CẢM NHẬN VẺ ĐẸP BÀI THƠ ÁNH TRĂNG Cảm nhận vẻ đẹp bài thơ Ánh trăng – mẫu 1 Trăng vốn là đề tài quen thuộc trong thơ ca truyền thống để giãi bày tâm sự, vẻ đẹp thánh thiện, sự chiêm nghiệm và trong mỗ[.]
Trang 1CẢM NHẬN VẺ ĐẸP BÀI THƠ ÁNH TRĂNG
Cảm nhận vẻ đẹp bài thơ Ánh trăng – mẫu 1
Trăng vốn là đề tài quen thuộc trong thơ ca truyền thống để giãi bày tâm sự,
vẻ đẹp thánh thiện, sự chiêm nghiệm và trong mỗi thể loại thơ trăng lại mangmột nét đẹp riêng, độc đáo: thể thơ năm chữ ngắn gọn, giản dị mà có sức chứa đến
lạ kì, Nguyễn Duy đã mở đầu bài thơ bằng một hồi ức xa xăm về trăng:
“Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ”
Chất thơ mộc mạc tự nhiên như lời kể chuyện tâm tình thủ thỉ điệp từ hồi
cứ mồi lần nhắc đến là một kỉ niệm thân thương lại hiện về trong miền kí ức củatác giả Nguyễn Duy nhớ về tuổi thơ êm đềm hạnh phúc nơi ruộng đồng, nhớ vềnhững năm tháng chiến tranh gian khổ nơi núi rừng - những thăng trầm, vui buồncua cuộc sống, sự trưởng thành lớn lên của một con người ở mọi nơi, mọi lúc đều
có sự chia sẻ của Trăng người bạn tri kỉ.Tri kỉ vì trăng hiểu người; trăng đồng cảmvới người trong cảnh hàn vi cơ cực, và những tình cảm thủy chung son sắt màtrăng và người đã có trong lúc đắng cay, những khi ngọt bùi; tình cảm ấy thật bềnchặt, sâu sắc; không phô trương hoa mĩ mà bình dị, tự nhiên, không chút vụ lợitoan tính:
“Trần trụi với thiên thiên hồn nhiên như cây cỏ”
Trăng và người - hai hình tượng thơ cứ sóng đôi nhau trong một tứ thơnhưng trăng thì hiển hiện cụ thể con người lại bị che khuất, giấu đi Cứ ngỡ cáihiển hiện phải lên tiếng vậy mà Nguyễn Duy để cho cái bị che khuất, cái ẩn lêntiếng trước Và tứ thơ không phải là lời kể mà chuyển thành độc thoại từ nội tâmcon người, lời hối lỗi muộn màng Trăng gắn bó với người là thế tri kỉ là thế vậy
mà nhà thơ phải thảng thốt lên: ngỡ không sao quên được cái vầng trăng nghĩa
Trang 2tình Cuộc sống còn có bao điều ta không ngờ đến được, cái hạnh phúc bình dị,giản đơn ta đã có đôi khi lại để tuột khỏi tay, tự mình đánh mất mình, đánh mất cảnhững gì thiêng liêng quý giá nhất Con người trước dòng đời đua chen xô đẩy,cái hào nhoáng, hoa mĩ, tráng lệ trước mắt ánh điện cứa gương đã khiến họ quên
đi những hạnh phúc bình dị thuở nào; quên đi những ki niệm một thời vất vả khókhăn và cũng vô tình lãng quên đi một người bạn tri kỉ ân tình:
“Từ hồi về thành phố quen ánh điện cửa gương vầng trăng đi qua ngõ như người dưng qua đường”
Hình ảnh vầng trăng ở hai khổ thơ trên không được so sánh ví von như mộtcon người mà chỉ để người đọc ngầm hiểu, sang khổ thơ thứ hai này, hình ảnhvầng trăng được nhân cách hóa thành một con người cụ thể Cứ ngỡ vẫn là conngười ấy - tri kỉ và nghĩa tình lắm, vậy mà không! Trăng vẫn tri kỉ, nghĩa tìnhđấy chứ, chỉ có lòng người không còn tri kỉ với trăng, chỉ coi trăng như một ngườiqua đường, người dưng, nước lã: xa lạ, lạnh nhạt như chưa hề quen biết, chưa hềgặp mặt; một sự thật phũ phàng bởi lòng người thay đổi khôn lường, nào ai đoántrước được.Quỹ đạo của cuộc sống và dòng đời trong đục khiến con người cứ tấtbật, hối hả, chìm trong nhịp sống gấp gáp làm ăn Nhưng cuộc đời lại là một chuỗinhững quy luật nhân - quả nối tiếp nhau, con người có lúc may, lúc rủi, lúc thànhcông, khi thất bại, lúc vui buồn và sự đổi ngôi là tất yếu để mỗi người tự hoànthiện mình hơn: Thình lình đèn điện tắt/ Phòng buyn đinh tối om Một sự kiệnbình thường, ngẫu nhiên trong cuộc sống hiện đại được Nguyễn Duy đưa vàotrong thơ và sử dụng tài tình thành điểm thắt nút, đẩy bài thơ lên đến cao trào: bởinếu như không có cảnh hôm ấy chắc mấy ai đã nhìn lại mình mà suy xét bản thân
để nhận ra sự thay đổi vô tình của mình
“Thình lình đèn điện tắt phòng buyn đinh tối om vội bật tung cửa sổ
Trang 3đột ngột vầng trăng tròn”
Cả khổ thơ là một chuỗi những hành động liên tục, kế tiếp nhau, nhanh, dồndập gấp gáp để rồi ngỡ ngàng, ngạc nhiên không nói thành lời: Đột ngột vầngtrăng tròn.Ta bỗng dưng tự hỏi tại sao lại là trăng tròn mà không là trăng khuyết?Một câu hỏi thật khó trả lời bởi tròn khuyết vốn là quy luật của tự nhiên Còntrăng ở đây đã được nhân cách hóa với những suy nghĩ, tâm tư rất con người, rấtđời thường vậy mà: Trăng vẫn tròn vành vạnh / Kể chi người vô tình Cái khuyếttrong tâm hồn con người bỗng trở nên ngại ngùng xấu hổ trước trăng, trước sự vẹntròn; chung thủy trước sau như một của trăng Phải chi trăng cứ khuyết đi cholòng người đã ân hận, đỡ hổ thẹn với trăng:
“Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng”
Một khoảnh khắc im lặng trong hiện thực nhưng trong nội tâm con ngườinỗi xúc động trào dâng đến đỉnh điểm Mọi ký ức của một thời xa xăm, một thờigian khó, gắn bó thuở nào bỗng dội về trước mặt Trăng! Đó là những kỷ niệmtuổi thơ êm đềm hạnh phúc.Trăng! Đó là đồng là bể, là quê hương làng xóm vànhững người thân yêu ruột thịt Trăng! Đó còn là sông là rừng, là những ngườiđồng chí anh em Trăng! Đó là những vui buồn - hạnh phúc, những đắng cay ngọtbùi một thuở Thế mà lòng người đã sớm quên mau để bây giờ chợt giật mình,chợt sực tỉnh, xót xa ân hận, để phải rưng rưng không nói thành lời.Lại một lầnnữa hình ảnh trăng được nhân hóa Đó không phái là mặt trăng bình thường nữa
Đó là khuôn mặt của một người bạn đã từng tri kỷ với những người đang sống,đang hiển hiện trước trăng Qua bao nhiêu biến động thăng trầm, người bạn ấyvẫn thủy chung son sất, bao dung độ lượng, nhân ái như thuở nào.Nhà thơ NguyễnDuy đã tìm được một điểm nhìn vừa thông minh vừa sắc sảo; tinh tế mà cụ thể,chi tiết Tại sao không phải là trăng chênh chếch; trăng xa xa hay trăng lấp ló màlại là trăng trên đỉnh đầu để phải ngửa mặt lên nhìn mặt?Phải chăng đó cũng làdụng ý của tác giả? Bởi trăng bao dung, độ lượng là thế Từ điểm nhìn của nhàthơ, ánh trăng cứ lan tỏa ra mênh mông; soi rọi chiếu sáng Một không gian mênh
Trang 4mông rộng lớn phủ đầy ánh trăng, ngập chìm trong ánh trăng - thứ ánh sáng ngọcngà tinh khiết Thời gian và không gian (trăng rọi đỉnh đầu) trong khổ thơ đãkhiến ta nhận thấy nó không phải là sớm nhưng cũng chưa đến nỗi muộn đểkhông nhận ra mọi thứ Phải chăng nhà thơ đã đồng nhất thời gian trong hiện thực
