- Thứ hai: phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước Á, Phi và MĩLatinh diễn ra sôi nổi và giành được nhiều thắng lợi to lớn, dẫn đến: sự tan rã hệthống thuộc địa của chủ nghĩa
Trang 1LỊCH SỬ 12 BÀI 11: TỔNG KẾT LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN
ĐẠI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000
Phần 1: Lý thuyết Lịch Sử 12 Bài 11: Tổng kết lịch sử thế giới hiện đại từ năm
1945 đến năm 2000
I Những nội dung chủ yếu của lịch sử thế giới từ sau năm 1945
- Thứ nhất: chủ nghĩa xã hội từ phạm vi một nước đã trở thành một hệ thống thếgiới Trong nhiều thập niên, các nước xã hội chủ nghĩa đã trở thành một lực lượnghùng mạnh về chính trị, kinh tế, quân sự
Tuy nhiên, do những sai lầm nghiêm trọng về đường lối, chính sách và sự chốngphá của thù địch, tới đầu thập niên 90 của thế kỉ XX, chế độ xã hội chủ nghĩa đãsụp đổ ở Liên Xô và các nước Đông Âu
- Thứ hai: phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước Á, Phi và MĩLatinh diễn ra sôi nổi và giành được nhiều thắng lợi to lớn, dẫn đến: sự tan rã hệthống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc – thực dân; sự ra đời của hơn 100 quốc giađộc lập Sau khi giành được độc lập, các nước Á, Phi và Mĩ Latinh bắt tay vào xâydựng, phát triển đất nước và đạt được nhiều thành tựu
Trang 2Lược đồ phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và khu vực
Mĩ Latinh
- Thứ ba: sự vươn lênh nhanh chóng về kinh tế của các nước tư bản; hình thành batrung tâm kinh tế lớn trên thế giới là Mĩ, Nhật Bản, Tây Âu
- Thứ tư: quan hệ quốc tế có nhiều chuyển biến phức tạp
+ Trật tự hai cực Ianta được hình thành do Mĩ và Liên Xô đứng đầu mỗi cực.+ Thế giới chia thành hai phe tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa đối đầu căngthẳng với đỉnh cao Chiến tranh lạnh
+ Chiến tranh lạnh chấm dứt, thế giới có nhiều thay đổi to lớn, phức tạp, song xuhướng chung là hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển
- Thứ năm: cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật diễn ra mạnh mẽ với những tiến
bộ phi thường và nhiều thành tựu kì diệu
II Xu thế phát triển của thế giới sau chiến tranh lạnh
Sự tan rã của trật tự thế giới hai cực Ianta (1991), lịch sử thế giới hiện đại đã bướcsang một giai đoạn phát triển mới, nhiều hiện tượng mới và xu thế mới đã xuấthiện
Trang 3- Thứ nhất, các quốc gia đều ra sức điều chỉnh chiến lược phát triển lấy kinh tếlàm trọng điểm.
- Thứ hai, sự điều chỉnh quan hệ giữa các nước lớn theo chiều hướng đối thoại,thỏa hiệp, tránh xung đột trực tiếp nhằm tạo nên một môi trường quốc tế thuận lợi,giúp họ vươn, xác lập một vị trí ưu thế trong trật tự thế giới mới
- Thứ ba, ở nhiều khu vực vẫn diễn ra nội chiến và xung đột Nguy cơ này càngtrở nên trầm trọng khi ở nhiều nơi lại bộc lộ chủ nghĩa li khai, chủ nghĩa khủngbố
Vụ khủng bố ngày 11/9/2001 ở Mĩ
- Thứ tư, xu thế toàn cầu hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ
- Xu thế chung của thế giới hiện nay là hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển
Trang 4Phần 2: Trắc nghiệm Lịch Sử 12 Bài 11: Tổng kết lịch sử thế giới hiện đại từ
năm 1945 đến năm 2000
TỔNG KẾT LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM
2000 Câu 1: Trong giai đoạn 1950-1973 nhiều thuộc địa của Anh, Pháp, Hà Lan tuyên bố độc lập, đánh dấu thời kỳ
A “Thực dân hóa” trên phạm vi toàn thế giới
B “Khủng hoảng” của chủ nghĩa thực dân
C “Thức tỉnh” của các dân tộc thuộc địa
D “Phi thực dân hóa” trên phạm vi thế giới
Lời giải:
Trong giai đoạn 1950 - 1973, nhiều thuộc địa của Anh, Pháp, Hà Lan đã tuyên bốđộc lập, đánh dấu thời kì “phi thực dân hóa” trên phạm vi thế giới
Đáp án cần chọn là: D
Câu 2: Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào giải phóng dân tộc bùng
nổ và giành thắng lợi đầu tiên ở khu vực nào trên thế giới?
