SKKN Một số phương pháp tổ chức trò chơi trong giờ học môn Toán lớp 8

I Phòng giáo dục đào tạo huyện Đông Triều Trường THCS Mạo Khê 2  ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP Tổ chức trò chơi trong giờ học môn Toán lớp 8 Người thực hiện Đặng Minh Đức Đơn vị công tác Trườn[.]

Phòng giáo dục đào tạo huyện Đông Triều

Trường THCS Mạo Khê 2

-

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU:

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP

Tổ chức trò chơi trong giờ học môn Toán

lớp 8

Người thực hiện: Đặng Minh Đức

Đơn vị công tác: Trường THCS Mạo Khê 2

I PHẦN MỞ ĐẦU:

I.1 – Lý do chọn đề tài :

Với xu thế phát triển của xã hội nói chung và sự phát triển của khoa học nói riêng, con người cần phải có một tri thức, một tư duy nhạy bén để nắm bắt và sử dụng những tri thức đó trong cuộc sống hàng ngày Muốn có những tri thức

đó con người cần phải học, nhà trường là một trong những nơi cung cấp hành trang đó

Bộ môn toán trong trường THCS nhất là toán lớp 8 là một bộ môn rèn luyện tính tư duy nhạy bén của học sinh, nó đòi hỏi người học phải nhìn nhận vấn đề dười mọi góc độ, phải liên hệ giữa bài toán đã giải, những kiến thức đã biết để giải quyết Vì vậy người thầy phải cho học sinh nắm được các dạng toán cơ bản và hướng mở rộng của bài toán đó Từ

đó để học sinh phát triển tư duy và hình thành kỹ năng giải toán Muốn đạt được điều đó phải đòi hỏi tính tích cực, tính

tư duy của người học nhưng phương pháp của người thầy cũng rất quan trọng, làm cho học sinh hứng thú, say mê, học một nhưng có thể làm được hai, ba, từ đơn giản đến phức tạp

Tuy nhiên trong khi dạy học môn Toán 8 chúng ta còn nhiều khó khăn, hạn chế:

- Đây là những năm đầu thực hiện chương trình sách giáo khoa Toán 8 mới, nhiều bỡ ngỡ, hạn chế chưa được khắc phục Giáo viên còn chưa thực sự nhuần nhuyễn trong việc đổi mới phương pháp dạy học

- Cấu trúc sách giáo khoa có nhiều bài lặp lại, nếu cứ dập khuôn dạy theo sách giáo khoa có thể dẫn đến sự nhàm chán cho học sinh

Trong khi đó một trong những yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học là phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, học sinh phải thực sự say mê học tập Muốn như vậy giáo viên phải tổ chức tiết học có sự hứng thú trong học tập, phải tạo được không khí thi đua trong mỗi tiết học

Trong quá trình tổ chức cho học sinh lớp 8 học Toán tôi cũng đã áp dụng một biện pháp tích cực là tổ chức các trò chơi Toán học cho học sinh

I.2 – Mục đích nghiên cứu :

Là một giáo viên dạy lớp 8 tôi cảm nhận được một điều ở

độ tuổi học sinh lớp 8 các em còn hạn chế rất nhiều về ý thức học tập

Mục đích của đề tài này là giúp cho giáo viên xây dựng được một tiết học sao cho gây được hứng thú học tập cho học sinh, tạo cho học sinh sự chú ý niềm đam mê học tập bộ môn Toán

Giúp cho giáo viên có kinh nghiệm “ Tổ chức trò chơi Toán học” đúng với nnội dung kiến thức của bài, đồng thời sáng tạo linh hoạt vận dụng các phương pháp dạy học tạo cho các

em có sự say mê, hứng thú học tập

I.3 – Thời gian, địa điểm :

