TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN VĂN ƠN TỔ KHỐI 5 CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN KHOA HỌC LỚP 5 1 Năm học 2022 – 2023 CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN KHOA HỌ[.]
Trang 1TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN VĂN ƠN
TỔ KHỐI 5
CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN KHOA HỌC
LỚP 5
Trang 2Năm học 2022 – 2023
CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN KHOA HỌC LỚP 5
- Thời gian: 7 giờ, ngày 18 tháng 2 năm 2023
- Địa điểm: Phòng học lớp 5.1
- Người triển khai: Hoàng Thị Trang – GVDL 5.2
- Người dạy minh họa: Dương Thùy Trinh – GVDL 5.1
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo chỉ thị 29/2001/CT - BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ: “Đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp, phương thức dạy và học Công nghệ thông tin là phương tiện để tiến tới một xã hội học tập”
Việc sử dụng CNTT trong giáo dục ở tỉnh Bình Dương đã trở nên phổ biến Trong công tác giảng dạy, CNTT có tác dụng mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp dạy và học Nhờ đó mà học sinh hứng thú hơn trong học tập, kết quả học tập của các em tốt hơn Ứng dụng CNTT có thể đưa vào tất cả các môn học
Trang 3Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình để tìm ra kiến thức mới trong quá trình dạy học đã được giáo viên sử dụng từ lâu trong giảng dạy đặc biệt là ở phân môn Khoa học Trước đây trong bài giảng phân môn Khoa học lớp 5 khi sử dụng kênh hình để hướng dẫn học sinh tìm kiến thức mới, nhiều khi hình ảnh trong sách giáo khoa lại nhỏ, giáo viên rất khó khăn hướng dẫn cho học sinh cả lớp nhận thấy rõ hết các chi tiết cần khai thác Đồ dùng dạy học tự làm nhiều khi không đáp ứng về số lượng và chất lượng nên hiệu quả của việc khai thác kiến thức mới từ kênh hình chưa cao
Trường tiểu học Trần Văn Ơn, nơi tôi công tác cũng đã ứng dụng CNTT vào dạy học được 2 năm, bản thân tôi cũng nhận thấy hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy Vì vậy tôi cũng đã mạnh dạn đưa CNTT vào dạy học và đạt được những kết quả tương đối cao trong quá trình tìm hiểu và đổi mới phương pháp dạy học của mình Quađó, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm.Vì những lý do trên, tập thể tổ 5 đã chọn chuyên đề: “Ứng dụng cộng nghệ thông tin trong giảng dạy môn Khoa học lớp 5”
II THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi
Được sự quan tâm của BGH nhà trường, thường xuyên mở lớp tập huấn về sử dụng CNTT cho giáo viên, nhà trường cũng thường xuyên tổ chức các buổi chuyên đề
về ứng dụng CNTT cho giáo viên trao đổi kinh nghiệm học hỏi lẫn nhau
Đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm liền Luôn năng động, sáng tạo trong giảng dạy
Đa số các em học sinh có ý thức học tập tốt, chuẩn bị bài đầy đủ trước khi đến lớp Phụ huynh học sinh quan tâm đến việc học của các em
2.Khó khăn:
Do nhà trường vừa mới thành lập nên cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho dạy học, đặc biệt là phục vụ cho việc ứng dụng CNTT của nhà trường còn nhiều hạn chế: Thiếu các phòng học chức năng; số máy chiếu, máy tính còn ít
Việc sử dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học chưa được nghiên cứu sâu dẫn đến việc ứng dụng CNTT trong các hoạt động dạy học còn hạn chế
Một số học sinh còn chưa chủ động, tự giác trong học tập
Phần nhỏ phụ huynh là công nhân nên việc quan tâm đến các em học sinh còn hạn chế
3 Thực trạng khảo sát khi chưa áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Khoa học ở khối 5 năm học 2022 - 2023
Trong quá trình khảo sát, tôi lấy khối5 làm thực nghiệm áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy
Đầu năm học tôi có khảo sát thực trạng học môn Khoa học của khối5.Thực trạng học môn khoa học như bảng thống kê dưới đây:
Trang 4Bảng khảo sát về lực học môn Khoa học ở khối 5
Năm học Khối Sĩ số Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành
SL % SL % SL % Đầu năm học
2022 - 2023 5 329 74 22,5 225 68,4 30 9,1
Phát huy tính tích cực của học sinh là sự vận dụng triệt để việc đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên Làm sao để truyền tải kiến thức đến các em một cách tốt nhất, làm thế nào để các em nắm bài một cách hiệu quả nhất? Đó là điều mong mỏi của tất cả các thầy cô, một trong những nguyên tắc cơ bản của việc dạy và học đó là đồ dùng trực quan Đồ dùng trực quan giúp cho học sinh hiểu biết cụ thể những sự vật mà giáo viên trực tiếp minh họa
Trên thực tế không phải bài học nào, môn học nào giáo viên cũng tìm được đồ dùng trực quan để phục vụ giảng dạy, trong khi đó đồ dùng trực quan lại cần thiết cho việc dạy và học Ứng dụng CNTT vào dạy học giúp giáo viên có thể dễ dàng tìm hình ảnh minh họa thay thế vật thật, hoàn cảnh thật để có hiệu quả trong việc dạy và học Hiện nay với sự phát triển của khoa học, kỹ thuật máy tính, máy chiếu giúp cho việc đưa hình ảnh vào trong bài giảng rất thuận lợi và sinh động, rõ nét Máy tính, máy chiếu
có thể phóng to các hình ảnh trong sách giáo khoa Giáo viên có thể chỉ vào chi tiết cần chú ý cho cả lớp thấy rõ và công nhận kiến thức mới một cách khoa học Các hình ảnh trên mạng Internet rất phong phú và đa dạng, nếu giáo viên lựa chọn hình ảnh phù hợp,
sử dụng đúng lúc thì chắc chắn hiệu quả dạy và học đạt rất cao Vì thế, việc đưa ứng dụng CNTT vào dạy học là cần thiết
III NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO GIẢNG DẠY
1 Nội dung giải pháp
Trên cơ sở tìm hiểu về thực trạng ứng dụng CNTT ở khối 5 trường tiểu học Trần Văn Ơn Từ đó tôi đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng ứng dụng CNTT trong dạy học môn khoa học, đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục
Khi sử dụng giáo án điện tử giáo viên có thể thiết kế bài dạy như sách giáo khoa, không cần in tranh ảnh tốn tiền, mất thời gian mà hình ảnh lại không rõ nét so với khi
sử dụng CNTT để giảng dạy
Ngoài ra có những bài học, môn học giáo viên không thể cho học sinh quan sát trực tiếp, không thể chuẩn bị đồ dùng trực quan, và dùng tranh ảnh thì hiệu quả lại không cao, thay vào đó khi ứng dụng CNTT giáo viên có thể thiết kế những hình ảnh động,
âm thanh, những video clip ghi lại được cho học sinh xem thì các em sẽ hứng thú hơn, tiếp thu bài tốt hơn, hiệu quả giờ học sẽ cao hơn
Trang 5Khi học tập môn Khoa học học sinh không thể trực tiếp quan sát được các sự việc, hiện tượng, các thí nghiệm thực tế mà chỉ có thể “nhận thức được một cách gián tiếp” thông qua các tài liệu được lưu lại
Ứng dụng CNTT trong dạy học Khoa học là một biện pháp quan trọng giúp học sinh tìm hiểu sự kiện, khôi phục được bức tranh quá khứ, mở rộng kiến thức và làm phong phú thêm sự hiểu biết của các em Điều này góp phần làm cho bài học trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn, gây hứng thú học tập cho học sinh hơn
2 Một số biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
* Biện pháp 1: Tập trung vào yêu cầu của việc tiến hành
+ Kênh hình phải có hiệu quả cao, đáp ứng được nội dung, phương pháp tiết dạy,
bộ môn
+ Cần sử dụng kênh hình như một nguồn tri thức, hạn chế dùng kênh hình theo cách minh họa cho kiến thức
+ Phải chuẩn bị trước để thông thạo việc sử dụng, tránh tình trạng lên lớp mới tiếp xúc với kênh hình
+ Khi soạn bài cũng như khi lên lớp giáo viên cần xây dựng một hệ thống câu hỏi, bài tập chuẩn xác, rõ ràng để học sinh làm việc với kênh hình đạt hiệu quả cao
* Biện pháp 2: Chú trọng vào cách khai thác kênh hình, chữ,…
- Khai thác kiến thức từ trong SGK:
+ Hướng dẫn học sinh đọc kĩ để biết nội dung của bài
+ Đọc kỹ phần chú giải
+ Tìm mối quan hệ các sự vật, hiện tượng đang tìm với các sự vật, hiện tượng ở xung quanh
+ Rút ra kết luận (kiến thức mới)
- Khai thác kiến thức từ tranh ảnh: Cần lựa chọn tranh ảnh phù hợp với nội dung cần khai thác Tranh ảnh phải sử dụng đúng lúc, đúng chỗ thì mới phát huy hết tác dụng, không làm cho học sinh phân tán tư tưởng, gây tâm lý nhàm chán
* Biện pháp 3: Nắm chắc các bước khi soạn một bài giáo án điện tử
Khi soạn giáo án điện tử, GV cần các bước:
Bước 1: Tạo nhận thức cho bản thân về sử dụng CNTT thông qua việc sử
dụng phần mềm PowerPoint vào giảng dạy nhằm mục đích gì và để làm gì? Bản thân thấy được tầm quan trọng trong việc Sử dụng CNTT vào giảng dạy là nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giảng dạy, tiếp cận nền giáo dục tiên tiến
Bước 2: Bản thân phải tự học hỏi trên mạng, làm quen và soạn giáo án trên
Word và trên PowerPoint, biết cách sử dụng hiệu quả của ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là phải khai thác triệt để các nội dung tư liệu, đặc biệt là
các tư liệu multimedia (âm thanh, hình ảnh, phim, Flash…) đạt theo chuẩn kiến
thức kĩ năng của từng tiết dạy
Trang 6Bước 3: Chọn bài hoặc phần bài dạy thích hợp để sử dụng phần mềm
PowerPoint: Giáo viên cần xác định bài giảng đó có thích hợp để dạy có ứng
dụng CNTT hay không, hoặc phần bài giảng nào cần sử dụng công nghệ thông tin
để chuyển tải nội dung bài dạy và mang lại hiệu quả giáo dục cao Nếu bài dạy nào sử dụng các phương pháp khác vẫn tốt thì không nên lạm dụng quá nhiều bài giảng điện tử
Bước 4: Lập dàn ý cho bài dạy
Giáo viên cần xác định bài dạy có mấy phần (mấy hoạt động) Mỗi phần cần chuyển tải những nội dung gì trọng tâm Sử dụng âm thanh, hiệu ứng, hình ảnh, đoạn phim, trò chơi… gì cho phù hợp và hiệu quả
Bước 5: Chọn nguồn tư liệu
Khi soạn bài giảng điện tử (Sử dụng phần mềm Powerpoint), chắc chắn giáo viên nào cũng đều cần tư liệu minh họa, dẫn dắt hoặc làm phong phú bài giảng Một nguồn tư liệu phong phú đó là tìm trên mạng Internet (Ví dụ: Violet,
123.doc, ) Ngoài ra giáo viên có thể tìm từ nhiều nguồn khác như: sách báo, tạp
chí rồi đưa vào bài dạy bằng cách scan, dùng máy ảnh kĩ thuật số chụp rồi copy vào máy, dùng phần mềm để cắt đoạn phim, ráp hình ảnh, chuyển đổi đuôi cho đoạn phim (Total Video Converter), phần mềm chỉnh sửa âm thanh (Audaciti), phần mềm chỉnh sửa nhạc (FL studio), chỉnh sửa video (Imovie),…
Ngoài tranh ảnh trong sách giáo khoa, cần sưu tầm thêm tranh ảnh từ nhiều nguồn khác để góp phần cho tiết dạy thêm sinh động
Việc đưa ứng dụng CNTT vào giảng dạy có rất nhiều lợi ích cho cả học sinh lẫn giáo viên Vấn đề đặt ra là phải soạn giáo án như thế nào cho phù hợp thì mới đem lại hiệu quả mong muốn
**Các phương pháp dạy học:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp nhận xét nêu gương
- Phương pháp luyện tập, thực hành
- Phương pháp tổ chức các trò chơi
- Phương pháp khen ngợi, động viên
3 Những lưu ý khi thiết kế giáo án điện tử dạy môn Khoa học lớp 5
Cần chọn phông chữ, màu chữ, phông nền, màu nền cho phù hợp Không nên chọn màu sắc tối, nhợt nhạt sẽ không gây được sự chú ý của học sinh Không nên chọn màu sắc quá lòe loẹt, hoặc quá nhiều màu sắc trong một Slide nhìn sẽ rối mắt
Chỉ đưa những kiến thức trọng tâm của bài vào Slide
Những kiến thức cần nhấn mạnh thì nên chọn hiệu ứng đổi màu hoặc gạch chân, chứ không nên chọn hiệu ứng quá sinh động làm cho học sinh chỉ chú ý xem các hiệu ứng không chú ý đến kiến thức của bài
Trang 7Hiệu ứng chuyển trang cũng nên chọn hiệu ứng phù hợp, không nên chọn hiệu ứng quá nhanh hay quá chậm hoặc quá sống động ảnh hưởng đến sự tập trung vào nội dung bài học của học sinh
4 Minh họa thiết kế một vài hoạt động ứng dụng CNTT vào giáo án điện tử
Tôi lấy một số ví dụ về việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy các môn học ở lớp 5:
Môn Toán – Bài: Hình lập phương
GV ứng dụng CNTT vào trò chơi “Ô chữ Toán học” ở phần củng cố Giúp các em học sinh tập trung và theo dõi bài một cách hiệu quả hơn
Môn Khoa học – Bài: Sự chuyển thể của chất
GV tổ chức cho HS quan sát video thí nghiệm về sự chuyển thể của nước: Nước ở thể rắn => Thể lỏng => Thể khí Giúp tiết học sinh động, vui tươi, không nhàm chán
Môn Địa lí – Bài: Châu Á (TT)
GV tổ chức cho HS quan sát lược đồ địa lí Châu Á trên bảng chiếu và khai thác nội dung lược đồ Thu hút sự chú ý của HS vào bài giảng
Với việc sử dụng giáo án trình chiếu tôi đã chủ động hơn trong việc dạy học, phân
bổ thời gian hợp lí hơn và quan trọng thu hút được học sinh chú ý vào bài giảng Việc lồng ghép các trò chơi vào trong bài dạy làm tiết Khoa học trở lên bớt căng thẳng hơn Không những thế, việc đưa các trò chơi vào trong bài dạy làm cho tiết Khoa học trở lên sinh động, gần gũi với các em hơn Việc ứng dụng CNTT không chỉ áp dụng riêng cho môn khoa học mà còn áp dụng tốt đối với các môn học khác
IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Việc ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ trong giảng dạy không chỉ tốt trong phân môn Khoa học mà cũng rất tốt đối với các môn học khác Chất lượng học sinh tăng dần lên rõ rệt đặc biệt là ở phân môn Khoa học lớp 5 Có ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy giờ học sinh động hơn, họcsinh ham thích học tập và tự lĩnh hội kiến thức mới nhanh hơn, chắc hơn
Các vấn đề cần giải thích, so sánh học sinh dễ dàng chủ động giải quyết và tự tin vì học sinh được kiểm chứng ngay bằng hình ảnh, video phóng to, rõ ràng, màu sắc đẹp, âmthanh hấp dẫn
Qua thời gian giảng dạy tôi thấy những tiết học có sử dụng CNTT học sinh tiếp thu bài nhanh hơn và tiết học sinh động hơn những tiết học không sử dụng CNTT.Học sinh thích học những tiết có dạy bằng giáo án điện tử hơn những tiết dạy truyền thống Sau hơn1học kìkhảo sát, thực nghiệm việc áp dụng Công nghệ thông tin vào trong dạy học Khối 5 đạt được kết quả như sau:
Bảng khảo sát về lực học môn Khoa học ở khối 5
Năm học Khối Sĩ số Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành
Trang 8SL % SL % SL % CuốiHKI
năm học
2022 - 2023
5 329 197 59,5 130 39,5 2 0,6
Ghi chú: (% được làm tròn theo đơn vị tính)
Kết quả trên cho thấy chất lượng học tập môn khoa học khối5 có ứng dụng CNTT kết quả cao hơn so với việc không ứng dụng CNTT
V BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Giáo viên cần học tập, rèn luyện, tập huấn ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng bằng nhiều hình thức nhằm tích lũy kinh nghiệm, thành thạo soạngiảng đạt hiệu quả giáo dục như ta mong muốn
Cần có đầy đủ phương tiện sử dụng giáo án điện tử như: Máy chiếu, máy tính, thiết
bị âm thanh như loa,… để giáo viêncó điều kiện tốt nhất khi lên lớp giảng dạy bằng giáo án điện tử
Kinh nghiệm mà tập thể khối 5 đã thực hiện tuy mang lại hiệu quả,song phạm vi và thời lượng nghiên cứu còn ít nên rất mong được ý kiến đóng góp của quý lãnh đạo và quý thầy cô đồng nghiệp để chuyên đề của khối 5 ngày một hoàn thiện hơn
VI KẾT LUẬN
Tóm lại, trong quá trình dạy học, giáo viên là người tổ chức hướng dẫn hoạt động học tập của học sinh, cho nên mỗi giáo viên chúng ta cần mạnh dạn đổi mới phương pháp sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh, nên tạo không khí lớp học tích cực, sôi nổi để học sinh cảm thấy tự tin, thoải mái Học sinh thấy được mỗi ngày đến trường là được học rất nhiều điều mới lạ Qua chuyên
đề “Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy khoa học lớp 5” nội dung
chắc chắn còn nhiều thiếu xót, mong sự đóng góp chân thành từ quý thầy cô.Xin chân thành cảm ơn !
Thới Hòa, ngày 18 tháng 02 năm 2023
Tổ trưởng Người triển khai
Dương Thùy Trinh Hoàng Thị Trang