quan trọng và trực tiếp hơn
cả của cái đẹp trong nghệ thuật là cái đẹp trong chính người nghệ sĩ
Là nhà văn, phẩm chất quan trọng hàng đầu là tâm hồn, những rung cảm thẩm mỹ Chính những rung cảm này mang đến cái đẹp cho tác phẩm và nguồn mĩ cảm cho người đọc Bên cạnh đó, không thể không kể đến những tư tưởng, thái độ, tình cảmđẹp cùng một tài năng nghệ thuật để truyền tải cái đẹp đời sống vào tác phẩm.Chứng minh
Học sinh có thể chọn bất kì tác phẩm thơ giai đoạn 1945-1975 trong chương trình Ngữ văn 12, miễn là hiểu và phân tích đúng hướng, có ý thức làm nổi bật những ý sau
Cái đẹp trong tác phẩm bắt nguồn từ đời sống (ý phụ)
Cái đẹp trong tác phẩm bắt nguồn từ chính người nghệ sĩ (ý chính)
Đẹp ở tâm (tấm lòng với cuộc sống, con người; ý thức trách nhiệm… )
Đẹp ở tài năng (nghệ thuật, tri thức…)
Đánh giá
Ý kiến đã khẳng định đúng đắn một trong những vấn đề thuộc bản chất của nghệ thuật nói chung, văn học nói riêng
Dạng đề nghị luận về một hay hai ý kiến bàn về tác phẩm Tây Tiến Văn 12
Đề 1: Về bài thơ Tây Tiến Văn 12 của Quang Dũng, có ý kiến cho rằng.
Trang 7“Bài thơ Tây Tiến có phảng phất những nét buồn Những nét đau, nhưng đó là cái buồn đau bi tráng Chứ không phải là cái buồn đau bi lụy”. (Quang Dũng – Tác phẩm chọn lọc, Trần Lê Văn, H.1988).
Từ cảm nhận của anh (chị) về bài thơ Tây Tiến Hãy làm sáng tỏ nhận định trên?
Đề 2: Cảm hứng lãng mạn và bi tráng là nét nổi bật trong bài thơ Tây Tiến Văn 12
của Quang Dũng. Từ bài thơ Tây Tiến, suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên.
Đề 3: Có người nói rằng: “Cảm hứng chủ đạo của bài thơ Tây Tiến là nỗi nhớ da
diết của Quang Dũng về Tây Tiến”. Hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Đề 4:
Tây Tiến là một lệch chuẩn tài hoa và độc đáo Phân tích bài thơ để làm sáng tỏ
nhận định trên
Đề 5: Về hình tượng Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc trong bài thơ Tây Tiến
Có ý kiến cho rằng: người lính ở đây có dáng dấp của các tráng sĩ thuở trước ý kiến khác thì nhấn mạnh: hình tượng người lính mang đậm vẻ đẹp của người chiến
sĩ thời kháng chiến chống Pháp.
Từ cảm nhận của mình về hình tượng này, anh chị hãy bình luận ý kiến trên
Đề 6: Đọc đoạn thơ Tây Tiến đoạn 1. Có ý kiến cho rằng: Đoạn thơ là bức tranh
thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, thơ mộng Song cũng đầy dữ dội, khắc nghiệt Ý kiến khác lại khẳng định: Đoạn thơ vẽ nên bức tượng đài về người chiến sĩ Tây Tiến kiêu hùng, bi tráng Song cũng rất đỗi lãng mạn, hào hoa. Anh (chị) suy nghĩ như
thế nào về hai ý kiến trên?
Dạng đề nghị luận về một vấn đề thuộc tác phẩm Tây Tiến Văn 12
Đề 7: Bàn về cảm hứng hiện thực và lãng mạn trong bài thơ Tây Tiến của Quang
Dũng
Đề 8: Vẻ đẹp ngôn ngữ thơ ca trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng.
