Khi ta bấm nút chụp ảnh, màn trập sẽ mở ra cho ánh sáng bên ngoài xuyên qua ống kính đi vào bên trong hộp tối.. Các tia sáng đi vào bên trong hộp tối vốn phản chiếu từ vật thể phía trước
Trang 1Sự phơi sáng (Exposure)
và các thông số cơ bản
trong nhiếp ảnh
Trang 2Nếu tranh vẽ là nghệ thuật của sự trừu tượng, hiphop là nghệ thuật đường phố thì nhiếp ảnh – là nghệ thuật của ánh sáng Một bức ảnh đẹp hay không, không chỉ thể hiện ở những chi tiết hay cảnh vật trong hình, mà một yếu tố quan trọng để tạo nên một tác phẩm “để đời” chính là độ sáng
Bản chất của chụp ảnh cũng giống như cách con mắt chúng ta nhìn mọi vật
Đó là thu nhận các luồng ánh sáng phản chiếu từ vật thể
Máy ảnh hình dung đơn giản là một chiếc hộp tối Khi ta bấm nút chụp ảnh, màn trập sẽ mở ra cho ánh sáng bên ngoài xuyên qua ống kính đi vào bên trong hộp tối Ở cuối hộp tối là nơi chứa cảm biến máy ảnh Trên bề mặt cảm biến máy ảnh có vô số các điểm ảnh (chúng ta thường nghe nói “chiếc máy này độ phân giải 16 chấm”, thực chất chính là 16 triệu điểm ảnh – 16 Megapixel – trên bề mặt cảm biến) Các tia sáng đi vào bên trong hộp tối vốn phản chiếu từ vật thể phía trước ống kính, sẽ bị các điểm ảnh này thu nhận lại
và sau đó chuyển về phía sau cho cảm biến mã hóa thành tín hiệu ảnh
Như vậy, độ sáng của tấm ảnh sẽ được quyết định bởi lượng ánh sáng mà các điểm ảnh này thu được Khi lượng ánh sáng vào quá nhiều thì ảnh sẽ trắng xóa, còn không đủ thì ảnh sẽ bị tối Một bức ảnh có độ sáng đúng với đối tượng được chụp gọi là đúng sáng
Vậy làm sao để biết từ trước lúc chụp rằng tấm hình sẽ đúng sáng hay không?
Khi nhìn vào kính ngắm của máy ảnh ống kính rời, ta sẽ thấy một thanh sáng, bao gồm các vạch chia như thước kẻ nằm ở phía dưới hoặc cạnh bên (vùng khoanh màu đỏ trong hình), gọi là thanh đo sáng hay thanh đo giá trị EV Vạch chính giữa mặc định EV=0 là đủ sáng Cách vạch về phía cực âm (-) là
Trang 3thiếu sáng, và ngược lại là thừa sáng Khi ta thực hiện thao tác lấy nét cũng đồng thời là đo sáng cho tấm hình sắp chụp, và dựa vào vị trí của hình tam giác ngược phía trên thước đo sẽ biết được tấm hình sắp chụp là đủ sáng hay không
Thanh đo sáng bên trong kính ngắm
Độ phơi sáng của tấm hình chịu ảnh hưởng của 3 yếu tố: Độ mở ống kính, Tốc độ chụp hay tốc độ màn chập, và độ nhạy sáng
Apeture (Độ mở ống kính, thường ký hiệu là A)
Độ mở ống kính là phần điều chỉnh lượng ánh sáng đi qua ống kính trong cùng 1 đơn vị thời gian Cấu tạo bộ phận này bao gồm những lá mỏng ghép lại tạo ra khe hở dạng hình tròn có thể điều chỉnh được Tương ứng với các độ
Trang 4mở ống kính ta có dãy trị số tiêu chuẩn 1, 1.4, 2, 2.8, 4, 5.6, 8, 11, 16, 32… các trị số này gọi là F-stop hay Khẩu độ Tại mỗi F-stop ta có đường kính lỗ
mở d tương đương f/1, f/1.4 , f/2 f/2.8 … và f chính là độ dài tiêu cự ống kính Như vậy ta có thể thấy Khẩu độ càng lớn thì đường kính d càng nhỏ và ánh sáng đi qua ống kính càng ít
Các lá khẩu xếp liền kề nhau tạo thành lỗ mở
Shutter Speed (Tốc độ chụp, thường ký hiệu là S)
Cấu tạo thân máy ảnh có một màn chập nằm phía sau gương lật, là nơi sẽ mở
