Trong việc rèn luyện thể dục thể thao thì việc tổ chức trò chơi vận động trongtiết Thể dục là một biện pháp phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinhTiểu học và đem đến hiệu quả cao
Trang 1MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 HOÀN CẢNH NẢY SINH SÁNG KIẾN
1.1 Xuất phát từ mục tiêu giáo dục :
Như chúng ta đã biết mục tiêu giáo dục của nước ta là đào tạo ra những
con người phát triển toàn diện, có tri thức, có sức khoẻ bởi: “Sức khoẻ là vốn quý của con người” Muốn có sức khoẻ tốt cần phải tập luyện thể dục thể thao.
Trong việc rèn luyện thể dục thể thao thì việc tổ chức trò chơi vận động trongtiết Thể dục là một biện pháp phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinhTiểu học và đem đến hiệu quả cao trong việc giảng dạy, giáo dục học sinh
1.2 Xuất phát từ tính tất yếu phải đổi mới phương pháp dạy học:
Một trong những yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học thể dục ởtiểu học hiện nay là cần tổ chức giờ học sao cho sinh động, hấp dẫn, nhằm tạohứng thú, tự giác tập luyện, nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực cho học sinh.Tất cả chúng ta đã bao giờ thắc mắc tại sao mỗi đứa trẻ đều rất thích thú và hàohứng khi đến giờ Thể dục, giờ ra chơi? Và khi quan sát chúng ta đều thấy: Khi
ra chơi thì từng nhóm học sinh bày ra các trò chơi như: đá cầu, nhảy dây, kéo
co, nhảy bậc, bịt mắt bắt dê,…Tất cả những trò chơi đó không có trò chơi nào
là không mang lại tiếng cười cho các em, những tiếng cổ vũ reo hò chiến thắngkhông ngớt, người thắng cũng như người thua rất hồn nhiên và trong sáng Mỗiđứa trẻ đều có tính cách khác nhau nhưng trò chơi không những không phải làrào cản ngăn cách các em mà trái lại đó còn là chất keo dính thu hút các em, tậpcho các em cùng chơi, cùng học và cùng suy nghĩ Trò chơi không chỉ là mộtphương tiện giáo dục mà còn được nâng lên vị trí của mỗi phương pháp giáodục đó là phương pháp vui mà học, học mà vui như Bác Hồ đã căn dặn chúng
ta: “Trong lúc học cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui cũng làm cho chúng
học”
1.3: Xuất phát từ nội dung, chương trình giảng dạy:
Trong phân phối chương trình giáo dục thể chất ở trường Tiểu học ,tất cả
Trang 2động được sử dụng như là một nội dung học tập đồng thời là phương pháp,phương tiện rèn luyện sức khoẻ và giáo dục đạo đức cho học sinh đạt hiệu quảcao, được học sinh rất ưa thích.Vì vậy giáo viên cần lựa chọn trò chơi và cách tổchức trò chơi hợp lý với tiết học, giúp học sinh có tinh thần thoải mái luyện tậpcác kiến thức một cách tự giác và có hiệu quả
1.4.Xuất phát từ thực tế giảng dạy
Qua thời gian được giao nhiệm vụ dạy môn Thể dục cho các khối lớp ở Tiểuhọc bản thân tôi cũng đã nhận thấy được tầm quan trọng của trò chơi vận độngđối với sự phát triển thể chất của học sinh Song trò chơi vận động lại chưađược quan tâm đúng tầm, một số trò chơi lặp đi lặp lại trong nhiều tiết học dẫnđến sự nhàm chán với các em Cũng từ đó mà tôi nghiên cứu, tìm tòi và đưa ra
sáng kiến kinh nghiệm: “Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi vận động trong tiết dạy Thể dục cho học sinh lớp 1 ở Tiểu học”, với mục đích gâyđược hứng thú học tập và phát triển thể chất, trí tuệ cho học sinh không chỉtrong môn Thể dục mà có sức khỏe tốt, tư duy, trí tuệ tốt các em sẽ phát huyđược năng lực ở các môn học khác
Đề tài được áp dụng tại khối lớp 1 năm học 2016 -2017 và tiếp tục nghiên cứu và
áp dụng trong những năm học tiếp theo
2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ:
2.1 Một số đặc điểm của trò chơi vận động:
Trong chương trình giáo dục thể chất ở trường Tiểu học, trò chơi vậnđộng được sử dụng vừa là một nội dung học tập vừa là phương tiện rèn luyệnsức khoẻ, thể lực và giáo dục đạo đức cho học sinh Các em chơi mà học, học
mà chơi một cách nhẹ nhàng nhưng đạt hiệu quả cao Vì vậy tìm hiểu nhữngđặc điểm cơ bản của trò chơi để sử dụng trong giáo dục thể chất là điều cầnthiết đối với người giáo viên thể dục
Hầu hết những trò chơi vận động được sử dụng trong giáo dục thể chất ởcác trường phổ thông đều có mục đích rõ ràng Trong quá trình chơi, các emgiao lưu, hợp tác với nhau, cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụ của mình trước
Trang 3tập thể với một trách nhiệm cao, tập thể có trách nhiệm giúp đỡ cá nhân hoànthành nhiệm vụ, vì vậy tình bạn, tinh thần tập thể, trách nhiệm của cá nhântrước tập thể được hình thành Cũng trong quá trình chơi đã xây dựng cho các
em tác phong khẩn trương, kỉ luật và sự sáng tạo để hoàn thành nhiệm vụ vớinăng suất cao góp phần vào sự hình thành nhân cách, do đó có thể nói trò
chơi vận động mang tính giáo dục rất cao.
Chơi là một nhu cầu trong đời sống của tuổi trẻ, đặc biệt là ở lứa tuổi họcsinh lớp 1 Có thể nói nhu cầu vui chơi đối với các em cần thiết và quan trọngnhư nhu cầu ăn, ngủ, học tập trong đời sống hàng ngày Chính vì vậy, dù đượchướng dẫn hay không, các em vẫn tìm mọi cách để chơi Do chơi là một nhucầu tự thân của các em, nên khi được chơi các em đã tham gia một cách hoàntoàn tự giác và chủ động Tự giác tham gia luyện tập là một yếu tố quan trọngtrong tập luyện thể dục thể thao, trò chơi vận động đáp ứng rất tích cực yếu tố
đó nên tính tự giác là một trong những nguyên nhân làm cho trò chơi được coi
trọng, được sử dụng một cách triệt để trong giáo dục thể chất ở trường phổthông
Trong quá trình chơi, các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vuichiến thắng, buồn khi bị thua, vui mừng khi đồng đội hoàn thành nhiệm vụ mộtcách xuất sắc, bản thân thấy có lỗi khi không hoàn thành nhiệm vụ do tập thểgiao cho Vì danh dự của tập thể mà các em luôn phải cố gắng phấn đấu, khắcphục khó khăn để mang lại chiến thắng cho tập thể trong đó có bản thân
mình, do đó trò chơi vận động có tính thi đua rất cao.
Mỗi trò chơi thường có những quy tắc, luật lệ rất nghiêm, nhưng cáchthức để đạt được mục tiêu đòi hỏi người chơi phải thông minh, sáng tạo trongquá trình thực hiện, do đó có thể nói trò chơi vận động là môi trường thuận lợi
góp phần phát huy tính chủ động, sáng tạo, tư duy trí tuệ của trẻ em.