Trang 5C Xu hướng liên kết khu vực diễn ra mạnh mẽ
D Mâu thuẫn giữa các nước tư bản chủ nghĩa ngày càng phát triển, nguy cơ bùng
nổ chiến tranh thế giới
Lời giải:
Trong nửa sau thế kỉ XX, hệ thống tư bản chủ nghĩa đã có những chuyển biếnquan trọng:
Trang 61- Từ sau chiến tranh, Mĩ vươn lên trở thành đế quốc giàu mạnh nhất Với lựclượng kinh tế- tài chính và quân sự vượt trội, Mĩ đã triển khai chiến lược toàn cầuvới tham vọng bá chủ thế giới.
2- Nhờ sự tự điều chỉnh kịp thời, nền kinh tế các nước tư bản có sự tăng trưởngkhá liên tục, hình thành các trung tâm kinh tế lớn của thế giới là Mĩ, Tây Âu, NhậtBản
3- Dưới tác động của cách mạng khoa học kỹ thuật, sự phát triển mạnh của lựclương sản xuất, dẫn đến sự liên kết kinh tế khu vực Tiêu biểu là sự ra đời và pháttriển của Cộng đồng kinhh tế châu Âu (EEC) mà ngày nay là Liên minh châu Âu(EU)
Đáp án cần chọn là: D
Câu 5: Nét nổi bật của quan hệ quốc tế từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến những năm đầu thập niên 90 của thế kỉ XX là
A Tình trạng đối đầu giữa Liên Xô- Mĩ, đỉnh cao là cuộc Chiến tranh lạnh
B Xu thế hòa hoãn và hòa dịu, đối thoại và hợp tác
C Các cuộc xung đột sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ liên tục diễn ra
Trang 7B Do sự phát triển của lực lượng sản xuất
C Do tác động của xu thế toàn cầu hóa
D Do tác động của cách mạng khoa học- kĩ thuật và sự phát triển của lực lượngsản xuất
Lời giải:
Sau chiến tranh thế giới thứ hai, dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học- kĩthuật, nhất là sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, các nước tư bản ngàycàng có xu hướng liên kết kinh tế khu vực Tiêu biểu là là sự ra đời và phát triểncủa Cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC) mà ngày nay là Liên minh châu Âu (EU)
Đáp án cần chọn là: D
Câu 7: Tại sao sau Chiến tranh lạnh, quan hệ giữa các nước lớn được điều chỉnh theo chiều hướng đối thoại, thỏa hiệp, tránh xung đột trực tiếp?
A Tạo nên một môi trường thuận lợi để phát triển
B Để tranh thủ những lợi thế của xu thế toàn cầu hóa
C Để xoa dịu những mâu thuẫn trong nước
D Để thiết lập trật tự thế giới “đơn cực”
Lời giải:
Sau Chiến tranh lạnh, quan hệ giữa các nước lớn được điều chỉnh theo chiềuhướng đối thoại, thỏa hiệp, tránh xung đột trực tiếp nhằm tạo nên một môi trườngquốc tế thuận lợi để họ vươn lên, xác lập một vị trí ưu thế trong trật tự thế giớimới
Đáp án cần chọn là: A
Câu 8: Tại sao Chiến tranh lạnh đã chấm dứt nhưng ở nhiều khu vực vẫn diễn ra nội chiến và xung đột?