và thời gian trong tâm tưởng con người? Hình ảnh trăng ở đây đã lên đến đỉnhđiểm thành công của tác giả Nó chứa đựng một ý nghĩa thật lớn lao sâu sắc, mộtgiá trị nhân văn to lớn.Trăng không còn là trăng của thiên nhiên; không phải làtrăng ví như một con người mà nó mang ý nghĩa tượng trưng cho cả một lớpngười, một thế hệ Một thế hệ với bao cống hiến hi sinh trong những thời khắcgian khó, ác liệt; những năm tháng cam go thử thách khi đất nước lâm nguy đểđến khi trở về cuộc sống đời thường - đất nước thanh bình, họ lại bình dị đến đạmbạc, không chút đòi hỏi, bon chen danh vọng Trong số họ có những người khôngmay mắn được trở về; có những người còn gửi lại nơi chiến trường một phần cơthể và những di chứng chiến tranh cho thế hệ con cái; có những người được Tổquốc quê hương biết đến song vẫn còn có những người tài sản chỉ là chiếc ba lôsờn vai vì trận mạc và cuộc sống của họ chỉ diễn ra âm thầm lặng lẽ bình dị nhưbao người bình thường khác nhưng họ vẫn sống và giữ trọn nghĩa tình với quêhương, đất nước, với những người đồng chí đồng đội của mình Một tấm lòng cao
cả, bao dung, độ lượng, một niềm lạc quan tin tưởng vào cuộc sống Tình cảm của
họ vẫn tròn vành vạnh, trước sau như một đâu kể cho những người vô tình, nhữngngười lãng quên.Trăng lại trở về với chính nó; giản dị tự nhiên, mộc mạc:
Trang 5triết lý, trau chuốt nhưng đã để lại trong lòng người đọc dòng suy nghĩ về nhântình thế thái; quá khứ và hiện tại luôn song hành nhắc nhở hoàn thiện mỗi conngười; chính nghệ thuật dùng sự hồi tưởng, tự đấu tranh, suy nghĩ trong nội tâmcon người đã làm nên thành công, khiến bài thơ còn mãi với thời gian.
Sơ đồ tư duy
a Vầng trăng trong quá khứ
- Biện pháp liệt kê "đồng", "sông", "bể' cùng điệp ngữ "với" lặp lại nhiều lần đãnhấn mạnh sự gắn bó, thắm thiết bền chặt giữa con người với thiên nhiên
Trang 6- Hình ảnh "hồi chiến tranh ở rừng": gợi lên những năm tháng chiến tranh vất vả,gian khổ, ác liệt.
- Trong chính hoàn cảnh ấy, vầng trăng trở thành người bạn thân thiết, gắn bócùng con người, luôn đồng cam cộng khổ và chia sẻ cùng họ mọi nỗi niềm trênchặng đường hành quân cũng như trong cuộc sống
- Hình ảnh so sánh, ẩn dụ "trần trụi với thiên nhiên', "hồn nhiên như cây cỏ": gợilên vẻ đẹp bình dị, trong sáng của vầng trăng
→ Như vậy, vầng trăng hiện diện như hình ảnh của quá khứ với những kí ức chanhòa, tình nghĩ và thủy chung
Vầng trăng ở hiện tại
- Hình ảnh ẩn dụ "vầng trăng đi qua ngõ/ như người dưng qua đường": thể hiện rõthay đổi tình cảm của con người trước sự biến đổi của hoàn cảnh
- Cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa con người với ánh trăng khi "đèn điện tắt khiến conngười nhận ra vầng trăng tròn đầy, thủy chung, tình nghĩa với bao kỉ niệm tươiđẹp vẫn luôn còn đó chỉ có điều đôi lúc vì vô tình mà ta đã lãng quên chúng
b Vầng trăng và những suy nghĩ, triết lý, chiêm nghiệm của nhà thơ
- Hình ảnh thơ độc đáo "trăng cứ tròn vành vạnh":