ra đón ánh sáng từ bên ngoài xuyên qua ống kính vào hộp tối khi ta nhấn nút bấm máy Tốc độ chụp được tính là khoảng thời gian kể từ khi màn chập mở
ra cho tới khi đóng lại Bởi vậy nó còn được gọi là tốc độ màn chập
Màn chập máy ảnh
Thay đổi tốc độ chụp chính là việc điều chỉnh khoảng thời gian màn chập mở
ra, qua đó kiểm soát thời gian ánh sáng đi vào để thay đổi độ sáng của ảnh
Trang 5chụp Thời gian này càng lâu (tốc độ chậm) thì lượng ánh sáng đi vào càng nhiều và ngược lại, thời gian này càng ngắn (tốc độ nhanh) thì lượng sáng đi
Tốc độ chụp nhanh hơn 1 giây có 1/2, 1/4, ….1/125, 1/250…
Còn lâu hơn 1 giây là 2, 4, 8, 16s…
Ngoài ra còn có tốc độ chụp Bulb (ký hiệu chữ B): là thời gian chụp tính từ lúc màn chập mở ra (bấm chụp và giữ) cho đến khi đóng lại (nhả nút bám chụp)
Độ nhạy sáng (ISO): thể hiện khả năng thu nhận ánh sáng của cảm biến máy
ảnh ISO càng cao thì cảm biến máy ảnh càng nhận được nhiều ánh sáng hơn trong cùng 1 đơn vị thời gian, đổi lại hình ảnh cũng sẽ nhiều nhiễu (còn gọi là hạt / noise / hay grain) hơn và dễ mất chi tiết hơn so với khi chụp ở ISO thấp
Ta cùng xem loạt hình được chụp ở cùng góc độ, thời điểm và thiết lập cân bằng trắng cũng như độ sáng giống nhau sau đây để thấy được sự thay đổi về chất lượng ảnh khi chụp ở các mức ISO khác nhau:
Trang 6Ảnh chụp ở ISO 100 sạch nhiễu và tái hiện màu sắc rất chính xác (Click vào
hình để xem ảnh lớn)
Ảnh chụp ở ISO 400, nhiễu bắt đầu xuất hiện (Click vào hình để xem ảnh
lớn)
Trang 7Ảnh chụp ở ISO 800, nhiễu xuất hiện ngày càng nhiều hơn (Click vào hình để
xem ảnh lớn)
Trang 8Ảnh chụp ở ISO 1600, nhiễu tăng lên rất nhiều (phần chậu hoa bên dưới)
nhưng màu sắc và tương phản giữa các chi tiết vẫn được tái hiện tốt (Click vào hình để xem ảnh lớn)
(Click vào hình để xem ảnh lớn)
Trang 9(Click vào hình để xem ảnh lớn)
3 tấm ảnh ở phía trên: Từ mức ISO 3200 trở lên, tuy đã thiết lập các thông số chụp thủ công ngay từ đầu để đảm bảo tính cố định nhưng màu sắc ảnh vẫn
bị biến đổi, nhiễu xuất hiện cực nhiều (Click vào hình để xem ảnh lớn)
Mối tương quan giữa ISO, S và A
Trang 10Mối tương quan giữa ISO, S và A cũng giống như chiếc bập bênh, khi bên này (A) lên cao thì bên kia (S) phải hạ xuống thấp và ngược lại Trong khi đó ISO đóng vai trò như chiếc trục, trục càng lên cao, người chụp càng được phép hạ khẩu độ nhỏ hơn và dùng tốc độ chụp nhanh hơn mà vẫn đảm bảo ảnh đúng
sáng
Như vậy, có thể tổng kết lại rằng để đạt được 1 tấm hình đủ sáng, phải đảm bảo kiểm soát được tốt 3 yếu tố Tốc độ chụp, Độ mở ống kính và ISO 3 yếu
tố này có mối quan hệ tương tác lên nhau Cụ thể, khi ta tăng độ mở ống kính thì tốc độ chụp sẽ nhanh hơn, khi ta giảm độ mở ống kính thì tốc độ chụp sẽ chậm lại (cần lưu ý một điểm mà nhiều người hay nhầm, rằng giá trị sau số F càng lớn thì nghĩa là độ mở ống kính càng nhỏ và ngược lại Ví dụ: F1.8 cho
độ mở ống kính lớn hơn F8)
Trong khi đó, sử dụng ISO thấp sẽ giúp giảm nhiễu và tăng chất lượng ảnh, nhưng lại đòi hỏi độ mở ống kính lớn và tốc độ chụp chậm hơn so với ISO ở mức cao