Khi đã tham gia vào trò chơi, do sự cuốn hút của trò chơi nên trẻ emthường chơi với tất cả khả năng của mình về sức lực, trí thông minh và sự sáng
Trang 4sinh cần lưu ý, nếu không dễ dẫn đến hiện tượng có những học sinh quá mệtmỏi, ảnh hưởng đến sức khỏe của các em Dựa vào những quy tắc, yêu cầu vàthời gian đã quy định cho trò chơi mà tăng hay giảm phạm vi hoạt động ( cự li),thời gian, hay cường độ (nhịp) để điều chỉnh lượng vận động của trò chơicho thích hợp vời lứa tuổi, giới tính và sức khỏe của từng học sinh.
2.2 Ý nghĩa và tác dụng của trò chơi vận động
Sức khỏe - trí tuệ là hai thứ quý giá nhất và là tài sản vô giá của mỗi con
người, mỗi gia đình và mỗi quốc gia Trong nội dung chương trình môn họcThể dục ở Tiểu học có nhiều nội dung trò chơi vận động nhằm góp phần rènluyện cho học sinh có nếp sống lành mạnh, vui tươi, có sức khỏe tốt để học tậphiện tại và sau này tham gia xây dựng, bảo vệ tổ quốc đạt hiệu quả cao Có thểnói thể dục thể thao nói chung và trò chơi vận động nói riêng ở đây không đơnthuần là cơ bắp, mà vì một lẽ sâu xa cao đẹp hơn của con người, của xã hội đó
là góp phần giáo dục và rèn luyện thế hệ trẻ trở thành những con người có íchcho xã hội, có sức khỏe, thể lực tốt và trí tuệ thông minh để lao động đạt hiệuquả cao và biết sống một cuộc sống lành mạnh, vui tươi, hạnh phúc
Để thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, chúng ta khôngchỉ cần chuẩn bị cho người lao động tương lai đang ngồi trên ghế nhà trường vềkiến thức khoa học kĩ thuật mà rất cần chuẩn bị cho họ về thể lực, sức khỏe.Chuẩn bị cho người lao động có thể lao động với năng suất cao là một yêu cầukhách quan của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Yêu cầu đóbắt nguồn từ tính chất của nền sản xuất hiện đại, có thể nói kĩ thuật sản xuấtcủa xã hội ngày càng cao, càng hiện đại thì nhiệm vụ của giáo dục thể chấtcàng nặng nề, bởi vì giáo dục thể chất đã được xã hội sử dụng như một phươngtiện để điều khiển sự phát triển thể chất của con người một cách có chủ định,
mà sự phát triển này lại là một trong những phương tiện để tái sản xuất sức laođộng
Trò chơi vận động cũng như những bài tập thể dục thể thao khác, nếuđược thực hiện đúng phương pháp khoa học thì nhất định có tác dụng nâng cao
Trang 5dục thể chất trong trường phổ thông Trong quá trình học sinh tham gia vào tròchơi, hệ vận động được củng cố và phát triển, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, bàitiết được rèn luyện, thông qua đó các chức năng thần kinh không ngừngđược củng cố, nâng cao và hoàn thiện làm cho cơ thể các em được phát triểntoàn diện các tố chất nhanh, mạnh, bền, mềm dẻo, khéo léo, chính xác, làm cho
cơ thể phát triển cân đối và hoàn thiện theo quy luật giới tính và lứa tuổi
Tập luyện các bài tập thể dục thể thao bằng trò chơi vận động đối với học sinhnói chung và học sinh lớp 1 nói riêng là một trong những hình thức tập luyện
có hiệu quả nhất nhằm kích thích sự hoạt động của các cơ quan cảm thụ bản thểthông qua sự hoạt động của hệ thần kinh, tim mạch Kết quả sự trao đổi chấttăng lên, quá trình đồng hóa thức ăn trong cơ thể các em được đẩy mạnh, quátrình bài tiết được nhanh chóng, khí huyết lưu thông tạo ra sự sảng khoái, hoạtđộng dễ dàng cho cơ thể, như vậy là sức khỏe được tăng cường
3 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
3.1.Thuận lợi:
- Trong các nhà trường Tiểu học hiện nay đội ngũ giáo viên dạy chuyên mônThể dục được đào tạo bài bản, một số giáo viên nhiệt tình năng động, luôn có ýthức nâng cao trình độ chuyên môn
- Phụ huynh và nhà trường quan tâm, học sinh có trang phục riêng cho bộ mônThể dục để các em vận động được thoải mái hơn, đa số các em tham gia tậpluyện nhiệt tình, tích cực, năng nổ, tham gia trò chơi một cách chủ động và đặcbiệt thể hiện rõ sự yêu thích các trò chơi vận động
- Một số nhà trường đã đầu tư cơ sở vật chất đầy đủ, đảm bảo cho việc dạy vàhoặc như : Xây nhà đa năng, bể bơi , sân bãi đảm bảo an toàn
3 2 Khó khăn
* Về cơ sở vật chất:
- Do sân bãi còn chật hẹp, đồ dùng đã có nhưng chưa đầy đủ hoặc đã xuốngcấp Điều này là một hạn chế để người giáo viên thể dục lựa chọn phương pháp
Trang 6- Đa số các trường chưa có nhà đa năng nên khi thời tiết xấu học sinh khônghoạt động được
* Đối với giáo viên:
- Một số giáo viên chưa chú trọng đến việc tổ chức trò chơi vận động trong tiếtdạy thể dục mà chỉ chú ý các bài tập cơ bản Các trò chơi trong phân phốichương trình, nhiều khi giáo viên chỉ tổ chức cho có lệ với mục đích để họcsinh thư giãn Giáo viên chưa thật chú ý đến mục đích của trò chơi có phù hợpvới bài dạy hay không? Thậm chí có thể bỏ qua trò chơi với lý do “ không cầnthiết” miễn sao dạy đủ kiến thức theo chương trình là được Như vậy vô tìnhchúng ta đã biến những tiết Thể dục trở lên khô khan, cứng nhắc, hình thành chohọc sinh thói quen tập luyện bắt buộc nên các em cảm thấy mệt mỏi hơn khi họcThể dục
- Việc quan tâm, rèn luyện thao tác kĩ thuật, khả năng vận động của học sinhcòn chưa sâu sát có khi chỉ hướng dẫn qua rồi để học sinh tự thực hành tròchơi Tổ chức trò chơi chưa tiến hành theo nhiều cách khác nhau Đối vớinhững trò chơi có chủ đề, chưa dẫn dắt, hướng dẫn học sinh để các em “nhậpvai” vào trò chơi Đôi khi tổ chức đội hình chơi cho học sinh chưa hợp lí Chưa
có biện pháp cụ thể trong giờ thực hành trò chơi.Vì vậy hiệu quả của trò chơivận động trong tiết dạy Thể dục đạt chưa cao
* Đối với học sinh :
- Học sinh lớp 1 còn quá nhỏ nên khả năng phân tích và tổng hợp củacác em còn non yếu Đặc biệt là thiếu khả năng phân tích những hiện tượng,những thay đổi trong khi thực hành trò chơi, nên các em luôn trong tình trạng
bị động Chủ yếu chỉ quan sát và làm theo Do vậy không hình thành được thaotác kĩ thuật, trong khi chơi các em thường bị phạm quy, khả năng vận độngchưa cao
* Nội dung chương trình phần trò chơi vận động lớp 1.
Trong sách giáo viên hướng dẫn trò chơi trong phần khởi động và thảlỏng còn ít, giáo viên còn gặp khó khăn khi tìm trò chơi cho phần khởi động để
Trang 7tạo không khí sôi nổi để vào phần cơ bản của tiết học và trò chơi thả lỏng kếtthúc bài học.
Trò chơi vận động trong sách giáo viên còn đơn điệu, một trò chơi lặp lạinhiều tuần khiến các em nhàm chán Vì vậy các tiết học sau, trò chơi sẽ khôngcòn hứng thú, lôi cuốn với các học sinh Vì thế chất lượng giờ học sẽ khôngcao
3.3 Điều tra cơ bản
Qua thực tế nhiều năm giảng dạy tôi quan sát và tiến hành điều tra nắmbắt tình hình thực tế học sinh khối lớp1 của nhà trường trong các năm học trướckhi chưa áp dụng kinh nghiệm, kết quả điều tra môn học Thể dục cụ thể nhưsau:
* Kết quả thăm dò ban đầu:
Số học sinh ít hứng thú với tiết Thể dục
Số học sinh không hứng thú với tiết Thể dục
Sau khi thăm dò ý kiến của học sinh về học môn thể dục kết quả vẫn còn
số lượng học sinh không hứng thú với môn Thể dục Tôi đã trăn trở suy nghĩtìm biện pháp để nâng cao hiệu quả của trò chơi vận động trong môn Thể dụclớp 1 Để các em thực sự yêu thích môn Thể dục, tôi đã nghiên cứu từng tròchơi trong từng bài dạy nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh, từ đó gópphần nâng cao chất lượng môn học Thể dục
4 CÁC GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN :
Trò chơi vận động chiếm khoảng thời gian không ít trong tiết dạy thể
Trang 8khởi động khoảng 1-2 phút, phần cơ bản khoảng 6- 8 phút, phần thả lỏngkhoảng 1-2 phút Hơn nữa đối với học sinh Tiểu học, nhất là học sinh lớp 1 việc tổ chức trò chơi vận động không chỉ giúp các em vui chơi, thư giãn, thoảimái mà còn giúp cho cơ thể các em được phát triển toàn diện về các tố chất:nhanh, mạnh, bền, mềm dẻo, khéo léo, chính xác, làm cho cơ thể phát triển cânđối, qua đó kích thích các em hứng thú học tập, rèn luyện tư duy sáng tạo đốivới các môn học khác Chính vì vậy mà đòi hỏi giáo viên phải đổi mới phươngpháp, hình thức tổ chức trò chơi vận động sao cho phù hợp với đặc điểm tâmsinh lý của lứa tuổi học sinh lớp 1 và có “mẹo” khi tổ chức trò chơi, thu hútđược tất cả học sinh tham gia một cách nhiệt tình, hăng hái Việc đó không dễ,không phải giáo viên nào cũng làm được Ngoài 35 tiết chính theo chương trìnhthì còn các tiết thể dục ôn, giáo viên cần giảng dạy sao cho tiết ôn tập khônglặp lại các tiết chính để học sinh thấy mỗi tiết thể dục là một bài học mới, thuhút , hấp dẫn học sinh Muốn làm được vậy giáo viên cần nghiên cứu kĩ chươngtrình và chuẩn bị bài soạn chu đáo, tìm các phương pháp, hình thức tổ chức dạyhọc linh hoạt để hấp dẫn học sinh trong mỗi tiết học.
Trong phân phối chương trình môn Thể dục 1 Một trò chơi được sửdụng lặp lại nhiều lần trong các tuần liên tiếp nên gây ra sự nhàm chán cho họcsinh ở các tuần sau Qua nhiều năm giảng dạy tôi muốn chia sẻ một số biệnpháp tổ chức trò chơi vận động trong tiết dạy Thể dục nhằm thu hút, hấp dẫnhọc sinh lớp 1 như sau:
4.1 Biện pháp 1: Tổ chức trò chơi cho phần khởi động:
Phần mở đầu tôi sử dụng một số trò chơi mà các em ưa thích để gây sựtập trung và hứng thú trước khi vào phần cơ bản như: Cho cả lớp vỗ tay hátchung một bài hát để tạo sự thoải mái phấn khởi trong bước đầu cho quá trìnhthực hiện một tiết học
Khi khởi động các khớp xong tôi cho học sinh chơi một số trò chơi như :
“Nhóm ba nhóm bảy” “Kết bạn", “Đứng ngồi theo lệnh” (chơi trong
khoảng 2 phút) Qua trò chơi sẽ tăng thêm sự hứng thú trong học tập của các
Trang 9Ở phần khởi động khi tổ chức trò chơi tôi đã chú ý lựa chọn những tròchơi đơn giản dễ hiểu mang tính tập thể, nhanh, ngắn gọn Bởi vì, yêu cầu trongphần mở đầu giữ vai trò dẫn dắt và tạo tiền đề cần thiết cho việc thực hiện cácnhiệm vụ chính của bài học Tôi đã áp dụng dạy một số trò chơi trong phần mởđầu cụ thể như sau :
4.1.1: Trò chơi “Nhóm ba nhóm bảy”
- Mục đích: Rèn luyện phản xạ, phát triển sức mạnh chân, giáo dục tinh thần
tập thể
- Chuẩn bị: Học sinh đứng thành vòng tròn.
- Cách chơi: Giáo viên cho học sinh chạy nhẹ nhàng hoặc nhảy chân sáo theo
vòng tròn, vừa vỗ tay vừa đọc: “Tung tăng múa ca, nhi đồng chúng ta, họp
thành nhóm ba hay là nhòm bảy” Sau tiếng “bảy” các em đứng lại nghe lệnh
của chỉ huy Nếu hô “nhóm ba “thì lập tức chạy chụm lại với nhau thành từng nhóm ba người, nếu chỉ huy hô “nhóm bảy” các em nhanh chóng chụm thành
nhóm bảy người Những em không tạo được thành nhóm phải chịu một hìnhphạt nào đó do giáo viên và học sinh thống nhất
chúng ta cùng nhau kết bạn” Đọc xong những câu trên, các em tiếp tục chạy
theo vòng tròn, khi nghe thấy giáo viên hô: “ Kết bạn, kết bạn” thì học sinh dừng lại và hỏi “Kết mấy, kết mấy” Giáo viên hô “kết 2” tất cả nhanh chóng
kết thành từng nhóm hai người, nếu đứng một mình hoặc nhóm nhiều hơn hai
là sai thì phải chịu một hình phạt nào đó Tiếp theo, giáo viên cho học sinh tiếp
tục chạy và đọc câu quy định, sau đó giáo viên có thể hô “ kết 3 hoặc 4,5,6 ”
Trang 104.1.3: Trò chơi “Đứng ngồi theo lệnh”
- Mục đích: Rèn luyện phản xạ nhanh và sự tập trung chú ý.
- Chuẩn bị: Học sinh có thể đứng thành 2-4 hàng dọc hay hàng ngang, hoặc
thành vòng tròn em nọ cách em kia 1 sải tay
- Cách chơi: Khi người điều khiển hô “ngồi” hoặc thổi một tiếng còi, tất cả
nhanh chóng ngồi xuống, khi người điều khiển hô “đứng” hoặc thổi hai tiếng
còi liên tiếp nhau thì phải đứng yên hoặc nhanh chóng đứng lên Ai thực hiệnsai, phải chạy hoặc nhảy lò cò một vòng xung quanh các bạn, hoặc hát một bàihát, đọc một đoạn thơ,v.v
4.1.4: Trò chơi: “Thổi bóng”:
- Mục đích: Nhằm rèn luyện cơ quan hô hấp, sự phối hợp khéo léo giữa hít vào
thở ra sâu
- Chuẩn bị: Chọn một nơi sạch sẽ, thoáng, không khí trong lành Chuẩn bị 5 –
10 quả bóng bay, thổi căng rồi rồi buộc bằng một sợi dây mềm sau đó treo lênmột xà ngang hoặc cành cây… sao cho quả bóng cao trên tầm đầu của các em
10 – 20 cm Tùy theo số lượng bóng, tập hợp học sinh theo những hàng dọcthẳng hướng với bóng
- Cách chơi: Từng em một lần lượt tiến vào phía dưới quả bóng, hít sâu vào
bằng mũi rồi ngẩng đầu lên thổi mạnh ra bằng mồm vào quả bóng sao cho quảbóng bay lên càng cao càng tốt Mỗi em thổi 4 – 5 lần rồi quay trở về tập hợp ởphía cuối hàng chờ đến lượt tiếp theo Trò chơi cứ tiếp tục như vậy hết em nàyđến em khác trong nhiều lần, em nào thổi mạnh, bóng bay lên cao nhất giáoviên nên khen ngợi và thưởng cho bằng cách được vào chơi thêm một lần nữa.Chú ý : Trò chơi này có thể tổ chức dưới dạng bóng bay xa: Chuẩn bị một chiếcbàn, lau sạch, đặt bóng ở một đầu bàn, cho lần lượt từng em vào thổi bóng chobóng bay sang đầu bàn bên kia Ai thổi bóng bay xa nhất là vô địch
Trò chơi này có thể chơi cá nhân dưới dạng thổi lông gà sao cho chiếclông gà luôn luôn ở trên cao chứ không bị rơi xuống đất Không nên để các emchạy lộn xộn, hoặc nhiều em cùng thổi vào một quả bóng
Trang 11- Mục đích: Nhằm rèn luyện sức mạnh chân, khả năng thăng bằng.