Trong năm học 2007- 2008 tôi được nhà trường phân công dạy bộ môn Toán lớp 8

Trong quá trình giảng dạy từ đầu năm đến giờ tôi đã cố gắng nghiên cứu và tổ chức một số trò chơi Toán học trong một số những tiết dạy học Toán của lớp 8C7 – Trường THCS Mạo Khê 2 – Mạo Khê - Đông Triều – Quảng Ninh

* Học sinh lớp 8 đang ở thời điểm phát triển Tâm sinh lý của các em có nhiều phức tạp: Không còn bé nhưng chưa lớn, các em thích tìm tòi, khám phá những điều mới lạ, thích làm những điều to tát nhưng khả năng của các em không đáp ứng được Tại thời điểm này, nếu giáo viên định hướng tốt, tổ chức tốt cho các em hoạt động thì có thể khơi được nhièu tiềm năng trong các em, giúp các em đạt nhiều kết quả tốt hơn trong các hoạt động nói chung và hoạt động học tập nói riêng

- Học sinh lớp 8 nói chung còn ham chơi, có sự ép buộc từ gia đình, các em phải tập trung vào học tập, nhiều khi tạo lên sự nặng nề gò bó

- Do yêu cầu ngày càng cao, các giáo viên đều đòi hỏi các

em phải nắm được kiến thức của môn mình phụ trách Có nhiều tiết học do sự tổ chức chưa tốt, giáo viên tạo lên sự nặng nề cho các em

Chính vì vậy, cách tốt nhất là làm cho các em tiếp cận với kiến thức một cách tự nhiên, vừa sức và hào hứng Giáo viên nên tổ chức các hoạt động mang tính chất: “ Học mà chơi, chơi mà học” Một trong những biện pháp, theo tôi là cần thiết là tổ chức các trò chơi Toán học cho học sinh

* Tổ chức trò chơi Toán học cho học sinh có nhiều tác dụng:

- Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Tạo không khí thi đua trong nhóm, lớp

- Rèn tính đoàn kết, phối hợp trong học tập

- Rèn tính độc lập, tự tin, bình tĩnh tự tin trong các tình huống

*Trong quá trình hướng dẫn học sinh lớp 8 học tập môn Toán Tôi đã tổ chức được một số trò chơi Xin trao đổi cùng các thầy cô giáo Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến

II PHẦN NỘI DUNG:

Để trong một tiết học đạt được thành công Học sinh có

sự hứng thú, say mê học tập ngưòi giáo viên cần phải có những phương pháp tối ưu Như tôi đã đề cập ở phần trước

Tổ chức trò chơi cho học sinh trong một tiết học cũng là một phương pháp rất tối ưu, rất quan trọng

Do đó chúng ta cần nghiên cứu và đưa một số trò chơi Toán học vào trong những giờ dạy Trong năm học 2007 – 2008 vừa qua tôi cũng đã cố gắng nghiên cứu và sưu tầm một số

trò chơi: Trò chơi “ô chữ” , trò chơi “ chạy tiếp sức” , trò chơi “ nếu thì” , trò chơi “ Ghép bìa” để đưa vào một số

các tiết dạy cụ thể

Có thể còn rất nhiều những trò chơi Toán học khác, tôi đang

cố gắng nghiên cứu và vận dụng chúng vào trong những giờ dạy

II.2.1 – Trò chơi “ Chạy tiếp sức”:

II.2.1.1/ Chuẩn bị:

Giáo viên chia lớp thành n nhóm( Để đảm bảo trật tự trong giờ học và quản lý học sinh thì tôi thường chọn 4 nhóm chơi), mỗi nhóm 4 học sinh, sao cho mỗi nhóm đều có học sinh giỏi, học sinh khá, học sinh trung bình…Trong mỗi nhóm học sinh tự đánh số từ 1 đến 4

Giáo viên chuẩn bị 4 nội dung công việc được đánh số từ 1 đến 4 Mỗi nội dung được phô tô thành 4 bản và cho vào một phong bì riêng