+ Diễn tả vầng trăng tròn đầy, tỏa sáng giữa thiên nhiên, vũ trụ bao la, rộng lớn+ Tượng trưng cho vẻ đẹp của quá khứ nghĩa tình, trọn vẹn dù lòng người cóđổi thay
- Nghệ thuật nhân hóa "ánh trăng im phăng phắc": gợi đến một cái nhìn nghiêmkhắc nhưng cũng đầy bao dung, độ lượng
3 Kết bài:
- Khái quát về hình ảnh vầng trăng trong bài thơ và nêu cảm nghĩ của bản thân
Trang 7Các bài mẫu khác:
Cảm nhận vẻ đẹp bài thơ Ánh trăng – mẫu 2
Như là một nỗi nhớ, một kỉ niệm đã từ lâu lại hiện về trong kí ức của nhàthơ Nguyễn Duy, Ánh trăng có phải là dòng cảm xúc từ quá khứ đến thực tại nàychăng? Có cái gì đó như một nỗi ám ảnh đột ngột hiện về khiến nhà thơ giật mình.Những ý nghĩa sâu kín, Ánh trăng là nỗi niềm rất rộng của Nguyễn Duy mà taphải đi tìm.Ta nhận thấy trong bài thơ của Nguyễn Duy một niềm xúc cảm nhưbất chợt, bàng hoàng khi nhận ra sự hiện diện của người bạn tri kỉ - ánh tráng saunhững tháng năm quên lãng Đó cũng là lời thầm nhắc của nhà thơ về thái độ sống
ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ.Đời người dù có đi đâu về đâu cũng không baogiờ xa vầng trăng tình nghĩa Trăng trên bầu trời như người bạn sẵn sàng cùng ta
sẻ chia tâm sự Có lẽ vì thế mà đối với mọi người, vầng trăng là tri kỉ VớiNguyễn Duy cũng vậy:
“Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ”
Vầng trăng gắn bó với nhà thơ từ hồi nhỏ cho tới lúc chiến tranh ở rừng Đó
là một khoảng thời gian dài, đủ để xây đắp một tình cảm vững bền Không phải dễdàng gì mà người ta coi nhau là tri kỉ, vậy mà chính nhà thơ đã thừa nhận: vầngtrăng thành tri kỉ Điều này chứng tỏ đôi bạn ấy đã có sự sẻ chia, thấu hiểu vàđồng điệu Thời gian thật dài mà Nguyễn Duy chỉ gói gọn trong bốn dòng thơngắn gọn Ta tưởng như có một nỗi lòng đang rưng rưng xúc động ẩn hiện tronglời thơ, chỉ chực trào lên Phải chăng đây là những dòng hồi tưởng? Gói gọn cảmột trời kỉ niệm trong những dòng thơ, Nguyễn Duy như cố giấu nỗi xúc độngtrong lòng mình.Nhưng tấm lòng ấy vẫn dạt dào Nó chưa thể vội vàng quay lưngvới quá khứ đẹp đẽ:
Trang 8“Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa”
Con người ấy đã sống hết lòng với thiên nhiên, chân thành và thắm thiết.Đối với thiên nhiên, con người cũng như cây cỏ là những người bạn không thểtách rời Từ ngỡ như một điểm nhấn, một dấu hiệu đặc biệt Nó gợi cho ta suynghĩ về những điều còn chưa nói Từ ngỡ như một lối rẽ đưa ý thơ đi theo một lốikhác Đó là giá trị của ngôn từ trong Ánh trăng, là tài năng của tác giả trong cáchthể hiện mà ta không dễ gì nhận được ra.Chiến tranh qua đi, hoà bình lập lại, cũngnhư nhiều chiến sĩ khác, Nguyễn Duy trở về nhưng không phải về với sông, vớiđồng, với bể mà là về với thành phố tấp nập, đông vui Sống trong bình yên, đủđầy với: ánh điện, cửa gương, người ấy dần quên đi người bạn tri kỉ hôm nào Vàkhông biết tự bao giờ trăng đã thành người dưng:
“Từ hồi về thành phố quen ánh điện cửa gương vầng trăng đi qua ngõ như người dưng qua đường”