- Chuẩn bị: Kẻ một vạch xuất phát và một vạch đích cách nhau 8 – 10m Tập
hợp học sinh thành 2 – 4 hàng dọc sau vạch xuất phát
hạ thấp trọng tâm rồi đi về trước Khi đi cố gắng không để đứt hàng
Cách thứ ba: Chơi theo kiểu thi tiếp sức, những em đầu tiên co chân hạthấp trọng tâm, hai tay chống hông và đi như vậy cho đến đích thì đi vòng quaylại về vạch xuất phát thì chạm tay bạn số hai, bạn này cũng thực hiện như bạntrước và cứ lần lượt như vậy cho đến hết, hàng nào xong trước hàng đó thắng.Chú ý: - Số người của các đội phải đều nhau
- Không được đứng thẳng người lên để đi
- Khoảng cách đi tùy theo lứa tuổi, có thể 4m – 6m x 2 lần
* Ghi chú: Cũng nguyên tắc chơi như trên, có thể tổ chức cho các em chơi dướidạng đi kiễng gót, đi nhún chân, đi chân sáo, v.v…và đổi tên trò chơi cho phùhợp
4.1.6: Trò chơi: “chuyền khăn”
Mục đích: Tạo không khí vui vẻ trong học tập , sinh hoạt.
Cách chơi : Giáo viên cho cả lớp hát một bài hát tập thể và dùng một chiếc
khăn (bông hoa hoặc một vật nào đó) khi trọng tài thổi một tiếng còi chiếc khăndừng lại ở ai người đó chịu phạt (hoặc được thưởng)
- Khi chuyền khăn phải theo nhịp vỗ tay của bài hát.
- Ai ném khăn người đó bị phạt
Trang 12* Phạm vi áp dụng: Các trò chơi trên có thể áp dụng ở phần khởi động trong các tiết thể dục lớp 1 hoặc ở các lớp 2, 3, 4, 5
4.2 Biện pháp 2: Thay đổi hình thức tổ chức của trò chơi ở phần cơ bản 4.2.1 Trò chơi: “Diệt các con vật có hại”.
- Mục đích: Rèn luyện phản xạ, hô hấp, sự tập trung chú ý và phát triển trí
thông minh
- Chuẩn bị: Tập hợp học sinh trong lớp thành 1 – 4 hàng dọc sau đó quay thành
hàng ngang hoặc cho các em đứng theo vòng tròn mặt quay vào tâm Học sinh
có thể đứng hoặc ngồi xổm
- Cách chơi: Khi giáo viên gọi tên các con vật có ích như : trâu , bò , lơn, gà,
ngan, ngỗng, dê, chó,v.v…thì tất cả học sinh im lặng Nếu em nào hô: “Diệt: là
bị phạt, phải lò cò một vòng xung quanh các bạn Khi giáo viên gọi tên các convật có hại như: ruồi, muỗi, chuột, gián, kiến, mối, v.v…thì tất cả học sinh đồngthanh hô to “Diệt ! Diệt ! Diệt !” và tay giả làm động tác đập ruồi, muỗi (cóthể sử dụng tranh , ảnh)
- Cách dạy: Giáo viên nêu tên trò chơi, hỏi học sinh những con vật nào có hại,
có ích( xem tranh) và thái độ của mọi người đối với các con vật có hại Cónhiều con vật đối với học sinh lớp 1 thì các con còn nhầm lẫn không biết là convật đó có lợi hay có hại như: con ong, con giun đất, con hổ, con cá sấu… thìgiáo viên cần phân tích cho học sinh để học sinh biết những con vật đó có lợihay có hại để học sinh nắm được và tham gia trò chơi được tốt hơn
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Trang 13Tuần 1: Khi gọi tên các con vật tôi kéo dài từ “ con…” sau đó mới gọi tên con vật, ví dụ “con… ruồi” và gọi xen kẽ giữa các con vật có ích với con
vật có hại một cách nghệ thuật để trò chơi sinh động, hấp dẫn
Tuần 2: Tôi đã sử dụng các đồ dùng (hình ảnh) trực quan thay cho lời hôcủa giáo viên mà chỉ cần giơ hình ảnh(hoặc chỉ) con vật, học sinh phân biệtxem con vật đó có lợi hay có hại để thực hiện theo luật của trò chơi
* Phạm vi áp dụng: Trò chơi này còn có thể áp dụng ở phần khởi động trong các tiết thể dục lớp 1 hoặc ở các lớp 2, 3, 4, 5
4.2.2 Trò chơi: “Qua đường lội” (hoặc Qua suối)
- Mục đích: Rèn luyện kĩ năng đi, khả năng giữ thăng bằng tập trung chú ý, phối
hợp khéo léo chính xác và tính cẩn thận
- Chuẩn bị: Kẻ 2 vạch song song cách nhau 6 – 8m giả làm giới hạn của hai
bên bờ suối hoặc đường lội Ở giữa kẻ một số vòng theo hình tự nhiên giả làmcác viên đá nổi lên trên mặt đất Một bên quy ước là nhà, bên kia là trường học
- Cách chơi: Các em lần lượt đi lên các “viên đá” để đi từ “nhà” đến “trường”.
Khi đi không để chân bước lệch các “viên đá”, nếu bước lệch coi như đã bị ngã Sau khi học sinh đi đến “trường”, giáo viên cho các em đi theo chiều ngược lại
giả như trên đường đi học về Trò chơi cứ tiếp tục như vậy không vội vàng, màthận trọng, đi theo thứ tự em trước đi qua được vài viên đá, thì em sau mới đitiếp
- Cách dạy: Tôi giới thiệu tên trò chơi, giải thích cho học sinh hình dung xem
khi đi học gặp đoạn đường lội thì em phải xử lí như thế nào?
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Trang 14Tuần 5, 10: Tôi tổ chức trò chơi như hướng dẫn ở trên Song để cho các
em được trải nghiệm tình huống gần giống thực tế, tôi sử dụng một số viêngạch xếp giống như viên đá nổi lên trên mặt đất và hướng dẫn các em đi trênnhững viên gạch đó sao cho không bị ngã theo luật trò chơi
4.2.3 Trò chơi: “Chuyển bóng tiếp sức”
- Mục đích: Rèn luyện sự nhanh nhẹn, khéo léo; giáo dục tinh thần tập thể.