A Chủ nghĩa khủng bố
Trang 8B Mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ, khủng bố
C Di chứng của Chiến tranh lạnh
D Sự can thiệp của các nước lớn
Lời giải:
Tuy hòa bình ổn định là xu thế chủ đạo của tình hình thế giới sau Chiến tranhlạnh, nhưng ở nhiều khu vực vẫn diễn ra nội chiến và xung đột Nguyên nhân chủyếu do mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ và nguy cơ khủng bố
Đáp án cần chọn là: B
Câu 9: Nguyên nhân cơ bản nhất làm cho chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đố vào cuối những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỉ
XX là do
A Sự chống phá của các thế lực chống chủ nghĩa xã hội
B Chậm sửa chữa những sai lầm
C Không bắt kịp bước phát triển của khoa học - kĩ thuật tiên tiến
D Dai lầm trong đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội
Lời giải:
Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, Liên Xô và các nước Đông Âu đãthiếu tôn trong đầy đủ các quy luật phát triển khách quan về kinh tế - xã hội, chủquan, duy ý chí, thực hiện cơ chế tập trung quan liêu bao cấp thay cho cơ chế thịtrường Về xã hội, thiếu công bằng, dân chủ, vi phạm pháp chế xã hội chủ nghĩa.Những sai lầm chậm được sửa chữa Đến khi sửa chữa lại mắc sai lầm trên nhiều
mặt khiến cho tình hình càng trở nên trầm trọng => sự sụp đổ của chủ nghĩa xã
hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu
Đáp án cần chọn là: D
Câu 10: Trong các nhận xét dưới đây, có bao nhiêu nhận xét nào là đúng?
Trang 91 Nguyên nhân quyết định cho sự phát triển kinh tế Mĩ sau chiến tranh thế giớithứ hai là Mĩ áp dung khoa học - kĩ thuật vào sản xuất
2 Sau khi giành được độc lập các nước sáng lập ASEAN thực hiện chính sáchkinh tế lấy xuất khẩu làm chủ đạo
3 Nhân tố chủ yếu chi phối quan hệ quốc tế nửa sau thế kỷ XX là tình trạng chiếntranh lạnh
4.Hình thức đấu tranh chủ yếu của nhân dân Ấn Độ chống thực dân Anh sau chiếntranh thế giới thứ hai là đấu tranh vũ trang
3 Nhân tố chủ yếu chi phối quan hệ quốc tế nửa sau thế kỷ XX là tình trạng chiến tranh lạnh => Đúng
4 Hình thức đấu tranh chủ yếu của nhân dân Ấn Độ chống thực dân Anh sau chiến tranh thế giới thứ hai là đấu tranh vũ trang => Sai
Trang 10B Ý thức độc lập và sự lớn mạnh của các lực lượng dân tộc.
C Thắng lợi của phe Đồng minh trong chiến tranh chống phát xít
D Hệ thống xã hội chủ nghĩa hình thành và ngày càng phát triển
Lời giải:
Trong những năm chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945), mâu thuẫn xã hội ởcác nước châu Á phát triển gay gắt, trong đó chủ yếu là mâu thuẫn dân tộc Trongkhi đó, các lực lượng dân tộc ở các nước này ngày càng trưởng thành Đây là yếu
tố quyết định Còn lại bối cảnh thế giới chỉ là yếu tố khách quan, tạo điều kiệnthuận lợi cho phong trào giải phóng dân tộc bùng nổ
B Một trật tự thế giới hoàn toàn do chủ nghĩa tư bản thao túng
C Một trật tự thế giới hoàn toàn do chủ nghĩa xã hội thao túng
D Một trật tự thế giới có sự phân cực giữa hai phe Xã hội chủ nghĩa và Tư bảnchủ nghĩa
Trang 11C Xu thế liên kết khu vực và quốc tế
D Sự ra đời của các khối quân sự đối lập
Câu 15: Nhân tố hàng đầu chi phối nền chính trị thế giới và các quan hệ quốc
tế trong hơn bốn thập niên sau chiến tranh thế giới thứ hai là gì?
A Sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống xã hội chủ nghĩa
B Sự vươn lên mạnh mẽ của Tây Âu và Nhật Bản
Trang 12C Sự thắng lợi của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước Á, Phi,
Đặc trưng hai cực - hai phe đó là nhân tố hàng đầu chi phối nền chính trị thế giới
và các quan hệ quốc tế trong phần lớn thời gian nửa sau thế kỉ XX
Đáp án cần chọn là: D
Câu 16: Sự kiện nào đánh dấu chủ nghĩa xã hội đã vượt ra khỏi phạm vi một nước trở thành một hệ thống thế giới?
A Thắng lợi của cách mạng Trung Quốc (1949)
B Thắng lợi của cuộc cách mạng dân chủ nhân dân ở các nước Đông Âu
C Thắng lợi của cách mạng Việt Nam (1945)
D Thắng lợi của cách mạng Cuba (1959)
Lời giải:
Với thắng lợi của cuộc cách mạng dân chủ nhân dân ở các nước Đông Âu, chủnghĩa xã hội đã vượt ra khỏi phạm vi một nước trở thành một hệ thống thế giới.Thắng lợi của cách mạng Trung Quốc (1949) đã nối liền chủ nghĩa xã hội từ châu
Âu sang châu Á Còn thắng lợi của cách mạng Cuba giúp mở rộng không gian địa
lý sang khu vực Mĩ Latinh
Đáp án cần chọn là: B
Câu 17: Đặc điểm nổi bật lịch sử thế giới từ sau năm 1945 là
Trang 13A Cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật được khởi đầu từ Mĩ.