Đề 9: Nghệ thuật tổ chức chất liệu ngôn từ trong bài thơ Tây Tiến của Quang
Dũng
Trang 8Đề 10: Vẻ đẹp bi tráng của hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến của
Quang Dũng
Đề 11: Phân tích vẻ đẹp hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến của Quang
Dũng
Dạng đề so sánh hai đối tượng (nội dung) thuộc hai tác phẩm văn học:
Đề 12: Cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên Và tâm hồn của người lính Tây tiến đoàn quân không mọc tóc qua đoạn thơ 1. Từ đó nêu suy
nghĩ của anh (chị) về thái độ của thế hệ trẻ hiện nay đối với công cuộc bảo vệ Tổ quốc mà ông cha ta đã gây dựng
Đề 13: Cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp của những người lính Tây tiến đoàn quân không mọc tóc trong hai đoạn thơ của Tây Tiến và Việt Bắc:
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
(Tây Tiến, Quang Dũng)
Những đường Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất rung
Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan
Trang 9Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
(Trích Tây Tiến Văn 12 – Quang Dũng)
Ta đi ta nhớ những ngày
Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi
Thương nhau chia củ sắn lùi
Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng
Nhớ người mẹ nắng cháy lưng
Địu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô
Nhớ sao lớp học i tờ
Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan Nhớ sao ngày tháng cơ quan
Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo,
Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều
Chày đêm nện cối đều đều suối xa…
(Trích Việt Bắc – Tố Hữu)
Trang 10Đề 15: Cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp riêng của hai đoạn thơ trong tác phẩm Tây Tiến Văn 12 – Quang Dũng và Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm:
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng)
Có biết bao người con gái con trai
Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước.
(Trích Đất Nước, Nguyễn Khoa Điềm)
Đề 16: Cảm nhận của anh (chị) về hai đoạn thơ:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng)
Nhớ khi giặc đến giặc lùng
Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây
Trang 11Núi giăng thành lũy sắt dày
Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù.
(Trích Việt Bắc – Tố Hữu)
Đề 17:
Cảm nhận về vẻ đẹp bi tráng của hình tượng người lính Tây Tiến đoàn quân
không mọc tóc trong bài thơ Tây Tiến (Quang Dũng) và hình tượng Lorca trong
bài thơ Đàn ghi ta của Lorca (Thanh Thảo).
(1) Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
(2)
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
(Trích Tây Tiến, SGK Ngữ văn 12, tập 1, NXB GD, 2018)
Trang 12Anh/ chị hãy cảm nhận hai đoạn thơ trên để thấy được bức tranh thiên núi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ, dữ dội vừa thơ mộng, trữ tình.
–
Hết-HƯỚNG DẪN CHẤM, THANG ĐIỂM
Gợi ý: Mọi người luôn có tâm lí ăn may bởi vì:
– Để hóa giải những lo âu của bản thân/để an ủi bản thân khi gặp phải những áp lực, nguy hiểm, khó khăn …
– Bao biện cho những hành vi/thái độ/ hành động sai trái …
– Trông chờ, ỷ lại, không có sự nỗ lực, chủ động
Trang 13lại/ chưa muốn bắt tay vào làm ngay /chờ một thời
gian nào đó mới hoàn thành công việc
+ ăn may là trông chờ sự may mắn …
-> Muốn thoát khỏi thói quen hoãn lại/ chậm lại
một công việc nào đó cần từ bỏ sự trông chờ vào
may mắn
– Bàn luận ý nghĩa: Tại sao muốn thoát khỏi trì
hoãn đừng mang tâm lí ăn may
+ Khi mang tâm lí ăn may con người sẽ chỉ ổn