Ánh trăng bị lu mờ bởi ánh điện chiếu rọi Vầng ánh sáng ấy vẫn hiện hữubên ta, vẫn đồng hành từng bước bên ta vậy mà giờ đây ta lại vô tình, hờ hững Có
lẽ vầng trăng cũng biết đau, biết khóc khi trở thành người dưng qua đường Vẫn làvầng trăng hồi nhỏ, vầng trăng lúc ở rừng nhưng sao ta lại không nhận ra? Lẽ nào
ta đã lãng quên quá khứ, quên đi những năm tháng chiến đấu trường kì của dântộc Câu thơ không trực tiếp bộc lộ cảm xúc nhưng sức ám ảnh lại vô cùng mạnh
mẽ Khổ thơ thứ tư là một bước ngoặt trong dòng diễn biến của thời gian, sự việc,
để từ đó tác giả bộc lộ nỗi niềm của mình một cách rõ ràng hơn:
“Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om
Trang 9vội bật tung cửa sổ đột ngột vầng trăng tròn”
Trăng vẫn luôn toả sáng nhưng chỉ khi đèn điện tắt ta mới thực sự cảm thấyánh trăng thật tuyệt vời Khi không gian tối om, con người mong chờ ở một thứánh sáng mới! Và khi nhìn thấy ánh trăng thì con người đột ngột nhận ra ngườibạn tri kỉ: vầng trăng tròn Hai từ láy thình lình, đột ngột thể hiện sự bất ngờ, ngẫunhiên của cuộc tri ngộ Hoàn cảnh gặp gỡ đó càng khiến nhà thơ bàng hoàng.Nhìnlên trăng mà lòng tràn ngập niềm xúc động Những kỉ niệm một thời tưởng như đã
xa vắng nay lại trở về:Ngửa mặt nhìn lên mặt có cái gì rưng rưng như là đồng là
bể như là sông là rừng Không phải là ngửa mặt nhìn lên trăng mà là ngửa mặtnhìn, lên mặt vì với Nguyễn Duy lúc này, trăng đích thực là một con người cógương mặt, có ánh nhìn và tâm trạng Chính nhà thơ cũng không rõ mình đangnghĩ gì, chỉ biết rằng có cái gì rưng rưng Có thể là đôi mắt rưng rưng hay có thể
là sự thức dậy của tâm hồn con người Một cảm giác vừa như buồn vui, vừa nhưmừng tủi trào lên trong lòng đôi bạn Khoảng trời xưa hồi sinh, đưa Nguyễn Duytrở về với năm tháng đã qua cùng với sông, với đồng, với rừng Nhà thơ tiếc nuốiquá khứ, khao khát mong gặp lại cảm giác thân thuộc ngày xưa.Như một ngườibạn ân nghĩa thuỷ chung, vầng trăng vẫn trong sáng, tròn đầy phúc hậu:
Vì thế mới có cái giật mình của Nguyễn Duy ở câu thơ cuối Phải chăng đó cũng
là cái giật mình của chính chúng ta khi nhận ra được sự đánh thức từ Ánh trăng
Trang 10của Nguyễn Duy Bài thơ ra đời khi đất nước đã hoà bình Những tháng ngàychiến đấu gian khổ của người chiến sĩ Nguyễn Duy đã không còn Trong thời giannày tác giả là đại diện thường trú báo Văn nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh.Nhưng không vì thế mà Ánh trăng mất đi vẻ đẹp chân thực của mình Dường nhưchẳng bao giờ Nguyễn Duy không mang trong mình nỗi niềm hướng về quá khứ,hướng về cội nguồn Nó cho thấy một thái độ sống đẹp đẽ, thuỷ chung Không chỉ
có vậy, bài thơ Ánh trăng còn như một lời nhắn nhủ sâu kín, nhẹ nhàng: hãy sống
và lao động hết mình nhưng đừng bao giờ phủ nhận quá khứ của dân tộc
Cảm nhận vẻ đẹp bài thơ Ánh trăng – mẫu 3
Trăng từ lâu đã trở thành đề tài muôn thuở nhưng không bao giờ cũ trongdòng chảy của nền văn học Việt Nam Đến với trăng,khó ai có thể kìm lòng trước