B Thế giới hình thành "hai cực": Tư bản chủ nghĩa - Xã hội chủ nghĩa do Liên
Xô, Mỹ đứng đầu mỗi bên
C Hình thành 3 trung tâm kinh tế-tài chính: Mĩ, Tây Âu, Nhật Bản
D Hình thành một trật tự thế giới, hoàn toàn do phe tư bản thao túng
Lời giải:
Đặc điểm nổi bật lịch sử thế giới từ sau năm 1945 là thế giới chia thành hai phe –
tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, do hai siêu cường Liên Xô và Mĩ đứng đầumỗi phe
Đáp án cần chọn là: B
Câu 18: Ngày nay, sức mạnh của mỗi quốc gia được xây dựng dựa trên những nền tảng nào?
A Quân sự - kinh tế - khoa học kĩ thuật
B Kinh tế - tài chính - khoa học công nghệ
C Quốc phòng - kinh tế - tài chính - khoa học công nghệ
D Kinh tế - tài chính - khoa học công nghệ - quốc phòng
Lời giải:
Ngày nay, sức mạnh của mỗi quốc gia được xây dựng dựa trên một nền sản xuất kinh tế phồn vinh, một nền tài chính vững chắc, một nền công nghệ có trình độ cao cùng với một lực lượng quốc phòng hùng mạnh.
Trang 14C Cùng tồn tại trong hoà bình, các bên cùng có lợi
D Hoà nhập nhưng không hoà tan
A Trật tự hai cực Ianta với sự đối đầu của Liên Xô và Mĩ
B Sự phát triển và thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc
C Chiến tranh lạnh diễn ra gay gắt ở nhiều khu vực trên thế giới
D Sự ra đời của hệ thống Xã hội chủ nghĩa đối trọng với Tư bản chủ nghĩa
Lời giải:
Sau chiến tranh thế giới thứ hai, sự phát triển và thắng lợi của phong trào giảiphóng dân tộc đã làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới Từ chỗ là những nướcthuộc địa và phụ thuộc không có tên trên bản đồ thế giới, các nước này đã tự ghitên mình trên bản đồ Các quốc gia độc lập ngày càng tích cực tham gia và có vaitrò quan trọng trong đời sống chính trị thế giới
Đáp án cần chọn là: B
Câu 21: Yếu tố chủ quan quyết định đến thắng lợi trong phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới là
A Ý thức dân tộc và sự trưởng thành của lực lượng xã hội ở các nước thuộc địa
B Giai cấp tư sản dân tộc ngày càng đông về số lượng, ý thức được sứ mệnh củamình
Trang 15C Giai cấp công nhân xuất hiện và ngày càng trưởng thành, từng bước bước lên
- Nơi tập trung các mâu thuẫn, gay gắt nhất là mâu thuẫn dân tộc
- Lực lượng dân tộc phát triển (ý thức hệ, tư tưởng đấu tranh), tư sản và vô sản,liên tiếp ra đời các chính đảng
Ví dụ:
Cách mạng Trung Quốc thắng lợi do sự phát triển lực lượng của Đảng Cộng sản
và Quốc Dân đảng, kết thúc cuộc nội chiến giữa hai đảng này đưa đến sự ra đờicủa nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Hơn nữa, Quốc Dân đảng có sự hậuthuẫn của Mĩ nên cuộc nội chiến cũng mang tính chất dân tộc dân chủ nhân dân
C Do giảm chi phí cho quốc phòng
D Nhờ giá nguyên, nhiên liệu giảm
Lời giải:
Trang 16Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945), tình hình thế giới liên tục có sựbiến động, đặc biệt là cuộc khủng hoảng năng lượng năm 1973 đã đặt ra yêu cầu
thay đổi để thích ứng với hoàn cảnh Nhờ sự từ điều chỉnh kịp thời (chuyển từ phát triển kinh tế theo chiều rộng sang chiều sâu, áp dụng những thành tựu cuộc khoa học- kĩ thuật vào sản xuất) nên các nước tư bản đã đạt được sự tăng trưởng
khá liên tục
Đáp án cần chọn là: B
Câu 23: Yếu tố nào sẽ tiếp tục tạo ra sự đột phá và chuyển biến trong cục diện thế giới hiện nay?