Các công việc được chọn theo nguyên tắc: Thực hiện công việc 1 được kết quả 1, dùng kết quả 1 để thực hiện công việc

2, dùng kết quả 2 để thực hiện công việc 3, dùng công việc 3

để thực hiện công việc 4

II.2.1.2/ Cách chơi:

Tổ chức mỗi nhóm học sinh ngồi theo hàng dọc, hàng ngang hay vòng tròn quanh 1 cái bàn tuỳ theo điều kiện riêng của lớp

Giáo viên phát đề số 1 cho học sinh số 1 của các nhóm, đề số

2 cho học sinh số 2 …

Khi có hiệu lệnh, học sinh số 1 của các nhóm nhanh chóng

mở đề số 1, giải rồi chuyển giá trị x tìm được cho bạn số 2 của nhóm mình Khi nhận được giá trị x đó, học sinh số 2 mới được phép mở đề, thay giá trị của x vào, giải phương trình để tìm y rồi chuyển đáp số cho bạn số 3 của nhóm mình Học sinh số 3 cũng làm tương tự … Học sinh số 4 chuyển giá trị tìm được của t cho giáo viên

Nhóm nào nộp kết quả đúng đầu tiên thì thắng cuộc

II.2.1.3/ Tác dụng :

Trò chơi này giúp các em rèn tính độc lập, tự tin, bình tĩnh trong các tình huống có thể bị rối( Đức tính này rất cần thiết khi học sinh làm bài thi hoặc kiểm tra)

II.2.1.4/ Áp dụng:

Sử dụng cho các hoạt động củng cố, luyện tập

* Ví dụ: ( Cho tiết 46 Đại số – Luyện tập)

Phong bì 1: Giải phương trình 2(x – 2) + 1 = x – 1

Phong bì 2: Thế giá trị x( bạn số 1 vừa tìm được) vào rồi tìm y trong phương trình (x + 3)y = x + y

Phong bì 3: Thế giá trị của y( bạn số 2 vừa tìm được) vào rồi tìm z trong phương trình + =

Phong bì 4: Thế giá trị của z( bạn số 3 vừa tìm được) vào rồi tìm t trong phương trình z(t - 1) = ( t + t), với điều kiện t > 0

Sau khi học sinh hoàn thành, nộp kết quả Giáo viên chiếu

đề bài và đáp án lên màn hình.

Cụ thể:

- Bạn số 1 giải phương trình 2(x – 2) + 1 = x – 1 được tập nghiệm là S = {2}

- Bạn số 2 thế giá trị x = 2 bạn số 1 vừa tìm được vào phương trình (x +3)y = x + y và tìm y

Ta có: (2 + 3)y = 2 + y  y = 0,5

- Bạn số 3 thế giá trị y = 0,5 bạn số 2 vừa tìm được vào phương trình + = và tìm z

Ta có : + =  z =

- Bạn số 4 thế giá trị z = bạn số 3 vừa tìm được vào phương trình z(t - 1) = (t + t) với điều kiện t > 0

và tìm t.Ta có: (t - 1) = (t + t)  t = 2

Giáo viên xác định và công bố đội thắng cuộc

II.2.2 – Trò chơi “nếu thì”:

II.2.2.1/ Chuẩn bị:

Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm, chia bảng làm 3 phần như sau:

II.2.2.2/ Cách chơi:

- Giáo viên nêu luật chơi, yêu cầu chỉ được sử dụng những kiến thức ở một phần nào đó( Trong 1 bài, trong một chương) do giáo viên yêu cầu

- Khi có hiệu lệnh bắt đầu, một em của nhóm lên bảng viết mệnh đề nếu, quay xuống lớp giao phấn cho học sinh thứ 2 Học sinh 2 lên bảng viết mệnh đề thì, quay xuống lớp giao phấn cho học sinh 3 Cứ như thế cho đến khi có hiệu lệnh hết giờ Nhóm nào viết được nhiều nhất các câu đúng thì chiến thắng