định về tinh thần trong chốc lát
+ Không đối diện với những khó khăn, thử thách,
không lường trước được những hậu quả, thiệt hại
do sự trì hoãn bởi mang nặng tâm lí ăn may
+ Luôn trong trạng thái trông chờ, ỷ lại, bị động…
+ Trở nên lười biếng, thiếu ý chí và nghị lực,
không có quyết tâm, thiếu sự chú tâm, tập trung
trong công việc, không có tham vọng thiếu chí
tiến thủ
– Đánh giá, bác bỏ: ý kiến đúng ; ca ngợi đối
tượng ngược lại
– Bài học nhận thức và hành động phù hợp:
+ Về nhận thức: hiểu được để có được thành công
phải từ bỏ thói quen trì hoãn, trông chờ vào sự
may mắn
+ Về hành động: học tập và rèn luyện, chủ động
để đi đến thành công
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
0,25
Trang 14e Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được
vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề. 0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cảm
nhận về hai đoạn thơ để thấy được bức tranh thiên
núi rừng Tây Bắc vừa hùng vĩ, dữ dội vừa thơ
mộng, trữ tình trên con đường hành quân của
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận
* Vài nét về tác giả Quang Dũng, bài thơ Tây
Tiến, đoạn thơ trong Tây Tiến
– Tác giả: Quang Dũng là một gương mặt tiêu
biểu của thơ ca Việt Nam ngay từ những năm đầu
cuộc kháng chiến chống Pháp với hồn thơ phóng
khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa
– Tác phẩm: in trong tập Mây đầu ô, sáng tác cuối
1948 tại Phù Lưu Chanh khi tác giả đã rời xa đơn
vị Tây Tiến chưa được bao lâu
– Hai đoạn thơ : nằm ở đoạn thứ nhất và thứ hai
của bài, là bức họa ngôn từ về bức tranh thiên
nhiên miền Tây vừa hùng vĩ, dữ dội vừa thơ
* Bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội:
– Nội dung:
+ Dốc núi miền Tây được miêu tả hoặc trực tiếp
hoặc gián tiếp nhưng đều được khắc họa đồng thời
1,25
Trang 15cả sự hiểm trở lẫn vẻ đẹp hùng vĩ, kì thú; mưa
rừng cho thấy cả thung lũng mờ mịt như tan loãng
trong biển mưa, không gian bỗng như mênh mang,
xa vời hơn…
+ Thiên nhiên cho thấy nỗi khó khăn, gian khổ và
lòng dũng cảm, can trường của người lính trên
những chặng đường hành quân
– Đặc sắc nghệ thuật: Nhiều thanh trắc, các từ láy
liên tiếp, hình ảnh độc đáo súng ngửi trời, tiểu
đối…
* Bức tranh thiên nhiên thơ mộng, trữ tình:
– Nội dung:
+ Chiều sương mơ hồ, bảng lảng; hồn lau như biết
sẻ chia nỗi niềm với con người; hoa đong
đưa như muốn làm duyên làm dáng… Cảnh buồn
song chứa chan thi vị
+ Thiên nhiên hé mở tâm hồn nhạy cảm, tinh tế,
lãng mạn, giàu mộng mơ của người lính Tây Tiến
– Đặc sắc về nghệ thuật: Từ ngữ, hình ảnh giàu
sức gợi tả, biểu cảm; chất nhạc và chất thơ hòa
quyện; nét vẽ mềm mại, tinh tế…
1,25
* Đánh giá chung:
– Cả hai đoạn thơ đều miêu tả thiên nhiên Tây Bắc
trên chặng đường hành quân của người lính Tây
Tiến Thiên nhiên đều được diễn tả thành niềm
thương, nỗi nhớ; là phông nền để tôn vinh vẻ đẹp
của người lính Tây Tiến. Hai đoạn thơ cũng là
dòng cảm xúc chan chứa, tiếc nuối về vẻ đẹp của
thiên nhiên trong hoài niệm
– Nếu bức tranh núi rừng Tây Bắc ở đoạn thơ thứ
Trang 16nhất là những nét vẽ rắn rỏi, cứng cỏi khắc họa không gian hùng vĩ, dữ dội như thử thách lòng người thì ở đoạn thơ thứ hai lại là những nét vẽ mềm mại, mơ hồ, huyền ảo bởi sương khói và sông nước Nếu đoạn thơ đầu chủ yếu tác giả sử dụng thanh trắc kết hợp với từ láy khắc họa ấn tượng về độ cao độ và độ sâu của địa hình Tây Bắc thì đoạn thơ thứ hai lại dàn trải đều đều theo những thanh bằng góp phần tô rõ hơn những phẳng lặng, bình yên của sông nước nơi đây.