- Chuẩn bị : 2- 4 quả bóng nhỡ (bằng nhựa, cao su hoặc da) Tập hợp học sinh
thành 2 – 4 hàng dọc (có số người bằng nhau) Mỗi hàng, tổ trưởng đứng trêncùng, hai tay cầm bóng giơ lên cao ở trên đầu
- Cách chơi: khi có lệnh các em tổ trưởng đồng loạt quay người qua trái ra sau
trao bóng cho bạn số 2 Số 2 nhận bóng, sau đó quay người qua trái ra sau traobóng cho số 3 Bóng được tiếp tục chuyển như vậy cho đến người cuối cùng.Người cuối cùng đưa bóng qua phải cho người phía trước và lần lượt chuyểnbóng lên đến tổ trưởng Tổ trưởng cầm bóng bằng hai tay, giơ lên cao và nói to
“Báo cáo… Xong!” Đó là căn cứ để xác định tổ nào nhanh nhất, nếu ít phạmquy, tổ đó thắng cuộc Trong khi chuyển bóng, nếu ai để bóng rơi, người đónhanh chóng nhặt bóng và tiếp tục cuộc chơi
Trường hợp phạm quy : Chuyển bóng không lần lượt, mà cách quãng
- Cách dạy: Giáo viên giới thiệu tên trò chơi, cách chơi, luật chơi Giáo viên
làm mẫu động tác chuyển bóng cho học sinh quan sát Hướng dẫn và tổ chứccho học sinh chơi thử sau đó chơi chính thức Giáo viên quan sát, nhận xét,phân đội thắng thua, tuyên dương
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Tuần 11: Tôi hướng dẫn học sinh chơi chuyển bóng sang trái, sang phải
Trang 15Tuần 12: Tôi hướng dẫn học sinh thay chuyển bóng qua trái, qua phảibằng nhiều hình thức chuyển bóng khác nhau như: chuyển bóng qua đầu, quaháng…
4.2.4 Trò chơi: “Chạy tiếp sức”.
- Mục đích: Rèn luyện kĩ năng chạy, phát triển sức nhanh, sự phối hợp đồng
đội
- Chuẩn bị: Kẻ vạch xuất phát và vạch đích cách nhau 6 – 8m Có thể thay vạch
đích bằng 2 – 4 lá cờ nhỏ (tương đương với số tổ học sinh trong lớp), cờ nọ
cách cờ kia 1 - 2 m Tập hợp học sinh trong lớp thành 2 - 4 hàng dọc sau vạch
xuất phát, các tổ có số người bằng nhau
- Cách chơi: Khi có lệnh, các em số 1 của mỗi hàng chạy nhanh, vòng qua cờ
rồi chạy về vạch xuất phát chạm tay bạn số 2 lại chạy như số 1 và cứ lần lượtnhư vậy cho đến hết, hàng nào xong trước, ít phạm quy là thắng cuộc
Các trường hợp phạm quy:
+ Xuất phát trước lệnh hoặc trước khi chạm tay bạn chạy trước mình
+ Không chạy vòng qua cờ
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Tuần 14: Tôi tổ chức cho học sinh chơi như hướng dẫn ở trên
Tuần 15: Tôi hướng dẫn học sinh chạy tiếp sức bằng cách trao cho bạnmột chiếc khăn hay quả bóng, tín gậy… Đồng thời, có thể thay thế cờ đíchbằng biển báo giao thông cấm đi ngược chiều để học sinh chấp hành đúng luật,chiều đi của mình
4.2.5 Trò chơi: “Nhảy ô tiếp sức”
Trang 16- Mục đích: Rèn luyện kĩ năng bật nhảy, phát triển sức mạnh chân và sự khéo
léo
- Chuẩn bị: Kẻ một vạch chuẩn bị dài 4m, sau đó kẻ vạch xuất phát dài 4m,
cách vạch chuẩn bị 1m Từ vạch xuất phát về trước 0,6 – 0,8m kẻ hai dãy ôvuông, mỗi dãy 10 ô, mỗi ô có cạch 0,4 – 0,6m Cách ô số 10: 0,6m kẻ vạchđích dài 4m
- Cách chơi: Có 2 cách chơi.
+ Cách 1: Tập hợp lớp thành 2 hàng dọc Khi có lệnh, các em số 1 bật nhảybằng hai chân vào ô số 1, sau đó bật nhảy hai chân vào ô số 2 và 3, nhảy chụmhai chân vào ô số 4 và cứ lần lượt nhảy như vậy cho đến đích, thì quay lại, chạy
về vạch xuất phát đưa tay, chạm tay bạn số 2 Bạn số 2 bật nhảy như bạn số 1
và cứ lần lượt (lượt đi thì bật nhảy, lượt về thì chạy) như vậy cho đến hết, hàngnào xong trước, ít phạm quy là thắng cuộc
+ Cách 2: Bật nhảy lần lượt từ ô số 1 đến ô số 10 thì quay lại, bật nhảy lần lượt
về đến ô số 1, chạm tay bạn số 2 Số 2 bật nhảy như số 1 và cứ lần lượt (lượt đi
và về đều bật nhảy) như vậy cho đến hết, hàng nào xong trước, ít phạm quy làthắng cuộc
Các trường hợp phạm quy:
+ Xuất phát trước lệnh hoặc trước khi chạm tay bạn chạy trước mình
+ Không nhảy đủ các ô quy định
- Cách dạy: Tôi thực hiện nêu tên trò chơi, sau đó chỉ lên hình và giải
thích cách chơi, làm mẫu cách chơi Gọi 1 học sinh chơi thử Cho học sinh cảlớp chơi thử: Do là học sinh lớp 1 nên tôi tỷ mỷ quan sát, chỉ dẫn cho các em
Trang 17nhảy như thế nào cho đúng, sau đó mới cho chơi chính thức Giáo viên nhậnxét, phân thắng thua.
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Tuần 18: Tôi tổ chức cho học sinh chơi như hướng dẫn ở trên
Tuần 19, 20: Tôi đã tăng độ hấp dẫn của trò chơi “Nhảy ô tiếp sức” bằngcách thêm giỏ bóng ở phía cuối đích Khi học sinh nhảy ô xong sẽ nhặt một quảbóng chạy về vạch xuất phát chạm tay bạn rồi bỏ bóng vào giỏ của đội mình.Khi đó, tôi giới hạn thời gian, hết thời gian quy định đội nào nhiều bóng hơnđội đó thắng cuộc
4.2.6.Trò chơi: “ Nhảy đúng, Nhảy nhanh”
- Mục đích: Rèn luyện sự khéo léo linh hoạt, phát triển sức mạnh chân.