A Mỹ thực hiện diễn biến hòa bình
B Sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc
C Sự đối đầu gay gắt giữa hai nước Xô - Mỹ
D Sự phát triển của khoa học - công nghệ
Lời giải:
Từ đầu những năm 90, một trật tự thế giới mới đang dần dần được hình thành.Trật tự thế giới mới này được hình thành như thế nào, còn tuỳ thuộc ở nhiều nhân
tố Trong đó, sự phát triển của cách mạng khoa học - kỹ thuật sẽ còn tiếp tục tạo
ra những “đột phá” và biến chuyển trong cục diện thế giới, bởi áp dụng thành tựucủa cách mạng khoa học - kĩ thuật sẽ tạo ra sự phát triển vượt bậc về kinh tế, đưađến sự phát triển của nhiều quốc gia cạnh tranh với các nước đã phát triển từ trước
đó Có tiềm lực về kinh tế sẽ nâng cao vị thế về chính trị của nhiều quốc gia trênthế giới
Đáp án cần chọn là: D
Câu 24: Một trong những tác động của phong trào giải phóng dân tộc đối với quan hệ quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai là
A Góp phần làm xói mòn và tan rã trật tự thế giới hai cực Ianta
B Thúc đẩy Mỹ phải chấm dứt tình trạng Chiến tranh lạnh với Liên Xô
Trang 17C Góp phần hình thành các liên minh kinh tế - quân sự khu vực
D Thúc đẩy các nước tư bản hòa hoãn với các nước xã hội chủ nghĩa
Lời giải:
Sự phát triển và thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc đã góp phần làm xóimòn và sụp đổ trật tự hai cực Ianta Bởi nó đã làm mất đi những vùng ảnh hưởngcủa cả Mĩ và Liên Xô theo sự phân chia tại hội nghị Ianta, khiến cho vị thế của haicường quốc bị suy giảm nghiêm trọng
Đáp án cần chọn là: A
Câu 25: Phong trào giải phóng dân tộc đã tác động đến quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai như thế nào?
A Buộc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh lạnh với Liên Xô
B Tạo cơ sở hình thành các liên minh kinh tế - quân sự
C Góp phần xói mòn và sụp đổ của trật tự hai cực Ianta
D Làm xuất hiện xu thế hòa hoãn đông - tây ở châu Âu
Trang 18- Từ 1988 - 1991, Liên Xô và Mỹ rút dần sự “có mặt” của mình ở nhiều khu vựcquan trọng trên thế giới (phạm vi ảnh hưởng của liên Xô bị mất hết, còn phạm viảnh hưởng của Mỹ bị thu hẹp khắp nơi) Trật tự hai cực Ianta hoàn toàn tan rãcùng với sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu (1991).
=> Một trong những tác động của phong trào giải phóng dân tộc sau Chiến tranhthế giới thứ hai đối với quan hệ quốc tế là làm xói mòn và tan rã trật tự thế giớihai cực Ianta
Đáp án cần chọn là: C
Câu 26: Đâu không phải là nguyên nhân dẫn đến quan hệ quốc tế được mở rộng và đa dạng như trong nửa sau thế kỉ XX?
A Sự tham gia tích cực của các nước Á, Phi, Mĩ Latinh vào các hoạt động quốc tế
B Quy mô toàn cầu của các hoạt động kinh tế - tài chính - chính trị
C Sự phát triển mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hóa
D Tác động của cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật
Lời giải:
Trong nửa sau thế kỉ XX, quan hệ quốc tế được mở rộng và đa dạng do một sốnguyên nhân cơ bản như sự tham gia tích cực của các nước Á, Phi, Mĩ Latinh vàocác hoạt động quốc tế; quy mô toàn cầu của các hoạt động kinh tế; những tiến bộ
kì diệu của khoa học- kĩ thuật làm cho Trất Đất như thu nhỏ lại…
Đáp án C: Sự phát triển của xu thế toàn cầu hóa phải đến những năm 80 của thế kỉ
XX mới xuất hiện nên không phải nguyên nhân dẫn đến quan hệ quốc tế ngàycàng được mở rộng và đa dạng trong nửa sau thế kỉ XX