vẻ đẹp của nó Nếu đến với trăng của các nhà thơ lớn của dân tộc như Thế Lữ có ''Nhớ rừng''; ''Đầu súng trăng treo'' của Chính Hữu hay ''Rằm tháng giêng, Cảnhkhuya, Ngắm trăng'' của Hồ Chí Minh…ta đều thấy xuất hiện trước mắt một bứctranh đêm trăng đầy thơ mộng, bí ẩn và huyền ảo Thế nhưng, đến với ''ÁnhTrăng'' của Nguyễn Duy, ta lại bắt gặp một tư tưởng hoàn toàn mới lạ Trăng ởđây là quá khứ thuỷ chung, bất diệt; là người bạn nghĩa tình, tri kỉ; là bài học thấmđẫm giá trị nhân văn sâu sắc
Bao trùm cả bài thơ là một nỗi day dứt, ăn năn cứ kéo dài triền miên khônnguôi Ở ngay cái tên bài thơ cũng đủ để ta thấy được chủ đề của cả bài thơ Tạisao Nguyễn Duy không đặt nhan đề là ''vầng trăng'', ''ông trăng'' mà lại là '' ánhtrăng''? Bởi lẽ, khác với ''vầng trăng''và ''ông trăng'' là những hình ảnh cụ thể thì''ánh trăng'' là những tia sáng Tia sáng ấy đã soi rọi vào góc tối của con người,đánh thức lương tâm của con người, làm sáng bừng lên cả một quá khứ đầy ắpnhững kỉ niệm đẹp đẽ, thân thương.Từ lâu, trăng và người đã trở thành những đôibạn tri kỉ, thân thiết:''Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần'' thì đến ''Ánh trăng''quy luật ấy vẫn không hề thay đổi,trăng và người, người và trăng, họ vẫn vậy, vẫngắn bó không rời Hai khổ thơ đầu, tác giả đã gợi lại những kỉ niệm, tình cảm gắn
bó giữa con người và vầng trăng trong quá khứ:
''Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể
Trang 11Hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ''
Bốn câu thơ đầu gắn với giọng kể thủ thỉ, tâm tình''hồi nhỏ'', ''hồi chiếntranh'' đã đưa người đọc trở về quá khứ đã rất xa, một quá khứ đầy ắp những kỉniệm, mở ra một khoảng không gian bao la, rộng lớn Cái không gian ấy là''đồng'', là ''sông'', là ''bể'', là một cuộc sống tuy khó khăn, thiếu thốn nhưng conngười được gắn bó, gần gũi và hoà hợp với thiên nhiên Điệp từ ''với'' như gắn kết
ý thơ nhưng cũng là gắn kết con người với thiên nhiên, với vũ trụ, với vầng trăngtình nghĩa Ở hai câu thơ đầu, nhà thơ đã cho người đọc chúng ta thấy được mộttuổi thơ hết sức đẹp đẽ, đó là những ngày tháng hạnh phúc và tươi đẹp nhất, được
nô đùa dưới cánh đồng bát ngát, ngắm trăng trên bãi cỏ trước thềm, được nghe bà
kể chuyện cổ tích dưới ánh trăng đêm Những kí ức tuổi thơ thật đẹp làm sao! Nhàthơ Trần Đăng Khoa cũng có một tuổi thơ gắn liền với ông trăng sáng tỏ:
''Ông trăng tròn sáng tỏ soi rõ sân nhà em trăng khuya sáng hơn đèn
ôi, ông trăng sáng tỏ soi rõ sân nhà em''
Rồi đến lúc chiến tranh, ánh trăng lại cùng người lính trải qua biết baonhững năm tháng gian khổ của đất nước, để vượt lên mọi khó khăn, mọi sự tànphá của quân thù:
''Và vầng trăng, vầng trăng đất nước Vượt qua quầng lửa mọc lên cao''
Ở đây, trăng và người vẫn là hai người bạn gắn bó bên nhau không rời ''thành tri kỉ'' Cái ''tri kỉ'' ấy cũng giống như: ''Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ''của Chính Hữu Nó đều là sự san sẻ, cảm thông và thấu hiểu nhau sâu sắc Trăng
là người bạn để chia sẻ mọi vui buồn, trăng đồng cam cộng khổ, xoa dịu nhữngnỗi đau thương, mất mát của chiến tranh bằng thứ ánh sáng mát dịu, chan chứa