- Chuẩn bị: Kẻ 2 ô vuông lớn, mỗi ô có cạnh 1m, rồi chia thành 4 ô nhỏ mỗi ô
có cạnh 0,5m và đánh số như hình Kẻ 2 vạch chuẩn bị và xuất phát cách nhau1m Cách vạch xuất phát 0,5m kẻ ô số 1 Tập hợp học sinh thành 2 hàng dọcsau vạch chuẩn bị
- Cách chơi: Lần lượt từng em, bật nhảy bằng hai chân vào ô số 1, sau đó bật
nhảy chân trái vào ô số 2, rồi bật nhảy chân phải vào ô số 3, nhảy chụm haichân vào ô số 4, tiếp theo bật nhảy bằng hai chân ra ngoài Em số 1 nhảy xongđến số 2 và cứ lần lượt như vậy cho đến hết
- Cách dạy: Tôi nêu tên trò chơi hướng dẫn cách chơi, luật chơi
Giáo viên gọi 1-2 em lên thực hiện thử Giáo viên nhận xét, bổ sung
Trang 18Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi thử và chỉ dẫn cho từng em nhảy như thếnào cho đúng, sau đó cho học sinh thi giữa các tổ với nhau Giáo viên làm trọngtài
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Tuần 22: Tôi tổ chức cho học sinh chơi như hướng dẫn ở trên
Tuần 23: Tôi tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “nhảy đúng nhảy
nhanh” dưới hình thức tiếp sức thi đua xem đội nào nhảy vừa đúng vừa nhanh,
đội nào xong trước ít phạm quy đội đó thắng cuộc
4.2.7.Trò chơi: Tâng cầu
- Mục đích: Nhằm rèn luyện sự khéo léo của tay, khả năng định hướng và ước
lượng khoảng cách vật bay trong không gian
- Chuẩn bị : Tập hợp thành một vòng tròn hoặc những hàng ngang Em nọ
cách em kia tối thiểu 1,5m Mỗi em một quả cầu
- Cách chơi:
+ Cách 1: Từng em (đứng tại chỗ hoặc di chuyển) dùng tay hoặc bảng gỗ nhỏ,hoặc vợt bóng bàn, v.v…để tâng cầu
+ Cách 2: Đứng theo từng đôi, chuyền cầu cho nhau
+ Cách 3: Thi tâng cầu tối đa hoặc tâng cầu nhanh trong 1 phút xem ai được sốlần nhiều nhất Giáo viên giới thiệu quả cầu, sau đó vừa làm mẫu, vừa giảithích cách chơi tâng cầu bằng vợt gỗ Giáo viên hướng dẫn và tổ chức cho họcsinh tập luyện
Trang 19Giáo viên cho cả lớp thi tâng cầu xem ai tâng được nhiều nhất,
* Để trò chơi thêm hấp dẫn tôi làm mới trò chơi như sau :
Tuần 25: Tôi tổ chức cho học sinh chơi cá nhân và chỉ dẫn cho từng emcách tâng cầu như thế nào cho đúng, và nâng cao được thành tích
Tuần 26: Tôi cho học sinh tập luyện và thi đua theo cặp đôi Tiếp tục chỉdẫn cho các em cách tâng cầu như thế nào cho thành tích được nâng cao
Tuần 27: Tôi cho học sinh tập luyện và thi đua theo nhóm 4-5 người.Tuần 28: Tôi cho học sinh tập luyện cá nhân và cả lớp cùng thi đua tìmngười vô địch của lớp
Tuần 32, 33,34 các tiết chính: Tôi hướng dẫn học sinh tập luyện và thiđua chuyền cầu theo nhóm hai người Làm sao để đỡ và chuyền cầu cho chínhxác
4.2.8.Trò chơi : “Kéo cưa lừa xẻ”
- Mục đích: Rèn luyện sự phối hợp nhịp nhàng, sự mềm dẻo linh hoạt của cột
sống, giáo dục tính tổ chức kỉ luật
- Chuẩn bị: Tập hợp học sinh 2 hoặc 4 hàng dọc Cho các em quay mặt vào với
nhau thành từng đôi một Từng đôi, đứng chân trước chân sau xen vào nhau vàhai chân hơi co, hai bàn tay nắm lấy hai cổ tay của nhau
Trang 20- Cách chơi: Khi có lệnh của giáo viên, các em vừa đọc vần điệu, vừa co kéo
giả làm người xẻ gỗ, kéo cưa: “ Kéo cưa lừa xẻ
Kéo cho thật khỏeCho thật nhịp nhàngCho ngực nở nangChân tay cứng cáp
- Cách dạy: Tôi nêu tên trò chơi và cho học sinh đứng thành hai hàng quay mặt
vào nhau Cho một đôi lên làm mẫu cách nắm tay và chuẩn bị theo sự chỉ dẫncủa giáo viên Tôi chỉ dẫn cho các em cách nắm tay, đi sửa chữa, uốn nắn cáchcầm tay và tư thế chuẩn bị Tổ chức học sinh chơi Giáo viên quan sát nhận xét,tuyên dương
Tuần 29, tiết chính tuần 31: Tôi tổ chức cho học sinh chơi như hướng dẫn ởtrên
* Phạm vi áp dụng: Các trò chơi này có thể áp dụng ở phần cơ bản trong một
số tiết thể dục 2 hoặc ở các lớp 3, 4, 5
4.3 Biện pháp 3: Thay thế bằng trò chơi khác có cùng mục đích.
Trong chương trình môn Thể dục lớp 1, có một số trò chơi lặp lại trong
Trang 21gia trò chơi ở các tiết học sau Vì thế tôi thay thế một số trò chơi giới thiệutrong sách giáo viên bằng những trò chơi khác tương tự mà học sinh ưa thích.
Ví dụ trò chơi “Diệt các con vật có hại” thay bằng trò chơi “ Chim bay cò bay”hay trò chơi “ Nhảy ô tiếp sức” thay bằng trò chơi “ Nhảy ô ăn quan”
Cụ thể:
- Tuần 3: Tôi thay trò chơi “Diệt các con vật có hại” bằng trò chơi khác như: “Chim bay cò bay”
* Trò chơi: “Chim bay cò bay”
- Mục đích: rèn luyện phản xạ nhanh và sự tập trung chú ý.
- Chuẩn bị: Chuẩn bị học sinh chơi theo đội hình hang ngang hay hang dọc, vòng
tròn hoặc nhiều đội hình khác nữa như hình chữ nhật, chữ u, hình vuông, hình tamgiác… em nọ cách em kia tối thiểu 1,5 m
- Cách chơi: Tất cả học sinh chú ý lắng nghe lời và động tác của người điều khiển.
Nếu người điều khiển gọi đúng tên các con vật biết bay và thực hiện động tác củahai tay như chim đang vỗ cánh bay, thì tất cả bắt chước theo Nếu ai không thựchiện động tác bay là sai Nếu người điều khiển thực hiện động tác bay nhưng lạigọi tên các con vật không biết bay, thì tất cả phải đứng yên Nếu ai thực hiện độngtác bay, người đó cũng sai Cả hai trường hợp sai như nêu ở trên, người bị sai phảichịu một hình phạt nào đó do giáo viên và học sinh cùng thống nhất
- Tuần 6: Tôi thay trò chơi “Qua đường lội” bằng trò chơi : “Nhảy vào vòng tròn tiếp sức”
*Trò chơi: “Nhảy vào vòng tròn tiếp sức”.
- Mục đích: rèn kĩ năng bật nhảy, phát triển sức mạnh chân
- Chuẩn bị: Kẻ hai vạch chuẩn bị và xuất phát cách nhau tối thiểu 1,5 m, cách
vạch xuất phát về phía trước 1m kẻ 3 tập hợp vòng tròn, mỗi tập hợp gồm 8-10vòng tròn liên tiếp và cách nhau 0,5 - 0,8m, mỗi vòng tròn có đường kính 0,4m.Các dãy vòng tròn cách nhau theo hàng ngang 1,5 – 2m
Tôi tập hợp HS thành 3 hàng dọc sau vạch chuẩn bị thẳng hướng với các vòng
Trang 22lượng và tỉ lệ giới tính Những em số 1 tiến vào sau vạch xuất phát thực hiện tưthế bật nhảy.
- Cách chơi: Khi có lệnh, những em số 1 bật nhảy bằng hai chân bằng vào vòng
tròn 1 rồi vào vòng tròn 2 cho đến vòng tròn cuối, bật nhảy quay lại về vạch xuấtphát, chạm tay số 2, đi về tập hợp ở cuối hàng Số 2 lúc này đã tiến vào vị trí xuấtphát, sau khi chạm tay bạn, bật nhảy như số 1 rồi chạm tay số 3, trò chơi tiếp tụclần lượt như vậy cho đến hết, đội nào xong trước ít phạm quy là thắng
Các trường hợp phạm quy:
Xuất phát trước lệnh hoặc trước khi chạm tay bạn
Bật nhảy ra ngoài vòng tròn hoặc không hết số vòng quy định
- Tuần 13: Tôi đã thay thế trò chơi “chuyển bóng tiếp sức” bằng trò chơi
“bóng đuổi nhau”.
*Trò chơi “Bóng đuổi nhau”
- Mục đích:Rèn luyện sự khéo léo, nhanh nhẹn.
- Chuẩn bị: Tùy theo số tổ học tập, chuẩn bị cho mỗi tổ một quả bóng chuyền
hoặc bóng đá Tập hợp học sinh thành một vòng tròn (thứ tự theo tổ) mặt quayvào tâm, em nọ cách em kia 0,5 – 0,8m Tổ trưởng mỗi tổ cầm một bóng
- Cách chơi: Các em đồng thanh đọc:
“Chúng ta có bóng Hãy chuyền nhanh chóng Cho bóng đuổi nhau Như mèo đuổi chuột Nào, một, hai, ba!”
Sau tiếng “ba” các tổ trưởng nhanh chóng chuyển bóng sang (theo chiều kim
động hồ hoặc ngược lại theo sự thống nhất trước) cho bạn đứng bên trái mình
Em đứng bên trái tổ trưởng nhanh chóng đón bóng, chuyền bóng sang bạn bêntrái của mình và trò chơi tiếp tục như vậy sao cho nhanh, không để bóng rơi vàkhông để cho bóng này đuổi kịp bóng kia Nếu để bóng rơi, em đó nhanh chóngnhặt lên và tiếp tục cuộc chơi
Trang 23- Tuần 21: Tôi thay trò chơi “Nhảy ô tiếp sức” bằng trò chơi “nhảy ô ăn quan”
Trò chơi “Nhảy ô ăn quan”
- Mục đích: rèn luyện sự khéo léo mềm dẻo, khả năng thăng bằng, phát triển
sức mạnh chân và sức bật của cổ chân, bàn chân
- Chuẩn bị: kẻ một tập hợp ô theo một đường thẳng lien tiếp hoặc theo vòng
tròn ( từ 8 – 16 ô) Chuẩn bị 8 – 20 viên sỏi hoặc mẫu gỗ, nhựa nhỏ
- Cách chơi: Em số 1 cầm sỏi( có thể đựng vào túi quần, áo) nhảy lò cò vào
từng ô Ở mỗi ô, dừng lại một chút (không để hai chân chạm đất) để dặt viênsỏi lên ô đó, sao cho viên sỏi không chạm chân và lăn ra ngoài ô Nếu nhảy hếtmột vòng mà chưa dải hết số sỏi thì nhảy thêm lần thứ hai Khi nhảy lần thứ haikhông để chân chạm các viên sỏi Trong quá trình nhảy lò cò như vậy , nếu mấtthăng bằng để tay chống xuống đất hoặc cả hai chân cham đất hoặc chân chạmcác viên sỏi là phạm luật
Em số 2 nhảy lò cò lần lượt vào từng ô và cúi nhặt hết các viên sỏi Nếunhảy vòng thứ nhất đã thu hết các viên sỏi là giỏi, nếu phải nhảy đến vòng thứhai mới nhạt được hết các viên sỏi là bình thường sau đó em số 3 lại rải sỏinhư em số 1, em số 4 lại nhặt như em số 2 và cứ lần lượt như vậy cho đến hếtlượt thì đổi vai cho nhau
Ở tiết ôn tôi tổ chức trò chơi này theo hai nhóm khác nhau xem nhómnào rải được sỏi nhanh nhất sau đó thu hồi được sỏi nhanh nhất và ít để chânhoặc tay chạm đất nhất ( mất thăng bằng) Khi thi theo nhóm nếu phạm luậtphải chuyển quyền thi cho đội bạn
- Tuần 30 + tiết ôn tuần 31: Tôi đã thay thế trò chơi “kéo cưa lừa xẻ” bằng trò chơi “chèo thuyền”
Trò chơi: “Chèo thuyền”
- Mục đích: Rèn luyện sự phối hợp nhịp nhàng, sự mềm déo linh hoạt của cột
sống, giáo dục tính tổ chức kỉ luật, tinh thần tập thể
Trang 24hoặc hơn một chút và để hai bàn chân chạm đất bên cạnh mông của bạn đằngtrước (riêng em ngồi trên cùng hai đàu gối và hai bàn chân khép lại với nhau),hai tay đặt lên hai vai bạn đằng trước
- Cách chơi : Cách chơi gồm hai nhịp:
Nhịp 1 : Các em đồng loạt ngả thân người ra sau đồng thơi hai tay rời khỏi vaibạn đằng trước và đưa sang ngang giả làm người chèo thuyền và 2 mái chèo,chân hơi duỗi ra
Nhịp 2 : Cúi thân trên về trước đồng thời đưa tay về đặt lên hai vai bạn đàngtrước, hai chân hơi co lại (trở về tư thế chuẩn bị) Động tác cứ thực hiện nhịpnhàng như vậy đồng loạt cả tổ theo nhịp hô “chèo … thuyền !” hoặc hai … ba”
Từ “chèo”, hoặc “hai” ăn nhịp với nhịp 1, từ “thuyền” hoặc “ba” ăn nhịp với
2 Trò chơi cứ tiếp tục như vậy trong 2-5 phứt thì dừng lại
- Cách dạy : Sau khi ổn định tổ chức theo đội hình chơi (không để học sinh
ngồi lên đất) giáo viên gọi tên trò chơi và phát vấn học sinh về động tác chèothuyền bằng tay của người chèo thuyền (Đúng ra động tác của tay khi thântrên ngả ra sau không phải dang ngang mà hơi co theo một đường vòng phùhợp với đường đi của đầu tay mái chèo, tuy nhiên như vậy khó quá, nên chỉ bắtchước động tác ngả thân trên ra sau, còn 2 tay giả làm hai mái chèo).Tôi chọn3- 5 em lên làm mẫu theo chỉ dẫn của giáo viên Cho các em tập, tôi vừa đếmtheo nhịp vừa dùng tay làm kí hiệu cho học sinh ngả thân trên ra sau rồi lại cúi
về trước Khi học sinh đã quen, để các em tự điều khiển chơi theo tổ Sau một
số buổi tập có thể tổ chức cho các tổ trình diễn hoặc thi xem tổ nào làm độngtác đều, nhịp nhàng và đẹp, trật tự
* Phạm vi áp dụng: Các trò chơi này có thể áp dụng để dạy trong một số tiết thể dục lớp 2 hoặc ở các lớp 3, 4, 5
4.4.
Biện pháp 4: Thay thế bằng một số trò chơi dân gian:
Với mong muốn được đưa các trò chơi dân gian vào trường học, vừagiúp học sinh phát triển trí tuệ, thể chất, vừa an toàn, gần gũi với người ViệtNam, đặc biệt một số trò chơi dân gian gắn liền với các bài đồng dao giúp học
Trang 25sinh trau dồi khả năng ngôn ngữ và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Do đótrong một số tiết thể dục và các tiết ôn tôi đã lựa chọn và đưa thêm trò chơi dân
gian phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lý của các em như chơi trò chơi: “Rồng rắn lên mây”, “Chi chi chành chành”…
Tuần 4: Tôi thay trò chơi “Diệt các con vật có hại” bằng trò chơi dân gian:
“Tập tầm vông”
* Trò chơi: “Tập tầm vông”
- Mục đích: rèn luyện khă năng phán đoán, sự khéo léo, nhanh nhẹn
- Chuẩn bị: Hai em một viên sỏi hoặc một vật nhỏ nào đó có thể giấu gọn trong
nắm tay ví dụ như mẩu giấy vo lại, hoặc viên bi, mẩu tẩy, mẩu phấn…Tập hợp
HS thành 2 hay 4 hàng dọc hoặc hang ngang quay mặt vào nhau tạo thành từngđội một
- Cách chơi: Chỉ huy hô “Chuẩn bị …”, những em cầm sỏi trong tay nhanh
chóng đưa tay ra sau lưng và khéo léo nắm viên sỏi vào một trong hai tay saocho bạn đứng đối diện không biết Sau đó 1-2 giây, những em cầm sỏi đưa tay
về trước và tất cả lớp cùng vung tay đánh nhịp đọc đồng dao:
“Tập tầm vôngTay nào khôngTay nào cóTập tầm vóTay nào cóTay nào khôngTay có, tay không
Có có, không không”
Sau đó em không cầm viên sỏi trong tay đoán xem bạn cầm viên sỏi ở tay nào,nếu đoán đúng là thắng và được quyền cầm viên sỏi cho lần chơi tiếp theo, nếuđoán sai là thua, em cầm sỏi tiếp tục cuộc chơi Trò chơi được tiến hành 2 hay
4 hoặc 6 lần, nếu tỉ số hai bên là 1-1 hoặc 2-2 hay 3-3 thì coi như hoà, còn nếu
Trang 26Tuần 7, 8, 9: Tôi thay trò chơi “qua đường lội: bằng một số trò chơi dân gian như: “Chi chi chành chành”, “Thả đỉa ba ba”, “Qua đường hầm”…
*Trò chơi: “Chi chi chành chành”
- Mục đích: Rèn luyện phản xạ, kĩ năng nắm bắt nhanh, khả năng tập trung chú
ý
- Chuẩn bị: Trò chơi tiến hành theo nhóm 2 người, tuy nhiên để tổ chức cho
học sinh trong một lớp chơi nên tập hợp học sinh thành 2 hay 4 hàng dọc hoặchàng ngang, sau đó cho quay mặt vào nhau tạo thành từng đôi một
- Cách chơi: Một em xoè bàn tay, em kia đặt một ngón tay trỏ vào giữa lòng
bàn tay của bạn, hai người cùng đồng thanh đọc:
“Chi chi chành chànhCái đanh thổi lửaCon ngựa đứt cương
Ba vương ngũ đếChấp chế đi tìm
Ù à, ù,………ập!”
Cùng với đọc từ “ập”, hai em nhanh chóng thực hiện động tác bằng cáchmột em nắm bàn tay lại để bắt ngón tay của bạn, ngược lại em kia nhanh chóngrút ngón tay ra khỏi bàn tay bạn để không bị bắt Nếu để bạn nắm được ngóntay là thua, phải đổi vai chơi, nếu ngược lại thì tiếp tục vai chơi như ban đầu.Trường hợp phạm quy nếu nắm bàn tay lại, hoặc rút tay ra trước khi đọc từ
“ập”
Ghi chú: Có thể chơi một em xoà tay, 2-3 em đặt ngón tay vào bàn tay bạn
* Trò chơi: “Thả đỉa ba ba”
- Mục đích: Nhằm rèn luyện kĩ năng chạy, phát triển sự nhanh nhẹn, khéo
léo…
- Chuẩn bị : Kẻ hai vạch song song cách nhau 5- 8m giả làm sông hoặc kẻ một
vòng tròn có đường kính 5m-10m giả làm ao, hồ
Trang 27Chọn 1- 3 em đóng vai “ đỉa” ở trên sông hoặc ao, hồ giả làm người cần quacầu hoặc lội qua ao, hồ.
- Cách chơi:Các em giả làm người cần bơi qua sông hay ao, hồ đồng thanh đọc
vần điệu:
“ Thả đỉa ba baChớ bắt liền bàPhải tội liền ông Cơm trắng như bông Gạo, tiền như nước
Đổ mắm đổ muối
Đổ ít hạt tiêuĐiểu niêu nước chè
Đổ phải nhà nào nhà đấy phải chịu”
Sau từ “ chịu” các em tìm cách đi, chạy giả bơi qua sông hoặc ao hồ sao chokhông để đỉa bám vào người ( đỉa bắt được ) Những em đóng vai đỉa thì tìmcách bắt những người đi qua, nếu bắt được, thì phải đổi vai cho nhau và tròchơi bắt đầu lại từ đầu
- Cách dạy: Giáo viên gọi tên trò chơi.Nếu là học sinh nông thôn, giáo viên
phát vấn học sinh con đỉa thường làm gì khi người hoặc súc vật lội xuống ao,
hồ hay bơi qua sông Nếu là học sinh thành phố, giáo viên phải giảng cho các
em và tả về con đỉa cũng như đặc tính hút máu của con đỉa Giáo viên giải thíchcho học sinh đây là trò chơi dân gian nên có một số từ lạ như là liền bà, liềnông để chỉ người đàn bà, người đàn ông, hoặc ở nông thôn thường đun và hãmchè tươi vào niêu v.v…
Giáo viên chỉ dẫn hình vẽ và giải thích đây là giả làm sông hay ao hồ và chỉđịnh em làm đỉa và số còn lại đóng vai ngươi cần lội hoặc bơi qua, đồng thờichỉ dẫn cho các em biết cách chơi Cho một nhóm ra chơi thử, sau đó giáo viên
bổ sung thêm cho học sinh biết về cách chơi Cho học sinh chơi chưa có đọc
Trang 28*Trò chơi: “Qua đường hầm”.
- Mục đích: nhằm rèn luyện kĩ năng đi lom khom, sự phối hợp khéo léo, nhanh
nhẹn
- Chuẩn bị: tập hợp lớp thành 3 hàng dọc Giáo viên dùng các khẩu lệnh để cho
2 trong số 3 hàng dọc đứng quay mặt vào nhau theo từng đôi một và từng đôiđưa hai tay về trước, bàn tay chạm nhau tạo thành đường hầm, một hàng còn lạimột tay nắm với nhau tạo thành từng đôi một hoặc em đằng trước nắm một tay
em đắng sau tạo thành một hàng dài
- Cách chơi: Các em nắm tay nhau lần lượt đi theo kiểu lom khom qua đường
hầm Khi đi không được để một bộ phận nào của người chạm hầm Những emđứng làm hầm không được hạ thấp tay xuống hoặc có hành động gì cố tìnhchạm vào những người bạn đang đi qua Đi xong vòng đi thường về vị trí cũ rồilại đứng theo hàng dóng với 1 hàng đã làm hầm thành từng đôi một để làm hầmcho các bạn đi qua Hai hàng đứng làm hầm có một hàng phải tiếp tục đứng vớihàng mới để làm hầm thêm một lần nữa cho hàng bạn đi qua, sau đó hai hàng
đã đi đứng làm hầm cho hàng còn lại đi qua hầm
Trò chơi này cũng có thể tổ chức theo đội hình hao hàng dọc, tất cả các emđều đứng tạo thành đường hầm Khi có lệnh của giáo viên, đôi trên cùng nhaudắt tay nhau chui qua hầm, sau đó đến đôi thứ hai và cứ lần lượt như vậy Khichui hết hầm lại đứng làm hầm và trò chơi cứ tiếp tục như vậy một cách liêntục
- Cách dạy: Giáo viên gọi tên trò chơi Có thế phát vấn để các em trả lời những
hiểu biết của mình về thế nào là đường hầm và những người có việc phải điđường hầm, cách đi qua hầm…
Giáo viên tập hợp học sinh và dùng các khẩu lệnh để tạo thành các đườnghầm Giáo viên cho 2- 6 em ra làm mẫu, sau đó cho học sinh chơi Chú ýhướng dẫn kĩ cho các em đội hình (cách đi) đi qua hầm và sau đó lại đứng dểlàm hầm, nếu các em không nắm vững cách chơi đội hình sẽ rối loạn, mất trậttự