II.2.2.3/ Tác dụng:

Giúp cho học sinh nhớ lại những kiến thức cũ đã học một cách tự nhiên, hào hứng và nhanh chóng Mặt khác tạo cho các em sự ganh đua, cố gắng vươn lên trong học tập

II.2.2.4/ Áp dụng:

Dùng cho các tiết ôn tập hoặc các hoạt động củng cố, kiểm tra bài cũ

* Ví dụ: ( Cho tiết 52 hình học - Ôn tập chương III)

- Chuẩn bị bảng như trên

- Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm

- Giáo viên nêu yêu cầu: Dùng các kiến thức của bài “ Khái niệm hai tam giác đồng dạng” và “Các trường hợp đồng dạng của tam giác; tam giác vuông”, hãy lần lượt lên hoàn thiện bảng

- Sau khi học sinh thực hiện, giáo viên đưa kết quả lên màn hình

A’B’C’ đồng dạng ABC ABC đồng dạng A’B’C’

A’B’C’ đồng dạng

A”B”C” và A”B”C” đồng

dạng ABC

A’B’C’ đồng dạng ABC

Ba cạnh của tam giác này tỉ

lệ với ba cạnh của tam giác

kia

Hai tam giác đó đồng dạng

Hai cạnh của tam giác này tỉ

lệ với hai cạnh của tam giác

kia và hai góc tạo bởi các cặp

cạnh đó bằng nhau

Hai tam giác đó đồng dạng

Hai góc của tam giác này lần

lượt bằng hai góc của tam

giác kia

Hai tam giác đó đồng dạng với nhau

Cạnh huyền và một cạnh góc

vuông của tam giác vuông

này tỉ lệ với cạnh huyền và

cạnh góc vuông của tam giác

vuông kia

Hai tam giác vuông đó đồng dạng

- Giáo viên xác định và công bố nhóm thắng cuộc

II.2.3 – Trò chơi “ Ghép bìa”:

II.2.3.1/ Chuẩn bị:

- Dùng 8 tấm bìa

- 4 tấm, mỗi tấm ghi 1 vế của mệnh đề đúng.

- 4 tấm còn lại, mỗi tấm ghi vế kia của 1 mệnh đề tương ứng

II.2.3.2/ Cách chơi:

- Mỗi đợt chơi có 8 học sinh tham gia, mỗi người chơi lấy một tấm bìa ( Không được lật mặt tấm bìa lên khi chưa có hiệu lệnh)

- Giáo viên phát hiệu lệnh bắt đầu, tất cả giơ cao tấm bìa mình có và 2 bạn có hai tấm bìa xếp thành một câu đúng tìm cạnh nhau nhanh nhất sẽ giành chiến thắng

- Sau khi học sinh thực hiện xong cuộc chơi giáo viên yêu cầu học sinh khác đọc các câu đúng và sửa các câu sai

II.2.3.3/ Tác dụng:

- Phát huy sự linh hoạt, nhanh nhẹn của học sinh

- Rèn tư duy quan sát của học sinh

- Tạo sự hứng thú, ganh đua trong học tập cho học sinh

II.2.3.4/ Áp dụng:

Dùng cho các hoạt động kiểm tra bài cũ, củng cố, luyện tập

* Ví dụ: (Dùng cho tiêt 19 hình học – Luyện tập)

Giáo viên chuẩn bị 8 tấm bìa

+ 4 tấm, mỗi tấm ghi một trong các câu sau:

1, Tập hợp các điểm cách điểm A cố định một khoảng 3cm

2, Tập hợp các điểm cách đều hai đầu của đoạn thẳng

AB cố định

3, Tập hợp các điểm nằm trong góc xOy và cách đều 2 cạnh của góc đó

4, Tập hợp các điểm cách đều đường thẳng a cố định một khoảng 3 cm

+ 4 tấm còn lại, mỗi tấm ghi một trong các câu sau:

1, Là đường trung trực của đoạn thẳng AB

2, Là hai đường thẳng song song với a và cách a một khoảng 3cm

3, Là đường tròn tâm A bán kính 3cm

4, Là tia phân giác góc xOy

Giáo viên cho các em xếp kề hai tấm bìa hợp lý để được 4 mệnh đề đúng Giáo viên xác định cặp tháng cuộc sau đó cho học sinh khác đọc to 4 mệnh đề đó, yêu cầu học sinh ghi nhớ

II.2.4 – Trò chơi “ Ô chữ”:

II.2.4.1/ Chuẩn bị:

Giáo viên chuẩn bị 2 bảng:

Bảng 1

Kết quả 1 Kết quả 2 ……… Kết quả k

Bả ng 2

Câu hỏi 1 Chữ cái 1 Câu hỏi 2 Chữ cái 2

Câu hỏi k Chữ cái k

II.2.4.2/ Cách chơi:

- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm

- Phát mỗi nhóm một phiếu đã in bảng 1

- Giáo viên chiếu yêu cầu và bảng 2 lên màn hình đồng thời phát hiệu lệnh bắt đầu cuộc chơi Thời gian khoảng 5 phút

- Học sinh lần lượt thực hiện các câu hỏi ở bảng 2 Tìm ra kết quả của mỗi câu hỏi đối chiếu với chữ cái cùng dòng rồi điền chữ cái đó vào ô dưới kết quả tương ứng, làm xong học sinh nộp phiếu cho giáo viên

- Giáo viên thu phiếu của các nhóm

- Giáo viên công bố nội dung của các phiếu

Nhóm nào có thời gian hoàn thành ít nhất và đúng nhất sẽ giành chiến thắng

II.2.4.3/ Tác dụng:

- Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Tạo không khí thi đua trong lớp

- Rèn tính đoàn kết phối hợp trong học tập

II.2.4.4/ Áp dụng:

Áp dụng cho các hoạt động củng cố, luyên tập hoặc ôn tập cuối chương

* Ví dụ: (Dùng trong tiết 19 Đại số - Ôn tập chương I)

Thực hiện các phép tính sau, rồi điền chữ cái cùng dòng với biểu thức đó vào bảng cho thích hợp Sau khi thêm dấu, em

sẽ tìm ra được một vùng đất của huyện Đông Triều

(25x5 – 5x4 + 10x2) : 5x2 K

5x2.(3x2 -7x + 2) M

(2x2 – 3x)(5x2 – 2x + 1) H

8x3 - A (6x3 – 7x2 – x + 2) : (2x

15x4 –

35x3 +

10x2

(2x - ) (4x2+ x + )

25

1

x2 – 64y2

5x3 – x2 +

4- 19x3+ 8x2- 3x

3x2 – 5x + 2

Sau khi học sinh thực hiện, nộp phiếu, giáo viên chiếu kết quả lên màn hình

(25x5 – 5x4 + 10x2) : 5x2 = 5x3 – x2 + 2 K 5x2.(3x2 -7x + 2) = 15x4 – 35x3 + 10x2 M (2x2 – 3x)(5x2 – 2x + 1) = 10x4 – 19x3 + 8x2

– 3x

H ( x – 8y)( x + 8y) = x2 – 64y2 O 8x3 - = (2x - )(4x2 + x + ) A (6x3 – 7x2 – x + 2) : (2x + 1) = 3x2 –

5x + 2

E

§iÒn vµo b¶ng 1 nh sau:

15x4 –

35x3 +

10x2

(2x - ) (4x2+ x + )

25

1

x2 – 64y2

5x3 – x2

4- 19x3+ 8x2- 3x 3x

2 – 5x + 2

Kết quả: MẠO KHÊ

quả nghiên cứu:

II.3.1/Phương pháp nghiên cứu: