Quá trình xâm lược Trung Quốc của các nước phương Tây.- Tháng 6/1840 – tháng 8/1842, thực dân Anh gây ra cuộc chiến tranh thuốc phiện => Triềuđình Mãn Thanh thất bại, buộc phải kí với An
Trang 1LỊCH SỬ 11 BÀI 3: TRUNG QUỐC PHẦN 1: LÝ THUYẾT LỊCH SỬ 11 BÀI 3: TRUNG QUỐC
1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
a Nguyên nhân Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
- Từ cuối thế kỉ XVIII, nhất là sang thế kỉ XIX, các nước tư bản chủ nghĩa phương Tây tăngcường xâm chiếm thị trường thế giới
- Trung Quốc:
+ vị trí địa lí chiến lược quan trọng
+ Giàu tài nguyên thiên nhiên
+ Dân số đông, lực lượng lao động dồi dào ⇒ thị trường tiêu thụ rộng
+ Chế độ phong kiến Mãn Thanh lâm vào khủng hoảng, suy thoái ngiêm trọng
⇒ Trung Quốc trở thành đối tượng xâm lược của các nước thực dân phương Tây
Các nước đế quốc xâu xé “chiếc bánh ngọt Trung Quốc”
Trang 2b Quá trình xâm lược Trung Quốc của các nước phương Tây.
- Tháng 6/1840 – tháng 8/1842, thực dân Anh gây ra cuộc chiến tranh thuốc phiện => Triềuđình Mãn Thanh thất bại, buộc phải kí với Anh Hiệp ước Nam Kinh
=> Đây là mốc mở đầu cho quá trình biến Trung Quốc từ một nước phong kiến độc lập thànhmột nước thuộc địa nửa phong kiến
- Sau chiến tranh thuốc phiện, các nước đế quốc khác đua nhau sâu xé Trung Quốc
=> Đến cuối thế kỉ XIX, các nước đế quốc đã cơ bản hoàn thành quá trình phân chia thuộc địa,khu vực ảnh hưởng ở Trung Quốc:
+ Đức chiếm Sơn Đông
+ Anh chiếm châu thổ sông Dương Tử
+ Pháp chiếm Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông
+ Nga - Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc
Trang 32 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc giữa XIX – đầu thế kỉ XX.
a Nguyên nhân: mâu thuẫn giữa nhân dân Trung Quốc với thực dân xâm lược và phong kiếnđầu hàng ngày càng sâu sắc
b Các phong trào đấu tranh tiêu biểu:
Thái bình thiên quốc (1851 –
1864)
Duy tân Mậu Tuất (1898) Nghĩa Hòa đoàn (1899 – 1901)
Trang 4Lãnh
đạo
Hồng Tú Toàn Khang Hữu Vi
Lương Khải Siêu
ngày 1/1/1851 tại kim
Điền (Quảng Tây), lan
rộng khắp cả nước
- Các nước đế quốc cấu
kết với chính quyền phong
kiến đàn áp ⇒ 1864 cuộc
khởi nghĩa thất bại
- 1898 diễn ra cuộc vậnđọng duy tân
- phong trào phát triểnchủ yếu trong tầng lớpquan lại, sĩ phu tiến bộ
- Do vấp phải sự chốngđối của phái thủ cựu ⇒phong trào chỉ diễn ratrong khoảng 100 ngày
- Năm 1899 bùng nổ ởSơn Đông lan sang Trực
Lệ, Sơn Tây
- Nghĩa quân tấn công sứquán nước ngoài ở BắcKinh, bị liên quân 8 nước
đế quốc tấn công nên thấtbại
Kết quả - Thất bại
- Là một cuộc khởi nghĩa
nông dân mang tính tự
phát
- Thất bại
- Là một cuộc vận độngduy tân theo khuynhhướng dân chủ tư sản
- Thất bại
- Là phong trào yêu nướcchống đế quốc, chốngphong kiến
- Mặc dù diễn ra sôi nổi, song, các phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc
Trang 5đều lần lượt thất bại, do:
+ Tương quan lực lượng quá chênh lệnh (các nước đế quốc có ưu thế vượt trội hơnhẳn về vũ khí, kĩ thuật, phương tiện chiến tranh; mặt khác họ còn cấu kết với lựclượng phong kiến Mãn Thanh đầu hàng để đàn áp các cuộc nổi dậy của nhân dân, ).+ Các phong trào đấu tranh diễn lẻ tẻ, tự phát
Trang 6Lược đồ phong trào Nghĩa Hòa đoàn
3 Tôn Trung Sơn và cách mạng Tân Hợi 1911
a Tổ chức Trung Quốc Đồng minh hội
* Sự thành lập:
+ Cuối thế kỉ XIX, giai cấp tư sản Trung Quốc ra đời và ngày càng lớn mạnh Giai cấp tư sảntgq bị các nước đế quốc và chính quyền phong kiến Mãn Thanh chèn ép, kìm hãm => Họ đã tìmcách tập hợp nhau lại trong các tổ chức chính trị
+ Đầu thế kỉ XX, phong trào yêu nước chống đế quốc, phong kiến của nhân dân Trung Quốcphát triển mạnh
⇒ Tôn Trung Sơn đã tập hợp với những người đứng đầu các tổ chức cách mạng trong nước đểthống nhất thành một chính đảng => Tháng 8/1905, tổ chức Trung Quốc Đồng minh hội ra đời
Trang 7Tôn Trung Sơn
* Cương lĩnh chính trị : học thuyết “Tam dân” của Tôn Trung Sơn (dân tộc độc lập, dân quyền
tự do, dân sinh hạnh phúc)
* Mục tiêu đấu tranh: đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, thành lập Dân quốc, giànhruộng đất cho dân cày
* Lực lượng tham gia: trí thức tư sản, tiểu tư sản, địa chủ, công – nông,…
- 10/10/1911, khởi nghĩa Vũ Xương → thắng lợi, lan rộng ra các tỉnh miền Nam và miền Trung
- 29/12/1911, Trung Hoa Dân quốc được thành lập
- 6/3/1912, Viên Thế Khải nhậm chức Đại Tổng thống của Trung Hoa Dân quốc => cách mạngchấm dứt, các thế lực phong kiến quân phiệt lên nắm chính quyền
Trang 8* Ý nghĩa:
- Lật đổ chính quyền Mãn Thanh, chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế ở Trung Quốc
- Mở đường cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Trung Quốc
- Ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc ở 1 số nước châu Á (trong đó có Việt Nam)
* Tính chất: cách mạng tư sản không triệt để
* Hạn chế:
- Không thủ tiêu triệt để thế lực phong kiến
- Không đụng chạm đến các nước đế quốc xâm lược
PHẦN 2: 45 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM LỊCH SỬ 11 BÀI 3: TRUNG
QUỐC
TRUNG QUỐC
Trang 9Câu 1: Cuộc vận động Duy tân Mậu Tuất ở Trung Quốc (1898) phát triển chủ yếu trong lực
lượng nào?
A Đông đảo nhân dân
B Tầng lớp công nhân vừa mới ra đời
C Giai cấp địa chủ phong kiến
D Tầng lớp quan lại, sĩ phu có tư tưởng tiên tiến
Đáp án:
Cuộc vận động Duy tân Mậu Tuất (1898) do hai nhà nho yêu nước Khang Hữu Vi và LươngKhải Siêu lãnh đạo với sự đồng tình ủng hộ của vua Quang Tự Phong trào phát triển chủ yếutrong các tầng lớp quan lại, sĩ phu có ý thức tiếp thu tư tưởng tiên tiến mà không dựa vào nhândân Đây chính là hạn chế và là một trong những nguyên nhân dẫn tới sự thất bại của cuộc vậnđộng
Đáp án cần chọn là: D
Câu 2: Mục tiêu đấu tranh của phong trào Nghĩa Hòa Đoàn ở Trung Quốc cuối thế kỉ XIX là
A Chống triều đình phong kiến Mãn Thanh
B Chống sự xâm lược của các nước đế quốc
C Chống lại Từ Hi Thái Hậu vì ra lệnh bắt vua Quang Tự
D Chống lại các thế lực phong kiến cát cứ ở Trung Quốc
Trang 10Câu 4: Sự kiện nào đã châm ngòi cho sự bùng nổ của cuộc cách mạng Tân Hợi (1911)?
A Khởi nghĩa vũ trang ở Vũ Xương (10-10-1911)
B Vua Thanh thoái vị, Tôn Trung Sơn từ chức (2-1912)
C Quốc dân đại hội họp ở Nam Kinh (29-12-1911)
D Sắc lệnh “Quốc hữu hóa đường sắt của triều đình Mãn Thanh (9-5-1911)
Đáp án:
Ngày 9-5-1911, chính quyền Mãn Thanh ra sắc lệnh “Quốc hữu hóa đường sắt” nhưng thực chất
là trao quyền kinh doanh đường sắt cho các nước đế quốc Sự kiện này đã gây nên một làn sóngcăm phẫn công khai trong quần chúng nhân dân và trong tầng lớp tư sản, châm ngòi cho mộtcuộc cách mạng – Cách mạng Tân Hợi (1911)
Trang 11Tôn Trung Sơn là người khởi xướng học thuyết Tam dân ở Trung Quốc Cương lĩnh của TrungQuốc đồng minh hội đã nêu rõ: “Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc”.
Đáp án cần chọn là: D
Câu 6: Đâu là chính đảng của giai cấp tư sản Trung Quốc được thành lập năm 1905?
A Quốc dân Đảng Trung Quốc
B Trung Quốc đồng minh hội
Đáp án cần chọn là: B
Câu 7: Nguyên nhân chính dẫn đến sự thất bại nhanh chóng của cuộc vận động Duy tân ở
Trung Quốc là
A Không dựa vào lực lượng nhân dân
B Chưa được chuẩn bị kĩ về mọi mặt
C Những người lãnh đạo chưa có nhiều kinh nghiệm
D Sự chống đối, đàn áp của phái thủ cựu do Từ Hi Thái hậu đứng đầu
Đáp án:
Thời kì này toàn bộ quyền lực đều nằm trong tay Từ Hi thái hậu, vua Quang Tự chỉ là bù nhìn.Bản thân Từ Hi và phe cánh của bà kịch liệt phản đối cải cách do sợ bị đụng chạm đến quyền
Trang 12lợi Sự chống đối, đàn áp của phái thủ cựu đứng đầu là Từ Hi Thái hậu chính là nguyên nhântrực tiếp nhất dẫn đến sự thất bại nhanh chóng của cuộc vận động Duy tân ở Trung Quốc
Đáp án cần chọn là: D
Câu 8: Mục đích chính của cuộc vận động Duy tân Mậu Tuất ở Trung Quốc (1898) là
A Khẳng định vai trò quan lại, sĩ phu tiến bộ
B Đưa Trung Quốc phát triển thành một cường quốc ở Châu Á
C Thực hiện những cải cách tiến bộ để cải thiện đời sống nhân dân
D Đưa Trung Quốc phát triển, thoát khỏi tình trạng bị các nước đế quốc xâu xé
Đáp án:
Cuối thế kỉ XIX, trong bối cảnh các nước đế quốc tăng cường xâu xé Trung Quốc, một số sĩ phutiến bộ - đại diện là Lương Khải Siêu và Khang Hữu Vi đã chủ trương tiến hành cải cách để đưađất nước phát triển, thoát khỏi tình trạng bị các nước đế quốc xâu xé Đây chính là mục đíchchính của cuộc Duy tân Mậu Tuất ở Trung Quốc (1898)
Đáp án cần chọn là: D
Câu 9: Chủ nghĩa dân tộc trong học thuyết Tam dân của Tôn Trung Sơn bao hàm nội dung nào?
A Đánh đổ vương triều Mãn Thanh, giành độc lập cho Trung Quốc
B Đánh đuổi các nước đế quốc xâm lược, khôi phục đất nước Trung Hoa
C Đánh đổ triều đình Mãn Thanh, thành lập nước Trung Hoa Dân Quốc
D Đánh đuổi các nước đế quốc xâm lược, xây dựng và phát triển đất nước
Đáp án:
Nội dung cơ bản của học thuyết Tam dân của Tôn Trung Sơn là “dân tộc độc lập, dân quyền tự
do, dân sinh hạnh phúc” Trong đó, chủ nghĩa dân tộc là đánh đổ triều đình Mãn Thanh, thànhlập nước Trung Hoa Dân Quốc
Đáp án cần chọn là: C
Trang 13Câu 10: Chủ nghĩa dân sinh trong học thuyết Tam dân của Tôn Trung Sơn bao hàm nội dung cụ
thể là
A “Chính trị ước pháp”
B “Bình quân địa quyền”
C “Kiến lập dân quốc”
D “Nam nữ bình quyền”
Đáp án:
- Chủ nghĩa dân sinh là một trong ba bộ phận cấu thành học thuyết Tam Dân của Tôn TrungSơn Với chủ nghĩa dân sinh, Đảng Quốc dân định hai biện pháp: một là bình quân địa quyền,hai là tiết chế tư bản Chỉ cần theo hai biện pháp này thì có thể giải quyết vấn đề dân sinh củaTrung Quốc
- Ông đã xác định nội dung hai khái niệm đó:
+ “Bình quân địa quyền” không phải là chia đều ruộng đất, mà là quản lý sự thu nhập từ đất củađịa chủ bằng thuế và bằng mua đất theo giá đã được quy định
+ Còn tiết chế tư bản tư nhân không phải là “đập tan chế độ tư bản”, mà là hạn chế, điều tiếtviệc kinh doanh của nhà tư bản sao cho bảo đảm được lợi ích chung của xã hội
Đáp án cần chọn là: B
Câu 11: Ý nghĩa quan trọng nhất của cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc năm 1911 là
A Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển
B Chấm dứt sự thống trị của các nước đế quốc ở Trung Quốc
C Có tác động đến phong trào giải phóng dân tộc ở một số nước Châu Á
D Lật đổ triều đại Mãn Thanh, chấm dứt sự tồn tại của chế độ phong kiến ở Trung Quốc
Đáp án:
Trang 14Ý nghĩa quan trọng nhất của cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc năm 1911 là đã lật đổ đượctriều đình Mãn Thanh - tay sai của các nước đế quốc, trở lực ngăn cản sự phát triển của đấtnước, chấm dứt sự tồn tại hàng nghìn năm của chế độ phong kiến ở Trung Quốc Từ đó mởđường cho chủ nghĩa tư bản phát triển và có ảnh hưởng nhất định đối với cuộc đấu tranh giảiphóng dân tộc ở châu Á.
Đáp án cần chọn là: D
Câu 12: Nội dung nào sau đâykhông phản ánh ý nghĩa lịch sử của cuộc cách mạng Tân Hợi
(1911)?
A Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển
B Cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở một số nước Châu Á
C Là một cuộc “thức tỉnh” về ý thức dân chủ, dân tộc của nhân dân Trung Quốc
D Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho Trung Quốc tiến lên chủ nghĩa xã hội
Câu 13: Tính chất xã hội Trung Quốc đã có sự biến đổi như thế nào sau khi triều đình Mãn
Thanh kí với các nước đế quốc Điều ước Tân Sửu (1901)?
A Quân chủ lập hiến
B Thuộc địa, nửa phong kiến
C Nửa thuộc địa, nửa phong kiến
D Phong kiến độc lập
Đáp án:
Trang 15Năm 1901, triều đình Mãn Thanh đã kí với các nước đế quốc Điều ước Tân Sửu, theo đó TrungQuốc phải trả một khoản tiền bồi thường chiến tranh và buộc phải để cho các nước đế quốcđược quyền đóng quân ở Bắc Kinh Với Điều ước Tân Sửu, Trung Quốc đã thực sự trở thànhnước nửa thuộc địa, nửa phong kiến.
Đáp án cần chọn là: C
Chú ý
Trước đó, điều ước Nam Kinh đóng vai trò là mốc mở đầu quá trình biến Trung Quốc từ mộtnước phong kiến độc lập trở thành một nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến
Câu 14: Nội dung chính của Điều ước Tân Sửu (1901) là
A Trả lại cho nhà Thanh một số vùng đất và các nước đế quốc được phép chiếm đóng Bắc Kinh
B Nhà Thanh phải trả tiền bồi thường chiến tranh và buộc phải để cho các nước chiếm đóngBắc Kinh
C Nhà Thanh phải trả tiền bồi thường chiến tranh và cắt đất cho các nước đế quốc thiết lập cácvùng tô giới
D Nhà Thanh phải trả tiền bồi thường chiến tranh và mở cửa tự do cho người nước ngoài vàoTrung Quốc buôn bán
Đáp án:
Phong trào Nghĩa Hòa đoàn thất bại, triều đình Mãn Thanh một lần nữa đầu hàng đế quốc, kíĐiều ước Tân Sửu (1901) Theo đó, Trung Quốc phải trả một khoản tiền lớn để bồi thườngchiến tranh và buộc phải để cho các nước đế quốc được quyền đóng quân ở Bắc Kinh
Đáp án cần chọn là: B
Câu 15: Đâu là cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất trong lịch sử phong kiến Trung Quốc?
A Khởi nghĩa Thái Bình Thiên quốc
B Khởi nghĩa Hoàng Sào
C Khởi nghĩa Hoàng Cân
Trang 16D Khởi nghĩa Lục Lâm, Xích Mi
Đáp án:
Cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất trong lịch sử phong kiến Trung Quốc là cuộc khởi nghĩaThái Bình Thiên Quốc dưới sự lãnh đạo của Hồng Tú Toàn Cuộc khởi nghĩa kéo dài suốt 14năm (1851-1864)
Trang 17Đáp án cần chọn là: B
Câu 18: Sự kiện nào chứng tỏ cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc năm 1911 trên thực tế đã
chấm dứt?
A Nền quân chủ Mãn Thanh sụp đổ
B Tôn Trung Sơn từ chức Đại Tổng thống, trao quyền cho Viên Thế Khải
C Khởi nghĩa ở Vũ Xương bị thất bại
D Triều đình Mãn Thanh bị cấu kết với đế quốc đàn áp cách mạng
Đáp án:
Trước thắng lợi bước đầu của cách mạng, một số người lãnh đạo Đồng minh hội chủ trươngthương lượng với Viên Thế Khải Theo thỏa thuận, sau khi đã buộc vua Thanh phải thoái vị,Tôn Trung Sơn buộc phải từ chức, Viên Thế Khải đã tuyên thệ nhậm chức Đại Tổng thống củaTrung Hoa Dân Quốc (3-1912) Cách mạng Tân Hợi trên thực tế đã chấm dứt Các thế lựcphong kiến quân phiệt lên nắm chính quyền
Đáp án cần chọn là: B
Câu 19: Sắp xếp các sự kiện sau theo trình tự thời gian phù hợp:
(1) Khởi nghĩa Vũ Xương thắng lợi
(2) Trung Quốc đồng minh hội thành lập, đề xướng học thuyết Tam dân
(3) Anh tiến hành chiến tranh thuốc phiện
(4) Cuộc vận động Duy Tân
Trang 18Các sự kiện trên được sắp xếp theo trình tự thời gian như sau:
(3) Anh tiến hành chiến tranh thuốc phiện (6-1840 đến 8-1842)
(4) Cuộc vận động Duy Tân (1898)
(2) Trung Quốc đồng minh hội thành lập, đề xướng học thuyết Tam dân (8-1905)
(1) Khởi nghĩa Vũ Xương thắng lợi (10-10-1911)
Đáp án cần chọn là: D
Câu 20: Mâu thuẫn dân tộc cơ bản nhất trong xã hội Trung Quốc cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ
XX là mâu thuẫn giữa
A Nhân dân Trung Quốc với các nước đế quốc xâm lược
B Quần chúng nhân dân với chính quyền Mãn Thanh
C Giai cấp nông dân với tầng lớp địa chủ phong kiến
D Giai cấp công nhân với giai cấp tư sản
Đáp án:
Sau chiến tranh thuốc phiện, các nước đế quốc từng bước xâu xé Trung Quốc Đến cuối thế kỉXIX, Đức chiếm đóng vùng Sơn Đông; Anh chiếm vùng châu thổ sông Dương Tử (TrườngGiang); Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông; Nga, Nhật Bản chiếm vùngĐông Bắc;… dưới sự xâu xé của các nước đế quốc, mâu thuẫn dân tộc cơ bản nhất trong xã hộiTrung Quốc đó là mâu thuẫn giữa nhân dân Trung Quốc với các nước đế quốc xâm lược
Đáp án cần chọn là: A
Câu 21: Ý nào không thể hiện đúng mục tiêu hoạt động của tổ chức Trung Quốc Đồng minh
hội?
A Đánh đổ Mãn Thanh
B Tấn công tô giới của các nước đế quốc tại Trung Quốc
C Khôi phục Trung Hoa, thành lập Dân Quốc
Trang 19D Thực hiện quyền bình đẳng về ruông đất cho dân cày
Đáp án:
Mục tiêu hoạt động của tổ chức Trung Quốc Đồng minh hội là đánh đổ Mãn Thanh, khôi phụcTrung Hoa, thành lập Dân quốc (chế độ cộng hòa) và thực hiện quyền bình đẳng ruộng đất Tổchức này không đề ra mục tiêu tấn công tô giới của các nước đế quốc tại Trung Quốc
Đáp án cần chọn là: B
Câu 22: Hạn chế trong mục tiêu đấu tranh của Đồng minh hội là gì?
A Chưa coi trọng nhiệm vụ đấu tranh giai cấp
B Chưa coi trọng nhiệm vụ chống phong kiến
C Chưa chú ý đến quyền lợi của nhân dân lao động
D Chưa coi trọng nhiệm vụ chống đế quốc xâm lược
Đáp án:
Tuy mâu thuẫn dân tộc cơ bản nhất của Trung Quốc là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân vớicác nước đế quốc xâm lược Tuy nhiên, Trung Quốc Đồng minh hội lại đề cao việc đánh đổ chế
độ phong kiến để thành lập Dân quốc, thực hiện quyền bình đẳng về ruộng đất cho dân cày Đây
là một hạn chế trong mục tiêu đấu tranh của hội Đến năm 1911, khi Trung Hoa Dân Quốc đượcthành lập thì trong hiến pháp thậm chí cũng không đề cập đến vấn đề ruộng đất cho nông dânnhư đã được ghi trong cương lĩnh của Đồng minh hội
Đáp án cần chọn là: D
Câu 23: Theo anh (chị), bản chất của sắc lệnh “Quốc hữu hoá đường sắt” (tháng 5/ 1911) của
chính quyền Mãn Thanh là gì?
A Nhằm tăng cường sự quản lý của nhà nước về giao thông đường sắt
B Trao quyền kinh doanh đường sắt cho các nước đế quốc, hành động bán rẻ quyền lợi dân tộc
C Tranh thủ sự giúp đỡ của các nước đế quốc để phát triển giao thông đường sắt
D Trao quyền khai thác và sử dụng các tuyến đường sắt cho tư nhân Trung Quốc