– Hai đoạn thơ minh chứng rõ ràng cho nhận xét:
Quang Dũng là một nghệ sĩ tài hoa Sáng tạo của người nghệ sĩ trong nghệ thuật không chỉ không lặp lại người khác mà còn không lặp lại chính mình
Cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến
Cảm Hứng Lãng Mạn Và Tinh Thần Bi Tráng Trong Bài Thơ Tây Tiến, Mẫu
Số 1:
Cảm hứng lãng mạn thể hiện cái tôi đầy tình cảm cảm xúc và phát huy cao độ trítưởng tượng Cái tôi của Quang Dũng trong Tây Tiến là một cái tôi như thế Nótrào ra ngay đầu bài thơ, đầy áp và mãnh liệt trong một nỗi "nhớ chơi vơi" rất lạ,một dòng suối trong suốt bài thơ Cái tôi ấy có mặt khắp mọi nơi, lắng đọng từngchỗ, từ cảnh chiến trường hiểm trở, hoang sơ đến cảnh song nước thanh bình, thơmộng, đến một hội đuốc hoa đầy sắc màu của xứ lạ phương xa; từ nỗi nhớ một bảnlàng Mai Châu "cơm lên khói" đến một "đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm" thật hàohoa lãng mạn Nhà thơ đã tô đậm cái phi thường, gây ấn tượng mạnh về cái hùng
vĩ, dữ dội và cái thơ mộng, tuyệt mĩ bằng cách sử dụng rộng rãi thủ pháp đối lập(chẳng hạn, trong hai câu thơ: Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống / nhà ai PhaLuông mưa xa khơi; Trí tưởng tượng bay bổng khiến thi nhân hình dung ra một
"đêm hơi", cảm được cái oai linh của Thần Núi, thấy được "hồn lau nẻo bến bờ" vànghe được cả tiếng "sông Mã gầm lên khúc độc hành"
Tinh thần bi tráng thể hiện ở chỗ không lẩn tránh cái bi, thường đề cập đến cáichết, nhưng đó không phải là cái chết bi lụy mà là cái chết hào hùng, lẫm liệt của
Trang 17người chiến sĩ đi vào cõi bất tử Bài thơ ba lần nói đến cái chết, cái chết nào cũngđẹp, nhưng đẹp nhất là cái chết sang trọng này:
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
Sang trọng vì được bọc trong những tấm chiến bào, được về tựu nghĩa cùng vớiĐất mẹ, và nhất là được thiên nhiên tấu lên khúc nhạc dữ dội và oai hùng để đưatiễn hương hồn người chiến sĩ Ở đây thủ pháp cường điệu đã đẩy chất bi tráng lênđến đỉnh cao diệu kì cùa nó
Chất bi tráng làm nên sắc diện bài thơ, có mặt trong cả tác phẩm, nhưng nổi rõ và
in dấu đậm nhất ở đoạn thứ ba khi Quang Dũng miêu tả chân dung người lính TâyTiến, đồng đội cùa ông, trong các cặp hình ảnh đối lập: giữa ngoại hình tiều tụy vớithần thái "dữ oai hùm", giữa "mắt trừng gửi mộng qua biên giới" với "đêm mơ HàNội dáng kiều thơm", và nhất là giữa hình ảnh của cái chết "rải rác biên cương mồviễn xứ" với lí tưởng đánh giặc thanh thản đến lạ lùng của người chiến sĩ "chiếntrường đi chẳng tiếc đời xanh!" Một tư thế ra đi như thế thì cái chết còn có nghĩa lí
gì đối với họ?
Như vậy chúng tôi đã gợi ý Cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng trong bài thơ Tây Tiến bài tiếp theo, các em chuẩn bị cho phần Cảm nhận về đoạn thơ sau trong bài Tây Tiến: "Tây Tiến đoàn binh lên khúc độc hành" và cùng với phần Bình giảng bài thơ Tây Tiến để có thể hiểu rõ hơn về nội dung này.
Hà đông cũ - T.Đ.X) anh biết bài thơ "Tây Tiến""
Muốn hiểu được bài thơ Tây Tiến, trước hết cần phải có những hiểu biết về đoànquân Tây Tiến cùng với địa bàn hoạt động cuả nó
Khoảng cuối mùa xuân năm 1947, Quang Dũng gia nhập đoàn quân Tây Tiến Đó
là một đơn vị thành lập vào đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào
để bảo vệ biên giới Lào - Việt, đánh tiêu hao địch ở Thượng lào để hỗ trợ cho cuộc
Trang 18kháng chiến ở những vùng khác trên đất Lào Điạ bàn hoạt động cuả đoàn quânTây Tiến khá rộng, bao gồm vùng rừng núi Tây Bắc Việt Nam và Thượng Lào: từChâu Mai, Châu Mộc sang tận Sầm Nứa rồi vòng về qua miền tây Thanh Hoá,những nơi này lúc đó còn rất hoang vu và hiểm trở, núi cao, sông sâu, rừng dầy,nhiều thú dữ.
Những người lính Tây Tiến phần đông là thanh niên Hà Nội, thuộc nhiều tầng lớpkhác nhau, trong đó có cả những học sinh, sinh viên (Quang Dũng thuộc số này).Sinh hoạt cuả những người lính Tây Tiến hết sức gian khổ, ốm đau không có thuốcmen, tử vong vì sốt rét nhiều hơn là vì đánh trận Tuy vậy, họ vẫn sống rất lạc quan
và chiến đấu dũng cảm Vượt lên trên mọi thử thách khắc nghiệt cuả chiến tranh vàhoàn cảnh sống cực kì gian khổ, họ vẫn giữ được cái cốt cách hào hoa, thanh lịch,rất yêu đời và cũng rất lãng mạn
Bài thơ "Tây Tiến" có 2 đặc điểm nổi bật: cảm hứng lãng mạn và tinh thần bitráng
Cảm hứng lãng mạn thể hiện ở "cái tôi" đầy tình cảm, cảm xúc cuả nhà thơ Nóphát huy cao độ trí tưởng tượng, sử dụng rộng rãi những yêú tố cường điệu vàphóng đại, những thủ pháp đối lập để tô đậm cái phi thường, tạo nên ấn tượngmạnh mẽ về cái hùng vĩ và cái tuyệt mĩ
Thiên nhiên Tây Bắc qua ngòi bút lãng mạn cuả Quang Dũng, được cảm nhận với
vẻ đẹp vưà đa dạng vừa độc đáo, vưà hùng vĩ vưà thơ mộng, hoang sơ mà ấm áp.Hình ảnh những cô gái, những con người Tây Bắc càng tô đậm thêm chất huyền bí,thơ mộng cuả núi rừng Chất lãng mạn được thể hiện chủ yếu ở cảm hứng hướngtới cái cao cả, sẵn sàng xả thân, hi sinh tất cả cho lí tưởng chung cuả cộng đồng,cuả toàn dân tộc
"Tây Tiến" không hề che giấu cái bi Nhưng bi mà không bi lụy Cái bi được thểhiện bằng một giọng điệu, âm hưởng, màu sắc tráng lệ, hào hùng Chất lãng mạnhoà hợp với chất bi tráng, tạo nên vẻ đẹp độc đáo cuả bài thơ Cảm xúc chủ đạoxuyên suốt bài thơ là một nỗi nhớ da diết, bao trùm lên cả không gian và thời gian:
"Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng nuí nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi"