Tuần 20 Bài 19 – Tiết Đọc – Hiểu văn bản TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA Hồ Chí Minh I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Nét đẹp truyền thống yêu nước của nhân dân ta Đặc điểm nghệ thuật văn nghị luận Hồ Chí Mi[.]
Trang 1Tuần 20
Bài 19 – Tiết : Đọc – Hiểu văn bản TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA
Hồ Chí Minh
-I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Nét đẹp truyền thống yêu nước của nhân dân ta
- Đặc điểm nghệ thuật văn nghị luận Hồ Chí Minh qua văn bản
2 Năng lực:
a Năng lực chung:Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và
sáng tạo, năng lực giao tiếp và hợp tác
b Năng lực chuyên biệt:
- Nhận biết văn bản nghị luận xã hội
- Đọc – hiểu văn bản nghị luận xã hội
- Chọn, trình bày dẫn chứng trong tạo lập văn bản nghị luận chứng minh
3 Phẩm chất:
Yêu nước biết quý trọng giữ gìn phát huy truyền thống của đất nước
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Kế hoạch bài học
- Học liệu: sgk, phiếu học tập, tiểu sử Hồ Chí Minh
- Giao nhiệm vụ chuẩn bị bài cụ thể cho học sinh
2 Chuẩn bị của học sinh: Soạn bài: Nghiên cứu trả lời các câu hỏi sgk
III TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
1 Mục tiêu: - Tạo tâm thế cho học sinh, gây hứng thú, kích thích sự tò mò muốn được khám phá kiến thức
- Kết nối kiến thức đã có với kiến thức mới
2 Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân
3 Sản phẩm hoạt động: Hs trình bày miệng
4 Phương án kiểm tra, đánh giá: Giáo viên đánh giá
5 Tiến trình hoạt động:
* Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên yêu cầu:
Trang 2+ Kể tên một văn bản em đã học ở lớp 6 viết về lòng yêu nước và cho biết cảm xúc, ấn tượng sâu sắc mà văn bản đó để lại cho em?
+ Em thấy văn bản đó và văn bản “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” có điểm gì giống nhau?
- Học sinh tiếp nhận: Lắng nghe và suy nghĩ
*Thực hiện nhiệm vụ:
- Học sinh: Suy nghĩ, trả lời
- Giáo viên: Lắng nghe, nhận xét
- Dự kiến sản phẩm:
+ Văn bản “Lòng yêu nước” của I.Ê-ren-bua -> chân lí của lòng yêu nước và lòng yêu nước luôn tồn tại trong trái tim mỗi công dân
+ Điểm giống: Cùng đề cập đến lòng yêu nước và chỉ ra nó được khơi dậy mạnh
mẽ khi Tổ quốc lâm nguy
* Báo cáo kết quả
- một số học sinh trình bày ý kiến của mình trước lớp
* Đánh giá kết quả
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
-> Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Đúng như các em vừa trình bày tinh thần yêu nước là một giá trị tinh thần cao quý của mỗi dân tộc Ở mỗi
thời đại, hoàn cảnh biểu hiện của nó cũng rất đa dạng Trong văn bản “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” mà chúng ta tìm hiểu hôm nay Hồ Chí Minh đã đưa
ra một nhận định xác đáng về tinh thần này dưới một văn bản nghị luận chặt chẽ giàu sức thuyết phục Vì vậy trong tiết học này chúng ta cần:
(->Giáo viên nêu mục tiêu bài học)
- Hiểu được nét đẹp truyền thống yêu nước của nhân dân ta
- Đặc điểm nghệ thuật văn nghị luận Hồ Chí Minh qua văn bản
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả, văn bản
- Mục tiêu: Học sinh nắm được những nét cơ bản
về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch HCM cũng
như hoàn cảnh ra đời, thể loại, cách đọc, bố cục
văn bản
- Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận
I Tìm hiểu chung:
Trang 3nhóm
- Phương thức thực hiện:
+ Hoạt động cá nhân
+ Hoạt động nhóm
+ Hoạt động chung cả lớp
- Sản phẩm hoạt động:
+ nội dung hs trình bày miệng
+ phiếu học tập của nhóm
- Phương án kiểm tra, đánh giá
+ Học sinh tự đánh giá
+ Học sinh đánh giá lẫn nhau
+ Giáo viên đánh giá
- Tiến trình hoạt động:
1 Chuyển giao nhiệm vụ
NV1: Nhắc lại những nét chính về tác gải Hồ Chí minh
NV2: Nêu xuất xứ, thể loại, cách đọc văn bản? -> Học sinh làm việc cá nhân
- NV3: Hoạt động nhóm nêu bố cục văn bản
2.Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh:
NV1: Trình bày ý kiến cá nhân
NV2: Nêu cách đọc
NV3: Hoạt động nhóm và trình bày
- Giáo viên: Hướng dẫn học sinh thực hiện từng
NV
- Quan sát, động viên, lắng nghe học sinh trình bày
- Dự kiến sản phẩm:
+ Vài nét về tiểu sử HCM
+ Xuất xứ, thể loại văn bản
+ Cách đọc văn bản
+ Bố cục văn bản
3 Báo cáo kết quả:
Trang 4NV1+ 2:
- Học sinh trình bày miệng ý kiến của mình
- Học sinh khác bổ sung
NV3: Đại diện nhóm trình bày
-Nhóm khác bổ sung
Cụ thể:
Em đã được biết về tác giả HCM qua bài thơ
nào? Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả HCM
?
Văn chính luận chiếm một vị trí quan trọng trong
sự nghiệp văn thơ Hồ Chí Minh
- Dựa vào c.thích (*), em hãy nêu xuất xứ của văn
bản?
=> Trong bản báo cáo Bác nêu quan điểm yêu
nước là truyền thống quý báu đáng tự hào của
nhân dân ta được hình thành qua trường kì lịch sử
và ngày càng được bồi đắp thêm Hiểu rõ và phát
huy truyền thống đó trong hoàn cảnh kháng chiến
chống kẻ thù xâm lược là một việc hết sức quan
trọng
Văn bản thuộc thể loại gì?
- HS trả lời
- Học sinh tự nêu cách đọc, GV hướng dẫn đọc:
Giọng to rõ ràng mạch lạc, dứt khoát nhưng tình
cảm
- GV đọc mẫu, gọi hs đọc
- Học sinh đọc -> nhật xét
- GV nhận xét, sửa chữa
Giải thích nghĩa từ “quyên”; “nồng nàn”?
- HS đọc các từ khó còn lại
Bài văn nghị luận về vấn đề gì ?
- Lòng yêu nước của nhân dân ta
1 Tác giả
- Hồ Chí Minh (1890-1969)
- Quê ở lang Sen - Kim Liên- Nam Đàn - Nghệ An
- Là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc
2 Văn bản:
a Xuất xứ, thể loại:
- Bài văn trích trong "Báo cáo chính trị" của Chủ tịch HCM tại Đại hội lần thứ II, tháng 2/
1951 của Đảng LĐ VN
- Thể loại: Nghị luận xã hội
(chứng minh một vấn đề
chính trị xã hội)
b Đọc, chú thích, bố cục
- Bố cục: 3 phần
+ MB (Đ1): Nhận định chung
về lòng yêu nước
+ TB (Đ2,3): CM những biểu hiện của lòng yêu nước
Trang 5Câu văn nào giữ vai trò là câu chốt thâu tóm ND
vấn đề nghị luận trong bài ?
- Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước
Hs thảo luận nhóm: Tìm bố cục bài văn và lập dàn
ý theo trình tự lập luận trong bài ?
4 Đánh giá kết quả:
- Học sinh nhận xét, đánh giá, bổ sung
- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung:
-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
HĐ 2: Đọc, hiểu văn bản
- Mục tiêu chung: Hiểu được nét đẹp truyền thống
yêu nước của nhân dân ta
+ Đặc điểm nghệ thuật văn nghị luận HCM qua
văn bản
+ Nhận biết văn bản nghị luận xã hội
+ Đọc, hiểu văn bản nghị luận xã hội
+ Chọn, trình bày dẫn chứng trong tạo lập văn
bản nghị luận chứng minh
Mục tiêu phần 1: Học sinh nắm được nhận định
chung về lòng yêu nước, cách nâu nhận định trong
văn nghị luận
- PP: Vấn đáp, thuyết trình kết hợp trao đổi cặp
đôi
- Phương thức thực hiện:
+ Hoạt động cá nhân
+ Hoạt động cặp đôi
+ Hoạt động chung cả lớp
- Sản phẩm hoạt động:
+ nội dung hs trình bày miệng
Phương án kiểm tra, đánh giá
+ Học sinh đánh giá lẫn nhau
+ KB (Đ4): Nhiệm vụ của chúng ta
II Đọc, hiểu văn bản:
1 Nhận định chung về lòng yêu nước:
Trang 6
+ Giáo viên đánh giá
- Tiến trình hoạt động:
1 Chuyển giao nhiệm vụ
NV1: Hoạt động cá nhân
HS đọc đoạn 1
Đoạn 1 nêu nội dung gì ?
Ngay ở phần MB, HCM trong cương vị Chủ tịch nước đã thay mặt toàn Đảng toàn dân ta khẳng định 1 chân lí, đó là chân lí gì?
Em có nhận xét gì về cách viết câu văn của tác giả ?
Cách nêu luận điểm của tác giả HCM có gì đặc biệt ?
Lòng yêu nước của nhân dân ta được nhấn mạnh trên lĩnh vực nào? Vì sao ?
NV2: Trao đổi cặp đôi trả lời các câu hỏi
Câu 1: Em hãy tìm những hình ảnh nổi bật nhất được tác giả dùng để diễn tả lòng yêu nước trong đoạn văn? Cách nêu hình ảnh?
Câu 2: Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả? Nêu tác dụng của cách dùng từ đó ?
2.Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh:
NV1: Trình bày ý kiến cá nhân
NV3: Hoạt động cặp đôi và trình bày
- Giáo viên: Hướng dẫn học sinh thực hiện từng
NV
- Quan sát, động viên, lắng nghe học sinh trình bày
- Dự kiến sản phẩm:
+ Nêu được luận điểm của bài văn (Nhận định chung về lòng yêu nước)
+ Cách trình bày luận điểm
+ ý nghĩa của luận điểm
Trang 73 Báo cáo kết quả:
Học sinh báo cáo kết quả làm việc theo từng
nhiệm vụ được giao
- Báo cáo kết quả làm việc cá nhân
HS đọc đoạn 1
Đoạn 1 nêu nội dung gì ?
Hs nêu
Ngay ở phần MB, HCM trong cương vị Chủ tịch
nước đã thay mặt toàn Đảng toàn dân ta khẳng
định 1 chân lí, đó là chân lí gì?
- HS trả lời: Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước,
đó là truyền thống quý báu của ta
Em có nhận xét gì về cách viết câu văn của tác
giả ?
- Lời văn ngắn gọn, vừa phản ánh LS, vừa nhìn
nhận đánh giá và nêu cảm xúc về LS, về đạo lí
của DT
Cách nêu luận điểm của tác giả HCM có gì đặc
biệt ?
- HS trả lời: nêu luận điểm ngắn gọn, giản dị,
mang tính thuyết phục cao
Lòng yêu nước của nhân dân ta được nhấn mạnh
trên lĩnh vực nào? Vì sao ?
- Đấu tranh chống giặc ngoại xâm Vì đặc điểm
LS của DT ta luôn phải chống ngoại xâm nên cần
đến lòng yêu nước
- Báo cáo kết quả trao đổi cặp đôi:
Em hãy tìm những hình ảnh nổi bật nhất được tác
giả dùng để diễn tả lòng yêu nước trong đoạn
văn? Cách nêu hình ảnh?
- Nó kết thành…lũ cướp nước
Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả?
Nêu tác dụng của cách dùng từ đó ?
- Lặp lại nhiều lần đại từ nó ( tức lòng yêu nước);
- Cách nêu luận điểm ngắn gọn, giản dị, mang tính thuyết phục cao khẳng định chân lí: Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước, đó là truyền thống quý báu của ta
- Hình ảnh so sánh, điệp ngữ kết hợp với động từ, tính từ -> diễn tả đúng hình ảnh và sức công phá của làn sóng yêu nước
<=> Gợi tả sức mạnh của lòng yêu nước, tạo khí thế mạnh mẽ cho câu văn, thuyết phục người đọc
2 Chứng minh những biểu hiện của lòng yêu nước:
a Lòng yêu nước trong lịch
sử thời quá khứ:
Trang 8các động từ mạnh dùng liên tiếp ( kết thành, lướt qua, nhấn chìm )
4 Đánh giá kết quả:
- Học sinh nhận xét, đánh giá, bổ sung
- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung:
-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng
- Mục tiêu của phần 2 văn bản: Học sinh nắm
được những biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước qua hệ thống dẫn chúng toàn diện của tác giả; thấy được cách trình bày dẫn chứng trong văn bản nghị luận thuyết phục
- Phương thức thực hiện:
+ Hoạt động nhóm, kĩ thuật sơ đồ tư duy
+ Hoạt động chung cả lớp
- Sản phẩm hoạt động: Phiếu học của nhóm được chuẩn bị trước ở nhà
- Phương án kiểm tra, đánh giá
+ Học sinh tự đánh giá
+ Học sinh đánh giá lẫn nhau
+ Giáo viên đánh giá
- Tiến trình hoạt động
1 Chuyển giao nhiệm vụ
Giáo viên yêu cầu học sinh làm dự án theo nhóm
ở nhà:
Yêu cầu 1: nghiên cứu đoạn văn thứ hai và cho
biết
- Lòng yêu nước trong qúa khứ được xác nhận bằng những chứng cớ LS nào ?
Trước khi đưa ra dẫn chứng, tác giả đã khẳng định điều gì ?
Vì sao tác giả lại khẳng định như vậy ?
Em có nhận xét gì về cách đưa dẫn của tác giả ở
Trang 9đoạn văn này ?
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ?
Yêu cầu 2: đọc đoạn văn thứ 3 và cho biết
Để c/m lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay,
tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào ?
Các dẫn chứng được đưa ra theo cách nào ?
Dẫn chứng được trình bày theo kiểu câu có mô
hình chung nào? Cấu trúc dẫn chứng ấy có quan
hệ với nhau như thế nào?
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ?
Yêu cầu 3: Vẽ sơ đồ tư duy cách lập luận của tác
giả ở hai đoạn văn
- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ: Lắng nghe ghi
chép yêu cầu, lên kế haochj thực hiện
2 Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh Tập hợp nhóm làm ở nhà trên phiếu
học tập
- Giáo viên: Hướng dẫn học sinh thực hiện từng
yêu cầu, cách trình bày sản phẩm và yêu cầu cần
đạt của sản phẩm
- Dự kiến sản phẩm:
+ nêu được nội dung chủ yếu của mỗi đoạn văn
+ cách nêu dẫn chứng
+ ý nghĩa của dẫn chứng
+ khái quát được hệ thống lập luận bằng sơ đồ
đơn giản
3.Báo cáo kết quả
Gv tổ chức cho học sinh báo cáo sản phẩm của
mình trước lớp
- Mỗi nhóm báo cáo kết của thực hiện một yêu
cầu
- Các nhóm khác nhận xét bổ sung hoàn thiaeenj
sản phẩm
Cụ thể:
- Dẫn chứng: Chúng ta có quyền tự hào vì những trang
LS vẻ vang về thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, , Q.Trung,
Trang 10Trước khi cho các nhóm trình bày sản phẩm Gv
yêu cầu Hs đọc đoạn 2,3
-Học sinh đọc
Hai đoạn này có nhiệm vụ gì ?
- Chứng minh những biểu hiện của lòng yêu nước
GV: Để làm rõ lòng yêu nước, tác giả đã đưa ra
những chứng cớ của lòng yêu nước trong hai thời
kì: Lòng yêu nước trong qúa khứ của LS DT và
lòng yêu nước ngày nay của đồng bào ta
Hãy chỉ ra các đoạn văn tương ứng?
- Từ lịch sử…… anh hùng
- Đồng bào… yêu nước
Nhóm 1 báo cáo kết quả thực hiện yêu cầu 1 dự
kiến như sau:
- Lòng yêu nước trong qúa khứ được xác nhận
bằng những chứng cớ LS nào ?
Trước khi đưa ra dẫn chứng, tác giả đã khẳng
định điều gì ?
Vì sao tác giả lại khẳng định như vậy ?
- Vì đây là các thời đại gắn liền với các chiến
công hiển hách trong LS chống ngoại xâm của
DT
Em có nhận xét gì về cách đưa dẫn của tác giả ở
đoạn văn này ?
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ?
Sau khi hs nhóm 1 trình bày - hs nhóm khác nhận
xét - Gv chốt – hs ghi kiến thức cơ bản
Chuyển ý sang yêu cầu 2: Lịch sử dân tộc anh
hùng mang truyền thống yêu nước từ ngàn xưa
được nối tiếp theo dòng chảy của thời gian, của
mạch nguồn sức sống DT được biểu hiện bằng 1
câu chuyển ý, chuyển đoạn Đó là câu nào?
Em có nhận xét gì về câu văn chuyển ý này?
-> Dẫn chứng tiêu biểu, được liệt kê theo trình tự thời gian
LS
=>Ca ngợi những chiến công hiển hách trong LS chống ngoại xâm của DT
b Lòng yêu nước ngày nay của đồng bào ta:
- Nhận định chung: Đồng bào
ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước
- Liệt kê dẫn chứng theo mô hình "từ đến" vừa cụ thể, vừa toàn diện
=> Cảm phục, ngưỡng mộ lòng yêu nước của đồng bào
ta trong cuộc kháng chiến chống TD Pháp
Trang 11- Câu văn chuyển ý tự nhiên và chặt chẽ
Gọi nhóm thứ 2 trình bày yêu cầu 2
Để c/m lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay,
tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào ?
- Từ các cụ già đến các cháu
-Từ những chiến sĩ , đến những công chức
-Từ những nam nữ công nhân , cho đến những
Các dẫn chứng được đưa ra theo cách nào ?Dẫn
chứng được trình bày theo kiểu câu có mô hình
chung nào? Cấu trúc dẫn chứng ấy có quan hệ
với nhau như thế nào?
- Mô hình LK: Từ đến để làm sáng tỏ chủ đề
đoạn văn: Lòng yêu nước của đồng bào ta trong
kháng chiến chống TD Pháp
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ?
- HS trả lời trên sản phẩm
Sau khi hs nhóm 2 trình bày - hs nhóm khác nhận
xét - Gv chốt – hs ghi kiến thức cơ bản
Yêu cầu nhóm thứ 3 trình bày yêu cầu 3
Mô hình lập luận đoạn 2
Mô hình lập luận đoạn 3
* Kết luận: Với nghệ thuật liệt kê trùng điệp, lí lẽ hùng hồn, dẫn chứng cụ thể, lập luận đanh thép tác giả đã chứng minh lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân ta cả trong quá khứ và hiện tại Nó
ăn sâu vào tiềm thức mọi tầng lớp nhân dân, mọi công việc
3 Nhiệm vụ của Đảng viên:
LĐ: Lịch
sử có
nhiều
cuộc
kháng
chiến vĩ
đại
Dẫn chứng:
những trang
LS vẻ vang
về thời đại
Bà Trưng, Bà Triệu, , Q.Trung
Kết luận:
Chúng
ta phải ghi nhớ công lao ấy
LĐ: Đồng
bào ta
ngày nay
cũng rất
xứng đáng
với tổ tiên
ta ngày
Dẫn chứng:
- Từ các cụ già
đến các cháu
-Từ những chiến sĩ , đến những công chức
-Từ những nam nữ
Kết luận:
Khác nhau nơi việc làm nhưng giống nhau nơi lòng yêu